Faktura za remont dachu a izolacja akustyczna. SN uchylił wyrok kasatoryjny sądu apelacyjnego

Wyrokiem z 16 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie

uchylił w punkcie pierwszym i trzecim – zaskarżony apelacją pozwanego –

wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 15 lutego 2023 r. w sprawie

z powództwa R. P. i R. P.1 przeciwko P. S.A. w W. (poprzednio: Przedsiębiorstwo

Państwowe „P. 2” w W.) o zapłatę i w tej części przekazał sprawę Sądowi

Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd Apelacyjny stwierdził, że nie została rozpoznana istoty sprawy, gdyż sąd

pierwszej instancji wyprowadził odmienne niż należało wnioski z opinii biegłego

sądowego z zakresu akustyki. Sąd pierwszej instancji uznał za właściwe

III CZ 249/25

2

zasądzenie kwoty, na którą opiewa faktura pro forma wystawiona

w związku z zaplanowanym przez powodów remontem dachu. Natomiast z opinii

biegłego sądowego wynikało, że celem rewitalizacji akustycznej nieruchomości

powodów należy w budynku wymienić okna i drzwi balkonowe, a także

zainstalować klimatyzację. W związku z tym powództwo o nakłady konieczne do

poniesienia w celu zapewnienia w budynku na nieruchomości powodów

prawidłowego klimatu akustycznego przez zasądzenie kwoty koniecznej do

wydania przez powodów na wykonanie prac, co do których nie stwierdzono, aby

były celowe, nie mogło być uwzględnione. Sąd pierwszej instancji uznał, że

wystarczające do uwzględnienia powództwa jest przedstawienie dowodu

zwyczajnie nieprzydatnego dla ustalenia wysokości szkody w tym zakresie.

Ustalenie kwoty, którą należy wydatkować celem wykonania stosownych prac

remontowych w budynku na nieruchomości powodów wymaga wiadomości

specjalnych, trzeba w tym zakresie przeprowadzić postępowanie dowodowe

w całości, w tym przypadku jest to dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu

budownictwa.

W zażaleniu na orzeczenie z 16 czerwca 2025 r. powodowie zarzucili,

że zostało ono wydane z naruszeniem art. 386 § 4 k.p.c. przez przyjęcie, że sąd

pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że zażalenie

przewidziane w art. 3941 § 11 k.p.c. ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd

Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo

oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a więc czy

powołana przez sąd drugiej instancji przyczyna uchylenia odpowiada

wskazanej w uzasadnieniu podstawie ustawowej i czy rzeczywiście wystąpiła ona

w sprawie. Dokonywana ocena powinna mieć zatem charakter formalny, skupiać

się wyłącznie na ustanowionych w powołanych przepisach przesłankach uchylenia

orzeczenia sądu pierwszej instancji i nie może wkraczać nie tylko w ocenę

merytorycznego stanowiska sądu drugiej instancji w kwestii materialnoprawnych

podstaw rozstrzygnięcia, lecz także w ocenę prawidłowości zastosowania przez ten

III CZ 249/25

3

sąd innych przepisów prawa procesowego, niezwiązanych bezpośrednio ze

wskazaną przyczyną uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 listopada 2012 r., IV CZ 147/12,

OSNC 2013, nr 3, poz. 41; z 29 października 2015 r., I CZ 92/15, i z 7 kwietnia

2016 r., II CZ 6/16).

Nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c., na

które w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia powołał się Sąd Apelacyjny, jest

wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji

orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem postępowania, bądź

na zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo

merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, że wystąpiła

przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie (zob. np.

postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 1998 r., II CKN 897/97,

OSNC 1999, nr 1, poz. 22; z 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 2003, z. 3, poz.

36; z 19 czerwca 2013 r., I CSK 156/13, OSNC-ZD 2014, nr C, poz. 57; z 25

czerwca 2015 r., V CZ 35/15 i z 7 kwietnia 2016 r., II CZ 6/16).

Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że o nierozpoznaniu istoty sprawy nie

świadczy potrzeba poczynienia dalszych ustaleń co do okoliczności faktycznych

sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia.

Dokonanie przez sąd drugiej instancji odmiennej oceny prawnej roszczenia

i związana z tym potrzeba poczynienia dodatkowych ustaleń faktycznych nie

upoważnia więc co do zasady do zarzucenia sądowi pierwszej instancji

nierozpoznania istoty sprawy, a wskazuje jedynie, że istota sprawy nie została

rozpoznana należycie, a zatem dostatecznie szczegółowo (por. np. postanowienia

Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2016 r., II CZ 113/16, z 20 stycznia 2017 r.,

I CZ 1/17, z 26 czerwca 2020 r., V CZ 25/20 i z 26 lutego 2021 r., I CZ 88/20).

W ocenie Sądu Apelacyjnego o nierozpoznaniu istoty sprawy świadczy

konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości, a więc

powołania dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budownictwa w celu

ustalenia kwoty, jaką należy ponieść na wykonanie stosownych prac remontowych

w budynku na nieruchomości powodów.

III CZ 249/25

4

W sprawie nie zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania

dowodowego w całości, a z motywów zaskarżonego orzeczenia wynika raczej, że

sąd drugiej instancji nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku rozpoznania

sprawy na nowo w instancji apelacyjnej (art. 378 § 1 k.p.c.). Jeżeli sąd drugiej

instancji uznał, że dokonane przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne były niepełne

i niewystarczające do oceny zasadności powództwa, to miał obowiązek ustalenia te

uzupełnić i przeprowadzić ich własną poszerzona ocenę (zob. m.in.: postanowienia

Sądu Najwyższego: z 20 stycznia 2017 r., I CZ 1/17, z 3 lutego 2017 r.,

II CZ 146/16). W systemie apelacji pełnej sąd drugiej instancji kontynuuje –

w granicach zaskarżenia – merytoryczne rozpoznawanie sprawy (uchwała Sądu

Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55).

Stwierdzona przez Sąd Apelacyjny potrzeba poczynienia dodatkowych

ustaleń faktycznych w sprawie czy też przeprowadzenia w sprawie dodatkowych

dowodów nie uzasadniała wydania wyroku kasatoryjnego, gdyż w obowiązującym

w polskiej procedurze cywilnej modelu apelacji pełnej wydanie takiego wyroku

może nastąpić tylko wtedy, gdy w sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia

postępowania dowodowego w całości. Konieczność zaś poczynienia pewnych

dodatkowych ustaleń faktycznych nie uzasadnia wniosku, że to Sąd Apelacyjny

dokonywałby po raz pierwszy lub ponownie wszystkich ustaleń faktycznych

(zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2021 r., V CZ 66/20).

Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

oraz art. 108 § 2 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono

jak w postanowieniu.

Marta Romańska

[dr]

[a.ł]