Wyrok za podrobienie świadectwa uchylony, bo sędzia był już w stanie spoczynku

Wyrokiem z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt IX K 1414/18 Sąd Rejonowy

w Kielcach uznał R. B. za winnego tego, że w nieustalonym dniu w okresie od 28

grudnia 2016 r. do 25 stycznia 2017 r. w nieustalonym miejscu działając wspólnie i

w porozumieniu, poprzez dokonanie montażu podrobił wraz z żoną U. B. w celu

użycia za autentyczny dokument w postaci „Kserokopii świadectwa kwalifikacyjnego

nr […] z dnia 8 maja 2012 r. wystawiony przez komisję kwalifikacyjną nr […] na

nazwisko R. B.”, a następnie użyli go jako autentycznego w ten sposób, że

przedłożyli adw. A. M., który w dniu 25 stycznia 2017 r. złożył go do akt

prowadzonego przed Sądem Rejonowym w Kielcach Wydział IX Karny postępowania

karnego sygn. akt IX K 544/16 przeciwko oskarżonemu J. W., to jest przestępstwa z

art. 270 § 1 k.k. i za to na podstawie tego przepisu wymierzył mu karę 3 miesięcy

pozbawienia wolności.

Wyrok ten zaskarżył a obrońca oskarżonego, zarzucając:

1. błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia polegający

na przyjęciu, że:

2. – R. B. w okresie od 28 grudnia 2016 r. do 25 stycznia 2017 r. działał wspólnie

i w porozumieniu z U. B.;

3. – R. B. dokonał montażu dokumentu w celu użycia za autentyczny;

4. – R. B. przedłożył podrobiony dokument adw. A. M.

podczas gdy R. B. nie był stroną postępowania sygn. IX K 544/16 SR Kielce,

brak jest dowodu na wykonanie przez oskarżonego montażu dokumentu w

sposób wskazany przez biegłego sądowego , nie uczestniczył w rozprawie w

dniu 25 stycznia 2017 r., co w konsekwencji doprowadziło do uznania

oskarżonego winnego popełnienia czynu zabronionego w miejscu i czasie

opisanym w zarzucie, podczas gdy brak jest materiału dowodowego na

sprawstwo oskarżonego;

III KK 399/24

3

b) surowość orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności w

wymiarze 3 miesięcy poprzez przecenienie stopnia winy, stopnia społecznej

szkodliwości czynu, z pominięciem okoliczności łagodzących, a to

ustabilizowanego trybu życia, sytuacji osobistej oskarżonego – przewlekle

choroby, czy też marginalnego znaczenia dokumentu przedłożonego do akt

sprawy IX K 544/16, albowiem nie miał on wpływu na rozstrzygnięcie w

sprawie.

Apelacje tę rozpoznał Sąd Okręgowy w Kielcach w dniu 19 grudnia 2023 r.,

wyrokiem wydanym w tym dniu w sprawie IX Ka 110/23 utrzymał w mocy

zaskarżony wyrok.

Kasację od tego wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego R.

B., który temu orzeczeniu zarzucił:

1. rażące naruszenie przepisów praw a procesowego, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw.

z art. 457 § 3 k.p.k., które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,

polegające na nierzetelnym merytorycznie rozważeniu i pobieżnym lub

wymijającym, niedotykającym istoty postawionych zarzutów, ustosunkowaniu

się w uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku do zarzutów apelacyjnych

obrońcy oskarżonego R. B. co świadczy o nieprawidłowym przeprowadzeniu

kontroli instancyjnej, skutkującym bezpodstawnym i niewyjaśnionym w

dostateczny sposób w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia

zaaprobowaniem przez Sąd Okręgowy w Kielcach stanowiska przyjętego za

podstawę rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w Kielcach, iż istnieją

dostateczne podstawy faktyczne oraz prawne do pociągnięcia skazanego do

odpowiedzialności karnej za przypisane mu przestępstwo co przejawiało się

przez uznanie za bezzasadne zarzutów obrazy przepisów prawa

procesowego art. 7 k.p.k., skutkujących błędami w ustaleniach faktycznych,

wynikających z dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego

lub zaniechania przeprowadzenia dowodów szczegółowo zgłoszonych w

wyniku przewodu sądowego przed Sądem II Instancji, a tym samym:

1. zaakceptowanie i powielenie przez Sąd Okręgowy w Kielcach dowolnej oceny

materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji, w zakresie w jakim

przyjęto. że przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego

III KK 399/24

4

zgromadzonego w sprawie uprawnione jest wnioskowanie, że skazany działał

wspólnie i w porozumieniu z U. B. oraz że posiadał jakiekolwiek informacje o

przedłożeniu dokumentu do akt innego postępowania przez U. B. nawet przy

przyjęciu działania w sposób dorozumiany, podczas gdy rzetelne i

merytoryczne rozpoznanie przez Sąd Odwoławczy podniesionych zarzutów

apelacyjnych i przedstawionej w uzasadnieniu apelacji argumentacji powinno

uwzględniać, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, ocenionego zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 7 k.p.k.,

nie pozwala ponad wszelką wątpliwość wykluczyć, że oskarżony R. B. nie

czynił żadnych uzgodnień / porozumień w zakresie dokonania czynu

zabronionego przez U. B., co w konsekwencji nie uprawniało Sądów obu

instancji do zakwestionowania na tej podstawie wiarygodności przedstawionej

przez skazanego R. B. wersji wypadków, w której wskazywał, że faktycznie

nie przyznał się do zarzucanego mu czynu, a jednocześnie zobowiązywało

Sądy do przeprowadzenia z urzędu postępowania dowodowego w celu

ustalenia wskazywanych w apelacji okoliczności faktycznych pozwalających

na zweryfikowanie wiarygodności wyjaśnień skazanego jak i świadków;

2. zaakceptowanie przez Sąd Okręgowy w Kielcach uchybień proceduralnych

Sądu I instancji, polegających na zaniechaniu przeprowadzenia z urzędu

postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia przebiegu zdarzeń z

udziałem R. B. podczas gdy

rzetelne i merytoryczne rozpoznanie przez Sąd Odwoławczy podniesionych

zarzutów apelacyjnych i przedstawionej w uzasadnieniu apelacji argumentacji,

powinno skutkować podjęciem inicjatywy dowodowej, polegającej na

odtworzeniu relacji i przebiegu zdarzeń, a także weryfikacji zeznań świadków.

W oparciu o powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia

i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania.

Prokurator wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

III KK 399/24

5

Kasacja okazała się zasadna, jakkolwiek nie w oparciu o ocenę zarzutów w

niej sformułowanych. Ta okazała się zbędna, skoro obowiązkiem Sądu Najwyższego

było, stosując regulację z art. 536 k.p.k. w pierwszej kolejności rozważyć, czy

zaskarżony kasacją wyrok nie jest dotknięty uchybieniami, o których mowa w tym

przepisie, stwierdzenie których upoważnia ten Sąd do wyjścia poza granice kasacji.

Dokonując tej analizy, Sąd kasacyjny stwierdził, że przedmiotowy wyrok jest

dotknięty bezwzględną przyczyną odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k.

To powoduje konieczność uchylenia tego wyroku niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.

Nie ulega bowiem wątpliwości, że wskazanym uchybieniem jest udział w

wydaniu orzeczenia osoby nieuprawnionej do orzekania. Ta sytuacja była

następstwem udziału w wydaniu zaskarżonego orzeczenia SSO X. Y., który w

rozumieniu przywołanego przepisu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k., był osobą nieuprawnioną

do orzekania, a to z racji przejścia w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku

życia, to jest w dniu 12 czerwca 2021 r.

Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych sędzia przechodzi w stan spoczynku

z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy przed

ukończeniem 65 roku życia oświadczy Krajowej Radzie Sądownictwa wolę dalszego

zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że ze względu na

stan zdrowia jest zdolny do pełnienia obowiązków sędziego. Krajowa Rada

Sądownictwa może wyrazić zgodę na dalsze zajmowanie stanowiska sędziego i

pełnienie obowiązków

Sędzia X. Y. złożył wspomniane oświadczenie po upływie terminu sześciu

miesięcy przed ukończeniem 65 roku życia, co skutkowało umorzeniem przez

Krajową Radę Sądownictwa postępowania wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie

stanowiska sędziego Sądu Okręgowego w Kielcach., w tym orzekania, jeżeli jest to

uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości (art. 69 § 1b cytowanej ustawy).

Uchwałę w tym przedmiocie wydała [...] 2021 r., nr [...], którą sędzia zaskarżył. W

III KK 399/24

6

następstwie czego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu

Najwyższego udzielono zabezpieczenia, wstrzymując skuteczność zaskarżonej

uchwały. Tymczasem Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach stwierdzał, że sędzia

X. Y. utracił zdolność orzekania z chwilą ukończenia 65 roku życia (m.in. orzeczenia

wydane w sprawach : III KK 111/24, III KK 385/24, III KK 395/24, III KK 400/24, III KK

195/25, III KK 211/25)

Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą sprawę podziela argumentację

wyrażoną w tych orzeczeniach, w tym w szczególności, co do charakteru

omawianego wcześniej 6 miesięcznego terminu, który będąc terminem prekluzyjnym

nie podlega przywróceniu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności stwierdzić należy, że sędzia X. Y.

w dniu 12 czerwca 2021 r przeszedł w stan spoczynku i już nie mógł orzekać, a

wydane w przedmiotowej sprawie orzeczenie z jego udziałem jest dotknięte

naruszeniem prawa, skoro wydane zostało przez osobę nieuprawnioną do orzekania

w rozumieniu przywołanego na wstępie przepisu.

Stąd koniecznym było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

Sądowi Okręgowemu w Kielcach do jej ponownego rozpoznania w postępowaniu

odwoławczym, tym razem przed należycie obsadzonym Sądem.

Z tych to powodów orzeczono jak wyżej.

[J.J.]

[r.g.]

Małgorzata Gierszon

Dariusz Świecki

Andrzej Tomczyk