Decyzja z 2008 roku bez terminu. SN uchylił wyrok za jazdę bez uprawnień

H.K. został oskarżony o to, że w dniu 24 listopada 2023 r., na drodze

ekspresowej […] 78 km 4 hm, na drodze publicznej prowadził samochód osobowy

marki M. o nr rej. (..) nie stosując się do decyzji administracyjnej nr […] wydanej w

dniu 8 lutego 2008 r. przez Starostę [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania

pojazdami kategorii B, tj. o występek z art. 180a k.k.

III KK 502/25

2

Sąd Rejonowy w Kołobrzegu na mocy wyroku z dnia 19 maja 2025 r., sygn.

akt II K 79/25, uznał oskarżonego H.K. za winnego tego, że w dniu 24 listopada 2023

r., na drodze ekspresowej [...] 78 km 4 hm, na drodze publicznej prowadził samochód

osobowy marki M. o nr rej. (..) nie mając do tego uprawnień, tj. wykroczenia z art. 94

§ 1 k.w. - i za to na podstawie art. 94 § 1 k.w. w zw. z art. 24 § 1, 1a i 3 k.w. wymierzył

mu karę grzywny w kwocie 3.000 złotych. Na podstawie art. 94 § 3 k.w. w zw. z art.

29 § 1-3 k.w. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia

wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku oraz zasądził od niego na rzecz

Skarbu Państwa koszty postępowania w kwocie 70 złotych i wymierzył mu opłatę w

kwocie 300 złotych.

Z akt postępowania wynika, że na wniosek prokuratora (k. 123), Sąd

sporządził pisemne uzasadnienie orzeczenia (k. 124-126), które zostało doręczone

oskarżycielowi publicznemu w dniu 9 czerwca 2025 r. (k. 128). W dniu 17 czerwca

2025 r. w Sądzie Rejonowym została złożona apelacja prokuratora, wywiedziona na

niekorzyść oskarżonego od całości przedmiotowego wyroku (k. 129-132). Pomimo,

że środek odwoławczy został wniesiony po upływie terminu zawitego, określonego w

dyspozycji art. 105 § 1 k.p.w., został on przyjęty (k. 133).

Sąd Okręgowy w Koszalinie prawomocnym postanowieniem z dnia 25 lipca

2025 r., sygn. akt V Ka 330/25, pozostawił przedmiotową apelację bez rozpoznania,

wskazując, że w sprawach o wykroczenia nie stosuje się art. 445 § 1 k.p.k., zgodnie

z którym termin do złożenia apelacji w sprawach karnych wynosi 14 dni, albowiem ta

kwestia uregulowana jest odrębnie w przepisie art. 105 § 1 i 2 k.p.s.w., stosownie do

którego termin ten wynosi 7 dni (k. 148).

Na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. powyższy wyrok Sądu I instancji zaskarżył

Prokurator Generalny w całości na niekorzyść ukaranego H.K.

Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. i art. 537 § 1 k.p.k. w zw. z

art. 112 k.p.w. zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie

przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.,

polegające na wybiórczej ocenie ujawnionego w toku rozprawy materiału

dowodowego, a zarazem błędnym i całkowicie dowolnym uznaniu, że wobec

oskarżonego została wydana jedynie decyzja administracyjna Starosty [...] z dnia 26

lutego 2018 r. o nr [...] w przedmiocie cofnięcia H.K. uprawnień do kierowania

III KK 502/25

3

pojazdami, obowiązująca do dnia 1 lutego 2019 r., w konsekwencji czego

zachowanie H.K. zostało zakwalifikowane jako wykroczenie z art. 94 § 1 k.w.,

podczas gdy prawidłowa ocena całości zgromadzonego w sprawie materiału

dowodowego, w tym zwłaszcza pominiętej przez Sąd meriti w procesie wyrokowania,

decyzji administracyjnej Starosty [...] z dnia 8 lutego 2008 r. o nr […] winna prowadzić

do wniosku, iż jej mocą uprawnienia do kierowania pojazdami cofnięto H.K.

bezterminowo, albowiem została ona wydana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2

ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a zatem swoim

zachowaniem, podjętym w dniu 24 listopada 2023 r., polegającym na kierowaniu

pojazdem, oskarżony nie stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu

uprawnień do kierowania pojazdami, zrealizował znamiona zarzucanego mu

występku z art. 180a k.k.

Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kołobrzegu do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty

zasadna, co uprawniało do jej rozpoznania na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

i uwzględnienia w całości.

Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przed Sądem pierwszej

instancji po raz drugi. W poprzednio przeprowadzonym postępowaniu, Sąd

Rejonowy w Kołobrzegu wyrokiem z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt II K 154/24,

uznał H.K. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, stanowiącego występek

z art. 180a k.k. i na podstawie art. 180a k.k. w zw. z art. 33 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 4

§ 1 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, ustalając

wysokość jednej stawki na kwotę 80 złotych. Nadto, w oparciu o przepis art. 42 § 1a

k.k. w zw. z art. 43 § 1 k.k., Sąd orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci

zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres roku. Sąd wydał

również rozstrzygnięcie o kosztach i zobowiązał oskarżonego do zapłaty 1.670

złotych, w tym opłaty w wysokości 1.600 złotych (k. 61, uzasadnienie: k. 72-73).

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się oskarżony. W wywiedzionej apelacji

H.K. zaskarżył wyrok w całości i podniósł zarzut obrazy przepisu prawa

III KK 502/25

4

procesowego, a mianowicie art. 390 § 1 k.p.k., polegającej na rozpoznaniu sprawy

pod jego usprawiedliwioną nieobecność pomimo, iż obecność oskarżonego na

rozprawie głównej była obowiązkowa. Skarżący wskazał również na naruszenie

prawa materialnego, tj. art. 180a k.k., polegające na błędnym przyjęciu, że w dniu 24

listopada 2023 r. prowadził na drodze publicznej samochód osobowy mimo cofnięcia

uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, podczas gdy prowadził on pojazd

mechaniczny jedynie nie posiadając do tego uprawnień w rozumieniu art. 94 § 1 k.w.

(k. 80-82).

Uwzględniając w części apelację oskarżonego, Sąd Okręgowy w Koszalinie

wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt V Ka 577/24, uchylił zaskarżone

orzeczenie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Kołobrzegu do ponownego

rozpoznania (k. 102, uzasadnienie: k. 104-110). Po ponownym przeprowadzeniu

postępowania sądowego (k. 121), Sąd Rejonowy w Kołobrzegu wyrokiem z dnia 19

maja 2025 r., sygn. akt II K 79/25, którego dotyczy niniejsza kasacja, uznał

oskarżonego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.

Natomiast już w uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że „uznał

oskarżonego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 k.w. polegającego na

tym, że w dniu 24 listopada 2023 r., na drodze ekspresowej [...] 78 km 4hm, na drodze

publicznej prowadził samochód osobowy marki M. o nr rej. (..) nie mając do tego

uprawnień. Sąd przyznaje, że dokonał wadliwych ustaleń faktycznych sprawy, które

skutkowały błędnym przypisaniem oskarżonemu wykroczenia z art. 94 § 1 kk. Sąd

wydając rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie omyłkowo pominął dokument w

postaci decyzji Starosty [...] z dnia 8 lutego 2008 r. o nr […] (k. 6), koncentrując się

zaś wyłącznie na treści decyzji z dnia 26 lutego 2018 r. (k. 7), której obowiązywanie

miało charakter czasowy, tj. do dnia 01.02.2019 r. Przyjęcie decyzji z dnia 26 lutego

2018 r. jako podstawy ustaleń faktycznych sprawy implikowało niewłaściwą ocenę

prawną zachowania H.K., który zgodnie z postawionym mu aktem oskarżenia

zarzutem winien ponosić odpowiedzialność karną za przestępstwo z art. 180a k.k.”.

Trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 180a k.k., kto na drodze publicznej, w

strefie zamieszkania lub w strefie ruchu, prowadzi pojazd mechaniczny, nie stosując

się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami,

podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

III KK 502/25

5

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że warunkiem odpowiedzialności za czyn

z art. 180a k.k. jest nie samo prowadzenie pojazdu mechanicznego mimo braku

uprawnień, lecz kierowanie nim w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu

uprawnień do kierowania pojazdami. Warunkiem odpowiedzialności karnej jest

zatem nie tyle samo zachowanie polegające na kierowaniu pojazdem bez posiadania

uprawnień, ale zachowanie takie musi być powiązane z niezastosowaniem się do

wydanej uprzednio decyzji (w tym wypadku) administracyjnej o cofnięciu uprawnienia

do kierowania pojazdami mechanicznymi (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 27

listopada 2024 r., IV KK 438/24, LEX nr 3784436; z dnia 17 września 2024 r., V KK

278/24, LEX nr 3757989). Co więcej, przestępstwo może popełnić tylko osoba,

wobec której decyzja administracyjna zapadła i tylko w okresie, na jaki cofnięto tą

decyzją uprawnienia. Podstawa cofnięcia uprawnień nie ma znaczenia, ważne jest

natomiast, aby w chwili prowadzenia pojazdu mechanicznego przez sprawcę decyzja

o cofnięciu uprawnień była wykonalna (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2

marca 2022 r., III KK 48/22, LEX nr 3408436).

Natomiast w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w Kołobrzegu zastosował

kwalifikację z art. 94 § 1 k.w., zgodnie z którym, kto na drodze publicznej, w strefie

zamieszkania lub strefie ruchu prowadzi pojazd mechaniczny, nie mając do tego

uprawnienia, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny nie niższej

niż 1.500 złotych. W istocie jednak, jak to dostrzegł sam orzekający w sprawie Sąd,

wobec H.K. zostały wydane dwie decyzje administracyjne o cofnięciu uprawnień –

przy czym jedynie jedna miała charakter terminowy, a druga obowiązywała w czasie

zarzucanego oskarżonemu przestępstwa.

Z akt sprawy Sądu Rejonowego w Kołobrzegu o sygn. II K 79/25 wynika, że

decyzją z dnia 26 lutego 2018 r. o nr [...], działając na podstawie art. 104 k.p.a. w zw.

z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U.

z 2021 r., poz. 1212) w zw. z art. 182 § 2 k.k.w., Starosta [...] cofnął H.K. uprawnienia

do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B — opierając się na obowiązku

wynikającym z wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 24 stycznia 2018 r.,

sygn. akt II K 777/17 - na okres roku od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 1 lutego 2019

r. (k. 7). Przedmiotowej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jej

podstawę faktyczną, co wynika wprost z części dyspozytywnej oraz uzasadnienia,

III KK 502/25

6

stanowił w/w wyrok Sądu Rejonowego w Koszalinie, mocą którego orzeczono wobec

H.K. m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów

mechanicznych na okres jednego roku (k. 28). Skoro zatem materialnoprawną

podstawę decyzji Starosty [...] z dnia 26 lutego 2018 r. stanowił przepis art. 103 ust.

1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, decyzja ta miała charakter terminowy – choć

orzekanie w tym zakresie nie mogło być uprawnione, skoro obowiązywała decyzja

administracyjna z 8 lutego 2008 r.

Druga decyzja o cofnięciu uprawnień (chociaż chronologicznie pierwsza)

została wydana wobec oskarżonego na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia

20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i nosi datę 8 lutego 2008 r., nr […].

Starosta [...] cofnął wówczas H.K. uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B,

wydane 15 czerwca 2004 r. przez Starostwo Powiatowe w B. (k. 6). W uzasadnieniu

owej decyzji wskazano, że faktycznym powodem takiego rozstrzygnięcia było

uzyskanie przez oskarżonego negatywnego wyniku z praktycznego egzaminu

sprawdzającego kwalifikacje. Na egzamin kontrolny, celem którego było powtórne

sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów kategorii B, H.K. został

skierowany w dniu 20 października 2007 r. przez Starostę [...] w związku z uprzednim

przekroczeniem dopuszczalnego limitu punktów karnych, otrzymanych przez

kierowcę za naruszenie przepisów ruchu drogowego (k. 4-5). W dniu 4 lutego 2008

r. przystąpił do egzaminu kontrolnego, i uzyskał z niego wynik negatywny, co

oznaczało, że utracił on kwalifikacje do kierowania pojazdami. Z części

dyspozytywnej ww. decyzji administracyjnej z dnia 8 lutego 2008 r. wynika, że

cofnięcie posiadanych przez H.K. uprawnień kategorii B nastąpiło bezterminowo i

decyzji tej, na podstawie art. 108 § 1 k.p.k., nadano rygor natychmiastowej

wykonalności. Wypada zarazem nadmienić, że odbiór przedmiotowej decyzji

oskarżony pokwitował osobiście w dniu 27 lutego 2008 r. (k. 26).

Analiza treści wskazanych decyzji administracyjnych, mocą których kolejno

cofano H.K. uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B oraz ocena

ich mocy obowiązującej w chwili zarzucanego oskarżonemu czynu zabronionego, tj.

24 listopada 2023 r., nasuwa wniosek, że prowadząc w tym czasie na drodze

publicznej pojazd mechaniczny, oskarżony nie stosował się do obowiązującej go

wówczas prawomocnej i mającej bezterminowy charakter decyzji Starosty [...] z dnia

III KK 502/25

7

8 lutego 2008 r., wydanej pod nr […] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami

kategorii B. Zachowanie to wypełniało ustawowe znamiona występku z art. 180a k.k.,

nie zaś jak przyjął to Sąd I instancji, wykroczenia z art. 94 § 1 k.w.

Słusznie więc obecnie wskazuje Prokurator Generalny, że w przedmiotowej

sprawie doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia

przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.,

polegającego na wybiórczej ocenie ujawnionego w toku rozprawy materiału

dowodowego, a zarazem błędnym i całkowicie dowolnym uznaniu, iż wobec H.K.

została wydana jedynie decyzja administracyjna Starosty [...] z dnia 26 lutego 2018

r. o nr [...] w przedmiocie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami na okres

roku. W konsekwencji tego uchybienia zachowanie oskarżonego zostało

zakwalifikowane jako wykroczenie z art. 94 § 1 k.w., podczas gdy prawidłowa ocena

całości materiału dowodowego, w tym zwłaszcza pominiętej przez Sąd w procesie

wyrokowania decyzji administracyjnej Starosty [...] z dnia 8 lutego 2008 r., winna

prowadzić do wniosku, iż jej mocą uprawnienia do kierowania pojazdami cofnięto

H.K. bezterminowo. Decyzja bowiem została wydana na podstawie art. 140 ust. 1 pkt

2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a zatem swoim

zachowaniem w dniu 24 listopada 2023 r. polegającym na kierowaniu pojazdem i nie

stosując się do decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania

pojazdami, oskarżony zrealizował znamiona zarzucanego mu czynu z art. 180a k.k.

W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację Prokuratora Generalnego

wniesioną na niekorzyść oskarżonego, na mocy art. 537 § 2 k.p.k., uchylił

zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Kołobrzegu i przekazał sprawę temu Sądowi

do ponownego rozpoznania.

Jacek Błaszczyk Jarosław Matras Andrzej Stępka

[WB]

[a.ł]