Groźby mailowe wobec urzędników gminy. SN uchylił nawiązki dla nich

Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej, wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r., sygn.

II K 161/23, uznał M. M. za winną tego, że „w krótkich odstępach czasu, z

wykorzystaniem takiej samej sposobności, działając ze skutkiem w [...]:

1. 04 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała groźbę bezprawną

spowodowania postępowania karnego wobec Z. M. Sekretarza Gminy [...], w

celu zmuszenia go do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności

urzędowe organu samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie

znieważając Z. M., jako funkcjonariusza publicznego podczas i w związku z

pełnieniem obowiązków służbowych Sekretarza Gminy, zarzucając mu

zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1

k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

2. 15 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego o

przestępstwo z art. 231 k.k. wobec funkcjonariuszy publicznych Urzędu

Miasta w [...] w celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach

czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy

- na czynności urzędowe organu samorządu terytorialnego Gminy [...],

jednoczenie znieważając Z. M., jako Sekretarza Gminy i S. 1. L. jako

Burmistrza Miasta podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków

służbowych zarzucając im zachowania przestępcze na swoją szkodę, co

stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k.;

3. 25 listopada 2020 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego o

przestępstwo z art. 231 k.k. i inne w celu zmuszenia adresata do udzielenia

informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ - poprzez

dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji

III KK 519/25

3

samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z. M.

podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych

zarzucając mu zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2

k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;.

4. 11 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną

spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresatów do

udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ -

poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji

samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając Z. M. i W. C.

podczas i w związku z pełnieniem przez nich obowiązków służbowych,

zarzucając im zachowanie przestępcze, a nadto W. C. nienależyte i

propagandowe wykonywanie obowiązków służbowych, co stanowi występek

z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

5. 11 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego z art.

231 k.k. oraz ustawy Prawo prasowe w celu zmuszenia adresata do udzielenia

informacji w ramach czynności służbowej,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe

organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając

Z. M. podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych

zarzucając mu zachowanie przestępcze, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art.

224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w z w. z art. 11 § 2 k.k.;

6. 17 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną

spowodowania postępowania karnego w celu zmuszenia adresatów do

udzielenia informacji w ramach czynności służbowych, czym wywierała wpływ

- poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji

samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k.,

art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

III KK 519/25

4

7. 31 maja 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M. Sekretarza

Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w celu

zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności

urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co

stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

8. 01 czerwca 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M.

Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego w

celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe

organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co stanowi występek z art.

224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

9. 17 grudnia 2021 r. w wiadomości mejlowej kierowała wobec Z. M.

Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w

celu zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe

organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając

Z. M. podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych Sekretarza Gminy,

zarzucając mu działanie w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu

utrzymanie władzy, a nadto nazywając chaotycznym, niezrozumiałym,

nietransparentnym i mataczącym przed opinią publiczną, co stanowi występek z art.

224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,

10. 20 grudnia 2021 r. w wiadomości mailowej kierowała do Z. M. Sekretarza

Gminy i W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę bezprawną

spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia adresata do

udzielenia informacji w ramach czynności służbowej, czym wywierała wpływ -

poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu administracji

samorządu terytorialnego Gminy [...], jednocześnie znieważając W. C.

podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych Inspektora Urzędu

Gminy, zarzucając mu działalność przestępczą oraz nieuczciwą konkurencję

III KK 519/25

5

wydawniczą, co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. i art. 226

§ 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

11. 9 września 2022 r. w wiadomości mejlowej kierowała do S. 1. L. Burmistrza

Miasta [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu

zmuszenia adresata do udzielenia informacji w ramach czynności służbowej,

czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności

urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego Gminy [...], co

stanowi występek z art. 224 § 2 k.k., art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.;

12. 23 września 2022 r. kierowała do S. 1. L. Burmistrza Miasta [...] i Z. M.

Sekretarza Gminy [...] groźbę bezprawną spowodowania postępowania

karnego, w celu zmuszenia adresatów do udzielenia informacji w ramach

czynności służbowych, czym wywierała wpływ - poprzez dezorganizację pracy

- na czynności urzędowe organu administracji samorządu terytorialnego

Gminy [...], co stanowi występek z art. 224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k.;

13. 26 października 2022 r. kierowała do S. 1. L. Burmistrza Miasta [...] i Z. M.

Sekretarza Gminy [...] oraz W. C. Inspektora Urzędu Miasta [...] groźbę

bezprawną spowodowania postępowania karnego, w celu zmuszenia

adresatów do udzielenia informacji w ramach czynności służbowych i do

wycofania skierowania zawiadomienia o przestępstwie, czym wywierała

wpływ - poprzez dezorganizację pracy - na czynności urzędowe organu

administracji samorządu terytorialnego Gminy [...] ”, co stanowi występek z art.

224 § 2 k.k. i art. 224 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.”

i przyjmując, że czyny te stanowią ciąg przestępstw wymierzył jej karę 10 miesięcy

ograniczenia wolności, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej

pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie.

Na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k. Sąd zobowiązał oskarżoną do

przeproszenia Z. M., S. 1. L. i W. C. na piśmie w terminie miesiąca od

uprawomocnienia się wyroku (punkt II części dyspozytywnej wyroku).

III KK 519/25

6

Na podstawie art. 46 § 2 k.k. Sąd orzekł ponadto od oskarżonej na rzecz

pokrzywdzonych Z. M., S. 1. L. i W. C. nawiązki po 5000 złotych (punkt III części

dyspozytywnej wyroku).

Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonej, Sąd Okręgowy w Krakowie,

wyrokiem z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. IV Ka 1975/ 24, zmienił zaskarżony wyrok

w ten sposób, że wyeliminował z ciągu przestępstw opisanego w punkcie I czyn

opisany w podpunkcie 4 i na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w związku z art. 17 § 1 pkt

7 k.p.k. umorzył postępowanie karne co do tego czynu, przy wyeliminowaniu z jego

opisu zwrotów o wywieraniu wpływu na czynności urzędowe organu samorządu

terytorialnego i znieważaniu Z. M. i zakwalifikował ten czyn jako występek z art. 224

§ 2 k.k. i art. 226 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k.

Sąd wyeliminował ponadto z opisu pozostałych czynów objętych ciągiem

przestępstw w punkcie I zwroty o wywieraniu wpływu na czynności urzędowe organu

samorządu terytorialnego i znieważaniu wskazanych w nim osób, precyzując przy

tym czas popełnienia jednego z czynów i kwalifikując czyny te jako występki z art.

224 § 2 k.k.

Sąd Okręgowy w Krakowie przyjął nadto jako podstawę kary wymierzonej

oskarżonej art. 224 § 2 k.k. w związku z art. 91 § 1 k.k. i art. 37a § 1 k.k., stosując

brzmienie ustawy obowiązujące do dnia 30 września 2023 r. w związku z art. 4 § 1

k.k. i wymierzoną karę ograniczenia wolności obniżył do 8 miesięcy.

Sąd odwoławczy obniżył ponadto nawiązki orzeczone w punkcie III wyroku

Sądu Rejonowego na rzecz Z. M. do 3000 złotych i na rzecz S. 1. L. i W. C. do kwot

po 1500 złotych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymany został w mocy.

Kasację od tego wyroku na korzyść M. M. wniósł Rzecznik Praw

Obywatelskich. Zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie w zakresie:

1. pkt I ppkt 4, którym orzeczone w punkcie III wyroku Sądu Rejonowego w

Suchej Beskidzkiej z dnia 18 lipca 2024 r. o sygnaturze akt II K 161/23

nawiązki obniżono:

1. na rzecz Z. M. do kwoty 3. 000 złotych,

2. na rzecz S. 1. L. i W. C. do kwot po 1.500 złotych;

III KK 519/25

7

3. pkt II, którym utrzymano w mocy orzeczony w punkcie II wyroku Sądu I

instancji wobec oskarżonej obowiązek przeproszenia Z. M., S. L., W. C. na

piśmie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku.

Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił wyrokowi rażące i mające istotny

wpływ na jego treść naruszenie przepisów postępowania, „to jest:

1. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. poprzez niewłaściwe

przeprowadzenie przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej i nienależyte

rozważenie ujętego w apelacji obrońcy oskarżonej - adw. A. S. zarzutu

„rażącej niewspółmierności kary" polegającego „na zasądzeniu

niewspółmiernie wysokiej nawiązki w wysokości 5000 zł na rzecz każdego z

pokrzywdzonych", co skutkowało jedynie obniżeniem wysokości nawiązek

orzeczonych wobec M. M. na rzecz Z. M., S. 1. L. i W. C., podczas gdy

prawidłowe rozpoznanie owego zarzutu doprowadziłoby do wniosku, iż nie

jest dopuszczalne orzeczenie od oskarżonej nawiązek na rzecz tych osób,

gdyż osoba fizyczna nie może być pokrzywdzonym przestępstwem z art. 224

§ 2 k.k., co w konsekwencji zaowocowałoby uchyleniem pkt III zaskarżonego

wyroku;

2. art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 447 § 1 k.p.k. poprzez niewłaściwe

przeprowadzenie przez Sąd odwoławczy kontroli instancyjnej zaskarżonego

w całości na korzyść oskarżonej wyroku Sądu I instancji, co skutkowało

utrzymaniem w mocy punktu II wyroku, którym orzeczono, na podstawie art.

72 § 1 pkt 2 k.k., wobec M. M., obowiązek przeproszenia Z. M., S. L., W. C.

na piśmie w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku, w sytuacji

gdy konieczne było uchylenie wyroku Sądu meriti w owym punkcie, albowiem

orzeczenie powyższego środka probacyjnego nie było dopuszczalne z uwagi

na to, iż na gruncie art. 224 § 2 k.k. osoba fizyczna nie może być

pokrzywdzonym.”

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu

II instancji w punkcie I ppkt 4 oraz w punkcie II w zakresie, w jakim utrzymał w mocy

orzeczone nawiązki w punkcie III wyroku Sądu meriti, a także o uchylenie wyroku

Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej w punktach II oraz III.

III KK 519/25

8

W odpowiedzi na kasację obrońca skazanej wniosła o uwzględnienie kasacji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna. Sąd Okręgowy przyjął,

że M. M. popełniła ciąg 12 przestępstw z art. 224 § 2 k.k. w warunkach art. 91 § 1

k.k. Powoduje to, że niezasadnie uznano Z. M., S. 1. L. i W. C. za pokrzywdzonych.

Przedmiotem ochrony czynu z art. 224 § 2 k.k. nie jest bowiem dobro osób fizycznych

a prawidłowość funkcjonowania instytucji, a także prawidłowość realizowania

czynności funkcjonariusza publicznego. Nie mieści się w tym przedmiocie wolność

osobista, lecz swoboda związana wyłącznie ze sprawowaniem funkcji i jej wyłącznie

dotycząca. Sąd Najwyższy orzekający w przedmiotowej sprawie podziela pogląd w

tej materii wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. II

KK 273/21. Uznano wtedy, że chociaż przedmiotem czynności wykonawczej jest

osoba funkcjonariusza, to przedmiot ochrony (zamachu) przestępstwa z art. 224 § 2

k.k. nie obejmuje osoby fizycznej, lecz funkcjonowanie instytucji i swobodę wyboru

postępowania jej funkcjonariusza i to wyłącznie w zakresie sprawowanej funkcji. O

ile zatem sprawca oddziałuje na osobę funkcjonariusza, to funkcjonariusz ten nie

może być pokrzywdzonym. Pokrzywdzoną w wypadku przestępstwa z art. 224 § 2

k.k. jest jedynie instytucja, której dobro naruszono.

Skoro Sąd Rejonowy niezasadnie uznał Z. M., S. 1. L. i W. C. za

pokrzywdzonych, to niezasadnie również zasądził na ich rzecz nawiązki i zobowiązał

oskarżoną do ich przeproszenia, przeprosiny na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 k.k.

(podstawa rozstrzygnięcia z punktu II wyroku Sądu Rejonowego) adresowane być

bowiem mogą wyłącznie w stosunku do pokrzywdzonego.

Wyrok Sądu pierwszej instancji został zaskarżony w całości przez obu

obrońców M. M.. Zobowiązywało to Sąd odwoławczy do rozpoznania sprawy nie tylko

w granicach podniesionych zarzutów, ale także w zakresie szerszym, biorąc pod

uwagę między innymi treść art. 440 k.p.k. Sąd Okręgowy, zmieniając zaskarżony

wyrok, rozważyć powinien czy wobec zakwalifikowania zachowań oskarżonej

wyłącznie z art. 224 § 2 k.k. trafnie uznano Z. M., S. 1. L. i W. C. za pokrzywdzonych,

a w związku z tym, czy zasadne było orzeczenie nawiązek na ich rzecz i

zobowiązanie do ich przeproszenia. Tymczasem po korekcie kwalifikacji prawnej

III KK 519/25

9

przypisanych M. M. czynów, obniżeniu wymierzonej kary ograniczenia wolności i

wysokości zasądzonych kosztów, Sąd odwoławczy zmienił jedynie wymiar

orzeczonych nawiązek, w pozostałej części utrzymując zaskarżony wyrok w mocy.

Rozstrzygnięcie takie stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa

wskazanych w zarzucie kasacji i wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonego nią

wyroku. Obligowało to Sąd Najwyższy do uwzględnienia kasacji i uchylenia

wadliwych orzeczeń zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie i wyroku

Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej. Nie zachodziła przy tym potrzeba wydania

orzeczenia następczego. Sama eliminacja wadliwych rozstrzygnięć z obrotu

prawnego doprowadziła bowiem do sanacji zaistniałych naruszeń prawa.

[J.J.]

Michał Laskowski Zbigniew Puszkarski Andrzej Stępka