Warunkowe umorzenie mimo wcześniejszego prawomocnego skazania. SN uchylił wyrok

S.M. został oskarżony o to, że:

III KK 549/25

2

1. w dniu 27 lutego 2024 r. w N. w celu użycia za autentyczny dokonał na

dokumencie w postaci mandatu karnego seria […] wystawionego przez

funkcjonariusza policji Komendy Miejskiej Policji w N. podrobienia podpisu D.M.,

przy czym czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi, tj. o przestępstwo z art. 270

§ 1 k.k. w zw. z art. 270 § 2a k.k.;

2. w dniu 27 lutego 2024 r. w N. na ulicy N. prowadził po drodze publicznej pojazd

mechaniczny marki S. o numerze rej. (..) mimo wydanej przez Starostę […]

decyzji […] z dnia 16 sierpnia 2022 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania

pojazdami kategorii AM, B1, B, tj. o przestępstwo z art. 180a k.k.

Wyrokiem z dnia 13 marca 2025 roku, sygn. II K 492/24, Sąd Rejonowy w

Nowym Sączu:

1. na mocy art. 66 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 67 § 1 k.k. postępowanie karne przeciwko

oskarżonemu S.M. o czyny zarzucane mu aktem oskarżenia, wyczerpujące

znamiona występków z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 2a k.k. i art. 180a k.k.

warunkowo umorzył na okres próby wynoszący 2 lata;

2. na mocy art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. orzekł wobec oskarżonego S.M.

środek kamy w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 2.000 złotych na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Wyrok ten nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i

uprawomocnił się z dniem 21 marca 2025 roku. Nie zostało także sporządzone jego

uzasadnienie.

Kasację od powyższego rozstrzygnięcia na niekorzyść skazanego wniósł

Prokurator Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 66 § 1 k.k.,

polegające na niesłusznym warunkowym umorzeniu prowadzonego wobec S.M.

postępowania, mimo iż w dacie wyrokowania był on prawomocnie skazany za

występek z art. 244 k.k. w zw. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. wyrokiem Sądu

Rejonowego w Brzesku z dnia 4 marca 2025 r., sygn. akt II K 566/24, prawomocnym

z dniem 12 marca 2025 r. na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności, wykonanie której

warunkowo zawieszono na okres próby wynoszący 2 lata, a zatem nie została

spełniona przewidziana we wskazanym wyżej przepisie prawa materialnego

przesłanka braku karalności sprawcy za przestępstwo umyślne.

III KK 549/25

3

Podnosząc powyższy zarzut Prokurator Generalny wniósł o uchylenie i

przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co

umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

W wywiedzionej kasacji trafnie wskazano, iż w analizowanej sprawie doszło

do rażącego naruszenia przepisów prawa karnego materialnego, a to art. 66 § 1 k.k.

Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że sąd może warunkowo umorzyć

postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne,

okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy

niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz

dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia

postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni

przestępstwa.

W kontekście powyższego nie budzi wątpliwości, że warunkowe umorzenie

postępowania karnego jest możliwe tylko wobec osoby niekaranej uprzednio za

przestępstwo umyślne. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, w trakcie orzekania

przez Sąd Rejonowy w Nowym Sączu S.M. był już prawomocnie skazany wyrokiem

Sądu Rejonowego w Brzesku z dnia 4 marca 2025 r., sygn. II K 566/24. W

judykaturze trafnie wskazuje się, że okoliczność czy sąd orzekający dysponował

aktualnymi danymi o karalności oskarżonego, a nawet obiektywnie mógł takimi

danymi dysponować, dla możliwości zastosowania warunkowego umorzenia

postępowania nie ma żadnego znaczenia. Pomimo też, że warunek braku karalności

za przestępstwo umyślne należy do stanu obiektywnego sprawy i nie zależy od

wiedzy sądu rozpoznającego sprawę, to sąd ten winien dołożyć należytej staranności,

aby wyrokując dysponować aktualnymi informacjami dotyczącymi karalności

oskarżonego. Opisany w art. 66 § 1 k.k. wymóg niekaralności ma wszak charakter

bezwzględny, a karalność taka wyklucza możliwość warunkowego umorzenia (wyrok

SN z dnia 17 maja 2016 r., III KK 485/15, Lex 2048977).

III KK 549/25

4

Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie prawa jest rażące i miało istotny

wpływ na treść wyroku, albowiem jego skutkiem stało się niedopuszczalne

warunkowe umorzenie postępowania karnego wobec S.M., a zatem reakcja karna

niedopuszczalna w okolicznościach analizowanej sprawy. W tym stanie rzeczy

zaskarżony kasacją wyrok należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nowym Sączu, który wyda orzeczenie

odpowiadające prawu.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

Stanisław Stankiewicz

Adam Roch

Ryszard Witkowski

[WB]

[a.ł]