Sędziowie powołani na wniosek KRS z 2017 r. wyłączeni z rozpoznania sprawy

W dniu 13 października 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek

obrońcy skazanego A. E. o wyłączenie od rozpoznania sprawy III KK 98/25

wyznaczonych do jej rozpoznania Prezesa SSN Z.K., SSN A.B. oraz SSN A.D.

Uzasadniając ten wniosek obrońca skazany podniósł okoliczność powołania

wymienionych sędziów na pełnione stanowiska dokonane na podstawie

postanowień Prezydenta w wyniku rekomendacji wydanych przez Krajową Radę

Sądownictwa ukształtowaną nowelizacją z 2017 r. i na konsekwencję tego faktu dla

stwierdzenia, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Najwyższy z udziałem

wymienionych sędziów prowadzi do powstania – według jednego z prezentowanych

III KK 98/25

2

w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądów – niewzruszalnego domniemania braku

instytucjonalnych gwarancji niezawisłości i bezstronności, powodując brak

uprawnień do orzekania w każdej sprawie rozpoiznawanej przez nich sprawie.

Alternatywnie obrońca powołał się na wpływ wymienionych okoliczności na

powstanie uzasadnionych wątpliwości co do ich bezstronności.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek jest zasadny.

Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego

dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd

Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą

trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-

1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu

w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie

sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na

wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana

uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład

Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło

orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20,

OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały

obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23

listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z

dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.

Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało

następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano

m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,

który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową

Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu

bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w

III KK 98/25

3

rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do

sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest

ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95;

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z

dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego

2024 r., II KK 627/23).

Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

(dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce

(skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w

procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie

ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od

władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak

powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i

bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt

284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16

września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z

dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr

49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.

z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia

23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]