Spór o skład sędziego w Rzeszowie wbrew uchwale KRS. SN nie przekazał sprawy M.B. innemu sądowi

Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z 12 grudnia 2025 r. w sprawie

II K 233/25 zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie jej rozpoznania w

trybie art. 37 k.p.k. innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru

sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie Sąd Rejonowy w jednoosobowym

składzie z udziałem sędziego X. Y., wskazał, iż za przekazaniem sprawy innemu

równorzędnemu sądowi przemawia okoliczność, iż przedmiotowa sprawa została

przydzielona mu do rozpoznania, pomimo tego, iż na mocy uchwały numer [...]

Krajowej Rady Sądownictwa z 24 stycznia 2025 r., z chwilą jej wydania ustał

obowiązek jego orzekania w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w Rzeszowie.

III KO 12/26

2

Uchwała ta nie jest jednak respektowana w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie ani

Sądzie Okręgowym w Rzeszowie, albowiem jego prezes kwestionuje jej

konstytucyjność. W konsekwencji w Sądzie Rejonowym w Rzeszowie naruszono

unormowanie z art. 22a § 6 in fme u.s.p., zgodnie z którym do czasu podjęcia przez

Radę uchwały w przedmiocie odwołania od zmiany podziału czynności, sędzia

wykonywał „dotychczasowe obowiązki orzecznicze”, in concreto w Sekcji do spraw

Restrukturyzacyjnych i Upadłościowych V Wydziału Gospodarczego Sądu

Rejonowego w Rzeszowie. Zdaniem wnioskodawcy, kwestia orzekania

wskazanego sędziego wbrew przywołanej uchwale winna być rozważona pod

kątem ryzyka wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej - sądu

nienależycie obsadzonego (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.). Neutralizacja tego ryzyka

przemawia również za przekazaniem przedmiotowej sprawy innemu sądowi

równorzędnemu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Inicjatywa wyrażona w postanowieniu Sądu Rejonowego w Rzeszowie nie

zasługiwała na aprobatę, a zatem też wniosek przedstawiony Sądowi Najwyższemu

w trybie art. 37 k.p.k. nie mógł zostać uwzględniony.

Nie budzi wątpliwości, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy

charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu,

a przedmiotowa sprawa nie należy do kręgu tych, w których uzasadnione było

procedowanie o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Takie

przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne

okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd

właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać tego

rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać

przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób

obiektywny (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 maja 2023 r. sygn. akt III

KK 41/23). Taka sytuacja w niniejszym postępowaniu nie zaistniała. Nie ma

żadnych podstaw do twierdzenia, że cały Sąd Rejonowy w Rzeszowie znalazł się w

sytuacji, która pozwalałby na uznanie, iż bezstronności wszystkich sędziów tego

III KO 12/26

3

sądu budzi poważne wątpliwości, skutkujące koniecznością, ze względu na dobro

wymiaru sprawiedliwości, przekazania rozpoznania tej sprawy innemu sądowi

równorzędnemu. Nie stanowią takiej podstawy sygnalizowane, istniejące w tym

Sądzie trudności organizacyjne związane z kształtowaniem składów orzeczniczych,

implikowane nierespektowaniem przez prezesa Sądu Rejonowego w Rzeszowie

uchwały Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] i obowiązujących przepisów ustawy

(art. 22a § 5 i 6 u.s.p.). Rozwiązywanie tego rodzaju implikacji należy do wyłącznej

kompetencji kierownictwa sądu, a w szczególności jego prezesa, który dysponuje

odpowiednimi instrumentami ustawowymi (art. 47a, art. 47b, art. 77 § 9 ustawy z 27

lipca 2001 r. ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych). Niewywiązywanie się z

realizacji tych obowiązków może być i jest przedmiotem odrębnych postepowań - w

przedmiocie jego odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej. Ich rozwiązywanie z

pewnością nie jest natomiast zadaniem Sądu Najwyższego, zwłaszcza poprzez

przekazanie sprawy na podstawie art. 37 k.p.k. innemu sądowi równorzędnemu.

Przepis ten nie może być traktowany jako sposób rozwiązywania bieżących

problemów technicznych i organizacyjnych sądów ani zabezpieczenia

partykularnych interesów członka składu orzekającego.

Zważywszy powyższe tudzież brak klarownego powiązania podniesionych

w wystąpieniu zastrzeżeń odnośnie do podziału czynności sędziów w tym sądzie

z zakłóceniem swobody orzekania Sądu w konkretnej sprawie oskarżonego M.B., w

szczególności jego wpływu na postrzeganie przez opinię społeczną kwestii

obiektywizmu i bezstronności sądu meriti, powoduje, iż twierdzenie, że w odbiorze

powszechnym powstaną wątpliwości co do zdolności sądu właściwego do

rozpoznania sprawy w sposób bezstronny, nie spełnia kryterium racjonalności.

Subiektywne odczucia zaś czy prywatne zapatrywania, czy rozterki interpretacyjne

odnośnie prawidłowości skompletowania składu orzekającego w tym Sądzie, czy

też dylematy prawne, którym regulacjom nadać priorytet, nie uzasadniają potrzeby

»wyjęcia« tej sprawy z właściwości tego Sądu, gdyż mogą zostać rozstrzygnięte we

właściwym

trybie

-

w

drodze

złożenia

„wniosku

o

wyłączeniesędziego” (postanowienie Sądu Najwyższego z 27 marca 2025 r. sygn.

akt II KO 34/25). Instytucja właściwości z delegacji nie może stanowić alternatywy

dla możliwości wyłączenia sędziów (postanowienie SN z 31 stycznia 2020 r. sygn.

III KO 12/26

4

akt IV KO 2/20). Jeżeli konkretny sędzia uzna, że nie jest w stanie zachować

bezstronności w tej sprawie, winien skorzystać właśnie z procedur przewidzianych

w Kodeksie postępowania karnego, a to art. 41-42 k.p.k. (zob. postanowienie SN z

16 maja 2023 r. sygn. akt II KO 39/23). Dla zastosowania art. 37 k.p.k. wymaga się

zatem, by zagrożenie dobra wymiaru sprawiedliwości znajdowało swoje źródło w

realnie zaistniałych, szczególnych okolicznościach, dających podstawę do

racjonalnego twierdzenia, że w odbiorze powszechnym (a nie w subiektywnym

mniemaniu osób zainteresowanych rozstrzygnięciem) powstaną wątpliwości co do

zdolności prawidłowego rozpoznania sprawy przez określony sąd. Tymczasem

żadną miarą nie da się przyjąć, by wskazywane w wystąpieniu okoliczności mogły

prowadzić do takiego właśnie wniosku.

Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań,

postanowiono jak na wstępie.

[WB]

[r.g.]