Udział neosędziego w kasacji lustrowanego nie otwiera drogi do wznowienia

Pismem z dnia 2 listopada 2025 r. lustrowany adw. J.M. zwrócił się do Sądu

Najwyższego z wnioskiem o rozważenie wznowienia postępowania zakończonego

postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt V KK

598/19, na mocy którego oddalono jako oczywiście bezzasadną kasację

wywiedzioną przez lustrowanego od orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z

III KO 194/25

2

dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II AKa 217/18, utrzymującego w mocy

orzeczenie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt III K

21/17. Motywując podjętą inicjatywę adw. J.M. wskazał, że zasadność wznowienia

upatruje w okoliczności „uczestniczenia w w/w postępowaniu kasacyjnym

neosędziego S.S.N. M.S. orzekającego jednoosobowo w postanowieniu S.N. z dnia

15.02.2021 r. sygn. akt V KO 5/21 o nie uwzględnieniu (…) wniosku o wyłączenie z

postępowania kasacyjnego sygn. akt V KK 598/19 SSN J.M. (…)”, co w związku z

uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), a także

uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2023 r. (I KZP

22/22), powinno skutkować stwierdzeniem zaistnienia bezwzględnej przyczyny

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym.

Powyższa inicjatywa lustrowanego nie mogła przynieść oczekiwanego przez

niego rezultatu. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia służącym do wzruszenia – zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu –

prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie sądowe. Wprawdzie art. 542 §

3 k.p.k. nie precyzuje jaki rodzaj postępowania podlega wznowieniu z uwagi na

ujawnienie się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k., niemniej

jednak uregulowania tego nie sposób odczytywać w oderwaniu od wcześniejszych

przepisów rozdziału 56 k.p.k. Oczywistym jest, że do wznowienia postępowania z

urzędu może dojść jedynie wówczas, gdy w ogóle wchodzi w grę wznowienie

postępowania, a nie w szerszym zakresie. Jak zatem słusznie zauważył Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22 (OSNK 2023, nr

4, poz. 20), skoro w świetle art. 540 § 1 k.p.k. wznowienie dotyczy „postępowania

sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem", to wszelkie podstawy

wznowieniowe, w tym i określone w art. 542 § 3 k.p.k., dotyczyć mogą wyłącznie

takiego postępowania.

Powyższego charakteru nie ma postanowienie o oddaleniu kasacji, w tym

także w wypadku uznania jej za oczywiście bezzasadną. Podejmując taką decyzję

Sąd Najwyższy orzeka bowiem wyłącznie o niezasadności tego środka zaskarżenia,

nie wkracza zaś w żadnym zakresie w sferę, w której orzeczenie kończące

postępowanie, korzysta już z powagi rzeczy osądzonej. Stąd też postępowanie

III KO 194/25

3

kasacyjne zakończone takim postanowieniem nie podlega wznowieniu. Inaczej

natomiast przedstawia się sytuacja wówczas, gdy Sąd Najwyższy, po uchyleniu w

wyniku kasacji prawomocnego orzeczenia, wydaje orzeczenie następcze,

rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu zgodnie z art. 537 § 2 k.p.k.

Wówczas orzeczenie to jako rozstrzygające prawomocnie w przedmiocie głównego

nurtu procesu (w niniejszej sprawie jest nim kwestia stwierdzenia zgodności z

prawdą oświadczenia lustracyjnego) może podlegać wznowieniu (zob. zarządzenie

SN z dnia 13 marca 2025 r., II KO 180/24 i przywołane tam judykaty). Taka

sytuacja w przedmiotowej sprawie jednak nie zaistniała, gdyż Sąd Najwyższy

postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt V KK 598/19 oddalił kasację

wniesioną na korzyść lustrowanego jako oczywiście bezzasadną.

Reasumując, skoro postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji

nie jest orzeczeniem prawomocnie kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu

przepisów rozdziału 56 k.p.k., to brak jest możliwości zastosowania w tego rodzaju

sprawie przepisów o wznowieniu postępowania, w tym także ex officio.

Już tylko na marginesie wypada wskazać, że SSN M.S. w postępowaniu

kasacyjnym o sygn. akt V KK 598/19 orzekał jedynie w kwestii wpadkowej,

dotyczącej oceny zasadności wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego

od rozpoznania wniesionej kasacji. Wydane w tym przedmiocie rozstrzygnięcie z

udziałem SSN M.S. (tj. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2021 r.

o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego) również nie zalicza się do

kategorii orzeczeń kończących postępowanie w rozumieniu 540 k.p.k. (zob.

zarządzenie SN z dnia 1 lutego 2024 r., sygn. akt I KO 74/23; postanowienie SN z

dnia 5 kwietnia 2024 r., II KZ 8/24).

Mając na względzie powyższe, zarządzono jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]

III KO 194/25

4