Zażalenie sędziego na umorzenie śledztwa wobec przełożonych przekazane do Opola

Niniejsza sprawa dotyczy zażalenia sędziego Sądu Okręgowego w Krakowie

X.Y. na postanowienie prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sosnowcu z dnia 30

maja 2025 roku, sygn. akt: […], o umorzeniu śledztwa w sprawie przekroczenia

uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych w osobach Prezesa Sądu

Okręgowego w Krakowie, Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów

Powszechnych, Sędziów Sądu Najwyższego w Warszawie - Izby Dyscyplinarnej i

Izby Odpowiedzialności Zawodowej oraz członków Kolegium Sądu Okręgowego w

Krakowie, polegającego na wydaniu zarządzenia o natychmiastowej przerwie w

wykonywaniu czynności służbowych przez Sędziego Sądu Okręgowego w

III KO 30/26

2

Krakowie X.Y., wydaniu uchwały zawieszającej tego sędziego w czynnościach

służbowych, odmowie wstrzymania wykonania tej uchwały, wszczęciu

postępowania dyscyplinarnego przeciwko pokrzywdzonemu oraz zawiadomieniu

prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez niego przestępstwa, czym działano na

szkodę interesu publicznego i prywatnego X.Y.- t.j. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.

Podstawą umorzenia był przepis art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. wobec stwierdzenia

braku znamion czynu zabronionego.

Postanowienie to zostało zaskarżone zażaleniem przez pokrzywdzonego

X.Y., który zarzucił naruszenie art. 231 § 1 k.k. oraz art. 17 § 1 k.p.k. poprzez

uznanie, że działania osób wymienionych w zawiadomieniu pokrzywdzonego nie

wypełniły znamion czynu zabronionego.

Po wpływie zażalenia do Wydziału II Karnego Sądu Rejonowego dla

Krakowa - Śródmieścia w Krakowie, sędziowie tego Wydziału wyłączyli się od

rozpoznawania sprawy ze względu na istnienie przesłanek wynikających z art. 41 §

1 k.p.k. Zarządzeniem Prezesa Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w

Krakowie przekazano sprawę do rozpoznania przez jednoosobowy skład

sędziowski ustalony zgodnie z zasadą losowego przydziału spraw wśród sędziów

VIII Wydziału Gospodarczego dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych.

Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2026 r., II Kp 1086/25/S, Sąd Rejonowy

dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu

Najwyższego z wnioskiem o przekazanie niniejszej sprawy innemu sądowi

równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu tego

postanowienia wskazano, że w ocenie Sądu, istnieją okoliczności, które w

przypadku rozpoznania sprawy przez tutejszy Sąd mogłyby budzić uzasadnione

wątpliwości co do bezstronności Sądu w aspekcie zewnętrznym i braku

postrzegania go jako takiego w odbiorze społecznym. Na uzasadnienie wniosku

Sąd Rejonowy podniósł między innymi - „Zarówno skarżący Sędzia jak i niektóre

osoby wskazane w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa, tj. Prezes Sądu

Okręgowego w Krakowie i członkowie Kolegium Sądu Okręgowego w Krakowie są

osobami znanymi osobiście przez wielu Sędziów orzekających w Sądach

Rejonowych Okręgu krakowskiego i pozostającymi w stosunkach koleżeńskich i

służbowych. Nadto sprawa zawieszenia w czynnościach służbowych skarżącego

III KO 30/26

3

sędziego była szeroko komentowana w tut. środowisku sędziowskim i wiele osób

ma w tej sprawie wyrobiony pogląd. Część sędziów udzielała także sędziemu X.Y.

publicznego wsparcia w ramach protestów przeciwko działaniom ówczesnych

władz Sądu Okręgowego w Krakowie. W ocenie tut. Sądu, biorąc pod uwagę

przedstawione okoliczności, pozostawienie niniejszej sprawy do rozpoznania w

Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie (lub innym sądzie

rejonowym we właściwości Sądu Okręgowego w Krakowie) może skutkować

wytworzeniem przekonania zarówno u skarżącego, osób wskazanych w

zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa jak i u opinii publicznej o braku

możliwości rozpoznania sprawy w sposób bezstronny i obiektywny”.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego zasługiwał na uwzględnienie.

Należy oczywiście podkreślić, że instytucja z art. 37 k.p.k. ma charakter

wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo

właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie

świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się

dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może

nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą

stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i

bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Za takie okoliczności należy

uznać sytuacje, które mogłyby wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać

nawet mylne przekonanie, podjęte jednak w oparciu o racjonalne przesłanki, że w

sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania

sprawy w sposób w pełni obiektywny (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z

dnia 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08, OSNKW – R 2008, poz. 2280; z dnia 29

sierpnia 2012 r., V KO 48/12, Lex Nr 1220979).

Należy stwierdzić, że tego rodzaju sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie w

sposób oczywisty, zaś okoliczności faktyczne wskazane przez wnioskujący Sąd

przemawiają za jej przekazaniem do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Występujący w sprawie kontekst sytuacyjny powoduje, że z uwagi na dobro

wymiaru sprawiedliwości jest rzeczą niepożądaną, aby w przedmiotowej sprawie

orzekali sędziowie wnioskującego Sądu. Szczególny wzgląd na ocenę zewnętrzną

III KO 30/26

4

bezstronności sądu należy zachować właśnie w sprawach dotyczących

postępowania przygotowawczego prowadzonego przeciwko osobom powiązanym

ze środowiskiem prawniczym, w tym zwłaszcza dotyczących sędziów, które to

sprawy zazwyczaj budzą szczególne zainteresowanie społeczne.

Trafnie wskazał Sąd Rejonowy, iż rozpoznanie sprawy przez tutejszy Sąd

mogłoby budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności tego Sądu w

aspekcie zewnętrznym i braku postrzegania go jako takiego w odbiorze społecznym.

Zaistniała w sprawie sytuacja z racji swego charakteru mogłaby nie tylko wpływać

na swobodę orzekania sędziów wnioskującego Sądu, ale także rodzić w

społecznym odbiorze racjonalne – w tych warunkach – przekonanie o niezdolności

Sądu do rozstrzygnięcia sprawy w sposób wolny od wszelkiego rodzaju nacisków.

Te okoliczności faktyczne w istocie rzeczy mogłyby prowadzić w konsekwencji do

ograniczenia w sposób obiektywny niezawisłości orzekania, co nie służy dobru

wymiaru sprawiedliwości w rozumieniu w/w przepisu, chociaż wypada podkreślić,

że Sąd Najwyższy nie ma wątpliwości, iż wnioskujący Sąd byłby w stanie

rozpoznać przedmiotową sprawę całkowicie obiektywnie i w sposób niezawisły.

W rezultacie wystąpienia okoliczności opisanych przez wnioskujący Sąd, a

także wziętych pod uwagę z urzędu, Sąd Najwyższy uznał, że w zaistniałej sytuacji,

przekazanie sprawy winno nastąpić do sądu rejonowego na obszarze właściwości

innego sądu okręgowego, niż właściwy dla Sądu Rejonowego dla Krakowa -

Śródmieścia w Krakowie. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru

sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu

sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w

Opolu.

[WB]

[a.ł]