Czyn w Szwecji popełniony po polskim wyroku. SN nie wznowił postępowania o karę łączną

Skazany T. G. złożył, oparty o przepis art. 540 § 3 k.p.k., osobisty wniosek o

wznowienie postępowania w przedmiocie kary łącznej zakończonego

prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25

III KZ 49/25

2

czerwca 2025 r., sygn. akt II AKz 280/25, utrzymującym w mocy postanowienie

Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 6 maja 2025 r., sygn. akt III K 57/25.

Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r., III KO 138/25, na

podstawie art. 545 § 3 k.p.k. odmówił przyjęcia przedmiotowego wniosku z powodu

jego oczywistej bezzasadności.

Wyżej wskazane postanowienie zaskarżył w całości skazany osobiście

wnosząc o jego uchylenie oraz:

1. uchylenie postanowienia Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 6 maja

2025 r., sygn. akt III K 57/25;

2. uchylenie prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w Szczecinie

z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II AKz 280/25;

3. wznowienie postępowania w związku z art. 540 § 3 k.p.k. w związku z

wyrokiem TSUE z dnia 15 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie C-221/19 i

wydanie wyroku łącznego obejmującego: a) wyrok zasądzony w Szwecji w Sądzie

Hovrätten o sygn. B 2844-22, przejęty do wykonania w Polsce postanowieniem

Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKz

170/23) oraz b) wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 14 lutego 2020 r.,

sygn. akt II K 61/19;

4. zwolnienie w całości z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa

kosztów sądowych;

5. przyznanie mu obrońcy z urzędu (prośbę tę następnie ponowił w

odrębnym piśmie z dnia 13 listopada 2025 r. – uwaga SN).

W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł m.in., że Sąd Okręgowy w

Szczecinie, w ramach prowadzonych rozważań o karze łącznej, nie uwzględnił w

jego sprawie regulacji intertemporalnej z art. 4 § 1 k.k. pomimo, że analizowane

zagadnienie stanowi instytucję prawa karnego materialnego. Sąd ten dostrzegł

wyrok TSUE, na który powołuje się obecnie skazany, jednak przyjął, że w sprawie

nie mamy do czynienia z realnym zbiegiem przestępstw. Z kolei Sąd Apelacyjny w

Szczecinie stwierdził między innymi, że choćby na gruncie prawa polskiego

możliwe byłoby w podobnym układzie wydanie wyroku łącznego, to regulacja art.

85 § 2 k.k. stanowi, że karą łączną nie obejmuje się kar orzeczonych wyrokami, o

III KZ 49/25

3

których mowa w artykule 114a k.k., a więc wyroków wydanych w innych państwach

członkowskich UE.

Zdaniem skazanego, orzeczenie Sądu II instancji stoi w sprzeczności ze

wspomnianym wyrokiem TSUE z dnia 15 kwietnia 2021 r., wydanym w sprawie C-

221/19, do którego to orzeczenia Sąd Apelacyjny nawet nie nawiązał. Dlatego w

ocenie skarżącego zasadne jest wznowienie postępowania zgodnie z art. 540 § 3

k.p.k.

Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postanowieniu Sąd Najwyższy błędnie

stwierdził że nie można wydać wyroku łącznego ponieważ nastąpiła zmiana

przepisów w czerwcu 2020 r. Nie wspomniano bowiem przy tym że powinno się

wybrać ustawę względniejszą dla skazanego, a na jej podstawie można byłoby

orzec wobec w jego sprawie wyrok łączny.

Skarżący wskazał, że mamy do czynienia z sytuacją, w której Sąd pierwszej

instancji uwzględnił wyrok TSUE, zaś Sąd Apelacyjny stwierdził że orzeczenia

skazujące zapadłe na terenie innego państwa Unii Europejskiej nie mogą być

obejmowane wyrokiem łącznym choćby zachodziły przesłanki do wymierzenia kary

łącznej. Dlatego w ocenie skarżącego mamy dwa, zupełnie odmienne i sprzeczne

stanowiska Sądów obu instancji.

Skarżący podniósł również że gdy przekazywano jego karę do wykonania w

Polsce był przekonany, iż sądy bez przeszkód wydadzą wyrok łączny i

zastosowana zostanie zasada tzw. asperacji. Skazany sprzeciwiał się przekazaniu

jego osoby w celu wykonania kary, albowiem odbywanie kary na terenie Szwecji

wedle tamtejszych przepisów byłoby dla niego korzystniejsze ze względu na inne

przesłanki do warunkowego przedterminowego zwolnienia. Skazany był

przekonany, że wydany wyrok łączny niejako zrekompensuje mu tę różnicę w

odbywaniu kary między Szwecją a Polską. Zaistniała sytuacja jest z niekorzyścią

dla niego i takie nierówne traktowanie wobec prawa może naruszać artykuł 5

Europejskiej konwencji praw człowieka. W podsumowaniu skarżący dodał, że Sąd

Najwyższy w innej, podobnej sprawie (III KO 90/21) wznowił postępowanie

uchylając wyrok Sądu Apelacyjnego i wyrok Sądu Okręgowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie okazało się niezasadne.

III KZ 49/25

4

Przypomnieć należało, że na skutek wystąpienia przez Sąd krajowy (Sąd

Okręgowy w Gdańsku) z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości

Unii Europejskiej, organ ten, wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2021 r., wydanym w

sprawie C-221/19, orzekł następująco:

1) Wykładni art. 8 ust. 2-4 decyzji ramowej Rady 2008/909/WSiSW z dnia

27 listopada 2008 r. o stosowaniu zasady wzajemnego uznawania do wyroków

skazujących na karę pozbawienia wolności lub inny środek polegający na

pozbawieniu wolności - w celu wykonania tych wyroków w Unii Europejskiej,

zmienionej decyzją ramową Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r., w

związku z art. 17 ust. 1 i 2 oraz art. 19 tej decyzji należy dokonywać w ten sposób,

że zezwalają one na wydanie wyroku łącznego obejmującego nie tylko jedną lub

więcej kar uprzednio orzeczonych względem zainteresowanego wyrokiem

zapadłym w państwie członkowskim, w którym ten wyrok łączny zostaje wydany,

lecz również jedną lub więcej kar orzeczonych względem niego wyrokiem zapadłym

w innym państwie członkowskim, które są wykonywane na mocy tej decyzji

ramowej w pierwszym państwie członkowskim. Taki wyrok łączny nie może jednak

prowadzić do dostosowania wymiaru lub rodzaju wspomnianych kar,

wykraczającego poza ścisłe granice przewidziane w art. 8 ust. 2-4 decyzji ramowej

2008/909, do naruszenia nałożonego w art. 17 ust. 2 tej decyzji ramowej obowiązku

zaliczenia pełnego okresu pozbawienia wolności już odbytego w stosownym

wypadku przez osobę skazaną w państwie wydającym na poczet całkowitego

okresu kary pozbawienia wolności, która ma zostać odbyta w państwie

wykonującym, czy też do rewizji kar orzeczonych wyrokami zapadłymi w innym

państwie członkowskim z naruszeniem art. 19 ust. 2 omawianej decyzji ramowej.

2) Wykładni art. 3 ust. 3 decyzji ramowej Rady 2008/675/WSiSW z dnia 24

lipca 2008 r. w sprawie uwzględniania w nowym postępowaniu karnym wyroków

skazujących zapadłych w państwach członkowskich Unii Europejskiej w związku z

jej motywem 14 należy dokonywać w ten sposób, że zezwala on na wydanie

wyroku łącznego obejmującego nie tylko jedną lub więcej kar uprzednio

orzeczonych wyrokiem zapadłym względem zainteresowanego w państwie

członkowskim, w którym zostaje wydany ten wyrok łączny, lecz również jedną lub

więcej kar orzeczonych względem niego wyrokiem zapadłym w innym państwie

III KZ 49/25

5

członkowskim, które są wykonywane na podstawie decyzji ramowej 2008/909,

zmienionej decyzją ramową 2009/299, w pierwszym państwie członkowskim, pod

warunkiem przestrzegania we wspomnianym wyroku łącznym warunków i

ograniczeń wynikających z art. 8 ust. 2-4, art. 17 ust. 2 i art. 19 ust. 2 decyzji

ramowej 2008/909 ze zmianami w odniesieniu do tych ostatnich kar.

Wspomniane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości nie zostało wydane co

prawda w sprawie skazanego T. G. , ale w orzecznictwie Sądu Najwyższego

przyjmuje się, że podstawa wznowienia określona w art. 540 § 3 k.p.k. nie jest

ograniczona wyłącznie do osób, w sprawach których zapadło orzeczenie organu

międzynarodowego, ale także do innych spraw karnych, w których – przy

zachowaniu tożsamości faktyczno-prawnych – będzie zachodziła potrzeba

wznowienia postępowania z uwagi na treść orzeczenia takiego organu (por.

uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2014 r., I

KZP 14/14, OSNKW 2014, nr 8, poz. 59). Uchwała ta co prawda dotyczyła

orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, ale w równym stopniu należy

ją odnosić do rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dlatego

wykładnia art. 85 § 4 k.k. (w brzmieniu do 23 czerwca 2020 r.; obecnie identyczną

normę wysławia art. 85 § 2 k.k. – uw. SN) w zw. z art. 114a § 1 k.k. powinna

uwzględniać kontekst normatywny wynikający z przywołanych w wyroku Trybunału

Sprawiedliwości Unii Europejskiej decyzji ramowych i samego rozstrzygnięcia

prejudycjalnego (por. postanowienie SN z dnia 3 marca 2022 r., III KO 90/21).

Rzecz jednak w tym, że przywołany powyżej wyrok TSUE może być

rozpatrywany wyłącznie w kategoriach kolizji prawa UE z art. 85 § 2 k.k. w zw. z art.

114a § 1 k.k. Wyrok ten nie wpływa na obowiązek dochowania przez Sąd

orzekający karę łączną w wyroku łącznym innych przepisów polskiej ustawy karnej i

dlatego w sprawie skazanego T. G. nie mógł mieć znaczenia z punktu widzenia

ewentualnego wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3 k.p.k.

Prawidłowo dostrzegł Sąd Najwyższy, orzekający jako Sąd wznowieniowy

pierwszej instancji, że Sąd Okręgowy nie pominął w swoich rozważaniach

przedmiotowego wyroku TSUE, który – co należy podkreślić w kontekście instytucji

wznowienia postępowania – zapadł jeszcze zanim doszło do wydania w sprawie

III KZ 49/25

6

skazanego nieprawomocnego postanowienia odmawiającego połączenia kar

orzeczonych przez sądy polski i szwedzki.

Rzecz jednak w tym, że niedopuszczalność orzeczenia w sprawie

skazanego kary łącznej nie wynikała z faktu nieuwzględnienia przedmiotowego

judykatu TSUE, czy wadliwej jego interpretacji, ale z faktu, że czyn prawomocnie

przypisany skazanemu przez Sąd Królestwa Szwecji został popełniony w dniu 15

listopada 2021 r., a więc po wydaniu wyroku sądu polskiego, tj. wyroku Sądu

Okręgowego w Koszalinie z 14 lutego 2020 r., II K 61/19, zmienionego (wyłącznie w

odniesieniu do opisu części czynów) następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Szczecinie z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt II AKa 172/20 – którymi to wyrokami

prawomocnie skazano T. G. za szereg przestępstw stypizowanych w ustawie z

dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, popełnionych między 13 maja

2016 r. a 12 września 2017 r. oraz przestępstwa skarbowe popełnione w dniu 5

kwietnia 2018 r.

Nie wnikając w sprzeczność poglądów orzekających w niniejszej sprawie

Sądów obu instancji w zakresie dopuszczalności orzeczenia względem skazanego

kary łącznej, co niejako pozostaje w oderwaniu od precyzyjnie wynikającego art.

540 § 3 k.p.k. przedmiotu postępowania wznowieniowego, trudno nie zauważyć, że

Sąd meriti w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zwrócił uwagę, że w

sprawie brak jest materialnoprawnych, wynikających z art. 85 § 1 k.k. w jego

aktualnym brzmieniu, podstaw do orzeczenia wobec skazanego kary łącznej.

Oba skazania, wyrokami sądów polskiego i szwedzkiego, uprawomocniły się

po dniu 24 czerwca 2020 r. To zaś oznaczało obowiązek stosowania

znowelizowanych przepisów o karze łącznej, wprowadzonych przepisem art. 38 pkt

3 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów

bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o

uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem

COVID-19 (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1738). Przedmiotowa ustawa w art. 81 ust. 2

przewidywała przy tym szczególną regułę intertemporalną, w świetle której przepisy

rozdziału IX Kodeksu karnego, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się

do kar prawomocnie orzeczonych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

Regulacja ta wyłącza stosowanie akcentowanej przez skazanego zasady ogólnej,

III KZ 49/25

7

wynikającej z art. 4 § 1 k.k. na zasadzie lex specialis derogat legi generali. Inaczej

rzecz by się miała wyłącznie w sytuacji, kiedy skazany zostałby skazany (a

precyzyjnie: gdyby też wymierzono za przypisane mu przestępstwa kary) wyrokami

wydanymi przed 24 czerwca 2020 r. oraz po tej dacie – co w niniejszej sprawie nie

miało miejsca.

Dlatego wobec skazanego ewentualne zastosowanie mógł mieć art. 85 § 1

k.k. w jego aktualnie obowiązującym brzmieniu (od dnia 24 czerwca 2020 r.).

Przepis ten określa, że jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim

zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych

przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające

łączeniu, sąd orzeka karę łączną, biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone

za zbiegające się przestępstwa. Tymczasem, jak już wspomniano, przestępstwo,

za które T. G. skazany został w Szwecji zostało popełnione w dniu w dniu 15

listopada 2021 r., a więc już po tym, jak Sąd Okręgowy w Koszalinie wydał w jego

sprawie nieprawomocny wyrok (co miało miejsce 14 lutego 2020 r.).

Nie sposób, nawiązując do argumentacji skarżącego, pominąć przy tym,

że instytucja kary łącznej nie polega na niejako automatycznym zmniejszeniu

dolegliwości za przestępstwa już popełnione, ale służy racjonalizacji wykonania kar

pochodzących z różnych skazań – zgodnie z aktualizowanymi na bieżąco celami

tychże kar. Zastosowanie tej instytucji, także w wyroku łącznym, zawsze

uwarunkowane jest spełnieniem materialnoprawnych podstaw orzeczenia kary

łącznej, a to w niniejszej sprawie – jak wykazano powyżej – nie miało miejsca.

Ponieważ nawet uwzględnienie w sprawie sugestii płynących z wyroku

TSUE wydanego w sprawie C-221/19 nie spowodowałoby zmaterializowania się

wspomnianych pozostałych kodeksowych warunków orzeczenia względem

skazanego kary łącznej, nie został spełniony określony w art. 540 § 3 k.p.k.

warunek „potrzeby” wznowienia postępowania sądowego na korzyść oskarżonego,

wynikającej z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na mocy

umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską.

Wydając zaskarżone postanowienie Sąd Najwyższy nie pominął żadnej z

okoliczności podnoszonych przez skazanego w kontekście zapadłych w jego

sprawie postanowień Sądów obu instancji. W zażaleniu skarżący nie sformułował

III KZ 49/25

8

konkretnych zarzutów świadczących o nietrafności tego postanowienia a

przedstawiona argumentacja sprowadzała się zasadniczo do powielenia

okoliczności podniesionych w osobistym wniosku o wznowienie postępowania.

Zażaleniowa kontrola trafności decyzji Sądu Najwyższego, nie polega na

ponownym rozpatrzeniu wniosku uzupełnionego o ewentualną nową argumentację,

ale dotyczącą tych samych okoliczności. Rolą Sądu Najwyższego orzekającego w

trybie art. 545 § 3 zdanie drugie k.p.k. jako Sąd drugiej instancji jest, co do zasady,

sprawdzenie, czy zasadnie, zgodnie z prawem oceniono, że wniosek o takiej a nie

innej treści powinien zostać uznany za bezzasadny w stopniu oczywistym. Inne

rozumienie omawianej instytucji oznaczałoby, że w postępowaniu zażaleniowym

Sąd Najwyższy byłby organem ponownie oceniającym ten sam wniosek, a nie

sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji (zob. postanowienia SN: z dnia

26 września 2018 r., IV KO 119/17; z dnia 9 października 2018 r., III KO 64/18).

Uwzględniając powyższą argumentację podzielić należało stanowisko, że w

sprawie nie zaktualizowała się, z oczywistych powodów, podstawa wznowieniowa

propter decreta określona w art. 540 § 3 k.p.k. Upoważniało to Sąd Najwyższy

orzekający w dniu 5 listopada 2025 r. do odmowy przyjęcia osobistego wniosku

skazanego na podstawie art. 545 § 3 k.p.k., jako oczywiście bezzasadnego.

Ponieważ zaskarżone postanowienie Sądu Najwyższego jest w pełni

zasadne, jako takie należało je utrzymać w mocy.

Jednocześnie przepis art. 545 § 3 k.p.k. umożliwiający wstępną kontrolę

wniosku o wznowienie postępowania, stwarza także możliwość odstąpienia od

konieczności przeprowadzenia różnego rodzaju czynności procesowych

związanych z wnioskiem, w tym wyznaczenia obrońcy z urzędu. Argumentując a

maiori ad minus, skoro możliwe jest odstąpienie od wyznaczenia obrońcy celem

zainicjowania i udziału w postępowaniu wznowieniowym, a więc prowadzonym w

tym zakresie co do istoty, trudno za racjonalną uznać interpretację, jakoby celowe

było wyznaczenie obrońcy wyłącznie do udziału w posiedzeniu dotyczącym kontroli

instancyjnej wydanego w trybie art. 545 § 3 k.p.k. postanowienia o odmowie

przyjęcia osobistego wniosku skazanego, wobec oczywistej bezzasadności tego

wniosku, w sytuacji sporządzenia przez skazanego poprawnego pod względem

formalnym środka zaskarżenia i wobec braku wymogu obrony obligatoryjnej.

III KZ 49/25

9

Kierując się powyższym, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]

Tomasz Artymiuk

Marek Pietruszyński

Barbara Skoczkowska