Pracodawca zarzucał związkowe immunitety, SN nie przyjął jego skargi kasacyjnej

Sąd Okręgowy w Opolu, wyrokiem z dnia 30 stycznia 2025 r., orzekając w

sprawie z powództwa I.S. przeciwko P. w K., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w

Opolu z dnia 9 września 2024 r. i przywrócił powódkę do pracy u pozwanego na

dotychczasowych warunkach pracy i płacy, a w przypadku podjęcia pracy przyznał

jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w kwocie 102.961,80.

W ocenie Sądu odwoławczego, pracodawca miał pełną wiedzę w kwestii

podlegania przez powódkę szczególnej ochronie już w marcu 2021 r. W

konsekwencji należało przyjąć, że pracodawca wypowiadając powódce stosunek

III PSK 123/25

2

pracy naruszył art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych - stanowi to

samoistną podstawę do uwzględnienia powództwa, bez konieczności dokonania

szczegółowej analizy zasadności przyczyn wypowiedzenia. Sąd Okręgowy ustalił,

że powódka faktycznie reprezentowała związek zawodowy w pozwanej szkole, a

zatem jej ochrona nie sprowadzała się tylko do formalnego podjęcia uchwały przez

związek zawodowy.

Skargę kasacyjną wywiodła pozwana, zarzuciła Sądowi odwoławczemu

naruszenie: art. 8 k.p.; art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 45 § 3 k.p. w związku z art.

45 § 2 k.p. w związku z art. 34 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach

zawodowych; art. 3983 § 1 pkt 2 w zw. z art. 382 k.p.c.

Zdaniem pozwanej skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do

rozpoznania, gdyż jest oczywiście uzasadniona z uwagi na zarzut naruszenia art. 8

k.p.; art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 45 § 3 k.p. w związku z art. 45 § 2 k.p. w

związku z art. 34 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych.

Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że „doszło do rażącego

naruszenia przepisów prawa materialnego. Akademicki przykład nadużywania

przez związki zawodowe prawa w zakresie szczególnej ochrony poprzez

rozdawnictwo immunitetów koleżeńskich w tym powódce, nie za faktyczną

działalność związkową, reprezentację tego związku czy konflikt z pracodawcą na tle

działalności związkowej, ale na zasadzie subiektywnego uznania, groteskowego

uzasadnienia przez zarząd tychże związków przed Sądem Rejonowym - iż ochrona

została udzielona nie za reprezentację związku, ale za współpracę powódki z

zarządem związku”. Skarżacy stwierdził też: „Wyrok Sądu Okręgowego w Opolu w

najdalej idący sposób obraża prawo, służy rozzuchwaleniu się związków

zawodowych w bezkarnym a przede wszystkim nieuprawnionym wpływaniem

wprost na politykę kadrową w placówkach oświatowych (szczególnych podmiotach)

kierujących się koleżeńskimi sympatiami i zupełnie poza merytorycznymi kryteriami.

Gdyby Sąd Okręgowy odsłuchał zeznania świadków, lub co najmniej zapoznał się z

protokołami rozpraw - to ocena postępowania dowodowego i zastosowanych

przepisów prawa materialnego byłaby odmienna”. Wskazał też, że „Podważenie

skuteczności zwolnienia powódki wyłącznie ze względu na szczególną ochronę

związkową narusza zasadę równości wobec prawa, niedyskryminowania innych

III PSK 123/25

3

pracowników, którzy nie przynależą do tego związku zawodowego i nie uzyskali

koleżeńskiego immunitetu, wreszcie narusza zasady współżycia społecznego

godząc w prawo rodziców, uczniów i kadry pedagogicznej do zobiektywizowanego i

optymalnego doboru kadry nauczycielskiej z zastosowanie tych samych kryteriów

wobec wszystkich nauczycieli. Wyłącznie z tej oceny powódki w stanie sprawy jest

nadużyciem prawa”.

W dalszej części wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania,

pozwany przeanalizował zeznania poszczególnych świadków i wskazał, że wybór

powódki do rozwiązania stosunku pracy był uzasadniony. Kończąc swój wywód

pozwany stwierdził: „Związek Samorząd poza kontrolą swoich członków, w zaciszu

gabinetu podejmuje „uchwały" które mają szczególnie chronić nie zaangażowanych

u danego pracodawcy związkowca, który przez to jest np. w konflikcie z

pracodawcą, walczy o prawa innych współpracowników, wreszcie reprezentuje

dany związek w negocjacjach z pracodawcą, ale obejmuje ochroną na przykład

powódkę wyłącznie w celu przeciwdziałania jej zgodnego z prawem zwolnienia.

Pod pozorem działalności związkowej, o której świadkowie nie mający interesu w

zeznawaniu na niekorzyść powódki, jednoznacznie wypowiadają się powódka nie

prowadziła jakiejkolwiek zauważalnej działalności związkowej na terenie

pozwanego pracodawcy a przy tym nie zauważyli przejawów dyskryminacji czy

konfliktu z pracodawcą”.

Sąd Najwyższy zważył:

Skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania. Staje się to

zrozumiałe, jeśli uwzględni się dwie okoliczności.

Po pierwsze, trzeba przypomnieć, że podstawą skargi kasacyjnej nie mogą

być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (art. 3983 § 3 k.p.c.), a

Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę

zaskarżonego orzeczenia (art. 39813 § 2 k.p.c.). Oznacza to, że Sąd Najwyższy nie

może uznać za oczywiście uzasadnioną skargę kasacyjną, która opiera się na

ustaleniach faktycznych, których za miarodajne nie uznaje sąd odwoławczy.

Pozwany we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ignoruje, że Sąd

III PSK 123/25

4

drugiej instancji kontestuje wyłącznie formalne objęcie powódki ochroną. Wręcz

przeciwnie dokonuje ustaleń, że powódka aktywnie reprezentowała związek

zawodowy wobec pracodawcy. Przy takich ustaleniach faktycznych, wiążących Sąd

Najwyższy, nie sposób twierdzić, że doszło do oczywistego naruszenia wskazanych

w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego.

Po drugie, „oczywistość skargi kasacyjnej” została przez pozwanego

przedstawiona wyłącznie z pozycji interesów pracodawcy. Nie jest to bynajmniej

zarzut. Strona ma prawo prezentować wyłącznie korzystne dla siebie okoliczności.

Rzecz w tym, że owa „oczywistość” z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. ma naturę

zobiektywizowaną. Ziszcza się tylko wówczas, gdy wszystkie możliwe spojrzenia na

daną sprawę prowadzą do konkluzji, że sąd drugiej instancji wydał wyrok, który w

sposób kwalifikowany nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.

Z tej perspektywy trzeba spojrzeć na art. 45 § 3 k.p., który premiuje pracowników

szczególnie chronionych. Nakłada on na Sąd obowiązek uwzględnienia żądania

przywrócenia do pracy i zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez

pracy nawet w przypadkach, gdy pracodawca miał uzasadnioną przyczynę

wypowiedzenia stosunku pracy. Przepis ten został oparty na założeniu, że w

sytuacji konfliktu między interesami pracodawcy i pracownika, to zatrudniony, który

korzysta z ochrony związkowej, a nie pracodawca, powinien wygrać proces. Sąd

ma w tym wypadku obowiązek przywrócić pracownika do pracy, nawet w sytuacji,

gdy jest ono niecelowe lub niemożliwe. Odstąpienie od tej formuły normatywnej

zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego dopuszczone wyjątkowo i dotyczy

przede wszystkim sytuacji, gdy zaistniały okoliczności uzasadniające dyscyplinarne

rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy. Podstawą do takiego działania jest art.

8 k.p. Znając wskazane zależności jest pewne, że argumenty podniesione przez

pracodawcę (koncentrujące uwagę na jego interesach) nie kreślą obiektywnej

„oczywistości skargi kasacyjnej” w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wręcz

przeciwnie znając te przepisy należy uznać, że co do zasady powoływanie się

przez pracodawcę na art. 8 k.p. celem uchylenia reguły określonej w art. 45 § 3 k.p.

nie jest „oczywiście uzasadnione”.

III PSK 123/25

5

Wyjaśnia to, że skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania.

Dlatego na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 98 § 1 i § 11 k.p.c. i art. 99 k.p.c.

orzeczono jak w sentencji.

[A.P.]

[SOP]