Obrońcy zarzucali przedawnienie. SN nie wstrzymał wyroku wobec M. M. i D. S.

Kasacje od wyroku Sądu odwoławczego wnieśli obrońcy w/w skazanych, którzy

zarzucili rażące naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego i materialnego,

nadto obrońca skazanego D. S. podniósł uchybienie z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. wobec

przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego przypisanego temu

skazanemu. W konkluzji obu skarg zawarto wnioski o wstrzymanie wykonania

orzeczenia argumentując, że za ich uwzględnieniem przemawia fakt, iż wykonanie

wyroku w chwili obecnej powodowałoby dla skazanych oraz ich rodzin

nieodwracalne i niepowetowane skutki. Obydwaj skarżący podkreślili wagę i

IV KK 31/26

2

charakter postawionych zarzutów, które w ich przekonaniu wskazują na wysokie

prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji.

W przypadku skazanego M. M. dodatkowo powołano się na jego trudną

sytuację osobistą i rodzinną. Skazany, który sam ma problemy zdrowotne, opiekuje

się matką w podeszłym wieku wymagającą opieki. Nadto szeroko opisano w

skardze problemy finansowe i materialne tego skazanego.

Sąd Najwyższy stwierdza, że wnioski nie zasługują na uwzględnienie.

Wstrzymanie wykonania orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji wchodzi

w grę wyjątkowo, w razie zaistnienia szczególnych okolicznościach, a to z tego

względu, że kontrola kasacyjna dotyczy prawomocnego wyroku sądu

odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem trafności zawartych w nim

rozstrzygnięć, które podlegają bezzwłocznemu wykonaniu. Zgodnie z regułą

wyrażoną w art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się

bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne, a wyrok - w myśl art. 9 § 2 k.k.w.

- staje się wykonalny z chwilą jego uprawomocnienia. Jak wielokrotnie podkreślano

w orzecznictwie Sądu Najwyższego, instytucja wstrzymania wykonania wyroku

określona w art. 532 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, a potrzeby jej

zastosowania nie może uzasadniać sama czynność wniesienia kasacji. Potrzeba ta

aktualizuje się dopiero wówczas, gdy niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia co

do zasadności skargi kasacyjnej już wcześniej można stwierdzić zaistnienie

istotnych powodów do uznania słuszności tej kasacji, bądź też wówczas, gdy strona

wykaże odrębnie istnienie szczególnych okoliczności powodujących, że

wykonywanie lub wykonanie orzeczenia pociągałoby za sobą wyjątkowo dolegliwe i

w zasadzie nieodwracalne skutki (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25

maja 2023 r., IV KK 105/23, LEX nr 3567070; z dnia 8 lutego 2022 r., II KO 111/21,

LEX nr 3305890).

W odniesieniu do zarzutu kasacji obrońcy skazanego D. S. podnoszącego

wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z

art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., trzeba wskazać, że dla uwzględnienia wniosku o

wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku prawdopodobieństwo

IV KK 31/26

3

uwzględnienia kasacji (konkretnego zarzutu) musiałoby być niemal zbliżone do

pewności. Wprawdzie ranga tego uchybienia jest poważna, lecz jego zaistnienie nie

jest jednoznaczne i na tyle oczywiste, by badanie sprawy przez pryzmat przesłanek

określonych w art. 532 § 1 k.p.k. przesądzało o konieczności przełamania reguły

bezzwłocznego wykonania prawomocnego wyroku. Kwestia ewentualnego

wystąpienia omawianego uchybienia wymaga gruntownej analizy akt sprawy w

kontekście podniesionych zarzutów.

Co do pozostałych zarzutów obu skarg, dotyczących innego rażącego

naruszenia prawa, to brak możliwości uznania na tym etapie, jeszcze przed

merytorycznym rozpoznaniem sprawy, że wskazują one na tak poważne błędy w

kontroli apelacyjnej, iż powinny prowadzić do uchylenia wyroku Sądu

odwoławczego. Przedmiotem rozważań związanych z oceną przez Sąd Najwyższy

zasadności złożonego w trybie art. 532 § 1 k.p.k. wniosku o wstrzymanie

wykonania orzeczenia nie może być przecież całościowa ocena trafności i

zasadności podniesionych w kasacji zarzutów, gdyż ta może zostać rozstrzygnięta

dopiero w trakcie merytorycznego rozpoznawania nadzwyczajnego środka

zaskarżenia.

Sąd Najwyższy nie neguje trudnej sytuacji rodzinnej i osobistej skazanych,

jednakże okoliczności te mogą być wzięte pod uwagę w razie skorzystania przez

nich z instytucji prawa karnego wykonawczego. Innymi słowy, tego rodzaju sytuacja

może być ewentualnie podstawą do ubiegania się o odroczenie wykonania

orzeczonych kar lub udzielenie przerwy w jej odbywaniu w przypadku osadzenia w

zakładzie karnym (art. 150 k.k.w., art. 151 k.k.w. i art. 153 k.k.w.)

Rozstrzygnięcie wniosku złożonego w oparciu o przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie

stanowi swego rodzaju prejudykatu w postępowaniu kasacyjnym, dlatego też w

żaden sposób nie rzutuje ono na kierunek przyszłego rozstrzygnięcia odnośnie do

kasacji. Nie oznacza zatem, że procesowo niedopuszczalne jest w przyszłości

uznanie zarzutów podniesionych w kasacjach za oczywiście zasadne.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

IV KK 31/26

4

[J.J.]

[r.g.]