Oskarżony chodził o kuli, ale SN nie przekazał sprawy z Rybnika

Sąd Rejonowy w Rybniku postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn.

akt III K 1208/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy S. P. ,

oskarżonego o czyn z art. 226 § 1 k.k., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na

dobro wymiaru sprawiedliwości. W uzasadnieniu wniosku sąd wskazał, że „nie

ulega wątpliwości, że stan zdrowia oskarżonego utrudnia mu przemieszczanie się i

sprawia dolegliwości, co w sytuacji prowadzenia tej sprawy w Rybniku,

uniemożliwiłoby oskarżonemu udział w rozprawach, w których zgodnie z deklaracją

chciałby uczestniczyć”.

IV KO 215/25

2

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek Sądu Rejonowego o przekazanie sprawy innemu sądowi

równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w orzecznictwie Sądu

Najwyższego wielokrotnie wskazywano na wyjątkowy charakter instytucji

uregulowanej w art. 37 k.p.k., podkreślając, że zbyt szerokie jej stosowanie może

spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis powołanego przepisu, osłabiając

poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu, lecz również do całego wymiaru

sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z dnia 4 sierpnia 2000 r., II KO 156/00).

Pojęcie dobra wymiaru sprawiedliwości w znaczeniu nadanym przez przepis art. 37

k.p.k., wyraża się w zagwarantowaniu realizacji prawa do rzetelnego procesu, a to

poprzez dyrektywę rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 2 § 1 pkt 4

k.p.k.), jak też realne prawo oskarżonego do uczestnictwa w procesie (art. 374 § 1

k.p.k.). W sytuacji zatem, w której stan zdrowia oskarżonego uniemożliwia

realizację powyższych gwarancji, zaś przekazanie sprawy innemu sądowi

równorzędnemu wyeliminowałoby zaistniałe przeszkody, uznaje się, że zachodzi

wyjątkowy przypadek, uzasadniający zmianę właściwości miejscowej sądu w

powyższym trybie (zob. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2023 r., IV KO 3/23).

W przedmiotowej sprawie jako przyczynę uzasadniającą przekazanie sprawy

Sąd Rejonowy wskazał stan zdrowia oskarżonego. Ustalenie sądu wynika z

obserwacji oskarżonego, który stawiając się na rozprawie w dniu 30 października

2025 roku, poruszał się z trudem, przy pomocy kuli. Jednak okoliczność stanu

zdrowia oskarżonego i niemożność stawienia w sądzie właściwym w żaden sposób

nie została zweryfikowana, chociażby przez zasięgnięcie odpowiedniej opinii. W

aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek dokumentacji lekarskiej, potwierdzającej

problemy zdrowotne S. P. . Oskarżony został zobowiązany przez sąd do

przedłożenia oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika

jedynie, iż utrzymuje się z renty. Zatem twierdzenie sądu meriti o niemożności

IV KO 215/25

3

udziału oskarżonego w rozprawach w Sądzie Rejonowym w Rybniku, jest

niepotwierdzone procesowo, a tym samym przedwczesne.

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika jednoznacznie, że zły stan zdrowia, jako

podstawa skorzystania z instytucji przekazania sprawy innemu równorzędnemu

sądowi, musi być niewątpliwy, a także potwierdzać, że z jego powodu niemożliwe

jest rozpoznanie sprawy z zachowaniem procesowych gwarancji przez miejscowo

właściwy sąd, ale zarazem nie ma przeszkód do takiego rozpoznania sprawy przed

sąd wyznaczony według właściwości delegacyjnej (zob. postanowienie SN z dnia

27 września 2023 r., V KO 69/23; postanowienie SN z dnia 5 kwietnia 2024 r., III

KO 31/24; postanowienie SN z dnia 16 maja 2025 r., II KO 106/25; postanowienie

SN z dnia 26 czerwca 2025 r., V KO 80/25; postanowienie SN z dnia 25 września

2025 r., V KO 147/25).

Jeżeli ustalony i potwierdzony zły stan zdrowia oskarżonego w ogóle

wyklucza możliwość jego uczestnictwa w procesie przed sądem miejscowo

właściwym, odległym od miejsca zamieszkania oskarżonego, bądź ocena tego

stanu zdrowia nie jest aż tak kategoryczna, ale kondycja zdrowotna znacznie

utrudnia jego obecność na rozprawie w tym sądzie, ze względu na narażanie

zdrowia i życia tego oskarżonego na poważne niebezpieczeństwo, to wówczas

"dobro wymiaru sprawiedliwości" wymaga, aby sprawę przekazać do sądu miejsca

zamieszkania oskarżonego (zob. postanowienia SN z dnia 9 marca 2023 r., V KO

18/23; postanowienia SN z dnia 20 kwietnia 2021 r., IV KO 41/21; postanowienia

SN z dnia 21 lipca 2011 r., III KO 51/11; postanowienia SN z dnia 28 października

2025 r., IV KO 172/25).

Na obecnym etapie postępowania, istniejące w przedmiotowej sprawie

ustalenia faktyczne, nie uzasadniają zastosowania instytucji właściwości

delegacyjnej określonej w art. 37 k.p.k. Powyższej oceny nie zmienia także

wskazanie przez sąd wnioskujący na podejrzenie oskarżonego „kumoterstwa,

kolesiostwa” w prowadzeniu przedmiotowej sprawy, które nie zostało w żaden

sposób potwierdzone.

IV KO 215/25

4

Nie można jednak wykluczyć, że właściwa weryfikacja stanu zdrowia

oskarżonego może wskazywać na potrzebę ponownego wystąpienia z wnioskiem o

przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.

Sąd Najwyższy nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniosku,

orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]