Ślad DNA pod paznokciem ofiary. SN oddalił skargę obrońcy oskarżonego

W.G. został oskarżony o to, że w dniu 13 grudnia 2017 r. w S., w domu przy

ul. J.(…), wspólnie i w porozumieniu z inną nieustaloną osobą lub osobami, działając

z zamiarem bezpośrednim pozbawienia życia A.P., wielokrotnie zadał mu przy użyciu

narzędzia tępokrawędzistego uderzenia w głowę i klatkę piersiową, powodując rany

tłuczone głowy i klatki piersiowej, stosując ucisk na przednią powierzchnię szyi,

IV KS 46/26

2

doprowadził do złamania kości gnykowej i chrząstki tarczowatej po stronie lewej, a

także poprzez zadanie pokrzywdzonemu jednego uderzenia w okolicę podżuchwową

i jednego w okolicę nadłopatkową oraz poprzez zadanie pięciu uderzeń w klatkę

piersiową spowodował rany kłute o kanałach głębokich, drążących do jamy

opłucnowej lewej prowadzące w konsekwencji do ostrej niewydolności krążeniowo-

oddechowej w przebiegu tamponady worka osierdziowego spowodowanej raną kłutą

klatki piersiowej z uszkodzeniem serca, a następnie do zgonu A.P., tj. o popełnienie

przestępstwa z art. 148 § 1 k.k.

Sąd Okręgowy w Łomży wyrokiem z 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 26/25,

uniewinnił W.G. od popełnienia zarzucanej mu aktem oskarżenia zbrodni,

jednocześnie rozstrzygając w przedmiocie kosztów procesu.

Apelację od tego wyroku, na niekorzyść oskarżonego, wniósł prokurator,

zarzucając obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. poprzez przeprowadzenie oceny zebranych

w tej sprawie dowodów w sposób jednostronny, wybiórczy oraz arbitralny i z

pominięciem okoliczności niekorzystnych dla oskarżonego, bez należytego ich

rozważenia w świetle reguł logicznego rozumowania, zasad doświadczenia

życiowego i wskazań wiedzy, a w szczególności:

1) poprzez niezasadne przyjęcie, że zabezpieczenie dowodowego śladu DNA oraz

jego badanie zawierało metodologiczne błędy rzutujące na miarodajność uzyskanych

w tym zakresie wyników, w sytuacji gdy w realiach niniejszej sprawy

przeprowadzanie tych czynności w taki właśnie sposób było ze wszech miar

prawidłowe, służyło jak najbardziej efektywnemu wykorzystaniu zabezpieczonego

śladu w zakresie uzyskania profilu genetycznego umożliwiającego identyfikację

sprawcy, bez jednoczesnego ryzyka utraty tak istotnego dowodu,

2) poprzez bezkrytyczną ocenę wyjaśnień oskarżonego dot. jego kontaktu z

pokrzywdzonym w dniach 11 i 13 grudnia 2017 r. z pominięciem dokonania oceny

okoliczności i motywów złożenia przez niego zmienionych depozycji, a także z

pominięciem przy ich ocenie dowodów o obiektywnym charakterze całkowicie

podważających wiarygodność tychże wyjaśnień tj. treści danych zabezpieczonych w

telefonie oskarżonego, nieuwzględnienie przy ocenie tych wyjaśnień

nieuprawdopodobnienia nawet prezentowanej w tym zakresie przez oskarżonego

IV KS 46/26

3

wersji, jak również bez uwzględnienia charakteru zabezpieczonego na ciele

pokrzywdzonego śladu biologicznego (DNA) i miejsca jego ujawnienia (paznokieć

lewej ręki), które to prowadzić powinny do wniosku, że nie został on naniesiony w

okolicznościach podawanych przez oskarżonego, natomiast przeprowadzona w tej

sprawie wadliwa ocena dowodów doprowadziła do niezasadnego przyjęcia, że

dowody te nie pozwalały na uznanie w sposób nie budzący wątpliwości, że wina i

sprawstwo oskarżonego zostały udowodnione, a występujące w tej sprawie

wątpliwości należało rozstrzygać na korzyść oskarżonego, w sytuacji gdy

przeprowadzona w sposób prawidłowy ocena tych dowodów, a więc ich dogłębna,

wnikliwa, kompleksowa i wielopłaszczyznowa analiza z należytym zastosowaniem

reguł logicznego rozumowania, zasad doświadczenia życiowego i wskazań wiedzy

powinna prowadzić do wniosków przeciwnych tj. że zgromadzone w tej sprawie

dowody tworzą zamknięty logiczny łańcuch poszlak wskazujący na to, że oskarżony

dopuścił się zarzucanego mu czynu, a występujące w tej sprawie - w ocenie Sądu -

wątpliwości mogły i powinny zostać usunięte przez organ procesowy w drodze

prawidłowo przeprowadzonej oceny dowodów, a nie jak uczynił to wadliwie Sąd

rozstrzygane przy zastosowaniu reguły in dublo pro reo na korzyść oskarżonego.

Skarżący w wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu apelacji prokuratora,

wyrokiem z 30 czerwca 2026 r., sygn. akt II AKa 229/25, zaskarżony wyrok uchylił i

sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Suwałkach do ponownego rozpoznania.

Skargę od wyroku Sądu odwoławczego, na podstawie art. 539a § 1 i 2 k.p.k.,

wniosła obrońca oskarżonego W.G., która zaskarżając to orzeczenie w całości,

podniosła zarzut obrazy art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k., mający istotny

wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na uchyleniu wyroku Sądu I instancji i

przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, pomimo braku ustawowych

podstaw do wydania orzeczenia kasatoryjnego, w sytuacji gdy Sąd odwoławczy, po

stwierdzeniu, że w sprawie istnieją podstawy do wydania wyroku skazującego,

zakwestionowaniu oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji

oraz uznaniu, iż zastosowanie art. 5 § 2 k.p.k. było przedwczesne, dokonał w istocie

własnej, merytorycznej oceny zgromadzonych dowodów i ustaleń faktycznych

(częściowo oderwanych od materiału dowodowego), przy czym oparł swoje

IV KS 46/26

4

rozstrzygnięcie także na odmiennej ocenie dowodów nieobjętych zarzutami apelacji

prokuratora, nie odnosząc się jednocześnie do podniesionego w apelacji zarzutu

błędnej oceny wyjaśnień oskarżonego, mimo że Sąd I instancji, ponownie

rozpoznając sprawę, wykonał wszystkie wskazania zawarte we wcześniejszym

wyroku Sądu odwoławczego i uzupełnił postępowanie dowodowe zgodnie z jego

zaleceniami.

Podnosząc ten zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga od wyroku sądu odwoławczego

uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego

rozpoznania może być wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. lub

z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Przepis ten należy więc

odczytywać łącznie z art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k., w którym zostały enumeratywnie

wyliczone przyczyny uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego

rozpoznania. Należą do nich wypadki wskazane w art. 439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k.

lub sytuacja, kiedy konieczne jest przeprowadzenie na nowo przewodu w całości.

Podkreślenia wymaga zarazem to, że Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na

wyrok sądu odwoławczego ogranicza się wyłącznie do badania, czy w istocie do

uchylenia wyroku sądu I instancji doszło z powodów wyartykułowanych w art. 437 §

2 zd. drugie k.p.k., a więc czy przepis ten nie został naruszony. Poza zakresem

kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu skargowym, prowadzonym na

podstawie art. 539a k.p.k. i n., pozostaje natomiast kontrola orzeczenia wydanego w

II instancji w pozostałym zakresie, a więc co do prawidłowości oceny dowodów, czy

też dokonanych lub zaakceptowanych ustaleń faktycznych, a także prawidłowości

przeprowadzenia kontroli apelacyjnej. Nie ma zatem możliwości poddania ocenie w

trybie skargi wniesionej na podstawie art. 539a § 1 k.p.k. tego, czy rzeczywiście

zaistniały merytoryczne podstawy, w tym z punktu widzenia art. 454 k.p.k., do

wydania wyroku skazującego. Sąd Najwyższy w tym postępowaniu nie jest bowiem

IV KS 46/26

5

władny do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a do tego

sprowadzałaby się w istocie kontrola w płaszczyźnie stwierdzonych przez Sąd II

instancji podstaw do skazania. Stąd też oczywisty wniosek, że taka weryfikacja

zaskarżonego skargą wyroku sądu odwoławczego jest tym samym niedopuszczalna.

Kontrola w trybie skargowym (art. 539a k.p.k. i n.) wyroku sądu odwoławczego

uchylającego wyrok sądu I instancji i przekazującego sprawę do ponownego

rozpoznania ograniczona jest jedynie do oceny, czy rzeczywiście powody, dla

których wyrok został uchylony należą do kategorii określonej m.in. w art. 454 § 1

k.p.k. W konsekwencji, nie dochodzi do naruszenia art. 454 § 1 k.p.k., gdy sąd

odwoławczy odmiennie niż Sąd I instancji ocenia materiał dowodowy i finalnie

stwierdza, że doszło do błędu w ustaleniach faktycznych, gdyż wbrew

dotychczasowym ustaleniom, istnieją podstawy do wydania wyroku skazującego,

który nie może być w postępowaniu odwoławczym wydany, właśnie z powodu reguły

z art. 454 § 1 k.p.k. Zgodnie z tym bowiem przepisem i wyrażoną w nim regułą ne

pieus, sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w

pierwszej instancji.

Jak wynika z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku, taka właśnie

przeszkoda legła u podstaw kasatoryjnego orzeczenia. Sąd odwoławczy dostrzegł,

że Sąd meriti w toku ponownego rozpoznania sprawy, wykonał co prawda zalecania

Sądu II instancji (sygn. II AKa 152/24), uchylającego poprzedni wyrok i

przekazującemu sprawę do ponownego rozpoznania, czyniąc tym samym zadość

wymogom art. 442 § 2 k.p.k., jednakże nie ustrzegł się błędów w ocenie materiału

dowodowego, oceniając jego poszczególne źródła wbrew wytycznym z art. 7 k.p.k.

To zaś stało się konsekwentnie przyczyną równie błędnych ustaleń faktycznych,

które doprowadziły do uniewinnienia W.G. od zarzutu zbrodni zabójstwa.

Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w sprawie zgromadzono kompletny materiał

dowodowy, w tym w postaci zeznań świadków, oględzin miejsca zwłok i zdarzenia

wraz z materiałem zdjęciowym i filmowym, treści bilingów, opinii z zakresu genetyki

z Instytutu Ekspertyz Sądowych w Krakowie, także opinii z Laboratorium

Kryminalistyki KSP w Warszawie oraz Instytutu Genetyki Sądowej w Bydgoszczy,

które ocenione zgodnie z regułami art. 7 k.p.k., przeczyły doczasowym ustaleniom

Sądu Okręgowego i wskazywały na sprawstwo W.G. Zdaniem Sądu odwoławczego

do zabójstwa A.P. doszło 13 grudnia 2017 r., zaś zabezpieczone pod paznokciami

IV KS 46/26

6

denata ślady DNA, wskazują wprost na osobę oskarżonego. Zaprezentowana przez

Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu ocena dowodów była dowolna, wybiórcza

i nie uwzględniała w sposób prawidłowy wartości poszczególnych źródeł, tym samym

doprowadziła do wysnucia błędnych ustaleń faktycznych, skutkujących

uniewinnieniem wymienionego oskarżonego, pomimo że w okolicznościach

niniejszej sprawy nie było podstaw do wyciągnięcia takiego wniosku. Z tego też

powodu, w sprawie wystąpiła konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia

postępowania dowodowego w zakresie czynu z art. 148 § 1 k.k. i dokonania rzetelnej

oceny całości zebranego materiału dowodowego, gdyż zaszły podstawy do skazania

oskarżonego.

Stanowisko Sądu odwoławczego oraz przyjęta na jego poparcie argumentacja

wskazuje zatem niewątpliwie na fakt wystąpienia przesłanki uchylenia wyroku, o

jakiej mowa w art. 454 § 1 k.p.k.

Obrońca w treści skargi, poza próbą podważenia podstawy uchylenia wyroku

Sądu I instancji, nie przedstawiła żadnych konkretnych i zarazem istotnych z puntu

widzenia niniejszego postępowania argumentów, które mogłyby rzutować na wydane

przez Sąd odwoławczy orzeczenie. Wbrew wywodom skarżącej, Sąd odwoławczy

miał prawo do krytyki dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny dowodów, a

jednocześnie do przedstawienia własnego stanowiska. Zaprezentowana w

uzasadnieniu argumentacja wskazywała na wadliwość wydanego orzeczenia i

jednocześnie brak możliwości jego konwalidowania w toku postępowania

odwoławczego, co przecież – jak podkreślał Sąd II instancji – prowadziłoby do

skazania W.G.

W orzecznictwie wskazuje się natomiast, że możliwość uchylenia wyroku

uniewinniającego lub umarzającego postępowanie i przekazania sprawy do

ponownego rozpoznania związana z regułą ne peius określoną w art. 454 § 1 k.p.k.

(art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.) zachodzi dopiero wtedy, gdy sąd odwoławczy - w

wyniku usunięcia stwierdzonych uchybień stanowiących jedną z podstaw

odwoławczych określonych w art. 438 pkt 1-3 k.p.k. (czyli np. po uzupełnieniu

postępowania dowodowego, dokonaniu prawidłowej oceny dowodów, poczynieniu

prawidłowych ustaleń faktycznych) - stwierdza, że zachodzą podstawy do wydania

wyroku skazującego, czemu stoi na przeszkodzie zakaz określony w art. 454 § 1

IV KS 46/26

7

k.p.k. Sama tylko możliwość wydania takiego wyroku w ponownym postępowaniu

przed sądem pierwszej instancji jest niewystarczająca dla przyjęcia wystąpienia

reguły ne peius określonej w art. 454 § 1 k.p.k. (zob. np. postanowienia SN z: 18

czerwca 2025 r, III KS 29/25, 2 grudnia 2025 r., V Ks 46/25, 2 kwietnia 2025 r., IV KS

8/25, 12 marca 2025 r., V KS 3/25). Oczywiste jest więc zarazem, że Sąd Apelacyjny

nie wskazał tylko na możliwość wydania wyroku uniewinniającego w toku ponownego

rozpoznania sprawy, ale na istnienie podstaw do takiej decyzji w aktualnym stanie

procesowo-dowodowym.

Autorka skargi w znacznej mierze podjęła natomiast polemikę z

rozstrzygnięciem co do prawidłowości oceny podniesionych w apelacji przez

prokuratora zarzutów, co jak już wcześniej zaznaczono, jest w niniejszym

postępowaniu niedopuszczalne.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy nie znajdując podstaw do uwzględnienia

skargi, orzekł jak w sentencji postanowienia, rozstrzygając również w sposób

ostateczny o opłacie uiszczonej w związku z wniesieniem skargi, która miała

charakter kaucyjny (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 1 i 4 k.p.k.).

[WB]

[a.ł]