Skazany nie zgodził się na objęcie innej kary wyrokiem łącznym. SN uchylił wyrok

Sąd Rejonowy w Gostyninie, po przeprowadzeniu postępowania w

przedmiocie wydania wyroku łącznego, mając na uwadze, że T.G. skazany został

prawomocnymi wyrokami:

1. Sądu Rejonowego w Gostyninie z 21 marca 2017 r. sygn. akt II K310/16, za

V KK 138/25

2

czyn z art. 158 § 1 k.k. - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem wykonania na okres 3 lat próby; postanowieniem z 21 listopada 2019

roku zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności; kara ta wykonywana była w

okresie od 15 lutego 2023 r. do 13 października 2023 r.;

2. Sądu Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie z 22 stycznia

2018 r. sygn. akt II K 949/17, za czyn z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii - na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności; kara ta została w całości

wykonana;

3. Sądu Rejonowego w Gostyninie z 28 maja 2018 r. sygn. akt II K 246/17, za

czyn z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - na karę 4 miesięcy

pozbawienia wolności oraz za czyn z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu

narkomanii - na karę roku pozbawienia wolności i grzywnę 50 stawek dziennych po

20 zł stawka; orzeczono karę łączną roku pozbawienia wolności z warunkowym

zawieszeniem wykonania na okres 2 lat próby; postanowieniem z 21 listopada 2019

r. zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności; kara ta miała być wykonywana

w okresie od 13 października 2023 r. do 10 października 2024 r.; kara grzywny

została wykonana;

4. Sądu Rejonowego w Gostyninie z 3 stycznia 2019 r. sygn. akt II K 444/16, za

czyn z art. 158 § 1 k.k. - na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności; kara nie została

wykonana.

Sąd Rejonowy w Gostyninie, mając na uwadze wymienione wyżej

prawomocne wyroki, wyrokiem łącznym z 4 sierpnia 2023 r. sygn. akt II K 39/23

orzekł co następuje:

I. na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 86 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.,

w miejsce kar jednostkowych wymierzonych wyrokami opisanymi w punktach 1 i 4 (//

K 310/16 i II K 446/16) oraz kary łącznej wymierzonej wyrokiem opisanym w pkt 3 (//

K 246/17) wymierzył karę łączną 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 572 k.p.k. w pozostałym zakresie postępowanie umorzył;

III. zwolnił skazanego w całości od ponoszenia kosztów sądowych, a wydatkami

obciążył Skarb Państwa.

Wyrok powyższy nie został zaskarżony i uprawomocnił się w dniu 12 sierpnia

2023 r.

V KK 138/25

3

Kasację na korzyść skazanego T.G. od wyroku sądu I instancji –na podstawie

art. 521 § 1 k.p.k., art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k., art. 537 § 1 i 2 k.p.k. – wniósł

Prokurator Generalny, podnosząc zarzut rażącego i mającego istotny wpływ na treść

wyroku naruszenia przepisu prawa karnego procesowego, a to:

- „art. 366 § 1 k.p.k., poprzez niewyjaśnienie mających istotne znaczenie dla

orzekania w przedmiocie wydania wyroku łącznego okoliczności, w tym w

szczególności co do przekazania w dniu 15 lutego 2023 r. T.G. z Republiki Federalnej

Niemiec do Polski w wykonaniu wydanego wobec niego europejskiego nakazu

aresztowania w sprawach Sądu Rejonowego w Gostyninie o sygn. II K 310/16 i II K

246/17 i zaniechaniu dokonania w tym zakresie ustaleń co do sytuacji prawnej

skazanego w sprawie o sygn. II K 444/16, w następstwie czego doszło do rażącego

naruszenia art. 607e § 1 k.p.k. w zw. z art. 569 § 1 k.p.k. oraz art. 85 § 2 k.k.,

polegającego na połączeniu kary 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej

wyrokiem Sądu Rejonowego w Gostyninie w sprawie o sygn. II K 444/16 z karami

pozbawienia wolności orzeczonymi wobec niego w sprawach o sygn. II K 310/16 i II

K 246/17, pomimo tego, że w postępowaniu o sygn. II K 444/16 T.G. nie wyraził zgody

na przekazanie i nie zrzekł się przysługującego mu prawa do skorzystania z zasady

specjalności, a zatem brak było warunków do objęcia powyższej kary pozbawienia

wolności węzłem kary łącznej”;

- „art. 86 § 1 k.k. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 czerwca 2020 roku),

polegające na orzeczeniu kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności, tj. w wymiarze

przekraczającym górną granicę przewidzianą w powyższym przepisie, która wynosi

1 rok i 11 miesięcy”.

W konsekwencji tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Rejonowemu w Gostyninie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, gdyż

trafnie skarżący wywodzi, że w procedowanej sprawie zaskarżony wyrok został

wydany z rażącym naruszeniem art. 366 § 1 k.p.k., którego bezpośrednią

konsekwencją stało się rażące naruszenie art. 607e § 1 k.p.k. Nieuprawnionym było

bowiem objęcie kary 3 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu

V KK 138/25

4

Rejonowego w Gostyninie w sprawie o sygn. akt II K 444/16, węzłem kary łącznej,

skoro kara ta nie stanowiła podstawy przekazania skazanego do Polski w wyniku

wykonania ENA, a T.G. nie zrzekł się prawa wynikającego z zasady specjalności.

Nadto wydany wyrok łączny rażąco naruszył art. 86 § 1 k.k., gdyż orzeczenie kary

łącznej w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, nastąpiło z przekroczeniem

maksymalnej granicy jej wymiaru, zakreślonej tym przepisem (w brzmieniu

obowiązującym od 1 lipca 2015 r. do 23 czerwca 2020 r.). Powyższe umożliwiło zatem

uwzględnienie kasacji Prokuratora Generalnego na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5

k.p.k.

Zgodnie z treścią, statuującego zasadę specjalności art. 607e § 1 k.p.k., osoby

przekazanej w wyniku wykonania nakazu nie można ścigać za przestępstwa inne niż

te, które stanowiły podstawę przekazania, ani wykonać orzeczonych wobec niej za te

przestępstwa kar pozbawienia wolności albo innych środków polegających na

pozbawieniu wolności. Z kolei stosownie do art. 607e § 3 pkt 6 i 7 k.p.k., przywołanego

powyżej przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli osoba ścigana wyraziła zgodę na

przekazanie i zrzekła się korzystania z prawa określonego w § 1 lub po jej przekazaniu,

złożyła przed sądem właściwym do rozpoznania sprawy oświadczenie o zrzeczeniu

się korzystania z prawa określonego w § 1 w odniesieniu do czynów popełnionych

przed przekazaniem.

Analiza akt niniejszej sprawy, w tym pisemnego uzasadnienia wyroku z 4

sierpnia 2023 r. sygn. akt II K 39/23, prowadzi do wniosku, że Sąd Rejonowy w

Gostyninie procedując w przedmiocie wydania wyroku łącznego, miał na uwadze

wszystkie wskazane prawomocne skazania, pomimo tego, że sprawa o sygn. II K

444/16, znajdująca się wówczas również na etapie postępowania wykonawczego nie

była objęta przekazaniem w wyniku wykonania ENA. W postępowaniu tym, z uwagi na

to, że wykonaniu podlegała kara pozbawienia wolności w wymiarze do 4 miesięcy,

wobec negatywnej przesłanki z art. 607b pkt 2 k.p.k., odstąpiono od występowania z

wnioskiem o wydanie ENA (k. 814 akt IIK 444/16). Z akt tej sprawy, jak i z akt spraw o

sygn. II K 310/16 i II K 246/17 jednoznacznie wynika, że T.G. w dniu 15 lutego 2023 r.

został przekazany do Polski z Republiki Federalnej Niemiec w wykonaniu

europejskiego nakazu aresztowania, wydanego przez Sąd Okręgowy w Płocku w dniu

4 sierpnia 2021 r. sygn. akt II Kop 15/21 - w celu odbycia kary 8 miesięcy pozbawienia

V KK 138/25

5

wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Gostyninie w sprawie o sygn. II K

310/16 oraz kary łącznej roku pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu

Rejonowego w Gostyninie w sprawie II K 246/17 (odpisy ENA i protokół przekazania -

k. 385-393, 440-441 akt IIK 310/16; k. 587-595, 634-635 akt 11 K 246/17). Z

przekazanych natomiast przez stronę niemiecką dokumentów wynika, że nie

zrezygnowano z zastosowania zasady specjalności (k. 406-408 akt II K 310/16; k.599-

601 akt II K 246/17).

Po przekazaniu do Polski skazany również nie złożył oświadczenia w tym

zakresie w sprawie o sygn. akt II K 444/16, jak i w trakcie postępowania w przedmiocie

wydania wyroku łącznego, które zostało przeprowadzone bez jego uczestnictwa, a

jedynie z udziałem obrońcy. Zauważyć przy tym należy, że sąd nie wyznaczył w tej

sprawie posiedzenia w przedmiocie odebrania od skazanego oświadczenia

określonego w art. 607e § 1 k.p.k., a jedynie wystosował do niego w dniu 17 lutego

2023 r. pismo wzywając do jego złożenia, które pozostało bez odpowiedzi (k. 857-858

akt II K 444/16). W takiej sytuacji niemożliwe było objęcie wymierzonej wydanym w

sprawie II K 444/16 wyrokiem, kary 3 miesięcy pozbawienia wolności, karą łączną

pozbawienia wolności orzeczoną w wyroku łącznym Sądu Rejonowego w Gostyninie

w sprawie II K 39/23.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego niekwestionowany jest pogląd, że zasada

specjalności sformułowana w art. 607e § 1 k.p.k. stanowi przesłankę ujemną dla

orzeczenia kary łącznej obejmującej kary pozbawienia wolności, wymierzone za

przestępstwa inne, niż te, które stanowiły podstawę wydania na podstawie

europejskiego nakazu aresztowania. Rażące naruszenie art. 607e § 1 k.p.k. i zawartej

w nim zasady specjalności stanowić będzie zarówno wydanie wyroku łącznego

obejmującego kary pozbawienia wolności nieobjęte decyzją o przekazaniu,

niezależnie od zasady przyjętej za podstawę ukształtowania kary łącznej, jak i

wykonanie uprzednio orzeczonej kary łącznej obejmującej takie kary (tak np. w

wyrokach z: 20 października 2011 r. sygn. akt III KK 140/11, Lex 1044023; 14 stycznia

2014 r. sygn. akt V KK 357/13, Lex 1491071; 13 stycznia 2016 r. sygn. akt III KK

471/15, Lex 1956353; 6 grudnia 2018 r. sygn. akt IV KK 502/17, Lex 2627992; 12

października 2022 r. sygn. akt I KK 343/22, Lex 3521321; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt

II KK 426/23, Lex 3652111). Uchylenie przeszkody do wydania wyroku obejmującego

V KK 138/25

6

kary pozbawienia wolności za inne czyny popełnione przez skazanego przed

przekazaniem i niewskazane w orzeczeniu o przekazaniu, przy jednoczesnym braku

oświadczenia państwa wykonania nakazu, może nastąpić poprzez wyrażenie przez

skazanego zgody na wykonanie tych kar i zrzeczenia się korzystania z zasady

specjalności po przekazaniu, przy czym zrzeczenie to winno nastąpić w sposób

jednoznaczny, dobrowolny, ze świadomością konsekwencji, a także poprzedzać

wydanie wyroku łącznego (np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 sierpnia 2009 r. sygn.

akt II K 181/09, Lex 519672). Tymczasem na posiedzeniu w dniu 20 października

2023 r. skazany T.G. jednoznacznie oświadczył, że nie wyraża zgody na wykonanie

kary orzeczonej wyrokiem wydanym w sprawie II K 444/16 i objętej wyrokiem łącznym

w sprawie II K 39/23 (k. 72 akt IIK 39/23).

Dokonując oceny procedowania Sądu Rejonowego w Gostyninie w

przedmiocie wydania wyroku łącznego w omawianej sprawie zasadnym będzie

uznanie, iż postępowanie to zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem art. 366

§ 1 k.p.k., obligującym przewodniczącego rozprawy do takiego kierowania jej

przebiegiem, aby wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności sprawy. Te okoliczności

winny być wyjaśnione w sposób pozwalający na dokładne ustalenie, czy zachodzą

warunki do wydania wyroku łącznego, in concreto, czy orzeczone wobec skazanego

T.G. jednostkowymi wyrokami kary pozbawienia wolności rzeczywiście podlegały

wykonaniu w rozumieniu obowiązującego przed dniem 24 czerwca 2020 r. art. 85 § 2

k.k. W omawianej sprawie powinności tej sąd wydający wyrok łączny nie sprostał i w

efekcie zaniechał wyjaśnienia sytuacji prawnej skazanego zaistniałej w sprawie o

sygn. II K 444/16. Treść protokołu rozprawy z 3 sierpnia 2023 r. (k. 58 akt IIK 39/23)

wskazuje, że sąd dysponował wówczas jedynie aktami postępowania Sądu

Rejonowego dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie o sygn. akt II K 949/17, a więc

dot. skazania, które nie podlegało łączeniu i dopuścił dowód z zalegających w tych

aktach istotnych dokumentów. W pozostałym natomiast zakresie ujawnił tylko dowody,

które zostały włączone do akt sprawy o sygn. akt II K 39/23, wśród których brak było

jakichkolwiek dokumentów odnoszących się stricte do biegu postępowań

wykonawczych prowadzonych w sprawach II K 310/16, II K 246/17 i II K 444/16, w tym,

co do okoliczności przekazania skazanego w wyniku wykonania wydanego w

sprawach o sygn. akt II K 310/16 i II K 246/17 europejskiego nakazu aresztowania. W

V KK 138/25

7

aktach sprawy znajdują się jedynie odpisy wydanych wyroków skazujących, a w

protokole brak wzmianki, iż sąd procedujący w przedmiocie wydania wyroku łącznego

dysponował aktami tych trzech sprawi z nimi się zapoznał, skoro nie zaliczył ich w

poczet materiału dowodowego. Bezpośrednią konsekwencją tego uchybienia stało się

rażące naruszenie przez Sąd Rejonowy w Gostyninie przepisu art. 607e § 1 k.p.k., jak

i art. 85 § 2 k.k. Wobec niewyrażenia przez skazanego zgody na wyłączenie

stosowania zasady specjalności co do czynów popełnionych przed przekazaniem -

przypisanych mu wyrokiem wydanym w sprawie II K 444/16 - zarówno w trakcie

procedury wykonania ENA, jak i po przekazaniu do Polski (art. 607e § 3 pkt 6 i 7 k.p.k.)

oraz wobec niezaistnienia żadnej z pozostałych określonych w art. 607e § 3 k.p.k.,

przesłanek umożliwiających odstąpienie od stosowania tej zasady, bez wątpienia

orzeczona kara 3 miesięcy pozbawienia wolności nie mogła zostać wprowadzona do

wykonania.

Niezależnie od powyższego, wydany w dniu 4 sierpnia 2023 r. omawiany wyrok

łączny wydany został z rażącym naruszeniem art. 86 § 1 k.k. W myśl wskazanych w

tym przepisie reguł (w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. do 23 czerwca 2020

r.), sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za

poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek

grzywny, 2 lat ograniczenia wolności i 20 lat pozbawienia wolności. Zgodnie z normą

zawartą w § 4 powyższego przepisu, określone w § 1 zasady wymiaru kary łącznej

stosuje się odpowiednio, jeżeli przynajmniej jedną z kar podlegających łączeniu jest

już orzeczona kara łączna.

W niniejszej sprawie, skoro sąd zadecydował o połączeniu kar pozbawienia

wolności orzeczonych w sprawach o sygn. II K 310/16, II K 246/17 i II K 444/16, granice

kary łącznej pozbawienia wolności wyznaczała zatem z jednej strony - przy

uwzględnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt II K

14/17, stwierdzającego zakresową niekonstytucyjność art. 86 § 4 k.k.

- najwyższa z kar wymierzona w wyroku o sygn. II K 246/17, tj. kara roku pozbawienia

wolności, a z drugiej strony suma podlegających łączeniu kar jednostkowych i kary

łącznej (8 miesięcy, rok, 3 miesiące), tj. 1 rok i 11 miesięcy pozbawienia wolności.

Niedopuszczalnym zatem było orzeczenie przez sąd kary łącznej w wymiarze 2 lat

pozbawienia wolności, a więc powyżej maksymalnej granicy zakreślonej normą art. 86

V KK 138/25

8

§ 1 k.k.

Opisane wyżej uchybienia sądu miały rażący charakter i istotny wpływ na treść

wydanego w dniu 4 sierpnia 2023 r. wyroku łącznego, albowiem doprowadziły przede

wszystkim do bezprawnego połączenia orzeczonej wobec T.G. kary 3 miesięcy

pozbawienia wolności, która nie mogła zostać wprowadzona do wykonania, a także do

orzeczenia kary łącznej w wymiarze wyższym niż zakreślony przepisami prawa.

Dodać należy, że skutkiem takiego postąpienia sądu jest to, że wydany w dniu

4 sierpnia 2023 r. wyrok łączny, z uwagi na naruszenie art. 607e § 1 k.p.k. nie podlega

wykonaniu i koniecznym stało się odrębne odbywanie przez skazanego

poszczególnych kar pozbawienia wolności. Aktualnie T.G. odbył zarówno karę 8

miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną w sprawie o sygn. akt II K 310/16 (od 15

lutego 2023 r. do 13 października 2023 r.), jak i karę łączną roku pozbawienia wolności

orzeczoną w sprawie o sygn. akt II K 246/17 (od 13 października 2023 r. do 12

października 2024 r.). Aktualnie odbywa natomiast karę 2 lat pozbawienia wolności

orzeczoną kolejnym wydanym wobec niego wyrokiem Sądu Rejonowego w Gostyninie

z 30 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II K 303/23 (od 12 października 2024 r. do

12 października 2026 r. - informacja KRK, informacja z CBDOPW). Z uwagi na to

ostatnie skazanie, które nie było objęte zakresem przedmiotowym w sprawie o sygn.

akt II K 39/23. uchylenie skarżonego niniejszą kasacją prawomocnego wyroku

łącznego umożliwi prawidłowe orzekanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego,

albowiem istnieją podstawy do orzeczenia - w oparciu o przepisy obowiązujące od 24

czerwca 2020 r. - kary łącznej obejmującej kary pozbawienia wolności wymierzone w

sprawach o sygn. akt: II K 310/16; II K 246/17 i II K 303/23.

Procedując powtórnie Sąd Rejonowy w Gostyninie, będzie zobowiązany do

uwzględnienia powyższych uwag i respektowania obowiązujących przepisów prawa

materialnego i procesowego.

Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.

Stanisław Stankiewicz

Adam Roch

Ryszard Witkowski

[WB]

[a.ł]

V KK 138/25

9