Ograniczenie wolności dla nietrzeźwego kierowcy wbrew zakazowi w kodeksie. SN uchylił wyrok

W.M. został oskarżony o to, że w dniu 11 października 2024 r. około godziny

07:00 w miejscowości N. na ul. G. na drodze publicznej, kierował pojazdem

mechanicznym marki O. o nr rej. (…) znajdując się w stanie nietrzeźwości, co

potwierdziło badanie urządzeniem Alcoquant 6020+ z wynikami: I badanie o godzinie

V KK 451/25

2

07:06 wynik 0.53 mg/1, II badanie o godzinie 07:21 wynik 0,54 mg/1 alkoholu w

wydychanym powietrzu, a czynu tego dopuścił się będąc wcześniej prawomocnie

skazanym za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości i nie stosując się do

decyzji właściwego organu o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nr […] z

dnia 12.07.2011 r., tj. o czyn z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k.

Sąd Rejonowy w Nakle nad Notecią na mocy wyroku z dnia 30 grudnia 2024

r., sygn. akt II K 496/24, uznał oskarżonego W.M. za winnego popełnienia czynu

zarzucanego mu w akcie oskarżenia z tym ustaleniem, że był uprzednio

prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie

nietrzeźwości wyrokiem Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią z dnia 30.05.2011

r. w sprawie II K 239/11, tj. występku z art. 178a § 4 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k. - i za to na mocy art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i art. 34 §

1 i § 1a pkt 1 k.k., art. 35 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k., skazał go na

karę roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania

nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w

stosunku miesięcznym. Na mocy art. 42 § 3 k.k. Sąd orzekł wobec oskarżonego

zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych dożywotnio, a na mocy art.

43a § 3 k.k. orzekł od niego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz

Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w kwocie 10.000 złotych i zwolnił

go od zapłaty kosztów sądowych w tym opłaty, wydatkami obciążając Skarb

Państwa.

Przedmiotowy wyrok uprawomocnił się w dniu 8 stycznia 2025 r. bez

postępowania odwoławczego (k. 39).

Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. powyższy wyrok zaskarżył Prokurator

Generalny w zakresie zawartego w pkt. 1 jego części dyspozytywnej orzeczenia o

karze, na niekorzyść skazanego W.M.

Na zasadzie art. 523 § 1 k.p.k., art. 526 § 1 k.p.k. oraz art. 537 § 1 i 2 k.p.k.

zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa

materialnego, a mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegające na tym, że w związku z

uznaniem oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024

r. występku kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia

V KK 451/25

3

wolności przewidzianej w sankcji przepisu art. 178a § 4 k.k., będącego podstawą

wymiaru kary, Sąd - przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. - wymierzył oskarżonemu

karę ograniczenia wolności, mimo iż zgodnie z dyspozycją art. 37a § 2 k.k., w

brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600) i obowiązującym od dnia

1 października 2023 r., a więc zarówno w czasie popełnienia czynu, jak i w dacie

wyrokowania w sprawie, przepisu art. 37a § 1 k.k. nie stosuje się m.in. do sprawców

przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k.

Podnosząc powyższy zarzut, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku

w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w

Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się być w sposób oczywisty

zasadna, a zatem zgodnie z treścią art. 535 § 5 k.p.k. należało uwzględnić ją w

całości na posiedzeniu w trybie tego przepisu.

Zgodnie z art. 37a § 1 k.k., jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą

pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara

pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec

karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150

stawek dziennych, w szczególności, jeżeli równocześnie orzeka środek karny,

środek kompensacyjny lub przepadek. Jednak § 2 tego przepisu wprowadza wyjątek

od tej reguły stanowiąc, że przepisu § 1 nie stosuje się do sprawców określonych w

art. 64 § 1 lub do sprawców, którzy popełniają przestępstwo działając w

zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa lub

przestępstwa skarbowego, sprawców przestępstw o charakterze terrorystycznym i

sprawców przestępstwa określonego w art. 178a § 4 k.k. Artykuł 37a k.k. został

zmieniony przez art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r., poz. 2600).

Wskazany przepis w nowym brzmieniu wszedł w życie w dniu 1 października

2023 r., a więc przed popełnieniem zarzucanego oskarżonemu czynu (11

października 2024 r.) i obowiązywał w czasie wyrokowania w sprawie (30 grudnia

2024 r.).

V KK 451/25

4

W przedmiotowej sprawie oskarżony W.M. został skazany za przestępstwo

kwalifikowane między innymi z art. 178a § 4 k.k., które zostało popełnione w dniu 11

października 2024 r. Przywołany przepis stanowił zarazem podstawę wymiaru kary

ograniczenia wolności. Tymczasem, decydując o wymiarze tejże kary Sąd Rejonowy

zastosował jednocześnie art. 37a § 1 k.k. Słusznie więc podnosi obecnie skarżący w

kasacji, że przepis ten nie mógł mieć zastosowania w sprawie oskarżonego W.M.,

mimo, że przypisany mu czyn zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 3

miesięcy do 5 lat, a więc sankcją spełniającą formalnie kryterium z art. 37a § 1 k.k.

Sprzeciwiało się temu bowiem jednoznaczne brzmienie art. 37a § 2 k.k., który

stanowi katalog negatywnych sytuacji, ich wystąpienie pociąga za sobą niemożność

orzeczenia kary innego rodzaju (grzywny bądź ograniczenia wolności) niż kara

pozbawienia wolności, którą ustawowo zagrożone jest przestępstwo zarzucane

oskarżonemu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 stycznia 2025 r., V KK

534/24, LEX nr 3821915; z dnia 28 maja 2025 r., IV KK 150/25, LEX nr 3872367).

W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, iż doszło do rażącego i

mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia prawa materialnego, a

mianowicie art. 37a § 1 i 2 k.k., polegającego na tym, że w związku z uznaniem

oskarżonego W.M. za winnego popełnienia w dniu 11 października 2024 r. występku

kwalifikowanego m.in. z art. 178a § 4 k.k., w miejsce kary pozbawienia wolności

przewidzianej w sankcji tego przepisu będącego podstawą wymiaru kary, Sąd – przy

zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. – wymierzył oskarżonemu karę ograniczenia wolności.

W rezultacie, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego

wniesioną na niekorzyść skazanego i na mocy art. 537 § 2 k.p.k. uchylił w całości

zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią i przekazał temu Sądowi

sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał jednocześnie, że w

realiach procesowych niniejszej sprawy celowym jest uchylenie wyroku w całości, nie

zaś w deklarowanej przez skarżącego części, to jest, w zakresie li tylko kary.

Jacek Błaszczyk

Jarosław Matras

Andrzej Stępka

[WB]

[a.ł]

V KK 451/25

5