Podżeganie do wyłudzenia bez bezpośredniego dowodu. SN oddalił skargę obrońcy M. B.

Sąd Okręgowy w Łodzi, wyrokiem z 11 czerwca 2025 r., uchylił i przekazał do

ponownego rozpoznania zaskarżony apelacją oskarżyciela publicznego

(kwestionował uniewinnienie) wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w

Łodzi z 28 listopada 2023 r., w części, w której M. B. został uniewinniony od zarzutu

popełnienia w ramach czynu ciągłego przestępstwa podżegania do popełnienia

występku wyłudzenia podstępem poświadczenia nieprawdy i użycia dokumentu

V KS 57/25

2

poświadczającego nieprawdę tj. o czyn z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w

zb. z art. 272 k.k. w zb. z art. 273 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.

Od orzeczenia Sądu odwoławczego skargę wniósł obrońca w trybie art. 539a

§ 1 k.p.k. Zarzucił w niej naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 437 §

2 k.p.k. przez jego błędne zastosowanie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

W myśl art. 437 § 2 k.p.k. wyrok kasatoryjny przed sądem odwoławczym

może zapaść wyłącznie w ściśle określonych wypadkach: a) zaistnienia uchybień z

art. 439 § 1 k.p.k.; b) wystąpienia przeszkody w postaci reguły ne peius z art. 454 §

1 k.p.k.; c) konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości (art. 437 §

2 zd. drugie k.p.k.).

Obrońca przedstawił stanowisko, że wyrok kasatoryjny, który zapadł przed

Sądem Okręgowym w Łodzi w sprawie M. B. , nie może się ostać. W jego ocenie

powołanie przez Sąd reguły ne peius miało być niczym nieuzasadnione.

Aby zbadać zasadność kierunku procedowania Sądu Okręgowego w Łodzi

za punkt wyjścia należało przyjąć, że uchylając zaskarżone apelacjami orzeczenie

pierwszoinstancyjne, Sąd powołał art. 454 § 1 k.p.k. i zaznaczył, że reguła zawarta

w tym przepisie blokuje go przed zmianą rozstrzygnięcia uniewinniającego, co do

którego istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jest niesłuszne. Wskazanie

powyższej podstawy prawnej mogłoby się okazać niewystarczające, gdyby z

zaskarżonego uzasadnienia nie wynikało wprost, że dysponując kompletnym

materiałem dowodowym, Sąd ten odmiennie od Sądu meriti ocenił wnioski płynące

z ustaleń faktycznych poczynionych na etapie procedowania pierwszoinstacyjnego i

w ich obliczu dostrzegł rysującą się perspektywę wydania wyroku skazującego.

Tymczasem Sąd ad quem przedstawił pogląd o zasadności jednego z apelacyjnych

zarzutów z art. 7 k.p.k. i kategorycznie uznał, że choć faktycznie nie ma

bezpośredniego dowodu wskazującego na fakt nakłaniania do tego aby inna osoba

popełniła przestępstwo, to jednak ocena stanu rzeczy wsparta o zasady logiki i

doświadczenie życiowe nie uzasadniała odrzucenia tezy o przestępczym działaniu

oskarżonego. Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd odwoławczy do wniosku, że

nieprawidłowości w rozumowaniu Sądu pierwszej instancji wynikały z niedocenienia

wagi faktów znanych Sądowi meriti i szeroko opisanych w uzasadnieniu Sądu

V KS 57/25

3

odwoławczego, co ostatecznie doprowadziło do wydania wyroku uniewinniającego

w drodze dowolnej oceny dowodów.

Sąd Okręgowy przedstawił stanowisko, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy

Sąd Rejonowy dokona oceny sprawy przez pryzmat art. 7 k.p.k. uwzględniając

dostępne dowody w sprawie wraz z ich wzajemnym powiązaniem oraz wskazał

podstawę prawną z art. 454 § 1 k.p.k., takiego procedowania (k. 14 i 15).

Wchodząca w grę reguła ne peius obligowała zatem Sąd odwoławczy do uchylenia

wyroku Sądu Rejonowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej części

postanowienia (art. 539e § 2 k.p.k.). O kosztach postępowania skargowego

orzeczono po myśli art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 2 k.p.k.

[J.J.]

[a.ł]