Kredyt w walucie na spłatę poprzedniego kredytu walutowego. Apelacja kredytobiorców oddalona

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 6 listopada 2024 r., sygn. akt XII C 792/22 oddalił powództwo główne (pkt I); oddalił powództwo ewentualne (pkt II); zasądził od powodów na rzecz strony pozwanej solidarnie 5.417 zł kosztów procesu (pkt III); nakazał powodom, aby uiścili na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego we Wrocławiu solidarnie 138 zł na pokrycie pozostałych wydatków sądowych (pkt IV).

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o stan faktyczny ustalony przez ten Sąd, a zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k. 345-347).

Z wyrokiem tym nie zgodzili się powodowie, którzy wywiedli apelację, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które szczegółowo opisane zostały w jej treści na kartach 354v-356. Powołując się na podniesione zarzuty, apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Ewentualnie powodowie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na apelację strona pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powodów na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Sprawa została rozpoznana w składzie jednoosobowym, a to z uwagi na treść art. 367

1 § 1 k.p.c., który został wprowadzony na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z 7 lipca 2023r. o zmianie ustawy - kodeks postępowania cywilnego, ustawy - prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1860).

Podstawą rozpoznania apelacji były ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy w ramach uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdyż zdaniem Sądu Apelacyjnego znajdowały one oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym. Sąd pierwszej instancji przeprowadził w tej sprawie wystarczające i wyczerpujące postępowanie dowodowe oparte przede wszystkim na dowodach z dokumentów, jak również przesłuchania stron ograniczonego do przesłuchania powodów i na tej podstawie poczynił relewantne, a przede wszystkim prawidłowe ustalenia faktyczne, które przedstawiają fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób odpowiadający wynikom postępowania dowodowego. Powtarzanie ustaleń Sądu pierwszej instancji nie jest zatem konieczne i Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu art. 387 § 21 ust. 1 k.p.c. władny jest poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia te uznaje w całości za swoje.

Sad Apelacyjny odwołuje się w tym miejscu do stanowiska prezentowanego przez Sąd Najwyższy, zgodnie z którym Sąd II instancji ma obowiązek rozważenia wszystkich zarzutów, ale nie ma obowiązku indywidualnego odnoszenia się do każdego z nich, a także do każdego przepisu wskazanego jako podstawa zarzutu. Sąd ten powinien dostrzec podnoszone w apelacji problemy i zarzuty merytoryczne i wspólnie się do nich odnieść, bez względu na to, ile i które przepisy zostałyby wskazane jako podstawa każdego problemu (por. post. SN z 11.04.2019r., sygn. akt IV CSK 432/18).

Wskazać w tym miejscu należy, że Sąd Apelacyjny podziela ostateczny wynik sprawy zawarty w zaskarżonym wyroku, niemniej nie zgadza się z częścią powołanych przez Sąd I instancji argumentów. Sąd Apelacyjny nie przyjmuje oceny Sądu Okręgowego dotyczącej wysokości spełnionych przez powodów świadczeń na rzecz pozwanego banku z tytułu wykonania umowy kredytu z dnia 30 października 2008 r. Sąd Odwoławczy zgadza się jednak z oceną dokonaną przez Sąd Okręgowy, a dotyczącą stwierdzenia braku interesu prawnego powodów w dochodzeniu ustalenia nieważności umowy kredytu z 30 marca 2001 r. Co do przesłankowego ustalenia nieważności umowy z 30 października 2008 r. Sąd Apelacyjny wskazuje, iż w jego ocenie umowa ta pozostaje ważna.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c. stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 189 k.p.c. powodowie mogą żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy mają w tym interes prawny. Powodowie w ocenie Sądu Apelacyjnego nie mieli interesu prawnego w ustaleniu nieważności spornych umów. Interes prawny istnieje, gdy występuje niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich naruszenia lub kwestionowania. Oznacza to, że ocena istnienia interesu prawnego musi uwzględniać to, czy wynik postępowania doprowadzi do usunięcia niejasności i wątpliwości co do danego stosunku prawnego oraz czy definitywnie zakończy spór na wszystkich płaszczyznach tego stosunku lub mu zapobiegnie. Obiektywny charakter interesu prawnego nie może być wyabstrahowany od okoliczności sprawy, bo podstawą niepewności co do stanu prawnego są konkretne okoliczności faktyczne, które miały wpływ na ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa i które stanowią przyczynę sporu, niejednokrotnie na różnych płaszczyznach prawnych. Dlatego też nie można zakwestionować interesu prawnego w żądaniu ustalenia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma ono znaczenie zarówno dla obecnych, jak i przyszłych możliwych, ale obiektywnie prawdopodobnych stosunków prawnych i praw czy sytuacji prawnej podmiotu występującego z żądaniem (por.

uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 6 lipca 2020 r., V ACa 52/20). Na gruncie niniejszej sprawy, obie umowy kredytu, zarówno pierwotna z dnia 30 marca 2001 r. i ta z dnia 30 października 2008 r. którą udzielono powodom kredytu na spłatę pierwszego zobowiązania zostały zamknięte. Zasadność roszczenia o zapłatę wynikającego z drugiego stosunku zobowiązaniowego, tj. umowy z dnia 30 października 2008 r. winna być oceniona za pomocą przesłankowej oceny nieważności umowy. Powodowie nie posiadali interesu prawnego dla ustalenia nieważności obu umów kredytu. W przypadku pierwszej umowy z dnia 30 marca 2001 r. ponad to interes taki nie istniałby nawet w momencie, gdyby powodowie wywiedli żądanie zapłaty z tytułu tejże umowy, czego w niniejszej sprawie nie uczynili. Oceniając bowiem roszczenie o zapłatę w sytuacji, kiedy umowa kredytu stanowiąca jego podstawę została zamknięta, należy przesłankowo zbadać jej ważność. Sąd Apelacyjny wskazuje, że w przypadku pierwszej umowy z 30 marca 2001 r. można by mówić przesłankowo o jej nieważności. Niemniej ustalenie tego w toku niniejszego procesu było bezprzedmiotowe skoro powodowie nie wystąpili z żądaniem zapłaty. Oceny tej nie zmienia fakt, że środki pochodzące z drugiej umowy bezspornie zostały przeznaczone na spłatę pierwszej umowy, gdyż rozliczenie winno nastąpić z uwzględnieniem wypłat i wpłat dokonanych w ramach pierwszej umowy.

Jeśli chodzi o drugą umowy z 30 października 2008 r. Sąd Apelacyjny nie podziela stanowiska powodów co do jej nieważności. Co istotne, druga umowa określała zobowiązanie w walucie wymienialnej na spłatę poprzednio udzielonego kredytu w tej samej walucie. Powodowie jako konsumenci świadomie zawarli umowę kredytu denominowanego do (...) w celu zaspokojenia swojego poprzedniego zobowiązania. Nie sposób w takim przypadku mówić o braku ich rozeznania co do tego rodzaju umów. Faktem jest, że nieustalone indywidualnie postanowienia umowne, rażąco naruszają interesy konsumenta, jeśli stanowią o głównych świadczeniach stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Umowa kredytu z 30 października 2008 r. celowo jednak została zawarta przez powodów w walucie (...) z przeznaczeniem na spłatę ich zadłużenia udzielonego w tej samej walucie. Kredyt udzielony umową z 30 października 2008 r. wypłacony został w walucie określonej w jej treści, tj. w (...) i od początku w takiej walucie był spłacany. Jak wskazał pełnomocnik powodów na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu w dniu 25 listopada 2025 r. powodowie raty kapitałowo-odsetkowe należne na podstawie umowy kredytu z 30 października 2008 r. spłacali od samego początku bezpośrednio w walucie (...), a kredyt ten w całości został przeznaczony na spłatę poprzedniego zobowiązania udzielonego w (...).

Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 części ogólnej umowy ((...)) kredyt wypłacony został w walucie wymienialnej w celu spłaty innego kredytu walutowego. Natomiast zgodnie z § 22 ust. 1 (...) powodowie spłacali udzielony im kredyt w walucie wymienialnej. W ocenie Sądu Apelacyjnego świadczy to o tym, że postanowienia które mogłyby być uznane za abuzywne nigdy nie miały bezpośredniego zastosowania w stosunku zobowiązaniowym pomiędzy stronami. Bank nie dokonywał przeliczeń świadczeń powodów w oparciu o własne tabele tak przy wypłacie kredytu jak i jego spłacie.

Dalsze rozważania na temat nieważności obu umów pozostają bez znaczenia przy uwzględnieniu powyższej wyrażonego stanowiska. Podsumowując, w stosunku do pierwszej z umów, tj. umowy kredytu z dnia 30 marca 2001 r., w ocenie Sądu Apelacyjnego, biorąc pod uwagę fakt zamknięcia udzielonego tą umową kredytu, powodowie nie posiadali interesu prawnego w ustaleniu jej nieważności. U. również byłoby przesłankowe dokonanie tej oceny w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie powodowie nie dochodzili zapłaty z tytułu jej wykonywania. W kontekście drugiej z umów, tj. umowy kredytu z 30 października 2008 r., jak już wskazano powyżej, powodowie również nie posiadali interesu prawnego w ustaleniu jej nieważności. Niemniej z uwagi na wywiedzione roszczenie o zapłatę bezpośrednio związane z jej wykonaniem, zasadnym było przesłankowe ocenienie jej ważności przy zastosowaniu art. 385

1 k.c. Z uwagi na to, że zapisy z wzorca umowy w zakresie przeliczeń świadczeń w oparciu o własne tabele Banku, tak przy wypłacie kredytu jak i jego spłacie nie miały zastosowania, nie sposób ocenić, że zapisy umowy kształtowały prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interes. Zatem brak było przesłanek do ich wyeliminowaniu.

Wyeliminowanie abuzywnych zapisów z umów zawieranych z konsumentami ma na celu zabezpieczenie ich interesów w sytuacji, gdy przedsiębiorca wykorzystując swoją silniejszą pozycję, tak formułuje zapisy zawieranych umów, że w ostatecznej ocenie mogą być one niekorzystne dla konsumenta. Nie ulega wątpliwości, że sporna umowa z 30 października 2008 r. została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umownego, a w jej treści znalazły się zapisy, które mogłyby zostać uznane za abuzywne. Sąd Apelacyjny wskazuje jednak, że istotnym przy dokonywaniu przesłankowej oceny ważności umowy jest treść zapisów, które faktycznie wiązały strony i miały znaczenie przy jej wykonywaniu. Skoro kredyt udzielony umową z 30 października 2008 r. został w całości przeznaczony na spłatę poprzedniego zobowiązania, został wypłacony w walucie wymienialnej (...) i w tej samej walucie dokonywane były spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, to w tym konkretnym przypadku nie miały w ogóle zastosowania zapisy dotyczące tabel kursowych, sposobów przeliczania kursów walut i marży banku, a to właśnie te postanowienia mogłyby zostać uznane za niedozwolone.

Wobec powyższego uznać należało, że umowa kredytu z 30 października 2008 r. pozostaje ważna. To z kolei determinuje kwestię zasadności roszczenia o zapłatę. Skoro podstawę dochodzonego roszczenia stanowią spełnione na podstawie ważnej, jak już oceniono umowy kredytu świadczenia, to nie sposób mówić o tym, że były one nienależne. Dalsze rozważania w tym zakresie pozostają bez znaczenia.

Mając na względzie powyższe uznać należało, że apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu o czym orzeczono w pkt 1 sentencji na podstawie art. 385 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono w pkt 2 na podstawie art. 98 § 1 i 1

1 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

(...)

(...)

(...)

(...)