Skrzynie po jabłkach zatrzymane po rozwiązaniu umowy. Sąd zasądził 5000 zł za ich użycie

Pozwem złożonym 29 czerwca 2023 roku powód K. K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wnosił o zasądzenie od pozwanego S. N. kwoty 43.152,09 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty. Ponadto, powód wnosił o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że strony zawarły ustną umowę kupna sprzedaży jabłek, ustalając cenę zakupu na 70 groszy za wagę w skrzyni, bez sortowania. Powód K. K. przywiózł do zbioru jabłek 13-stu swoich pracowników i wraz z małżonką pomogli w zrywaniu. Po zbiorze zakupione i zważone jabłka odmiany Jonaprince w 250 skrzyniach o łącznej wadze 83.610 kg zostały przewiezione do chłodni K. K. celem dalszej odsprzedaży wiosną 2023 roku. Powód wskazał, że zebrano również jabłka odmiany Idared, której zakupem K. K. nie był zainteresowany z uwagi na uszkodzenia po gradzie. K. K. zapłacił pozwanemu S. N. kwotę 30.000 zł tytułem zaliczki za zakupione jabłko, ustalając przy tym, że pozostałą kwotę ureguluje po sprzedaży jabłka. Powód podniósł, że pozwany uznał, że ustalił za niską cenę sprzedaży za jabłka i oddał powodowi 30.000 zł ustalając z nim nowe warunki. Powód potraktował to jako odstąpienie od umowy i ustalił z pozwanym nowe warunki w związku z bezumownym korzystaniem z jego chłodni i skrzyń. Strony ustaliły, że pozwany zapłaci powodowi 30 gr za kilogram przechowywania jabłka i za użytkowanie skrzyń powoda 25 zł za sztukę. Powód kilkukrotnie dzwonił, żeby rozliczyć bezumowne korzystanie i używanie chłodni, jednak pozwany wycofał się z ustaleń. Strona powodowa powoływała się też na prawo zatrzymania kwoty 11.609,19 zł stanowiącej wartość sprzedanych jabłek przed odstąpieniem od umowy (pozew – k. 2-3v).

W sprzeciwie od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym pozwany S. N., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów procesu. Zakwestionował, aby zawarta z powodem umowa obejmowała przechowanie jabłek oraz wypożyczenie skrzyniopalet oraz aby korzystał bezumownie z chłodni i skrzyń należących do powoda (sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 34-37).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

Na początku września 2022 roku K. K. i S. N. zawarli ustną umowę sprzedaży obejmującą 83.610 kg jabłka odmiany Jonaprince, łącznie 250 skrzyniopalet za kwotę 58.527 zł. K. K. zaproponował, że zapłaci po 70 groszy za kilogram jabłek w skrzyni bez sortowania oraz dokona zerwania jabłek za pomocą swoich pracowników do swoich skrzyniopalet (okoliczność bezsporna).

Strony umówiły się, że S. N. nie będzie ponosił kosztów wynagrodzenia dla pracowników za zebranie jabłek odmiany Jonaprince (d: zeznania świadka G. B. k. 94v). Na przełomie września i października nastąpił zbiór jabłek w sadzie należącym do S. N. przez pracowników K. K.. Strony zgodnie potwierdziły ilość zebranych jabłek odmiany Jonaprince (d: wyliczenia przesłane za pośrednictwem SMS – k. 44). Jednocześnie zostały zebrane jabłka odmiany Idared, które nie były objęte umową sprzedaży (okoliczności bezsporne).

Po zbiorze jabłka odmiany Jonaprince zostały zapakowane do 250 skrzyń należących do K. K. i przewiezione do jego chłodni. K. K. zapłacił tytułem zaliczki za jabłka kwotę 30.000 zł na rzecz S. N. (okoliczności bezsporne).

K. K. sprzedał 50 skrzyń jabłek odmiany Jonaprince za kwotę 11.609,19 zł. 200 skrzyń pozostało u S. N.. W kwietniu 2023 roku strony rozwiązały zawartą ustnie umowę sprzedaży. Powodem rozwiązania umowy było żądanie K. K., aby S. N. zapłacił za wynagrodzenie pracowników zrywających jabłka odmiany Jonaprince. Wskutek rozwiązania umowy S. N. zwrócił zaliczkę w wysokości 30.000 zł K. K.. Następnego dnia S. N. odebrał od K. K. jabłko odmiany Jonaprince w 200 skrzyniopaletach. S. N. zabrał 200 skrzyniopalet i nie dokonał ich rozliczenia z K. K. (okoliczność bezsporna).

W dniu 26 kwietnia 2023 roku K. K. wystawił na rzecz S. N. fakturę nr (...) na kwotę 43.152,09 zł brutto tytułem przechowania jabłek Jonaprince w chłodni oraz wypożyczenia skrzyniopalet na jabłka Jonaprince i Idared (d: faktura k. 6). W zestawieniu wskazał, że wypożyczył 250 skrzyniopalet po 25 zł + VAT za sztukę na jabłko Jonaprince, 150 skrzyniopalet po 25 zł + VAT za sztukę na jabłko Idared. Kwotę należną tytułem przechowywania jabłek Jonaprince w ilości 83.610 kg obliczył stosując stawkę 0,30 zł + VAT. Z zestawienia wynikało, że do zwrotu zostało 200 skrzyniopalet lub wartość 37.000 zł brutto (d: zestawienie – k. 7). Pełnomocnik K. K. skierował do S. N. pismo, w którym wezwał go do zwrotu 200 skrzyniopalet bądź zapłaty kwoty 37.000 zł stanowiącej ich równowartość w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W piśmie powoływał się na zawartą ustnie umowę na przechowanie jabłek i wypożyczenie skrzyń (d: pismo k, 8-9, potwierdzenie nadania i odbioru k. 10-11).

W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty pełnomocnik S. N. wezwał K. K. do zapłaty kwoty 12.350 zł w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Zastrzeżono, że po otrzymaniu ww. kwoty, S. N. dokona przekazania na rzecz K. K. 200 sztuk skrzyniopalet. S. N. zakwestionował co do zasady oraz wysokości wystawioną przez K. K. fakturę, oświadczając że odmawia zaksięgowania, ponieważ nie znajduje istnienia prawdziwego zdarzenia prawno–podatkowego stanowiącego podstawę zobowiązania wobec K. K. i organów podatkowych. Ponadto zaprzeczył istnieniu ustnej umowy na przechowywanie jabłek i wypożyczenie skrzyń (d: pismo z dnia 4 lipca 2023 roku zatytułowane „odpowiedź na wezwanie do zapłaty – k. 40-41).

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty przedłożone przez strony w toku postępowania, dowód z przesłuchania stron oraz o zeznania świadka G. B.. Sąd uznał zeznania świadka G. B. jako osoby bezstronnej i niezainteresowanej rozstrzygnięciem za wiarygodne. Sąd nie dał zaś wiary zeznaniom świadka H. K. oraz powoda w zakresie istnienia ustnej umowy przechowywania jabłek odmiany Jonaprince i wypożyczenia skrzyniopalet, gdyż zeznania te nie zostały potwierdzone żadnymi innymi, obiektywnymi dowodami. Dowody z zeznań jednej ze stron procesu, potwierdzone zeznaniami świadka będącego małżonkiem tej strony, nie mogły zostać uznane za wystarczające do udowodnienia okoliczności, której zaprzeczała druga strona postępowania. W takiej sytuacji, dla wykazania danej okoliczności, wymagane było istnienie dodatkowego, obiektywnego dowodu, którego strona powodowa nie przedstawiła.

Sąd nie miał wątpliwości odnośnie prawdziwości dokumentów zgromadzonych w aktach; prawdziwość tych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Zeznania pozwanego zostały uznane za wiarygodne i wykorzystane do ustalenia stanu faktycznego w zakresie w jakim nie pozostawały w sprzeczności z innymi obiektywnymi dowodami, czyli dokumentami i zeznaniami świadka G. B..

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie częściowo.

Strona powodowa opierała swoje żądanie na zawartej ustnie umowie przechowania oraz wypożyczenia skrzyniopalet. Powoływała się także na przepisy o bezumownym korzystaniu z rzeczy (k. 99v).

W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstawy do przyjęcia, iż doszło między stronami do zawarcia umowy przechowania oraz wypożyczenia skrzyniopalet w drodze oświadczeń woli złożonych ustnie czy też w drodze czynności konkludentnych. Powód argumentował, iż w trakcie spotkania, gdzie doszło do rozwiązania umowy sprzedaży jabłek, zgłosił pozwanemu żądanie zapłacenia za wypożyczenie skrzyniopalet i wynagrodzenia za korzystanie z chłodni, a skoro pozwany zgłosił się po odbiór jabłek to znaczy, że warunki te zaakceptował. Zdaniem Sądu takie stanowisko stanowiło nadinterpretację zachowania pozwanego, a w sprawie brak było wystarczających dowodów do przyjęcia, iż doszło do zgodnego złożenia oświadczeń woli w zakresie zawarcia umowy przechowania towaru i wypożyczenia skrzyń za wynagrodzeniem wskazanym w spornej fakturze, której pozwany nie zaakceptował. Oceny tej w sposób oczywisty nie zmienia stanowisko procesowe pozwanego, który uznał za bezsporne wysokość rynkowych stawek za wypożyczenie skrzyniopalety oraz przechowanie jabłek.

Podkreślenia wymaga, że strony zawarły umowę sprzedaży jabłek, a następnie – wobec pojawienia się nieporozumień związanych z warunkami dotyczącymi ceny sprzedaży (powód domagał się dodatkowo zapłaty za zrywanie jabłek, a pozwany uważał, że uzgodniona cena sprzedaży uwzględniała już zerwanie jabłek przez pracowników powoda) – doszło do rozwiązania umowy, skutkiem czego był zwrot towaru (w części w jakiej nie został jeszcze sprzedany) przez powoda oraz zwrot przez pozwanego zaliczki otrzymanej na poczet ceny. Do czasu rozwiązania umowy powód nie zgłaszał żadnych roszczeń w związku z przechowaniem towaru i wypożyczeniem skrzyniopalet, nie było to w ogóle przedmiotem rozmów stron, skoro towar był przechowywany przez nabywcę i miał być przez niego poddany dalszej odsprzedaży.

Niezależnie od braku podstaw do uznania, że powodowi przysługiwały jakiekolwiek roszczenia z tytułu umowy przechowania oraz wypożyczenia czy najmu skrzyniopalet, należało rozważyć, czy zgłoszone roszczenie znajdowało podstawy w przepisach o bezumownym korzystaniu, zwłaszcza że w toku rozprawy pełnomocnik powoda powołała się na taką podstawę (k. 99v).

Zgodnie z art. 224 § 2 w zw. z art. 225 kc pozwany był zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy powoda (w tym wypadku skrzyniopalet) od czasu, kiedy dowiedzał się, że jest ich posiadaczem w złej wierze. W odniesieniu do skrzyniopalet na jabłka Idared (które nie były przedmiotem sprzedaży między stronami) brak było w ogóle podstaw do domagania się wynagrodzenia za korzystanie z nich, gdyż – jak wynikało z materiału dowodowego – doszło do ich użyczenia pozwanemu przez powoda przy okazji zawarcia umowy sprzedaży jabłek Jonaprince. Skrzyniopalety te zostały niezwłocznie zwrócone powodowi i do czasu powstania konfliktu między stronami i rozwiązania umowy sprzedaży nie domagał się on wynagrodzenia za korzystanie z nich. Odnośnie skrzyniopalet, w których przechowywane były jabłka objęte umową sprzedaży, pozwany stał się ich posiadaczem w ilości 200 szt. z chwilą odebrania towaru znajdującego się w tych skrzyniach po rozwiązaniu umowy sprzedaży. Skrzynie te nie zostały zwrócone powodowi mimo iż się tego domagał. Pozwanemu nie przysługiwało też prawo zatrzymania w stosunku do tych skrzyniopalet. Podstawy takiej nie stanowił w szczególności art. 496 kc (w zw. z art. 497 kc), który znajduje zastosowanie do świadczeń będących przedmiotem rozwiązanej umowy, a świadczeniami tymi były jabłka oraz cena sprzedaży. Skrzyniopalety nie były przedmiotem umowy sprzedaży, zatem nie mogły być objęte zarzutem zatrzymania. W związku z powyższym pozwany, który odebrał jabłka w skrzyniopaletach powoda, z chwilą kiedy nie dokonał ich niezwłocznego zwrotu po przeładowaniu towaru, stał się ich posiadaczem w złej wierze. W takiej sytuacji obowiązany był do wynagrodzenia powodowi za korzystanie z tych skrzyniopalet. Z uwagi na fakt, że za okoliczność bezsporną strony uznały wysokość wynagrodzenia rynkowego za wypożyczenie jednej skrzyniopalety na poziomie 25 zł, Sąd uznał, iż pozwany zobowiązany był do zapłaty powodowi wynagrodzenia za korzystanie z 200 skrzyniopalet w wysokości 5000 zł (200 szt. x 25 zł). Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z rzeczy nie stanowi zapłaty za korzystanie z usługi w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług, zatem nie podlegało ono podwyższeniu o VAT.

Wskazana wyżej kwota została zasądzona w pkt I wyroku wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu, na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc. Żądanie zasądzenia odsetek od wskazanej daty było uzasadnione skoro przed wniesieniem pozwu powód wzywał pozwanego do zapłaty.

W pozostałej części powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne z przyczyn wskazanych powyżej.

Koszty procesu zostały między stronami stosunkowo rozdzielone na podstawie art. 100 zd. 2 kpc. W niniejszej sprawie pozwany przegrał w 11,6 %, zaś powód – w 88,4 %. Koszty poniesione przez powoda wyniosły 5775 zł, natomiast koszty pozwanego 3600 zł. Biorąc pod uwagę taki wynik postępowania, Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.512,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sędzia Wojciech Karwat