Faktor dostanie od pozwanej 100 zł zamiast 6367 zł, sąd oddalił resztę pozwu

P. (...) spółka akcyjna w K. w dniu 1 czerwca 2023 roku wniosła o zasądzenie na jej rzecz od A. K. kwoty 6.367,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 1.800 zł oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie zgodnie z art. 98 § 1

(

1) k.p.c. Uzasadniając swoje roszczenie powódka wskazała, że zawarła z pozwaną umowę faktoringu ryczałtowego nr (...), na podstawie której powódka świadczyć miała na rzecz pozwanej usługi faktoringowe oraz inne usługi związane z finansowaniem i obsługą wierzytelności, w tym w szczególności udzielać miała zaliczek i prowadzić windykację należności na zasadach określonych w umowie oraz ogólnych warunkach umowy w zamian za wynagrodzenie faktora. Na podstawie umowy klient przenosił na faktora wierzytelności finansowa i niefinansowane przysługujące klientowi wobec odbiorców, których lista oraz parametry szczegółowe określone zostały w załączniku nr 1. Wykonując postanowienia umowy powódka nabyła od klienta m.in. wierzytelności przysługujące jej wobec L. (...) s.c. M. B., Ł. S. udokumentowane fakturami: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i wypłaciła kwotę finansowania. Odbiorca został powiadomiony o cesji i wyraził na nią zgodę. Dłużnik wierzytelności scedowanych naruszył terminy płatności wskazane w w/w fakturach. W module 01 § 4 OWUF wskazano, że faktorowi przysługuje od klienta wynagrodzenie. Wynagrodzenie powódki składało się m.in. z:

- opłaty administracyjnej pobieranej miesięcznie w stałej wysokości. Wysokość opłaty administracyjnej została ustalona w § 2 umowy na kwotę 50 zł netto,

- podwyższonej prowizji faktoringowej – naliczanej w wysokości prowizji faktoringowego powiększonej o 40% jej wartości w przypadku opóźnienia się odbiorcy z zaspokojeniem wierzytelności za okres od dnia następnego po ostatnim dniu, w którym została naliczona prowizja faktoringowa do dnia rozliczenia przez faktora otrzymanej zapłaty, nie później niż do dnia następującego po dniu uznania rachunku bankowego faktora kwotą spłaty lub innego rozliczenia spłaty. Podstawę wyliczenia podwyższonej prowizji faktoringowej stanowi niespłacona wartość brutto wierzytelności finansowanych. Podwyższona prowizja faktoringowa nie będzie naliczana jeżeli spłata wierzytelności nastąpi nie później niż w terminie 3 dni od dnia terminu płatności lub innego rozliczenia. Od pierwszego dnia terminu regresu stawka prowizji będzie powiększona o 50%. W przypadku odbiorcy L. (...) s.c. M. B., Ł. S. wysokość prowizji faktoringowej została określona na 2,25%;

- opłaty za przekroczenie limitu koncentracji w przypadku finasowania przez faktora wierzytelności w zakresie w jakim finansowanie przekraczać będzie limit koncentracji jest równa 50% średniej prowizji faktoringowej. Limit koncentracji określony został w umowie na 75%;

- prowizja windykacyjna naliczana wysokości 10% wierzytelności regulowanych przez faktora po terminie działań windykacyjnych.

Na należność dochodzoną w pozwie składają się: należność główna 6.192,56 zł i odsetki ustawowe za opóźnienie – łącznie 174,78 zł (

pozew - karty: 2-5 akt sprawy).

Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Radomiu w dniu 23 września 2023 roku wydał w przedmiotowej sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (

nakaz zapłaty - karta 79 akt sprawy).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Wskazała, że wspólnicy spółki L. (...) poinformowali ją, iż płatności dokonują w terminie, natomiast z uwagi na błędy organizacyjne w powodowej spółce terminy wpłat nie są rejestrowane zgodnie z datą ich wpływu. Pomimo podejmowanych prób pozwana nie uzyskała wyjaśnień dotyczących naliczenia dodatkowych opłat (

sprzeciw - karty: 84-46 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. (...) spółka akcyjna w K. – jako faktor - zawarła w dniu 18 października 2022 roku z A. K. umowę faktoringu, której przedmiotem było świadczenie przez faktora usług faktoringowych oraz innych usług związanych z finansowaniem i obsługą wierzytelności, w tym w szczególności udzielanie zaliczek i prowadzenie windykacji należności na zasadach określonych w umowie oraz ogólnych warunkach umowy w zamian za wynagrodzenie faktora. Strony zawarły także umowę cesji wierzytelności obecnych i przyszłych, finansowanych i niefinansowanych przysługujących klientowi od odbiorcy. Termin regresu ustalono na 30 dni, a wysokość opłaty administracyjnej na kwotę 50 zł. Integralną część umowy stanowiły ogólne warunki umowy faktoringu (

umowa – karty: 10-12, dowód jej podpisania – karta 13 oraz OWUF – karty: 14-19 akt sprawy). W odniesieniu do odbiorcy: M. B. i Ł. S., prowadzących działalność gospodarczą na podstawie umowy spółki cywilnej pod nazwą L. (...) określono m.in.:

- poziom finasowania na 95%,

- limit koncentracji na 75%,

- limit odbiorcy na 75.000 zł,

- prowizję faktoringową na 2,25% (

załącznik nr 1 do umowy – karta 12 verte akt sprawy).

A. K. wystawiła M. B. i Ł. S. (odbiorcy) m.in. faktury:

(...)

na kwotę 3.505,50 zł brutto, płatną do dnia 8 grudnia 2022 roku (

faktura – karta 32 akt sprawy),

(...)

na kwotę 7.109,40 zł brutto, płatną do dnia 15 grudnia 2022 roku (

faktura – karta 33 akt sprawy). Na poczet tej należności nabywca uiścił kwotę 3.661,17 zł w dniu 30 stycznia 2023 roku (

potwierdzenie przelewu – karta 132 akt sprawy),

(...)

na kwotę 6.531,30 zł brutto, płatną do dnia 22 grudnia 2022 roku (

faktura – karta 28 akt sprawy). Należność ta została uiszczona poprzez potrącenie przez faktora kwot:

- 627,85 zł z wierzytelności wzajemnej A. K. z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez odbiorcę kwoty 12.557 zł w dniu 16 lutego 2023 roku,

- 86,50 zł z wierzytelności przysługującej odbiorcy wobec faktora z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez V. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 8 lutego 2023 roku kwoty 17.300,20 zł (

kompensata nr (...) – karta 51 i wyjaśnienie zawarte w piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku – karty: 123 verte – 124 akt sprawy),

- 237,05 zł z wierzytelności przysługującej odbiorcy wobec faktora z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez A. (...) SA (...) w dniu 8 lutego 2023 roku kwoty 17.300,20 zł (

kompensata nr (...) – karta 130 i wyjaśnienie zawarte w piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku – karta 124 akt sprawy),

- 990,76 zł z wierzytelności wzajemnej A. K. z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez odbiorcę kwoty 10.815,30 zł w dniu 22 lutego 2023 roku (

kompensata nr (...) – karta 53 i wyjaśnienie zawarte w piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku – karta 124 akt sprawy),

- 345,04 zł z wierzytelności wzajemnej A. K. z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez odbiorcę kwoty 9.655,50 zł w dniu 31 marca 2023 roku (

kompensata nr (...) – karta 55 i wyjaśnienie zawarte w piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku – karta 124 i verte akt sprawy),

(...)

na kwotę 8.511,60 zł brutto, płatną do dnia 29 grudnia 2022 roku (

faktura – karta 29 akt sprawy). Na poczet tej należności nabywca uiścił kwotę 1.169,21 zł w dniu 19 kwietnia 2023 roku (

potwierdzenie przelewu – karta 59 akt sprawy). Część należności w kwocie 4.425,56 zł została uiszczona z wierzytelności przysługującej odbiorcy wobec faktora z tytułu zwrotu kaucji w związku z zapłatą przez A. (...) SA (...) w dniu 8 lutego 2023 roku kwoty 17.300,20 zł (

kompensata nr (...) – karta 57 i wyjaśnienie zawarte w piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku – karta 124 verte akt sprawy),

(...)

na kwotę 10.209 zł brutto, płatną do dnia 5 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 30 akt sprawy). Na poczet tej należności nabywca uiścił w dniu 16 lutego 2023 roku kwotę 3.737,95 zł (

potwierdzenie przelewu - karta 133 akt sprawy),

(...)

na kwotę 8.819,10 zł brutto, płatną do dnia 11 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 31 akt sprawy). Kwota ta została uiszczona w dniu 16 lutego 2023 roku (

potwierdzenie przelewu - karta 133 akt sprawy),

(...)

na kwotę 11.562 zł brutto, płatną do dnia 19 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 25 akt sprawy). Kwota ta została uiszczona w dniu 22 lutego 2023 roku (

potwierdzenie przelewu - karta 134 akt sprawy),

(...)

na kwotę 8.253,30 zł brutto, płatną do dnia 26 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 26 akt sprawy). Kwota ta została uiszczona w dniu 22 lutego 2023 roku (

potwierdzenie przelewu - karta 134 akt sprawy),

(...)

na kwotę 9.655,50 zł brutto, płatną do dnia 10 lutego 2023 roku (

faktura – karta 27 akt sprawy). Kwota ta została uiszczona w dniu 31 marca 2023 roku (

potwierdzenie przelewu - karta 135 akt sprawy).

P. (...) spółka akcyjna w K. wystawiła A. K. faktury:

z tytułu opłaty administracyjnej:

(...) z dnia 2 lutego 2023 roku na kwotę 61,50 zł brutto, płatną do dnia 8 lutego 2023 roku (

faktura – karta 34 akt sprawy),

(...) z dnia 2 marca 2023 roku na kwotę 61,50 zł brutto, płatną do dnia 8 marca 2023 roku (

faktura – karta 35 akt sprawy),

z tytułu podwyższonej prowizji faktoringowej:

(...) z dnia 18 stycznia 2023 roku na kwotę łączną 143,92 zł, płatną do dnia 25 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 45 akt sprawy),

(...) z dnia 21 stycznia 2023 roku na kwotę łączną 111,69 zł, płatną do dnia 27 stycznia 2023 roku (

faktura – karta 44 akt sprawy),

(...) z dnia 31 stycznia 2023 roku na kwotę łączną 1.143,05 zł, płatną do dnia 7 lutego 2023 roku (

faktura – karta 37 akt sprawy),

(...) z dnia 31 stycznia 2023 roku na kwotę łączną 301,47 zł, płatną do dnia 6 lutego 2023 roku (

faktura – karta 38 akt sprawy),

(...) z dnia 17 lutego 2023 roku na kwotę łączną 422,04 zł, płatną do dnia 23 lutego 2023 roku (

faktura – karta 40 akt sprawy),

(...) z dnia 23 lutego 2023 roku na kwotę łączną 584,76 zł, płatną do dnia 1 marca 2023 roku (

faktura – karta 36 akt sprawy),

(...) z dnia 28 lutego 2023 roku na kwotę łączną 619,10 zł, płatną do dnia 7 marca 2023 roku (

faktura – karta 39 akt sprawy),

(...) z dnia 31 marca 2023 roku na kwotę łączną 498,12 zł, płatną do dnia 7 kwietnia 2023 roku (

faktura – karta 41 akt sprawy),

(...) z dnia 31 marca 2023 roku na kwotę łączną 351,86 zł, płatną do dnia 7 kwietnia 2023 roku (

faktura – karta 42 akt sprawy),

(...) z dnia 3 kwietnia 2023 roku na kwotę łączną 1,98 zł, płatną do dnia 11 kwietnia 2023 roku (

faktura – karta 43 akt sprawy),

(...) z dnia 20 kwietnia 2023 roku na kwotę łączną 194,65 zł, płatną do dnia 26 kwietnia 2023 roku (

faktura – karta 46 akt sprawy),

z tytułu prowizji od przekroczenia limitu koncentracji:

(...) z dnia 31 stycznia 2023 roku na kwotę 234,69 zł, płatną do dnia 7 lutego 2023 roku (

faktura – karta 47 akt sprawy),

(...) z dnia 28 lutego 2023 roku na kwotę 122,49 zł, płatną do dnia 7 marca 2023 roku (

faktura – karta 48 akt sprawy),

z tytułu prowizji windykacyjnej:

(...) z dnia 31 stycznia 2023 roku na kwotę 450,23 zł, płatną do dnia 6 lutego 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 49 akt sprawy),

(...) z dnia 20 lutego 2023 roku na kwotę łączną 117,03 zł, płatną do dnia 27 lutego 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 50 akt sprawy),

(...) z dnia 23 lutego 2023 roku na kwotę łączną 121,87 zł, płatną do dnia 2 marca 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 52 akt sprawy),

(...) z dnia 3 kwietnia 2023 roku na kwotę 42,51 zł, płatną do dnia 11 kwietnia 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 54 akt sprawy),

(...) z dnia 18 kwietnia 2023 roku na kwotę łączną 544,35 zł, płatną do dnia 25 kwietnia 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 56 akt sprawy),

(...) z dnia 19 kwietnia 2023 roku na kwotę 143,81 zł, płatną do dnia 26 kwietnia 2023 roku, dotyczącą należności z faktury (...) (

faktura – karta 58 akt sprawy),

P. (...) spółka akcyjna w K. wystawiła A. K. dokumenty kompensaty:

wg stanu na dzień 9 lutego 2023 roku

Należność z faktury (...) kwota kompensaty 1.730,02 zł naliczona w związku z fakturą (...) (1.730,02 zł - udział własny). Z faktury nr (...) pozostała należność w wysokości 8.478,98 zł (

kompensata nr (...) – karta 131 akt sprawy),

wg stanu na dzień 10 lutego 2023 roku

należność z faktury (...) kwota kompensaty 1.001 euro zł naliczona w związku z fakturami (...) (315 euro – udział własny), (...) (372,50 euro – udział własny) i (...) (313,50 euro - udział własny) -

kompensata nr (...) – karta 130 akt sprawy,

wg stanu na dzień 20 lutego 2023 roku

należność z faktury (...) kwota kompensaty 951,40 zł naliczona w związku z fakturami (...) (510,45 zł – udział własny) i (...) (440,95 zł – udział własny). Z faktur nr (...) pozostała należność w wysokości 1.336,40 zł (

kompensata nr (...) – karta 51 akt sprawy),

wg stanu na dzień 23 lutego 2023 roku

należność z faktury (...) kwota kompensaty 990,76 zł naliczona w związku z fakturami (...) (578,10 zł – udział własny) i (...) (412,66 zł – udział własny). Z faktury nr (...) pozostała należność w wysokości 345,64 zł (

kompensata nr (...) – karta 53 akt sprawy),

wg stanu na dzień 3 kwietnia 2023 roku

należności z: faktury (...) kwota kompensaty 345,64 zł, faktury kosztowej (...) kwota kompensaty 56,98 zł i faktury kosztowej (...) kwota kompensaty 80,15 zł naliczona w związku z fakturą (...) (482,77 zł – udział własny). Z faktury nr (...) pozostała należność w wysokości 63,77 zł (

kompensata nr (...) – karta 55 akt sprawy),

wg stanu na dzień 18 kwietnia 2023 roku

należność z faktury (...) kwota kompensaty 955 euro naliczona w związku z fakturami: (...) (310 euro – udział własny), (...) (310 euro – udział własny) i (...) (udział własny – 335 euro) -

kompensata nr (...) – karta 57 akt sprawy.

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił na podstawie powołanych powyżej dokumentów, a ich walory dowodowe i zgodność z rzeczywistością zostały omówione poniżej. Zeznania świadków – Sąd ostatecznie uznał za nieprzydatne do wyjaśnienia faktów spornych z uwagi na brak wiedzy, wnikający z ograniczonego zakresu obowiązków świadków, czy upływu czasu.

Sąd Rejonowy rozważył, co następuje:

Powódka dochodziła zapłaty na podstawie zawartej z pozwaną umowy faktoringu. Jest to umowa nienazwana, gdyż essentialia negotii tej umowy nie zostały uregulowane w kodeksie cywilnym ani innych aktach prawnych. Do umowy tej, będącej faktycznie umową o świadczenie usług, mają zastosowanie przepisy o zleceniu na podstawie art. 750 k.c. Zgodnie z art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 735 § 1 k.c. i art. 750 k.c. przez umowę o świadczenie usług przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do świadczenia usług na rzecz dającego zlecenie, co do zasady za wynagrodzeniem.

Cesja dokonana w ramach umowy faktoringu, co do zasady regulowana jest przepisami kodeksu cywilnego dotyczącymi przelewu wierzytelności (art. 509 i n.).

Przelew wierzytelności polega zaś na przeniesieniu prawa przysługującego wierzycielowi do żądania od dłużnika, aby spełnił świadczenie. Istotne jest przy tym, aby wierzytelność istniała oraz aby cedent był uprawniony do rozporządzania nią. Zgodnie z przepisem art. 509 § 1 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W świetle § 2 przepisu wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Zgodnie zaś z regulacją art. 512 k.c. od chwili, w której dłużnik został poinformowany przez zbywcę o przelewie wierzytelności bądź uzyskał o tym wiadomość z innego źródła, zobowiązany jest świadczyć wyłącznie na rzecz nabywcy, a świadczenie do rąk pierwotnego wierzyciela nie będzie skuteczne wobec nabywcy i nie zwolni dłużnika z zobowiązania.

Podstawowy skutek umowy faktoringu jest tożsamy ze skutkiem zwykłego przelewu, a więc polega na przejściu wierzytelności z majątku faktoranta do majątku faktora. Tym samym, następuje tu zmiana wierzyciela i w miejsce zbywcy wstępuje faktor będący następcą prawnym (sukcesorem) zbywcy. Przelana wierzytelność nie zmienia swojej istoty, zachowując tożsamość. Faktor nabywa te same prawo podmiotowe, które uprzednio przysługiwało zbywcy, a więc korzysta z tych samych uprawnień, które wcześniej miał jego poprzednik. Nabywca staje się podmiotem wyłącznie uprawnionym do żądania spełnienia świadczenia, czy też ewentualnego rozporządzania nim. W rezultacie poprzedni wierzyciel zostaje wykluczony ze stosunku zobowiązaniowego i nie może skutecznie domagać się zapłaty na swoją rzecz.

W zasadzie, przez umowę faktoringu rozumie się umowę, na podstawie której jedna strona (faktor, powódka) nabywa lub zobowiązuje się nabywać od drugiej strony (faktoranta, pozwana) wierzytelności pieniężne z zawieranych przez niego ze swymi klientami w ramach bieżącej działalności gospodarczej umów sprzedaży, zamiany lub umów o świadczenie usług. Często przedmiotem przelewu na faktora są wierzytelności przyszłe faktoranta wobec jego klientów. Znaczenie gospodarcze umowy faktoringu polega na stworzeniu możliwości finansowania bieżącej działalności gospodarczej faktoranta w sytuacji, w której odracza on termin zapłaty za towar dostarczony klientowi lub za wykonaną na rzecz klienta usługę, czyli gdy udziela tzw. kredytu towarowego (

uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 roku, w sprawie IV CSK 160/07). Wyróżnia się przy tym trzy formy faktoringu: tzw. faktoring pełny (bez regresu), faktoring niepełny (z regresem) oraz faktoring mieszany. Przy faktoringu niepełnym dokonanie cesji nie obejmuje przejęcia ryzyka niewypłacalności dłużnika wobec faktora. Ta forma faktoringu oznacza de facto zaciągnięcie kredytu krótkoterminowego przez faktoranta.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należało, że - jak wynika z zawartej przez strony umowy faktoringu - powódka zawarła z pozwaną umowę faktoringu mieszanego (określenie w załączniku nr 1 typu umowy jako „regres przejściowy”, do którego znajdowały zastosowanie zapisy modułu 08 ust. 1 lub 2 OWUF). Wobec braku wykazania, aby została zawarta umowa ubezpieczenia, o której mowa w module 08 ust. 2 OWUF, zastosowanie znajdowały zapisy modułu 06 OWUF.

Wynagrodzenie powódki obejmowało szereg składników (moduł 01 § 4 ust. 1 do 23 OWUF), w tym m.in. wskazane w pozwie. Zgodnie z zapisem modułu 05 § 8 ust. 1 pkt a) i b) OWUF – wynagrodzenie faktora będzie każdorazowo podwyższane o VAT i co do zasady płatne w terminie 7 dnia od dnia wystawienia faktury. Opłata administracyjna płatna była miesięcznie w stałej wysokości wskazanej w umowie, począwszy od miesiąca, w którym umowa zostaje zawarta. Wysokość tej opłaty została określona w umowie na kwotę 50 zł. Cena uwidaczniana przez sprzedawcę zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 9 maja 2014 roku o informowaniu o cenach towarów i usług ma być ceną całkowitą brutto. Tym samym, wysokość opłaty administracyjnej wskazanej w umowie – Sąd uznał za kwotę zawierającą VAT. W przypadku wskazania konkretnej kwoty nie było bowiem żadnych przeszkód, aby określić w umowie jej wartość brutto.

Z dokumentów złożonych przez powódkę nie wynika, czy opłata administracyjna naliczana była za dany miesiąc, czy za miesiąc poprzedni, co mogłoby mieć istotne znaczenie w sytuacji rozwiązania umowy z dniem 31 stycznia 2023 roku. Powódka bowiem załączyła oświadczenie pozwanej datowane na 30 stycznia 2023 roku (

karta 139 akt sprawy). Na oświadczeniu tym widnieje zapis „wpłynęło 28 lutego 2023 roku”. Pozwana w toku tego postępowania nie wypowiedziała się w przedmiocie tego oświadczenia, a w szczególności co do formy i sposobu doręczenia go powódce. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż strony w umowie wprowadziły zapis o okresie próbnym wynoszącym 3 miesiące, który poprzedzał minimalny okres obowiązywania umowy (12 m-cy od dnia zawarcia umowy) - § 5 umowy. W przypadku złożenia przez pozwaną przed upływem okresu próbnego oświadczenia o nieprzedłużenia umowy – umowa ulegała rozwiązaniu. Przyjmując, iż okres próbny rozpoczął się, zgodnie z zasadą określoną dla minimalnego okresu obowiązywania umowy (moduł 11 § 1 ust. 1 OWUF) - od końca miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiło podpisanie umowy – okres próby kończył się z dniem 31 stycznia 2023 roku. Jednakże materiał dowodowy nie wskazuje na doręczenie powódce powołanego powyżej oświadczenia pozwanej przed dniem 31 stycznia 2023 roku w sposób określony w art. 61 k.c. Stąd brak jest podstaw do ustalenia, iż umowa została rozwiązana z dniem 31 stycznia 2023 roku, co czyniłoby bezzasadnym roszczenie powódki w zakresie opłaty administracyjnej za luty i marzec 2023 roku. Podkreślenia wymaga fakt, iż pozwana przekazała powódce fakturę wystawioną za usługę wykonaną na rzecz M. B. i Ł. S. w lutym 2023 roku, co wskazuje, iż w tym okresie strony nadal łączyła umowa faktoringu.

Mając na uwadze powyższe – Sąd uwzględnił roszczenie powódki w zakresie opłaty abonamentowej do wysokości 100 zł (2 x 50 zł) na podstawie powołanych powyżej przepisów, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. W ocenie Sądu z uwagi na brak pełnego zobrazowania rozliczeń stron oraz rozliczeń poprzez potrącenie wierzytelności M. B. i Ł. S. wobec powódki – nie sposób wykluczyć, iż opłata administracyjna mogła zostać rozliczona przez potrącenie w terminie zapłaty, a nawet przed jego upływem, do czego faktor był upoważniony z mocy zapisu § 8 ust. 1 lit. c) modułu 05. Przedstawienie rozliczenia wierzytelności M. B. i Ł. S. wobec powódki leżało wyłącznie w gestii powódki, bowiem zarówno istnienie jak i wysokość tej wierzytelności wynikało z dokumentów, będących w dyspozycji powódki jako strony umowy faktoringu zawartej z M. B. i Ł. S.. Co istotne – powódka nie przedstawiła także pełnego rozliczenia kaucji należnych pozwanej, które – jak wynika § 1 pkt 6 OWUF - rozliczane są po otrzymaniu od odbiorcy spłaty wierzytelności. Wątpliwości co do sposobu rozliczenia kaucji pozwana artykułowała w przedsądowej korespondencji z powódką (

wydruk wiadomości e-mail z 19 kwietnia 2023 roku – karta 111 akt sprawy). W przypadku 9 faktur wskazanych w pozwie, a wystawionych przez pozwaną odbiorcy, należności z 6 z nich zostały przez odbiorcę uiszczone przelewem (5 – w całości, 1 – częściowo), tymczasem powódka potrąciła wierzytelność wzajemną pozwanej z tytułu kaucji naliczonej od 3 faktur. Obowiązek przekazania kaucji został szczegółowo uregulowany w § 3 modułu 05 OWUF. Ponadto zgodnie z § 8 ust. 5 OWUF faktor zobligowany jest do złożenia oświadczenia o potrąceniu, a złożenia takich oświadczeń powódka nie udokumentowała.

Podwyższona prowizja faktoringowa przysługiwała w przypadku opóźnienia się odbiorcy z zaspokojeniem wierzytelności za okres od dnia następującego po ostatnim dniu, za który została naliczona prowizja faktoringowa do dnia rozliczenia przez faktora otrzymanej zapłaty, nie później niż do dnia następującego po dniu uznania rachunku bankowego faktora kwotą spłaty lub innego rozliczenia. Wysokość tej prowizji odpowiadała wysokości prowizji faktoringowej powiększonej o 40%, liczonej od niespłaconej wartości brutto wierzytelności finansowanych (moduł 01 § 4 ust. 2 OWUF). Prowizja faktoringowa liczona była wg stawki miesięcznej jako wskazany w umowie % kwoty brutto faktury obejmującej wierzytelność finansowaną, za okres od dnia następującego po dniu obciążenia rachunku faktor lub po dniu innego rozliczenia przez faktora. Rozliczana była w

formie potrącenia jej wartości z kwotą finansowania przed przekazaniem należności klienta (moduł 01 § 4 ust. 1 OWUF). Powódka nie przedstawiła sposobu wyliczenia i terminu rozliczenia prowizji faktoringowej, której wysokość stanowiła z kolei podstawę naliczenia podwyższonej prowizji faktoringowej. W powołanym zapisie mowa jest o wyliczeniu wg stawki miesięcznej co jest niezrozumiałe, biorąc pod uwagę, iż wysokość prowizji faktoringowej została ustalona na 2,25%.

Pozwana kwestionowała powództwo co do zasady, jak i wysokości, a w korespondencji prowadzonej z powódką przed wniesieniem pozwu – domagała się wyjaśnienia do sposobu naliczenia m.in. podwyższonej prowizji faktoringowej. Podkreślenia wymaga fakt, iż sposób wyliczenia podwyższonej prowizji faktoringowej nie jest zrozumiały, skoro w przypadku jednorazowej wpłaty przez odbiorcę całej należności np. za fakturę (...) na kwotę 9.655,50 zł brutto, płatną do dnia 10 lutego 2023 roku, uiszczoną w dniu 31 marca 2023 roku – powódka naliczyła tę prowizję:

- za okres od 11 do 28 lutego 2023 roku w wysokości 221,39 zł brutto (

poz. 1 na faktury (...) i poz. 1 komentarza – karta 39 akt sprawy),

- za okres od 1 do 31 marca 2023 roku w wysokości 498,12 zł brutto (

faktura (...) i komentarz – karta 41 akt sprawy).

Prowizja od przekroczenia limitu koncentracji przysługiwała w przypadku sfinansowania przez faktora wierzytelności, w zakresie w jakim finasowanie przekraczać będzie limit koncentracji. Wynosiła 50% średniej prowizji faktoringowej obliczonej dla sfinansowanej podstawy finasowania w zakresie, w jakim przekracza ona limit koncentracji (moduł 01 § 4 ust. 5 OWUF). Limit koncentracji został ustalony na 75%, a podstawa finansowania na 95%. Definicja średniej prowizji faktoringowej (§ 1 pkt 14 modułu 01 OWUF) – została sformułowana w sposób niejasny, a powódka nie przedstawiła sposób wyliczenia kwot ujętych w fakturach: (...) i (...). Powódka nie wykazała także, aby w przypadku pozwanej zaistniały podstawy do naliczenia prowizji od przekroczenia limitu koncentracji, to jest, aby limit koncentracji (zdefiniowany w § 1 pkt 9 lit. c modułu 01 OWUF) – został faktycznie przekroczony.

Prowizja windykacyjna naliczana była w wysokości 10% wierzytelności uregulowanych na rzecz faktora po terminie działań windykacyjnych (moduł 01 § 4 ust. 4 OWUF). Termin działań windykacyjnych przypadał 45 dnia od dnia wymagalności faktury (moduł 01 § 1 pkt 10 OWUF). W piśmie procesowym datowanym na 14 lutego 2024 roku powódka przedstawiła podstawy i sposób wyliczenia tej prowizji (

pismo – karty: 122-125 akt sprawy). W ocenie Sądu wyjaśnienia te są budzą wątpliwości przede wszystkim co do rzetelności i lojalności powódki wobec pozwanej – jako kontrahenta. Nie jest bowiem znana wysokość kaucji, jaka przysługiwała powódce (definicja kaucji §1 pkt 6 modułu 01 OWUF). Kaucja ta stanowiła 5% wierzytelności, skoro poziom finansowania określono na 95%. Zgodnie z § 3 modułu 05 OWUF faktor w terminie 3 dni roboczych od otrzymania spłaty od odbiorcy powinien przekazać kaucję pozwanej, po dokonaniu ewentualnych potrąceń (§ 3 ust. 1 i § 8 ust. 2 modułu 05 OWUF). Z tej możliwości powódka korzystała, co wynika z wyjaśnień zawartych w powołanym piśmie, jednakże powódka nie przedstawiła pełnego rozliczenia kaucji należnej pozwanej, jak również wierzytelności z tytułu kaucji przysługującej odbiorcy (jak wskazano na str. 7-8 uzasadnienia).

Podkreślenia wymaga fakt, iż nawet jeśli – jak zeznała świadek D. M. (

zeznania – karta 195 akt sprawy) – pozwana miała do wglądu tzw. faktury kosztowe wystawione przez powódkę wraz z wyjaśnieniem naliczonych opłat, to powódka nie wykazała, aby dostępne w systemie wyjaśnienie było bardziej szczegółowe niż ujęte w spornych fakturach (o ile w ogóle taki komentarz został zamieszczony).

Głównym dowodem, jaki powódka zaoferowała dla wykazania okoliczności powołanych w pozwie (podstawy i wysokości naliczenia należności ujętych w załączonych do pozwu fakturach) – były faktury wystawione przez nią samą.

Faktura VAT jest dokumentem księgowym, rozliczeniowym dla celów podatkowych, ale też jednym z dowodów źródłowych, stwierdzających dokonanie danej operacji gospodarczej. Moc dowodowa faktury VAT niczym nie różni się od mocy dowodowej innych dokumentów, gdyż jak każdy dokument prywatny, jest dowodem tego, że określona osoba złożyła oświadczenie zawarte w tym dokumencie. Na gruncie przepisów postępowania cywilnego nie ma podstaw, aby nadawać fakturze moc dowodową inną niż jakimkolwiek innym dokumentom. Wyłącznie na podstawie faktury VAT nie sposób ustalić, że strony łączyła umowa określonej treści, jak i tego, czy i w jakim zakresie umowa ta została zrealizowana. Nigdy zatem faktura VAT nie będzie wyłącznym dowodem uzasadniającym roszczenie. Może ona jedynie wskazywać na zawarcie przez strony ustnej umowy. Jednak treść takiej umowy oraz jej wykonanie przez strony zawsze musi zostać wykazane dodatkowymi dowodami. W tym kontekście oczywistym jest, że sama faktura nie jest źródłem stosunku cywilnoprawnego. Chcąc udowodnić przed sądem zasadność dochodzonego roszczenia wierzyciel musi więc wykazać zawarcie oraz treść umowy i spełnienie przez siebie świadczenia. Okoliczności te nie wynikają bowiem bezpośrednio z treści faktury VAT. Faktura jest powszechnie uznawana za jeden z dowodów, w oparciu o który sąd może samodzielnie lub z uwzględnieniem innych dowodów ustalić treść stosunku prawnego łączącego strony. Do tego rodzaju dokumentu mimo obowiązku odzwierciedlania w fakturze rzeczywistych zdarzeń gospodarczych z perspektywy prawa podatkowego nie ma zastosowania domniemanie zgodności z prawdą danych w niej zawartych (

tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 lipca 2019 roku, w sprawie IV CSK 625/18 i postanowieniu z dnia 6 lipca 2033 roku w sprawie I CSK 5820/22).

Pozwana już na etapie otrzymania części spornych faktur kwestionowała ich zasadność i wysokość, domagając się szczegółowego rozliczenia i wyjaśnienia. Nie sposób uznać, aby zmieniła zdanie, skoro nie dokonała nawet częściowej zapłaty tych należności. Tym samym powódka wnosząc pozew – miała świadomość, iż przedmiotowe należności są sporne i posłużenie się wyłącznie fakturami dla wykazania ich zasadności oraz wysokości – nie będzie wystarczające. Wyłącznie powódka dysponowała dokumentami umożliwiającymi weryfikację poprawności i zaistnienia przesłanek naliczenia opłat wskazanych w fakturach, w tym zwłaszcza dokumentów, stanowiących podstawę rozliczenia kaucji należnej M. B. i Ł. S. i ustalenia jej wysokości. W opisanych powyżej okolicznościach (znajomości stanowiska pozwanej przed wniesieniem pozwu) – nie zaistniały podstawy do prowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego z urzędu. Podkreślić należy, że w procesie cywilnym, zgodnie art. 232 k.p.c. w zw. z art.6 k.c., to na stronach, a nie na sądzie, spoczywa inicjatywa dowodowa. Dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu ma charakter fakultatywny i stanowi wyjątek od zasady, że to strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Wyjątkowy charakter inicjatywy dowodowej sądu pozostaje w ścisłym związku z zasadą bezstronności sądu. W procesie cywilnym sąd pełni bowiem rolę bezstronnego arbitra, który, co do zasady, nie powinien wspomagać żadnej ze stron.

Mając na uwadze powyższe – Sąd uznał, iż powódka nie wykazała istnienia podstaw do naliczenia: prowizji windykacyjnej, prowizji za przekroczenie limitu koncentracji oraz podwyższonej prowizji faktoringowej i w związku z tym oddalił powództwo we wskazanym zakresie na podstawie art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. w związku z postanowieniami umowy powołanymi powyżej a contrario. Przyczyny oddalenia powództwa w zakresie opłaty administracyjnej ponad kwotę łączną 100 zł i należności ubocznych od tej kwoty zostały przedstawione na str. 7 i 8 uzasadnienia.

Zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu - strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony. Celowość kosztów ustawodawca łączy z czynnością dochodzenia praw (przez stronę powodową) i celowej obrony (przez stronę pozwaną). Jakkolwiek pojęcie "niezbędności" podlega ocenie sądu, to jednak kosztów wymienionych w art. 98 nie można uznać za zbędne. Pod pojęciem kosztów postępowania cywilnego należy rozumieć więc wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego obejmują: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), podlegające zwrotowi wydatki sądowe, koszty mediacji, koszty związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, koszty zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i poniesione wydatki, w tym opłata skarbowa od pełnomocnictwa (

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 roku, w sprawie III CZP 2/03). Mając na uwadze powyższe za koszty spełniające wskazane warunki, a poniesione przez strony, Sąd uznał: opłatę od pozwu 400 zł, opłaty za czynności radców prawnych i adwokackie ustalone na podstawie: § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz.U. z 2023 roku, poz. 1964) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 roku, poz. 1935) – 3.600 zł (2 x 1.800 zł) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł – łącznie 4.017 zł. Opłaty za czynności zawodowych pełnomocników reprezentujących strony Sąd ustalił na poziomie stawki minimalnej. Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w przedmiotowej sprawie, gdyż wskazane powyżej okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocników stron pozostawała na przeciętnym poziomie. Sporządzanie obszernych pism procesowych, których treść w znacznym zakresie zawiera fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych oraz fragmenty z komentarzy – nie stanowi o nakładzie pracy ponad poziom przeciętny, gdyż poglądy prezentowane przez Sąd Najwyższy oraz doktrynę – Sąd analizuje – na potrzeby rozstrzygnięcia sporu.

Przepis art. 100 k.p.c. uzupełnia zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, wprowadzając zasadę kompensaty (zniesienia kosztów) oraz zasadę ich stosunkowego rozdziału. W wypadku zatem, kiedy obie strony procesu w równym lub różnym stopniu wygrały i przegrały proces orzeczenie o kosztach procesu może przybrać trzy różne postacie, a mianowicie:

1) wzajemnego zniesienia kosztów – jeżeli strony w równym lub niemal równym stopniu wygrały i przegrały proces;

2) stosunkowego rozdzielenia kosztów – jeżeli sąd uwzględnił tylko część roszczenia (roszczeń) powoda, w zależności od stopnia tego uwzględnienia;

3) zwrotu wszystkich kosztów – jeżeli przeciwnik strony uległ tylko w nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Pozwana przegrała spór w 1,57%:

6.367,34 zł – 100%

100 zł – x

x = 1,57%

w związku z powyższym powinna ponieść koszt procesu odpowiadające 1,57% sumy tych kosztów – to jest w kwocie 63,06 zł (4.017 zł x 1,57%). Wydatkowała na ten cel kwotę 1.800 zł, a zatem kwotę wyższą o 1.736,93 zł. Wobec powyższego taką kwotę zgodnie z powyżej przestawionymi zasadami rozliczania kosztów procesu, powódka powinna zwrócić pozwanej, co mając na uwadze Sąd orzekł w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c.