Inspektorat Weterynarii przegrał spór z ZUS o składki weterynarza z umów zlecenia

Decyzją z dnia 10 października 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.. stwierdził, iż A. R. podlegał w okresie od 01.01.2023r. do 31.12.2023r. obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek Powiatowy Inspektorat Weterynarii w X. z ustalonymi podstawami wymiaru składek.

Odwołanie od tej decyzji wniósł do Sądu Powiatowy Inspektorat Weterynarii w X. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenia, że osoba ubezpieczona nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym i wypadkowym w okresie od 1 stycznia 2023r. do 31 grudnia 2023r. jako zleceniobiorca płatnika składek Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w X. oraz o uchylenie decyzji w zakresie podstaw wymiaru składek na ww. ubezpieczenia.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

A. R. będący stroną zaskarżonej decyzji nie wyraził wprost swego stanowiska w przedmiocie odwołania , jedynie w piśmie z 20.03.2025r. opisał swą sytuację i podejmowane działania

Sąd ustalił co następuje:

A. R. prowadzi od 1.04.2004r. działalność gospodarczą , której przedmiotem jest działalność weterynaryjna .

Jak sam określił w ramach działalności prowadzi gabinet weterynaryjny i zajmuje się profilaktyką i leczeniem zwierząt . Opodatkowany jest w formie ryczałtu . W PIT -28 za rok 2023 wykazał z działalności przychód od przychodów zaewidencjonowanych w wysokości 370,37zł . (

pismo z 20.03.2025r. k 45)

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym korzystając z ulgi „ mały ZUS plus , do czego są uprawnione podmioty osiągające odpowiednio niskie przychody ( nie przekraczające 120.000zł w poprzednim roku kalendarzowym ).

Za rok 2023r przychód A. R. wyniósł 281.751,37 zł (

PIT -37 ) Jest to przychód z tytułu umów zlecenia zawartych z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w X. . Zawarte zostały trzy umowy czasowe : w dniu 29.12.2022r. na okres od 01.01.2023r. do 31.03.2023r. , w dniu 29.03.2023r. na okres od 01.04.2023r. do 30.06.2023r. i w dniu 28.06.2023r. na okres od 01.07.2023r. do 31.12.2023r. Umowy zostały zawarte z A. R. jako osobą fizyczną , a nie podmiotem gospodarczym, bowiem w umowach tych wymieniono tylko jego imię , nazwisko i numer NIP .

Przedmiotem umów było wykonanie czynności polegających na : szczepieniach ochronnych i badaniach rozpoznawczych na terenie powiatu (...), badanie zwierząt umieszczanych na rynku , przeznaczonych do wywozu i wystawianiu świadectw zdrowia na terenie tego powiatu, sprawowaniu nadzoru nad ubojem zwierząt gospodarskich , w tym badaniu ich po przybyciu do rzeźni, badaniach przedubojowych i poubojowych , ocenie mięsa i nadzorze nad przestrzeganiem przepisów o ochronie zwierząt w trakcie uboju, badaniu mięsa zwierząt łownych, pobieraniu próbek do badań w zakresie zwalczania chorób zakaźnych , badaniach laboratoryjnych mięsa na obecność włośni , przeprowadzaniu kontroli urzędowych w ramach zwalczania chorób zakaźnych zwierząt .

W par. 7 ust. 2 umowy strony ustaliły, że z wynagrodzenia Zleceniodawca potrąci należne zaliczki. Płatnik przekazywał do wypłaty kwoty wynagrodzenia pomniejszone o ww. potrącenia. (

dowód- kserokopie w/w umów k 8-15)

Poza sporem jest ,że A. R. wystawiał rachunki do umowy zlecenia, a nie faktury VAT.

Poza sporem jest ,że A. R. w 2023 r. składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne opłacił z prowadzonej działalności gospodarczej korzystając z możliwości obniżenia składki tzw. „Mały ZUS Plus” , a z umowy zlecenia opłacona została jedynie składka na ubezpieczenie zdrowotne.

We wspomnianym piśmie z 20.03.2025r. (

k 45) A. R. stwierdził, że opłacił niższą składkę ponieważ w 2022r miał niski dochód z działalności i księgowy źle ją naliczał, ale po otrzymaniu pisma z ZUS powiadamiającym o tym fakcie niezwłocznie opłacił zaległą kwotę wraz z należnymi odsetkami.

W odpowiedzi na to pismo organ rentowy oświadczył, że podniesione przez odwołującego okoliczności nie mają wpływu na podjęte przez organ rentowy rozstrzygnięcie. Ponadto w 2024 r. (analogicznie jak w 2023 r.) A. R. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą korzystał z ulgi „mały zus plus”, do której uprawnione są osoby prowadzące działalność, których przychód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym (w tym przypadku w 2023 r.) nie przekroczył 120 000 zł. Potwierdza to fakt, że wskazany przychód za 2023 r. w kwocie 281 751,37 nie jest przychodem z działalności gospodarczej, gdyż jego wysokość wykluczyłaby możliwość skorzystania w 2024 r. z prawa do wspomnianej ulgi „mały zus plus” z tytułu działalności gospodarczej.

Ponadto organ rentowy poinformował, że A. R. nie złożył korekt deklaracji rozliczeniowych za 2023 r. w zakresie wysokości przychodów z działalności gospodarczej uzyskanych w poszczególnych miesiącach 2023 r. do celów obliczenia składki zdrowotnej (suma przychodów z deklaracji rozliczeniowych za 2023 r. wynosi 0,00 zł). Natomiast podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 2023 r. ustalone są na podstawie art. 18c ustawy o sus (ulga „mały zus plus”). Korekty deklaracji w zakresie podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za 1/2023-7/2024, w których A. R. zadeklarował kwotę minimalnego wynagrodzenia, złożone w dniu 27.08.2024 r. były bezzasadne (nie zostały uwzględnione przez ZUS) , o czym A. R. został poinformowany pismem z 19.09.2024 r., ponieważ zostały złożone po obowiązujących terminach składania dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc. Osoba prowadząca działalność może bowiem złożyć deklarację rozliczeniową z zadeklarowaną wyższą niż obowiązująca podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne najpóźniej w terminie składania dokumentów rozliczeniowych za dany miesiąc. Organ rentowy nie potwierdził wiec stanowiska A. R., iż „zapłacił zaległą kwotę za rok 2023 wraz z należnymi odsetkami”.(

pismo ZUS k 56)

Sąd zważył co następuje :

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest podleganie A. R. obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu z tytułu umów zlecenia zawartych z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w X.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 4 ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług- zwane „zleceniobiorcami, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4.

W myśl art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 350) osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu tej działalności, jeżeli z tytułu wykonywania umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz współpracy przy wykonywaniu tych umów podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 18 ust. 8.

Może ona dobrowolnie, na swój wniosek, być objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z tytułu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4. Osoba, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, prowadząca jednocześnie pozarolniczą działalność, dla której właściwa jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o której mowa w art. 18a albo art. 18c, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów, z zastrzeżeniem ust. 2c.

Lekarz weterynarii działa w oparciu o przepisy ustawy o zawodzie weterynarza. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o zakładach leczniczych dla zwierząt (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 24) usługi weterynaryjne mogą być świadczone przez lekarza weterynarii posiadającego prawo do wykonywania zawodu wyłącznie w ramach działalności zakładu leczniczego dla zwierząt. Jedną z form zakładu leczniczego jest gabinet weterynaryjny Prowadzenie zakładu leczniczego dla zwierząt jest działalnością regulowaną.

Odwołujący się Powiatowy Inspektorat Weterynarii w X. podnosił, że jeśli weterynarz prowadzi weterynaryjną pozarolniczą działalność gospodarczą i wykonuje czynności zlecone przez Powiatowy Inspektorat Weterynaryjny w zakresie działania inspekcji weterynaryjnej, to nie stwarza to odrębnego tytułu ubezpieczenia , bo czynności, do których wskazany został przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii wykonywane są w ramach działalności gospodarczej weterynaryjnej stanowiącej jego tytuł ubezpieczenia. Z tym stanowiskiem należałoby się zgodzić , gdyby rzeczywiście usługi na rzecz odwołującego się były wykonywane przez A. R. jako weterynarza w ramach jego działalności , a nie obok niej.

Podkreślić należy, iż Sąd Okręgowy w pełni akceptuje stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2023 r. II USK 24/22, zgodnie z którym „Wobec braku wyraźnego, ustawowego zakazu wykonywania umowy zawartej na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej w ramach prowadzonej przez lekarza weterynarii działalności gospodarczej, nie można stosować wykładni ograniczającej tę wolność. Jedyne - przewidziane w ustawie - ograniczenie swobody kształtowania umów, dotyczące rodzaju stosunku prawnego łączącego strony opisywanej umowy, zostało zawarte w art. 16 ust. 7 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej. Możliwość zawarcia umowy w ramach prowadzonej przez lekarza działalności nie oznacza ani nakazu zawarcia jej w ramach tej działalności, ani domniemania zawarcia umowy w ramach takiej działalności, jeżeli strony nie wyraziły takiego zamiaru. O tym, czy dana umowa cywilnoprawna została zawarta i wykonywana w ramach działalności gospodarczej czy też poza nią, świadczą okoliczności konkretnego przypadku, a więc przede wszystkim treść umowy oraz wola stron nawiązania i pozostawania w określonym stosunku prawnym. Nie można a priori wykluczyć możliwości zawarcia umowy, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy o Inspekcji Weterynaryjnej, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie woli stron, wyrażonej w treści umów zawartych między skarżącym a zainteresowanym.

W tym zakresie należy odwołać się także do poglądu wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2014 r., II UK 90/14 (niepublikowanym), w którym stwierdzono, że o tym, czy dana umowa cywilnoprawna została zawarta i wykonywana w ramach działalności gospodarczej czy też poza nią, świadczą okoliczności konkretnego przypadku, a więc przede wszystkim treść umowy oraz wola stron nawiązania i pozostawania w określonym stosunku prawnym. Zatem jedynie od woli stron uzależnione jest czy umowa zlecenia zawierana jest w ramach czy poza działalnością gospodarczą. Podzielając te poglądy w ocenie sądu dla kwalifikacji danej umowy zlecenia (w ramach działalności czy też poza nią) istotne jest wola stron ale postrzegana poprzez jej treść i sposób realizacji wyrażający się m.in. w sposobie rozliczania się stron.

W rozpoznawanym przypadku w ocenie Sądu dokonanej na podstawie zebranych dowodów i w świetle obowiązujących przepisów uznać należy ,że umowy zlecenia obejmujące rok 2023r. nie zostały zawarte i realizowane przez A. R. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, o czym świadczy ogół okoliczności sprawy.

Mianowicie z przedłożonych umów zlecenia wynika, że zawierał je lekarz weterynarii A. R. - osoba fizyczna a nie osoba prowadząca działalność gospodarczą w ramach tejże działalności. Dopiero kolejna umowa zlecenia zawarta w dniu 28.12.2023r. określała go jako (...).

Ponadto rozliczenia między stronami następowały na podstawie rachunku a nie faktur jakie wystawiałby podmiot gospodarczy. W par. 7 ust. 2 umowy strony ustaliły, że z wynagrodzenia Zleceniodawca potrąci należne zaliczki. Płatnik przekazywał do wypłaty kwoty wynagrodzenia pomniejszone o ww. potrącenia i odwołujący odprowadzał zaliczkę na podatek dochodowy.

A. R. w złożonym zeznaniu podatkowym

PIT-37 za 2023 r. wykazał przychód w wysokości 281 751,37 jako przychód z działalności wykonywanej osobiście, a w zeznaniu

PIT- u 28 – z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej na własne nazwisko opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych przychód w wysokości 370,37 zł.

Skoro więc sam ubezpieczony wskazywał dochody ze spornej umowy jako pochodzące z działalności osobistej, choć mógłby zgłosić je w zeznaniu rocznym jako przychody z działalności gospodarczej, to oznacza, iż taki właśnie zamiar miały strony.

Poza tym zleceniodawca zgłosił lekarza weterynarii A. R. do ubezpieczenia zdrowotnego i na podstawie umowy był uprawniony do potrącenia z przysługującego wynagrodzenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Nie miałby takiego obowiązku gdyby rozliczenia za usługi odbywały się z podmiotem gospodarczym za pomocą faktur .

W ocenie Sądu tam gdzie mamy do czynienia z wykonywaniem usług weterynaryjnych w oparciu o zawarte i realizowane umowy cywilnoprawne obok zarejestrowanej działalności gospodarczej, dochodzi do powstania z tego tytułu obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym. Jeszcze raz bowiem należy powtórzyć, że wykonywanie czynności w zakresie Inspekcji Weterynaryjnej nie stanowi samodzielnej podstawy podlegania ubezpieczeniom społecznym, ale tylko wówczas gdy są one wykonywane w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę pozarolniczej działalności gospodarczej. Prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, to zaś kwestia faktów zależna od okoliczności danego przypadku, która nie może być sprowadzona jedynie do kwestii formalnego posiadania statusu przedsiębiorcy przez lekarza weterynarii wykonującego usługi. Taki pogląd wyraził ostatnio

Sąd Apelacyjny w Łodzi w analogicznej sprawie dotyczącej umów zlecenia lekarza weterynarii z Powiatowym Inspektoratem Weterynarii w Z. w wyroku z dnia

25.09.2024r. w sprawie IIIAUa 1098/23 i sąd orzekający ten pogląd podziela.

Także w niniejszej sprawie omówione okoliczności jednoznacznie wskazują, że odwołujący zawarł umowy z płatnikiem nie w ramach lecz obok prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywanie przez zleceniobiorcę w ramach umów zlecenia czynności nawet tożsamych rodzajowo z przedmiotem prowadzonej działalności gospodarczej, nie przesądza o wykonywaniu zawartych umów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Sporne umowy były umowami zawartymi poza działalnością gospodarczą, więc występuje odrębny tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym i w efekcie zbieg tytułów: ze zlecenia i z działalności . Możliwość opłacania niskich składek z działalności gospodarczej według małego ZUS plus z idei dotyczy wyłącznie osób , których przychody z działalności są odpowiednie niskie .Jeśli więc ubezpieczony wykazał niskie przychody z działalności co do roku 2023 jak i co do roku 2024, ( czyli za rok 2023) to wysokie przychody ze zleceń uzyskane obok działalności nie mogą być traktowane tak jak tego oczekuje strona odwołująca się . Odmienna ocena prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowania zleceniobiorcy pozwalającego na nieskładkowanie jego wysokich przychodów uzyskiwanych z realizacji umów zlecenia.

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa.

Odwołanie podlegało oddaleniu i zgodnie z art. 477

14 par 1 kpc orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Ewa Nowakowska