ZUS musi uznać sprzątaczkę za pracownicę i objąć ją ubezpieczeniami na pół roku

Decyzją z 17 lutego 2026 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.. stwierdził, że I. P. (2) jako pracownik u płatnika składek S. R. (1) nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że okoliczności towarzyszące zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych I. P. (1) jako pracownika przez ww. płatnika, złożone wyjaśnienia i przedłożone dokumenty, poddają w wątpliwość wiarygodność wyjaśnień złożonych przez strony postępowania oraz rzeczywistą intencję zgłoszenia wyżej wymienionej do ubezpieczeń społecznych pracowników. Wobec powyższego organ rentowy stwierdził, że w sprawie nie doszło do ukształtowania stosunku prawnego jaki wynika z umowy o pracę, a co za tym idzie stworzono jedynie pozory zatrudnienia zgłaszając I. P. (1) do ubezpieczeń oraz komplementując niezbędną dokumentację. Umowa taka nie doprowadziła do stosunku pracy, a tym samym nie zrodziła po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obowiązku objęcia tej osoby ubezpieczeniami, o jakich mowa w art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. P. (2) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając decyzję organu rentowego w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przepisów: art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie Ubezpieczeń Społecznych oraz art. 83 § 1 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kodeksu pracy, poprzez uznanie, iż okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy pozwalają na przyjęcie, iż odwołująca nie podlega ubezpieczeniu społecznemu (emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu) w okresie od 1.11.2024 r. do 31.05.2025 r.

Mając na uwadze powyższe odwołująca wniosła o uwzględnienie odwołania i zmianę w całości zaskarżonej decyzji i co do istoty sprawy, poprzez ustalenie, że ubezpieczona jako pracownik u płatnika składek podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym w okresie od 1 listopada 2024 r. do 31 maja 2025 r.

Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wezwana do udziału w sprawie w charakterze strony S. R. (1) poparła odwołanie..

Sąd ustalił, co następuje:

Odwołująca I. P. (2) urodzona (...) z zawodu – szwaczka i S. R. (3) prowadząca firmę pod nazwą Z.P.H.U(...) w B. zawarły 31 października 2024 r. umowę o pracę na czas nieokreślony w ramach, której odwołująca jako pracownik miała wykonywać, poczynając od 1 listopada 2024 r. na rzecz firmy prowadzonej przez S. R. (2) pracę sprzątaczki w wymiarze pełnego etatu za wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości minimalnego wynagrodzenia pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy.

Odwołująca pracę miała wykonywać każdego dnia roboczego w godzinach po zakończeniu pracy pracowników produkujących palety. Firma (...) od wielu lat produkowała palety. W ostatnim okresie produkcja prowadzona była na dwie zmiany. Pracownicy drugiej zmiany kończyli pracę około 22.00. Odwołująca swoją pracę sprzątaczki rozpoczynała po 22 – ej. W przypadku konieczności sprzątania w soboty – odwołująca rozpoczynała pracę po 14.30. W ten sposób odwołująca jako sprzątaczka sprzątała pomieszczenia firmy aż do 31 maja 2025 r. Przed zawarciem umowy o pracę, płatnik składek uzyskał orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań do wykonywania przez odwołującą pracy sprzątaczki a po tym jak została zawarta umowa o pracę – założył dla odwołującej kartę ewidencyjną czasu pracy wraz z listą obecności. Za każdy miesiąc pracy, płatnik wypłacał odwołującej ustalone w umowie o pracę wynagrodzenie.

dowód: umowa o pracę, karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, informacja o dodatkowych warunkach zatrudnienia, świadectwo pracy, lista płac, ewidencja czasu pracy, zeznania świadków: A. K., I. K., D. P., zeznania odwołującej, zeznania płatnika.

Dokonując powyższych ustaleń, sąd dał wiarę zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu w tym zeznaniom świadków, płatnika, zeznaniom odwołującej a także zgromadzonym w sprawie dokumentom w szczególności umowie o pracę, zakresowi obowiązków a także liście obecności w części odnoszącej się do potwierdzania codziennego zgłaszania się u pracodawcy oraz ciągłego charakteru wykonywania przez odwołującego się pracy na stanowisku cieśli.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu - podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.

Zgodnie z treścią art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę, nie chce aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Inaczej mówiąc strony niejako udają, że dokonują jakiejś czynności prawnej np. zawierają umowę o pracę.

Okoliczność, iż strony sporządziły umowę o pracę, nie stoi na przeszkodzie uznaniu, iż działanie stron w sytuacji gdy wiadomo było, iż odwołująca w krótkim czasie będzie chciała korzystać ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie można wyrazić akceptacji dla nagannych i szkodliwych społecznie zachowań, stanowiących przejaw szerszego zjawiska wyłudzania świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, polegającego na zawieraniu umów na korzystnych warunkach na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczeń z ubezpieczenia społecznego i to w wysokości ustalonej od wygórowanego wynagrodzenia za pracę.

ZUS ma prawo ocenić sporządzoną umowę o pracę i uznać ją za pozorną, sprzeczną z prawem czy zasadami współżycia społecznego co ma skutki dla ubezpieczonego w zakresie istnienia podstawy ubezpieczenia (por. Wyrok SN, sygn. akt III UK 200/04, opublikowany w Rzeczpospolitej 2005 r., Nr 50, str. C-1). Podzielając ten pogląd dodać należy, iż rzeczą przedsiębiorcy jest zatrudnianie pracowników dla realizacji celów gospodarczych z tą działalnością związanych, lecz okoliczności te nie są obojętne dla organu rentowego, gdy ciężar utrzymania ubezpieczonego przerzucany jest na fundusze publiczne. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25.01.2005 r. II UKN 141/04 (OSNC 2005 Nr.15 /235). O pozorności umowy decydują okoliczności jej zawarcia, cel jaki strony chciały osiągnąć i charakter wykonywanych czynności.

Okoliczność, iż strony sporządziły dokumenty związane zwykle z nawiązaniem stosunku pracy, nie znaczy jeszcze, iż do nawiązania stosunku pracy doszło.

Celem zawarcia umowy o pracę jest nawiązanie stosunku pracy, a więc świadczenie przez pracownika pracy przez określony, dłuższy okres, w zamian za wynagrodzenie.

Pośrednim celem zatrudnienia jest także uzyskanie stażu emerytalnego czy ochrony ubezpieczeniowej na wypadek zajścia ryzyka choroby, wypadku, starości.

Podkreślić przy tym trzeba, że zarówno przepisy prawa pracy, prawa ubezpieczeń społecznych, jak i przepisy ustrojowe pozwalają tak kształtować elementy stosunku pracy, jaka jest wola stron. Jednakże przestaje powyższa kwestia być tylko sprawą stron nawiązujących stosunek pracy, gdy po uregulowaniu jedno - dwumiesięcznych składek przerzuca się ciężar wypłaty świadczeń na fundusz dysponujący publicznymi pieniędzmi, którymi zarządza ZUS. Nie może być tak, iż konstruuje się stosunek prawny pod istniejącą sytuację, nie dla realizacji celu jakiemu ten stosunek ma służyć a dla osiągnięcia innych celów, a więc uzyskania świadczeń, do których strony tego stosunku nie spełniały warunków.

W niniejszej sprawie, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje iż strony sporządziły umowę o pracę i umowa ta była realizowana. Odwołująca stawiała się w wyznaczonych godzinach w miejscu prowadzenia działalności płatnika i tam zajmowała się realizacją zadań wynikających z przyjętych na siebie obowiązków pracowniczych. Za pracę było wypłacane odwołującej wynagrodzenie. Odwołująca do wykonywania przyjętych na siebie prac posiadała odpowiednie przygotowanie. Specjalne kwalifikacje z uwagi na charakter stanowiska w tym przypadku nie były wymagane. Z kolei płatnik miał potrzebę i możliwość zatrudnienia pracownika. Wynikało to przede wszystkim z konieczności codziennego wykonywania prac porządkowych w miejscach przebywania pracowników a godziny rozpoczynania pracy podporządkowane były godzinom zakończenia pracy przez pracowników produkcyjnych.

Okoliczności związane z wykonywaniem przez odwołującą pracy zostały przedstawione przez świadków, a także płatnika składek, ale niezależnie od ustalonych elementów wskazujących na realizowanie porozumienia pracowniczego inne zebrane w sprawie materiały pozwalają na przyjęcie zeznań stron jako nie budzących wątpliwości co do ich wiarygodności.

Treść umowy, przedłożona lista obecności wskazujące na ciągłość zatrudnienia, uzasadniają przyjęcie w przedmiotowej sprawie realizowania przez strony umowy porozumienia pracowniczego.

Strona odwołująca wykazała zatem wszelkie okoliczności związane z prawidłowym nawiązaniem stosunku pracy i towarzyszące temu stosunkowi elementy rzeczowe w postaci wykonywania pracy zaś organ rentowy nie przedstawił poza podnoszonym w decyzji i w trakcie postępowania sądowego zarzutu o pozorności zawartej umowy o pracę jakichkolwiek dowodów na poparcie tej pozorności.

Z tych względów uznać należy, iż w niniejszej sprawie doszło do zawarcia umowy o pracę oraz jej realizacji i odwołująca podlegała ubezpieczeniu pracowniczemu w okresie objętym zaskarżoną decyzją.

Stąd odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu, a decyzja zmianie w myśl art. 477

14 § 2 k.p.c.

W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c.

i zasądził od organu rentowego na rzecz odwołującej się kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

sędzia Romuald Kompanowski