Sąd zmienił decyzję ZUS i przyznał K. M. rekompensatę za pracę w szczególnych warunkach

Decyzją z dnia 28.03.2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.. odmówił K. M. przyznania prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych z uwagi na to, że nie udowodnił co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach , gdyż przedłożył na tę okoliczność świadectwo spełniające wymogi formalne tylko co do okresu 6 lat 11 miesięcy i 15 dni pracy.

W odwołaniu od tej decyzji K. M. domagał się w oparciu o zeznania wskazanych świadków przyznania rekompensaty za ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach w okresie od 14.11.1983r. do 30.04.1992r. w Zakładzie (...) przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych a także jako kierowcy samochodu ciężarowego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.. wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił, i zaważył co następuje

K. M. urodził się w (...)

Po ukończeniu szkoły podstawowej podjął pracę w (...) Zakładach (...) , skąd powołany został do zasadniczej służby wojskowej, którą odbył w okresie od 27.04.1979r. do 16.04.1981r.

W czasie odbywania zasadniczej służby wojskowej uzyskał uprawnienia kierowcy zawodowego . Prawo jazdy kategorii C uzyskał 24.04.1981r. (

dokument okazany podczas rozprawy )

Poza sporem jest ,że organ rentowy zaliczył mu jako pracę w szczególnych warunkach okres od 6 lat 11 miesięcy i 15 dni na przestrzeni lat 1992-1999 z tytułu wykonywania pracy operatora maszyn i urządzeń oraz na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego.

Odwołujący się wcześniej od 1.11.1976r. do 19.07.1982r. pracował jako kierowca ciągnika w (...) Zakładach (...) , od 20.07.1982r. do 16.11.1982r. w (...) Fabryce (...) jako robotnik transportu wewnętrznego i od 18.11.1982r. do 13.11.1983r. ponownie jako kierowca ciągnika w (...) Zakładach (...).

Z akt osobowych odwołującego się nadesłanych przez archiwum wynika ,że w Zakładzie (...) w M. podjął zatrudnienie od 14.11.1983r. na stanowisku kierowca- pomocnik montera .W dniu 27.06.1988r. uzyskał tytuł robotnika wykwalifikowanego w zawodzie elektromonter.

Przez cały czas do 30.04.1992r. pracował w tym zakładzie w grupie robót w T., w brygadzie liniowej w charakterze elektromontera linii kablowych i napowietrznych, a jednocześnie w charakterze kierowcy . Z dniem 1.05.1991r. powierzono mu funkcję brygadzisty , co – jak wynika z akt osobowych z czasem doprowadziło do konfliktu i skłoniło go do rezygnacji z zatrudnienia w tej firmie .

Pracując w tym zakładzie w oddziale T. , odwołujący się wraz z pozostałymi elektromonterami brygady zajmował się zakładaniem, modernizacją i remontami linii energetycznych niskiego i średniego napięcia. Były to linie napowietrzne w otwartym terenie , a na terenie zabudowanym linie kablowe . Pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w zmiennych warunkach atmosferycznych , a w odniesieniu do linii napowietrznych była to praca na wysokości .Wszystkim członkom brygady przyznawano posiłki regeneracyjne gdyż wykonywali prace wymagającą wzmożonego wysiłku . Dodatkowo poza pracą elektromontera odwołujący się powierzone miał czynności kierowcy samochodu brygadowego . Był to rumuński pojazd B. o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton , specjalnie przystosowany do przewozu do 10 osób oraz sprzętu i wyposażony w urządzenia specjalistyczne jak wyciągarka używana do stawiana słupów energetycznych . Tym pojazdem odwołujący się również przewoził brygadę na miejsce wykonywania prac w terenie oraz odwoził pracowników brygady po zakończonej pracy .

Praca wszystkich członków brygady elektromonterów była przez zakład uznawana za pracę w szczególnych warunkach. Świadek Z. Ł. w związku z tym uzyskał prawo do wcześniejszej emerytury, a świadek A. E. dysponuje świadectwem pracy w szczególnych warunkach na stanowisku wymienionym w wykazie A dział II poz.1 pkt 10 przepisów branżowych .

Dowód- zeznania świadka Z. Ł. [00:06-00:16] i świadka A. E. [ 00:17-00:26] nagrania z rozprawy z dnia 08.10.2025r.

Odwołujący się wystąpił o emeryturę po ukończeniu wieku 65 lat ( co nastąpiło w dniu 07.01.2024. ) Prawo do emerytury uzyskał decyzją z dnia 29.01.2024r. W dniu 04.02.2025r. wystąpił o przyznanie rekompensaty w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach.

Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. 2023 poz.164 ) rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Przesłanki przedmiotowego świadczenia są sprecyzowane w art. 21, art. 22 i art. 23 ust. 2 ustawy pomostowej.

Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r. , który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat . Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Choć nie wynika to wprost z przepisów ustawy o emeryturach pomostowych , ale ukształtowało się już orzecznictwo sądowe potwierdzające , że dla ustalenia prawa do rekompensaty konieczne jest wykazanie określonego charakteru pracy ubezpieczonego pracownika w rozumieniu art. 32 ustawy o ustawy o emeryturach i rentach z FUS w wymiarze co najmniej 15 lat

do dnia 31 grudnia 2008r., czyli przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych , przy jednoczesnym braku możliwości uzyskania prawa do emerytury pomostowej lub prawa emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na skutek zmiany stanu prawnego wprowadzonego ustawą o emeryturach pomostowych. Rekompensata nie jest samodzielnym dodatkiem do emerytur z racji wykonywania pracy w szczególnych warunkach , nie przysługuje za wykonywanie takiej pracy przez 15 lat , tylko za brak możliwości uzyskania emerytury wcześniejszej z tytułu co najmniej 15 letniego wykonywania pracy w szczególnych warunkach . Jest przewidziana dla osób , które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

Z zasady okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale w razie braku możliwości uzyskania dokumentu od zakładu pracy możliwe jest wykazywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi innymi dowodami. Spór o zakwalifikowanie pracy do wykonywanej w szczególnych warunkach odbywa się w trybie ustalenia prawa do świadczenia przed sądem w ramach odwołania od decyzji organu rentowego. Utrwalone jest w orzecznictwie ,że o zakwalifikowaniu pracy na danym stanowisku do pracy w szczególnych warunkach decyduje nie tyle nazwa stanowiska , co rzeczywisty charakter pracy.

Definicję ustawową „ pracy w szczególnych warunkach” zawiera art.32 ust 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Odwołujący się domagał się zakwalifikowania jego pracy przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych o jakiej mowa w wykazie A dział II i VIII rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze / Dz. U. Nr 8 poz.43 ze zmianami/ a także jako kierowcy samochodu ciężarowego.

W przepisach branżowych , które stanowią uszczegółowienie stanowisk z wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów – zarządzenia nr 17 Ministra Górnictwa i Energetyki z 12.08.1983r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy górnictwa i energetyki w dziale II odnoszącym się do energetyki pod pozycją 10 wymienia się stanowisko monter linii kablowych , a pod poz. 11 : monter linii napowietrznych niskich i średnich napięć .

Podczas całego zatrudnienia w Zakładzie (...) w M. –grupa robocza T. odwołujący się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę o jakiej mowa wyżej czyli zarówno jako monter linii napowietrznych jak i linii kablowych.

Dodatkowo przez cześć dobowego czasu pracy i ponad ten czas pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton. Uwzględniając okres już zaliczony przez organ rentowy odwołujący się zatem przez ponad 15 lat pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach , tym bardziej ,że także w okresie poprzedzającym pracę elektroenergetyka zatrudniony był jako traktorzysta w (...) Zakładach (...) , pracując w transporcie.

W tym stanie rzeczy uznać należy ,że skoro odwołujący się wykazał ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach ,a nie uzyskał prawa do emerytury wcześniejszej ani pomostowej , to nabył prawo do rekompensaty przy przyznanej mu emeryturze nabytej po osiągnieciu wieku powszechnego od miesiąca złożenia wniosku o rekompensatę czyli od 1 lutego 2025r.

Zaskarżona decyzja podlegała więc zmianie i zgodnie z art. 477

14 § 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt.1 wyroku.

Orzeczenie w pkt 2 wyroku o kosztach zastępstwa procesowego wynika z zawartej w art. 98 par.1 i 3 kpc zasady odpowiedzialności za wynik procesu ,oraz z zastosowania par.9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w stawce dla spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych obowiązującej w dacie wpływu odwołania do Sądu .( Dz.U.z 2018r. poz. 265 ze zm.) Sprawa dotycząca prawa do rekompensaty jest sprawą o świadczenie pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego, w których to sprawach – jak wynika z w/w przepisów stawki minimalne wynoszą od 1.01.2025r. 360zł

Sędzia Ewa Nowakowska