Zakupy zamiast alimentów nie zwalniały oskarżonego. Sąd utrzymał wyrok

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt VIII K 357/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

X. Ł.

Oskarżony jest osobą karaną

Sytuacja majątkowa oskarżonego

Aktualna karta karna nr k. 198-199

Informacja e-(...) nr k. 196

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Sytuacja majątkowa oskarżonego

Oskarżony jest osobą karaną

Informacja e-(...) nr k. 196

Aktualna karta karna nr k. 198-199

Załączone dokumenty urzędowe zostały sporządzone w przepisanej prawem formie przez organy do tego uprawnione, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone. Strony nie kwestionowały autentyczności tych dokumentów.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 41 k.p.k. poprzez wydanie wyroku przez Sąd, który ze względu na sposób wyłonienia nie spełniał warunku niezależności i bezstronności.

2. Na zasadzie art. 438 pkt 2, pkt 2 oraz pkt 3 naruszenie prawa materialnego, tj. czyn z art. 209 § 1 i 1a k.k. polegającym na przyjęciu przez Sąd, iż oskarżony miał doprowadzić do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych małoletniego.

Niezasadny

Apelacja oskarżonego X. Ł. nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób kompletny i prawidłowy, zaś dokonana przez ten Sąd ocena zgromadzonych dowodów odpowiada wymogom określonym w art. 7 k.p.k. Ustalenia faktyczne poczynione w sprawie znajdują pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, ocenionym zgodnie z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz wskazaniami wiedzy. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się uchybień, które mogłyby skutkować koniecznością uchylenia bądź zmiany zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji RP oraz art. 41 k.p.k. poprzez rozpoznanie sprawy przez sąd niespełniający wymogu niezależności i bezstronności, wskazać należy, iż skarżący poprzestał wyłącznie na ogólnym zakwestionowaniu statusu sędziego orzekającego w sprawie, nie wskazując jednak żadnych konkretnych okoliczności świadczących o braku bezstronności, niezależności czy wpływie sposobu powołania sędziego na treść rozstrzygnięcia. Sam fakt powołania sędziego po 2018 roku nie stanowi jeszcze podstawy do uznania postępowania za dotknięte wadą nieważności ani nie przesądza o naruszenia prawa do rzetelnego procesu. Zarzut ten, sformułowany w sposób wyłącznie blankietowy, nie mógł zatem odnieść zamierzonego skutku.

Zasadnicza część apelacji sprowadzała się natomiast do zakwestionowania przyjęcia przez Sąd Rejonowy, iż oskarżony swoim zachowaniem wyczerpał znamiona czynu z art. 209 § 1 i 1a k.k., w szczególności poprzez narażenie małoletniego G. Ł. na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.

Zarzut ten jest całkowicie bezzasadny. Nie budziło żadnych wątpliwości, iż na oskarżonym ciążył obowiązek alimentacyjny wobec małoletniego syna G. Ł., skonkretyzowany co do wysokości wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, sygn. akt V RC 634/20, na mocy którego X. Ł. zobowiązany był do uiszczania alimentów w kwocie po 500 zł miesięcznie. Oskarżony miał pełną świadomość zarówno istnienia tego obowiązku, jak i jego zakresu. Sam przyznał bowiem, że wiedział o wydanym orzeczeniu alimentacyjnym, jednak świadomie i celowo nie wykonywał nałożonego obowiązku.

Nie może budzić wątpliwości również to, iż zaległość alimentacyjna przekroczyła równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, a zatem spełnione zostały ustawowe przesłanki odpowiedzialności określone w art. 209 § 1 k.k. Bezspornym pozostaje przy tym, iż przeciwko oskarżonemu prowadzone było postępowanie egzekucyjne, , które okazało się bezskuteczne, zaś zadłużenie alimentacyjne osiągnęło znaczną wysokość – 8416,67 złotych.

Wbrew twierdzeniom skarżącego okoliczność, że oskarżony sporadycznie kupował dziecku odzież, zabierał je na wyjazdy, przekazywał kieszonkowe czy ponosił koszty utrzymania syna podczas jego pobytu u ojca, nie może zostać utożsamiona z wykonywaniem obowiązku alimentacyjnego. Sąd Rejonowy trafnie wskazał, iż obowiązek alimentacyjny realizowany jest przede wszystkim poprzez regularne przekazywanie środków pieniężnych osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem, tak aby możliwe było zaspokajanie jego codziennych potrzeb życiowych. To rodzic stale opiekujący się dzieckiem ponosi bowiem ciężar zapewnienia mu wyżywienia, odzieży, leków, środków higieny, opłat mieszkaniowych, kosztów edukacji czy innych bieżących wydatków związanych z wychowaniem małoletniego.

Oskarżony samowolnie uznał, iż zamiast wykonywać obowiązek alimentacyjny będzie dokonywał wybranych przez siebie zakupów oraz finansował dziecku rozrywki i wyjazdy. Tego rodzaju zachowanie nie stanowi jednak realizacji obowiązku alimentacyjnego wynikającego z orzeczenia sądu. Oskarżony nie był uprawniony do jednostronnego decydowania o zmianie sposobu wykonywania obowiązku alimentacyjnego ani do zastępowania świadczeń pieniężnych okazjonalnymi zakupami według własnego uznania. Tym bardziej, iż – jak prawidłowo ustalił Sąd I instancji – zakupy te nie były konsultowane z matką dziecka i często nie odpowiadały jego aktualnym, rzeczywistym potrzebom.

Skarżący całkowicie pomija przy tym okoliczność, iż matka małoletniego w okresie objętym zarzutem znajdowała się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Utrzymywała samodzielnie czworo dzieci, osiągała jedynie minimalne wynagrodzenie za pracę, ponosiła wysokie koszty najmu mieszkania, a brak regularnych świadczeń alimentacyjnych ze strony oskarżonego powodował realne trudności w zabezpieczeniu podstawowych potrzeb małoletniego G. Ł.. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż S. W. brakowało środków pieniężnych między innymi na zakup okularów korekcyjnych dla dziecka po ich zniszczeniu, odzieży, obuwia zimowego czy udziału w szkolnych wycieczkach. Małoletni cierpiał ponadto na astmę oskrzelową oraz alergię, pozostając pod stałą opieką lekarską, co generowało dodatkowe koszty związane z jego leczeniem.

W tej sytuacji nie może budzić najmniejszych wątpliwości, że zachowanie oskarżonego naraziło małoletniego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych w rozumieniu art. 209 § 1a k.k. Trafnie zaakcentował Sąd Rejonowy, że pojęcie podstawowych potrzeb życiowych nie ogranicza się wyłącznie do biologicznego minimum egzystencji, lecz obejmuje również potrzeby związane z prawidłowym rozwojem dziecka, jego leczeniem, edukacją oraz funkcjonowaniem społecznym. Nie sposób uznać, aby dziecko miało zapewnione prawidłowe warunki rozwoju w sytuacji, gdy brakowało środków na zakup podstawowej odzieży, okularów oraz udział w aktywnościach szkolnych.

Podkreślenia wymaga również, że oskarżony posiadał realne możliwości wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Był osobą zdrową, zdolną do pracy, osiągał dochody, a mimo to świadomie uchylał się od płacenia alimentów. Nie sposób zatem mówić o obiektywnej niemożności wykonania obowiązku. Wręcz przeciwnie, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że oskarżony z pełną premedytacją odmawiał realizowania obowiązku alimentacyjnego, kierując się własnym przekonaniem co do sposobu wydatkowania pieniędzy przez matkę dziecka. Okoliczność ta nie mogła jednak usprawiedliwiać niewykonywania prawomocnego orzeczenia sądowego.

Sąd Rejonowy prawidłowo również ustalił stronę podmiotową czynu. Zachowanie oskarżonego miało charakter umyślny i zostało popełnione z zamiarem bezpośrednim. Oskarżony miał pełną świadomość zarówno istnienia obowiązku alimentacyjnego, jak i skutków wynikających z jego niewykonywania. Pomimo informacji przekazywanych przez S. W. o trudnej sytuacji finansowej oraz potrzebach dziecka nadal uchylał się od płacenia alimentów, ograniczając się do wykonywania symbolicznych przelewów po 1 groszu opatrzonych znakami zapytania, co słusznie zostało ocenione przez Sąd I instancji jako przejaw lekceważącego stosunku do ciążącego na nim obowiązku.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Podniesiona w apelacji argumentacja nie mogła spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku w żądanym zakresie z przyczyn wskazanych powyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z dnia 14 października 2025 r., sygn. akt VIII K 357/24

Mając na uwadze powyższą argumentację, nie podzielając żadnego z zarzutów apelacyjnych, Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy stwierdzając ponadto, że nie jest on dotknięty wadami, które powinny być brane pod uwagę przez Sąd odwoławczy z urzędu.

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

X. Ł.

-

Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k., zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w postępowaniu odwoławczym, w tym kwotę 180 złotych tytułem opłaty za II instancję.

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie