Wzajemne awantury małżonków nie są znęcaniem według sądu, wyrok utrzymany

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 15 grudnia 2025 roku, sygn. akt II K 207/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Fakty uznane za nieudowodnione

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Wskazać fakt.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. obraza prawa procesowego art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. – poprzez dowolną i stronniczą ocenę dowodów, która miała wpływ na wynik sprawy, w szczególności dowolną, selektywną i stronniczą ocenę materiału dowodowego polegającą na:

a) uprzywilejowaniu wyjaśnień oskarżonego jako rzekomo spójnych i konsekwentnych,

b) systemowym deprecjonowaniu zeznań pokrzywdzonej oraz świadków z jej kręgu,

c) zbagatelizowaniu dokumentacji medycznej (w tym obdukcji z 22.09.2019 r. i SOR z 30.07.2020 r.), raportów interwencji Policji, zastosowanych środków ochronnych (nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania), dokumentacji procedury Niebieskiej Karty,

d) arbitralnym przyjęciu jednej – korzystnej dla oskarżonego – interpretacji i nie dania wiary zeznaniom pokrzywdzonej oskarżycielki posiłkowej, bez wsparcia wiadomościami specjalnymi.

2. obraza prawa procesowego art. 167 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. – poprzez niepowołanie biegłego psychologa/psychiatry w zakresie mechanizmów znęcania się, dynamiki relacji sprawca – ofiara przy jednoczesnym formułowaniu ocen psychologicznych przez Sąd, wymagających wiadomości specjalnych i dokonaniu oceny wiarygodności pokrzywdzonej oskarżycielki posiłkowej i skutków długotrwałej przemocy psychicznej, i w konsekwencji budowanie przez Sąd rozstrzygnięcia na własnych ocenach psychologicznych, która miała wpływ na wynik sprawy.

3. obraz prawa materialnego – art. 207 § 1 k.k. – poprzez błędną wykładnię i zastosowanie pojęcia ,,znęcania” i ,,wzajemności”, w tym przyjęcie iż wzajemność wyzwisk i epizodów fizycznych a limine wyklucza znęcanie i sprowadza sprawę do przestępstw prywatnoskargowych (art. 216-217 k.k.), co dowolnie zawęża znamiona 207 § 1 k.k. i ignoruje wielodziałaniowy, długotrwały charakter tego typu przemocy oraz możliwości przewagi psychicznej i niezastosowanie pojęcia ,,lub przemocy psychicznej”.

4. błąd w ustaleniach faktycznych – poprzez przyjęcie braku znęcania psychicznego i fizycznego, pomimo wystąpienia znęcania, w postaci powtarzalnych zdarzeń kumulujących dolegliwości psychiczne i fizyczne, naruszających godność pokrzywdzonej oskarżycielki posiłkowej.

Niezasadny

Sąd Okręgowy po wnikliwej analizie zarzutów podniesionych w apelacji pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionego środka odwoławczego. Argumentacja przedstawiona prze skarżącego ma bowiem w istocie charakter polemiczny wobec prawidłowych ustaleń faktycznych oraz oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Rejonowy i nie wykazuje, aby Sąd I instancji dopuścił się obrazy przepisów postępowania mogącej mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Wbrew stanowisku apelującego, pisemne motywy zaskarżonego wyroku przekonują, iż postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, a następnie poddane wszechstronnej analizie zgodnej z dyrektywami wynikającymi z art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że skuteczne postawienie zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. wymaga wykazania, iż sąd orzekający przekroczył granicę swobodnej oceny dowodów poprzez oparcie swoich wniosków na rozumowaniu sprzecznym z zasadami logiki, doświadczenia życiowego bądź wskazaniami wiedzy. Nie jest natomiast wystarczające zaprezentowanie odmiennej oceny zgromadzonego materiału dowodowego ani też przedstawienie własnej wersji przebiegu zdarzeń, choćby byłą ona przekonująca z punktu widzenia strony skarżącej. Tymczasem analiza apelacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż skarżący w istocie nie wskazuje konkretnych błędów logicznych popełnionych przez Sąd Rejonowy, lecz dokonuje ponownej, korzystnej dla oskarżycielki prywatnej interpretacji poszczególnych dowodów, oczekując zastąpienia oceny dokonanej przez Sąd meriti własną oceną materiału procesowego. Taki sposób formułowania zarzutów nie może jednak prowadzić do skutecznego zakwestionowania wyroku.

Sąd Rejonowy szczegółowo odniósł się do wszystkich przeprowadzonych dowodów, dokonując ich oceny zarówno z osobna, jak i we wzajemnym powiązaniu. Analizie poddano wyjaśnienia oskarżonego, zeznania pokrzywdzonej, zeznania świadków zgłoszonych przez obie strony, dokumentację medyczną, dokumentację związaną z procedurą ,,Niebieskiej Karty”, notatki oraz raporty sporządzone podczas interwencji Policji, wydruki zdjęć i zrzuty ekranu z mediów społecznościowych, fotografie obrażeń oraz pozostały materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jasno wskazuje, którym dowodom Sąd dał wiarę, a którym odmówił waloru wiarygodności oraz z jakich przyczyn dokonał takiej oceny. Ocena ta została przy tym należycie umotywowane i nie nosi cech dowolności. Sam fakt, że część dowodów została oceniona odmiennie, niż oczekiwałby tego pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, nie oznacza jeszcze naruszenia art. 7 k.p.k., albowiem swobodna ocena dowodów nie może być utożsamiana z obowiązkiem przyjęcia wersji zdarzeń prezentowanej przez jedną ze stron postępowania.

Nie sposób podzielić stanowiska apelującego, jakoby Sąd Rejonowy dokonywał wybiórczej oceny materiału dowodowego, eksponując wyłącznie okoliczności przemawiające na korzyść J. G. (1). Lektura uzasadnienia prowadzi do wniosku przeciwnego. Sąd I instancji nie negował bowiem faktu, iż pomiędzy stronami dochodziło do licznych konfliktów, awantur domowych, wzajemnego używania słów uznawanych za obelżywe, interwencji Policji czy też incydentów o charakterze agresywnym. Okoliczności te zostały przez Sąd uwzględnione przy rekonstrukcji stanu faktycznego. Kluczowe znaczenia miała jednak nie sama liczba konfliktów czy ich intensywność, lecz prawidłowa ocena ich charakteru z punktu widzenia znamion przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. To właśnie ta zasadnicza kwestia pozostaje w apelacji pominięta lub sprowadzona do prostego założenia, że skoro dochodziło do awantur, obraźliwych zachowań oraz interwencji Policji, to musiało dojść również do znęcania się. Takie rozumowanie jest jednak nieuprawnione.

Przestępstwo określone w art. 207 § 1 k.k. nie polega bowiem na samym pozostawaniu stron w konflikcie, nawet długotrwałym i bardzo intensywnym. Istotą tego czynu jest umyślne zadawanie cierpień fizycznych lub psychicznych osobie pozostającej w określonej relacji zależności lub przewagi sprawcy, przy czym zachowania sprawcy muszą mieć charakter wyraźnie jednostronny i prowadzić do podporządkowania pokrzywdzonego, wywoływać u niego stron ciągłego zagrożenia, bezradności lub poczucia niemożności przeciwstawienia się sprawcy. Tymczasem właśnie tego fundamentalnego elementu Sąd Rejonowy w realiach niniejszej sprawy nie stwierdził, a apelacja nie przedstawia argumentów skutecznie podważających to ustalenie.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy nie przedstawia relacji stron jako klasycznego układu sprawca – ofiara. Przeciwnie, z prawidłowo ocenionych dowodów wynika obraz wieloletniego, wzajemnego konfliktu małżeńskiego, w którym oboje małżonkowie prezentowali wobec siebie zachowania niewłaściwe, agresywne i nacechowane znacznym ładunkiem emocjonalnym. Sama W. G. przyznała, że zdarzało jej się wyzwać oskarżonego, szarpać go, blokować mu możliwość opuszczenia mieszkania, a także zadrapać go podczas jednej z awantur. Nie kwestionowała również, iż pomiędzy stronami dochodziło do wzajemnych utarczek słownych. Okoliczności te zostały potwierdzone również innymi dowodami, którym Sąd Rejonowy dał wiarę.

Apelacja w istocie pomija tę część materiału dowodowego lub sprowadza ją do twierdzenia, iż świadkowie obrony byli osobami związanymi z oskarżonym i z tej tylko przyczyny ich zeznania nie zasługiwały na uwzględnienie. Tego rodzaju argumentacja nie może zostać zaakceptowana. Sam fakt pozostawania świadka w określonych relacjach z jedną ze stron postępowania nie przesądza automatycznie o niewiarygodności jego zeznań. Ocena taka wymaga każdorazowo analizy treści wypowiedzi świadka, ich spójności, zgodności z innymi dowodami oraz sposobu składania zeznań. Sąd Rejonowy takiej analizy dokonał wskazując przekonujące argumenty przemawiające za uznaniem części tych zeznań za wiarygodne. Skarżący natomiast nie wykazał, aby ocena ta pozostawała sprzeczna z zasadami logiki czy doświadczenia życiowego, ograniczając się jedynie do przedstawienia własnych przypuszczeń co do motywacji poszczególnych świadków.

Nie można również podzielić stanowiska apelacji, jakoby zachowanie W. G. należało interpretować wyłącznie jako reakcję obronną wobec przemocy stosowanej przez oskarżonego. Niewątpliwie nie można wykluczyć sytuacji, w której osoba doznająca przemocy podejmuje działania mające na celu ochronę własnych dóbr, a nawet odpowiada agresją na agresję sprawcy. Jednakże ustalenie, czy konkretne zachowania mają taki właśnie charakter, wymaga każdorazowej oceny całokształtu relacji pomiędzy stronami. Sąd Rejonowy takiej oceny dokonał i trafnie uznał, że aktywność pokrzywdzonej nie ograniczała się wyłącznie do działań defensywnych. Z ustalonego stanu faktycznego wynika bowiem, iż pokrzywdzona aktywnie uczestniczyła w eskalowaniu konfliktów, publicznie krytykowała oskarżonego, obrażała go, podejmowała wobec niego działania kontrolujące oraz nie prezentowała postawy charakterystycznej dla osoby całkowicie podporządkowanej lub pozostającej pod trwałą dominacją sprawcy. Ocena ta znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i nie została skutecznie zakwestionowana.

Nie sposób również zaakceptować zarzutu dotyczącego zaniechania dopuszczenia dowodu z opinii biegłego psychologa. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią protokołu z rozprawy głównej z dnia 6 października 2025 roku, obrońca J. G. (1) wniósł w trybie art. 193 § 2 k.p.k. o uzupełniające przesłuchanie W. G. w obecności psychologa. Powyższy wniosek został jednakże oddalony na podstawie art. 200 k.p.k. w zw. z art. 192 § 2 k.p.k., po uprzednio złożonym wniosku pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej o oddalenie go jako zmierzającego do przedłużenia postępowania. Tym samym niezrozumiałym dla Sądu Okręgowego było podnoszenie przedmiotowego zarzutu w sytuacji gdy apelujący sam wyraził stanowisko przeciwne co do przeprowadzenia tego dowodu.

Na uwzględnienie nie zasługują również wywody apelującego odwołujące się do dokumentacji medycznej, procedury ,,Niebieskiej Karty”, licznych interwencji Policji czy dokumentów sporządzonych przez organy ścigania. Dowody te niewątpliwie potwierdzają, że pomiędzy stronami dochodziło do konfliktów oraz że pokrzywdzona zgłaszała określone zdarzenia właściwym organom. Nie przesądzają jednak automatycznie o prawdziwości wszystkich przedstawionych przez nią twierdzeń ani tym bardziej o realizacji znamion czynu z art. 207 § 1 k.k. Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił wskazane dokumenty w zestawieniu z pozostałym materiałem dowodowym, dochodząc do przekonania, że nie pozwalają one na jednoznaczne przyjęcie wersji prezentowanej przez oskarżycielkę posiłkową.

Nie można również podzielić zarzutu obrazy prawa materialnego. Wbrew twierdzeniom apelacji Sąd Rejonowy nie przyjął, iż wzajemność zachowań stron automatycznie wyłącza odpowiedzialność z art. 207 § 1 k.k. Sąd I instancji przeprowadził indywidualną ocenę wszystkich okoliczności niniejszej sprawy i dopiero na tej podstawie doszedł do wniosku, że relacja państwa G. miała charakter konfliktu małżeńskiego, a nie jednostronnego procesu znęcania się. Ocena ta pozostaje zgodna zarówno z treścią zgromadzonych dowodów, jak i z utrwalonym orzecznictwem, zgodnie z którym nie każda agresywna czy konfliktowa relacja rodzinna realizuje znamiona przestępstwa z art. 207 § 1 k.k., zwłaszcza gdy zachowania stron mają charakter wzajemny, a z materiału dowodowego nie wynika istnienie wyraźnej przewagi jednej z nich oraz podporządkowania drugiej.

Reasumując, apelacja nie zawiera argumentów mogących skutecznie podważyć tok rozumowania Sądu Rejonowego. Stanowi ona jedynie próbę ponownej oceny materiału dowodowego z pominięciem tych jego elementów, które nie odpowiadają przyjętej przez skarżącą tezie o jednostronnym znęcaniu się ze strony J. G. (1). Tymczasem kontrola instancyjna nie polega na zastępowaniu oceny dowodów dokonanej przez Sąd I instancji oceną preferowaną przez stronę odwołującą się, lecz na zbadaniu, czy ocena ta mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 7 k.p.k. W realiach niniejszej sprawy granice te nie zostały przekroczone. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób wyczerpujący, rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy, należycie uzasadnił swoje stanowisko i wyprowadził wnioski pozostające w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W konsekwencji brak było podstaw o ingerencji w zaskarżony wyrok, który jako trafny należało utrzymać w mocy.

Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Niezasadny

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji jest niezasadny z przyczyn wskazanych powyżej.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Wołominie z dnia 15 grudnia 2025 roku, sygn. akt II K 207/24

Mając na uwadze powyższą argumentację, nie podzielając zarzutów apelacyjnych, Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok utrzymał w mocy, stwierdzając ponadto, że nie jest on dotknięty wadami, które powinny być brane pod uwagę przez Sąd odwoławczy z urzędu.

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Konieczność umorzenia postępowania

4. Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

5.

Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

Koszty procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

J. G. (1)

-

Na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. zasądzono od oskarżycielki posiłkowej W. G. na rzecz Skarbu Państwa koszty procesu w postępowaniu odwoławczym, w tym 60 złotych tytułem opłaty za II instancję.

SSO Agnieszka Wojciechowska – Langda

Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Całość wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie