Prezes spółki skazany na 1 rok i 6 miesięcy za przywłaszczenie czterech leasingowanych aut

1.USTALENIE FAKTÓW

S. S. (1)

w dniu 11 maja 2019 r., pełniąc funkcję prezesa zarządu (...) Sp. z o.o. z siedzibą w X. przy ul. (...), przywłaszczył powierzone mu przez (...) Sp. z o.o. w X. przy ul. (...), rzeczy ruchome w postaci:

- samochodu osobowego marki A. (...) o nr rej. (...), rok produkcji 2018, o nr VIN (...), o wartości 184.836,00 zł, który odebrał od dostawcy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., na podstawie umowy leasingu nr (...) z dnia 6 lipca 2018 roku;

- samochodu osobowego marki R. (...) o nr rej (...), rok produkcji 2018, o nr VIN (...), o wartości 101.620,00 zł, który odebrał od dostawcy (...) (...) s.c. oddział Centrum (...) z siedzibą w H. (1), ul. (...), (...), na podstawie umowy leasingu nr (...) z dnia 16 sierpnia 2018 roku;

- samochodu ciężarowego marki R. (...) o nr rej. (...), rok produkcji 2018, o nr VIN (...), o wartości 93.865,00 zł, który odebrał od dostawcy (...) (...) s.c. oddział (...) z siedzibą w H. (1), na podstawie umowy leasingu nr (...) z dnia 4 września 2018 roku; - samochodu osobowego marki T. o nr rej (...), rok produkcji 2018, o nr VIN (...), o wartości 59.684,00 zł, który odebrał od dostawcy (...) z siedzibą w Ł., ul. (...), na podstawie umowy leasingu nr (...) z dnia 6 grudnia 2018 roku; stanowiące mienie znacznej wartości w łącznej kwocie 439.805,00 zł, czym działał na szkodę (...) Sp. z o.o. w X. przy ul. (...), czyn ten kwalifikuje jako występek z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk

S. S. (1) w okresie od dnia 16 stycznia 2017 r. do dnia 4 maja 2023 r. pełnił funkcję prezesa zarządu (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul.(...), (...).

Zarząd był jednoosobowy.

W (...) Sp. z o. o. nie ustanowiono prokurentów.

W dniu 6 lipca 2018 r. S. S. (1), reprezentując spółkę (...) zawarł z (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul. (...), (...), umowę leasingu o numerze (...), której przedmiotem był samochód osobowy A.

(...) o numerze rejestracyjnym (...), numerze VIN (...), rok produkcji 2018. Wartość pojazdu wynosiła 184.836,00 złotych brutto. Pojazd został odebrany w dniu 10 lipca 2018 r. przez S. S. (1).

W dniu 16 sierpnia 2018 r. S. S. (1), reprezentując spółkę (...) zawarł z (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul. (...), (...), umowę leasingu o numerze (...), której przedmiotem był samochód osobowy R. o numerze rejestracyjnym (...), numerze VIN (...), rok produkcji 2018.

Wartość pojazdu wynosiła 101.620,00 złotych brutto.

Pojazd został odebrany w dniu 21 sierpnia 2018 r. przez S. S. (1).

W dniu 4 września 2018 r. S. S. (1), reprezentując spółkę (...) zawarł z (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul. (...), (...), umowę leasingu o numerze (...), której przedmiotem był samochód osobowy E. (...) (4) o numerze rejestracyjnym (...), numerze VIN (...), rok produkcji 2018.

Wartość pojazdu wynosiła 93.865,00 złotych brutto.

Pojazd został odebrany w dniu 17 września 2018 r. przez S. S. (1).

W dniu 6 grudnia 2018 r. S. S. (1), reprezentując spółkę (...) Sp. z o. o. zawarł z (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul. (...), (...), umowę leasingu o numerze (...), której przedmiotem był samochód osobowy T. o numerze rejestracyjnym (...), numerze VIN (...), rok produkcji 2018.

Wartość pojazdu wynosiła 59.684,00 złotych brutto.

Pojazd został odebrany w dniu 12 grudnia 2018 r. przez S. S. (1).

Zasady regulujące zawarte umowy leasingu zostały określone w Ogólnych Warunkach Leasingu, w których znajduje się zapis, zgodnie z którym w przypadku, gdy przedmiotem Leasingu jest środek transportu, Korzystający nie może bez uprzedniej zgody Finansującego, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, wykorzystywać Przedmiotu Leasingu m.in. do zarobkowego podnajmu (§ 8 ust. 4).

S. S. (1) działający w imieniu spółki oświadczył, że zapoznał się z tymi Warunkami, zaakceptował i zobowiązał się je stosować.

W związku z brakiem wpłat (...) Sp. z o. o. skierowała do (...) Sp. z o. o. w dniu 5 kwietnia 2019 r. wezwanie do zapłaty. Wezwanie zostało doręczone w dniu 11 kwietnia 2019 r.

W związku z brakiem wpłat, w dniu 24 kwietnia 2019 r. (...) Sp. z o. o. wypowiedziała umowy leasingu o numerach (...), (...), (...), (...) i skierowała do (...) Sp. z o. o. ww. wypowiedzenia umów wraz z wezwaniem do zwrotu przedmiotów leasingu, które zostały doręczone w dniu 26 kwietnia 2019 r.

W dniu 24 maja 2019 r. (...) Sp. z o. o. z siedzibą w X. przy ul. (...), otrzymała od (...) Sp. z o. o. zlecenie odbioru samochodów osobowych A. (...) o numerze rejestracyjnym (...), R. o numerze rejestracyjnym (...), E. (...) (4) o numerze rejestracyjnym (...) i T. o numerze rejestracyjnym (...). Pojazdy nie zostały znalezione pod adresem wskazanym w zleceniu.

Pojazd A. (...) o nr rej. (...) został odnaleziony w dniu 23 września 2022 r. przez funkcjonariuszy służby patrolowej w X. (2) przy ul. (...) na miejscu postojowym naprzeciwko ul. (...) w S..

Odnaleziony został także samochód R. o nr rej. (...).

Pozostałe pojazdy nie zostały zwrócone ani odnalezione.

Fakty uznane za nieudowodnione

1.OCena DOWOdów

Częściowo wyjaśnienia S. S. (2)

Depozycje oskarżonego w zakresie, w jakim potwierdził on zawarcie umów leasingu i odbiór przedmiotów leasingu, były spójne z dowodami z dokumentów w postaci umów leasingowych, faktur zakupu samochodów i protokołów odbioru tych aut. W tej części wyjaśnienia oskarżonego uznać należało za wiarygodne.

zeznania B. L.

Depozycje spójne, rzeczowe, w pełni korespondujące z dowodami z dokumentów, na podstawie których S. S. (1) wydane zostały przedmioty leasingu. Świadek osobiście realizował czynności zmierzające do odebrania tych przedmiotów od oskarżonego, stąd jego relacje co do przebiegu tych zdarzeń opierają się na jego bezpośrednich spostrzeżeniach.

umowy leasingu, faktury, protokoły odbioru, wezwania, wypowiedzenie umów

Dokumenty prywatne, nie budzące wątpliwości co do prawdziwości zawartych w nich informacji.

wydruk KRS

Dokument pochodzący od uprawnionego organu, zawierający dane gromadzone w zakresie przyznanych kompetencji.

Częściowo wyjaśnienia S. S. (2)

Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego w zakresie, w jakim S. S. (1) powątpiewał, że otrzymał wezwania do zwrotu przedmiotów leasingu, a w konsekwencji aby wiedział o tym, że wierzyciel domaga się zwrotu aut. Wskazać bowiem należy, iż oskarżony miał świadomość tego, że zalega z płatnościami z tytułu rat leasingowych. Jako jedyna osoba zarządzająca spółką (...), która w jej imieniu podpisała umowy leasingu, był w pełni świadomy obowiązków wynikających z zawartych umów, w tym - co oczywiste - z konieczności regularnego opłacania rat leasingowych. Miał też pełną świadomość co do tego, że raty te nie są uiszczane, na co wskazują jego depozycje (k. 65). Miał też świadomość tego, co wynikało wprost z zawartych umów, że niepłacenie rat leasingowych skutkować będzie wypowiedzeniem tych umów i w konsekwencji obowiązkiem zwrotu przedmiotów leasingu. W odniesieniu do tej ostatniej kwestii wiedział także, iż wszelka korespondencja będzie kierowana do spółki na adres podany w umowach, w szczególności gdy adres taki jako siedziba spółki ujawniony był też w KRS. Tym samym jako w pełni skuteczne uznać należało doręczenie wypowiedzeń i wezwania do zwrotu przedmiotów leasingu, które to doręczenie nastąpiło w dniu 26 kwietnia 2019 r. do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Należy w tym kontekście zauważyć, że siedziba spółki (...) mieściła się w mieszkaniu należącym do niego i jego żony, z którą – jak podał – rozwiódł się dopiero w 2020 r., a do tego czasu – wedle wyjaśnień oskarżonego – spółka prowadziła jeszcze działalność. Stąd wątpliwości oskarżonego co do tego, czy wiedział o wypowiedzeniu umów leasingu i wezwaniu spółki do zwrotu przedmiotów leasingu, uznać należało za jedynie przyjętą linię obrony.

Również twierdzenia jakoby oczywistym i wiadomym leasingodawcy było, że przedmioty leasingu zostały „podnajęte”, obliczone były na uwolnienie się od odpowiedzialności karnej. Po pierwsze, zauważyć należy, że oskarżony jako jedyna osoba uprawniona do reprezentowania spółki i jako jedyna faktycznie działająca w jej imieniu, podpisał umowy leasingowe, których integralną częścią były Ogólne Warunki Leasingu, a z których to jednoznacznie wynikał obowiązek uprzedniego uzyskania zgody leasingodawcy na zarobkowy podnajem. Po wtóre, firma, pod którą spółka prowadziła działalność, nie dawała podstaw do uznania, że leasingodawca wiedział o tym i na to się godził, że oskarżony powierzone mu przedmioty leasingu wyda osobom trzecim.

Reasumując, wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie stanowią – zdaniem Sądu - wyraz przyjętej linii obrony. Oskarżony, jako jedyna osoba umocowana do reprezentowania spółki i do prowadzenia jej spraw w granicach zakreślonych

Kodeksem spółek handlowych, winien dbać zgodnie z podpisanymi umowami leasingowymi o wydane mu przedmioty leasingu, winien opłacać raty, a w przypadku wypowiedzenia tych umów, na żądanie leasingodawcy w zakreślonym terminie przedmioty leasingu winien zwrócić. Okoliczności, że wyleasingowane samochody zostały wydane innej osobie, że kto inny przyjął na siebie ciężar opłacania rat leasingowych, że oskarżony nie wie, gdzie pojazdy się faktycznie znajdują, nie są okolicznościami ekskulpującymi. Wręcz przeciwnie, świadczą o tym, że oskarżonych powierzonymi mu przedmiotami leasingu postąpił tak, jakby stanowiły one jego własność.

1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU

3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Odpowiedzialność karną na podstawie art. 284 § 2 kk ponosi ten, kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą. Kwalifikowaną postać tego występku z uwagi na wartość przywłaszczonego mienia przewiduje art. 294 § 1 kk, który nakazuje przyjąć surowszą odpowiedzialność w stosunku do czynów, których przedmiotem zamachu jest mienie znacznej wartości, a zatem mienie przewyższające w myśl art. 115 § 5 kk wartość 200.000 złotych.

Według powszechnie akceptowanego w doktrynie i orzecznictwie stanowiska warunkiem odpowiedzialności za przywłaszczenie jest, po pierwsze, niebezprawne uprzednie posiadanie rzeczy ruchomej przez sprawcę; po wtóre, podjęcie przez sprawcę uzewnętrznionego zachowania manifestującego wobec osób trzecich (świata zewnętrznego) przez rozporządzenie posiadaną rzeczą ruchomą lub inne zachowanie, jakoby rzecz ta stanowiła własność sprawcy lub jakoby przysługiwało mu do tej rzeczy ruchomej inne prawo.

Przywłaszczenie polega na rozporządzaniu cudzą rzeczą, która już uprzednio znajdowała się w posiadaniu przywłaszczającego. Jak wskazuje się w orzecznictwie: „

przywłaszczeniem w rozumieniu kodeksu karnego jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie znajdującym się w posiadaniu sprawcy, cudzym mieniem ruchomym przez włączenie go do majątku swego (...) i powiększenie w ten sposób swojego lub innej osoby stanu posiadania (...)” albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do rzeczy ruchomej uprawnień właścicielskich bądź też przeznaczenie jej na cel inny niż przekazanie właścicielowi (tak: wyrok SN z 2.12.2008 r., III KK 221/08 oraz wyrok SA w Lublinie z 3.12.1998 r., II AKa 176/98). W pewnych wypadkach przy przywłaszczeniu nie dochodzi do powiększenia stanu majątkowego sprawcy przez włączenie do niego przywłaszczonej rzeczy lub prawa majątkowego. W wypadku bowiem zniszczenia rzeczy lub darowania jej innej osobie konstytutywne dla przywłaszczenia znaczenie ma pierwsza czynność dokonana przez sprawcę, w której przejawia się jego stosunek do rzeczy lub prawa majątkowego wyrażający się w postępowaniu z tą rzeczą lub prawem majątkowym jak właściciel.

Ze względu na fakt władania (posiadania) rzeczą lub prawem majątkowym przez przywłaszczającego przed dokonaniem przywłaszczenia samo przywłaszczenie musi zostać przez niego w odpowiedni sposób zamanifestowane na zewnątrz. Owo uzewnętrznienie przywłaszczenia musi przyjmować postać zachowania uniemożliwiającego osobie, której przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy, swobodne nią rozporządzanie. Sprawca dla dokonania tego przestępstwa musi podjąć chociażby jedną czynność w stosunku do rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego, która wskazuje, że traktuje on rzecz lub prawo majątkowe tak, jakby był ich właścicielem.

Manifestacja zamiaru włączenia przez sprawcę rzeczy do swojego majątku dokonywać się może w różnorodnych formach, np. przez bezprawne zużycie lub przetworzenie rzeczy, przekazanie rzeczy znajdującej się w posiadaniu sprawcy innej osobie na własność, sprzedaż rzeczy, darowiznę lub bezprawne zatrzymanie rzeczy w zamiarze dysponowania nią przez sprawcę jak własną, traktowanie rzeczy w inny sposób niż swojej własności, postawienie na rzeczy znaku własności sprawcy, itp. Istotne dla zachowań manifestujących jest uzewnętrznienie celu sprawcy sprowadzającego się do woli zerwania więzi łączącej właściciela z rzeczą i włączenia jej do swojego majątku lub traktowania rzeczy przez sprawcę jak własną (por. B. Michalski [w:]

Kodeks karny..., red. A. Wąsek, s. 912). Trafnie wskazuje Sąd Najwyższy, że „

charakterystyczne dla przestępstw stypizowanych w art. 284 § 1 i 2 k.k. działanie, polegające na zatrzymaniu czy też rozporządzeniu cudzym składnikiem majątku jak własnym (np. przez jego zniszczenie czy wyzbycie się go), odzwierciedla odnoszący się do jego skutków cel sprawcy, który – w sposób tożsamy dla celu przyświecającego sprawcy kradzieży cudzej rzeczy – sprowadza się do nieodwracalnego pozbawienia innej osoby mienia i uczynienia z niego swojej własności” (tak wyrok SN z 3.10.2005 r., V KK 15/05). Należy podkreślić, że z uwagi na fakt, że sprawca przywłaszczenia nie zabiera cudzego mienia ruchomego w celu przywłaszczenia, lecz bezprawnie rozporządza cudzą rzeczą ruchomą, która znalazła się w jego legalnym, niebezprawnym posiadaniu, „dla oceny zachowania sprawcy mają więc znaczenie zarówno moment wejścia w posiadanie rzeczy, jak i moment rozporządzenia rzeczą” (

vide uzasadnienie wyroku SN z 4.01.2006 r., IV KK 376/05).

Dokonując oceny prawno-karnej działania podjętego przez oskarżonego S. S. (1) należy podkreślić, że znajdował się on w sytuacji, w której był on w niebezprawnym posiadaniu rzeczy, które następnie przywłaszczył. Ten element odróżnia przywłaszczenie od kradzieży. Stanowisko judykatury i doktryny jest w tym względzie utrwalone. Warto w tym miejscu odwołać się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2006 r. (sygn. akt IV KK 376/05), w którym wyrażony został pogląd, iż „w przeciwieństwie do kradzieży sprawca przywłaszczenia nie zabiera cudzego mienia ruchomego w celu przywłaszczenia, lecz bezprawnie rozporządza cudzą rzeczą ruchomą, która znalazła się w jego legalnym, niebezprawnym posiadaniu”. W przypadku zaś oskarżonego uznać należało, iż dopuścił się on kwalifikowanej postaci tego przywłaszczenia, albowiem jego działanie odnosiło się do rzeczy mu powierzonych przez leasingodawcę.

W tym miejscu warto przywołać się wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 27 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 371/23, w którym wskazano, że odmawiając wydania naczep i ukrywając je przed leasingodawcą, oskarżony zamanifestował zamiar ich przywłaszczenia, tj. traktowania jak własne, jak składniki swojego majątku. Mógł postąpić zgodnie z normą nakazującą zwrócić naczepy na wezwanie leasingodawcy, ale świadomie tego nie uczynił.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że oskarżony S. S. (1) zamanifestował zamiar przywłaszczenia samochodów opisanych w akcie oskarżenia, gdy po odebraniu wezwania do zapłaty w dniu 11 kwietnia 2019 r. w dalszym ciągu nie uiścił zaległych wpłat z tytułu leasingu, a następnie, gdy w dniu 26 kwietnia 2019 r. oskarżonemu doręczone zostały wypowiedzenia umów wraz z wezwaniem do zwrotu przedmiotów leasingu, S. S. (1) nie zwrócił pojazdów, nie podjął działań, które mogłyby realnie przyczynić się do ujawnienia faktycznych miejsc ich przechowywania, wręcz przeciwnie bez jakiegokolwiek nadzoru wydał przedmioty leasingu innej osobie, w żaden sposób tego nie udokumentował, co świadczy wprost o tym, że z przedmiotami tymi postąpił jak właściciel, który może także przedmiotów własności się wyzbyć. Brak odpowiedzi na wezwanie do zwrotu pojazdów, unikanie kontaktu z leasingodawcą, wprost świadczą o włączeniu ich jako składników do swojego majątku. Wprawdzie oskarżony wyjaśniał, że zawarł umowy leasingu, a następnie wynajął samochody P. A., rzekomo byłemu prokurentowi (...) Sp. z o.o. Powyższe twierdzenia nie znajdują jednak oparcia w KRS Rejestrze Przedsiębiorców, nadto pozostają w sprzeczności z Ogólnymi Warunkami Leasingu, w których znajduje się zapis, że Korzystający nie może bez uprzedniej zgody Finansującego, wyrażonej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, wykorzystywać Przedmiotu Leasingu m.in. do zarobkowego podnajmu (§ 8 ust. 4).

Zdaniem Sądu, mimo zawarcia czterech umów leasingowych,

notabene w różnych datach, to niewiązanie się z tych umów i niezwrócenie przedmiotów leasingu traktować należało jako jeden czyn zabroniony, którego przedmiotem zamachu były jednocześnie cztery rzeczy, zgodnie z zasadą jedności czynu wyrażoną w art. 11 § 1 kk. W jednej bowiem dacie oskarżony zamanifestował zamiar włączenia wszystkich czterech przedmiotów leasingu do swojego majątku.

Mając na uwadze łączną wartość rzeczy, które oskarżony przywłaszczył, wyrażającą się w kwocie 439.805,00 zł, czyn oskarżonego należało zakwalifikować jako występek z art. 284 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk.

1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i

środki związane z poddaniem sprawcy próbie

S. S. (3)

I. I.

Oskarżonemu na podstawie art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk wymierzona została karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.

Przy wymiarze kary Sąd kierował się dyrektywami wskazanymi w art. 53 kk. W odniesieniu do tego czynu podkreślić, należy, iż zarówno stopień winy, jak i stopień społecznej szkodliwości tego czynu był znaczny. Oskarżony dopuścił się tego czynu, mając pełną świadomość jego bezprawności, nie działał w żadnych szczególnych warunkach, które mogłyby usprawiedliwić jego działanie chociażby w części. Także stopień społecznej szkodliwości tego czynu był znaczny, albowiem przedmiotem zamachu było mienie, którego wartość istotnie przekroczyła próg wyznaczający kwalifikowaną postać przestępstwa przywłaszczenia powierzonej rzeczy.

Okolicznością łagodzącą była natomiast niekaralność oskarżonego w dacie popełnionego przez niego czynu.

Wymierzając oskarżonemu karę, Sąd miał też na względzie cele zapobiegawcze i wychowawcze, a zatem w szczególności indywidualne oddziaływanie na osobę sprawcy, aby uzmysłowić mu naganność podjętego przez niego działania, ale także mając na względzie potrzeby kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa i jednoznaczne okazanie braku akceptacji zachowań godzących w porządek prawny. W szczególności dezynwoltura, z jaką oskarżony podchodził do obowiązków dbania o cudzą własność, wyrażająca się w braku jakiekolwiek kontroli nad powierzonym mu mieniem, winna była się spotkać z odpowiednio dolegliwą reakcją prawnokarną.

Z tych względów jedynie nieuchronna kara, cele opisane powyżej może spełnić. Wymiar tej kary - mimo dominujących okoliczności obciążających - ukształtowany został wprawdzie w dolnym ustawowym zagrożeniu przewidzianym za dany występek, niemniej kara ta będzie – zdaniem Sądu – adekwatna i jednocześnie odpowiednio dolegliwa.

Celem postępowania karnego, w tym orzeczonych i wykonanych kar, jest oddziaływanie na osobę sprawcy, aby faktycznie zrozumiał on naganność swojego postępowania i nabrał krytycznego stosunku do tego, czego się uprzednio dopuścił. To krytyczne spojrzenie winno też sprawić, że ponownie nie powróci on na drogę przestępczą.

1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

S. S. (3)

II. II.

Na podstawie art. 46 § 1 kk nałożony została na oskarżonego S. S. (2) obowiązek częściowego naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego (...) Sp. z o.o. w X. kwoty 119.000,00 zł. Wysokość tego obowiązku określona została przy uwzględnieniu faktu odnalezienia dwóch z czterech wyleasingowanych pojazdów oraz wartości aut wskazanych w umowach leasingowych.

1.inne zagadnienia

1.KOszty procesu

III. Na podstawie art. 626 § 1 kpk, art. 627 kpk oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r.

o opłatach w sprawach karnych

oskarżony został obciążony kosztami procesu, na które składały się wydatki w kwocie 40 zł oraz opłata 400 zł, albowiem wysokość tych należności nie dawała podstaw do uznania, że pokrycie tych należności w jakiejkolwiek mierze zagrażałoby zaspokojeniu przez oskarżonego jego podstawowych potrzeb życiowych.

1.Podpis

sędzia Justyna Koska-Janusz