Środa Wydanie nr 32

Sygnatura akt
VIII U 1230/25
Sąd
Sąd Okręgowy w Łodzi
Wydział
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
16 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie zmienione
Opublikowano w portalu
26 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Praca i ZUS
Sąd Okręgowy w Łodzi
© autorzy OpenStreetMap

Praca i ZUS

Komisja uznała ją za samodzielną. Biegły po wizycie w domu stwierdził niezdolność

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Wnioskodawczyni domagała się świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Organ rentowy odmówił, powołując się na orzeczenie komisji lekarskiej, według którego nie była niezdolna.

Ustalenia sądu

Biegły kardiolog-internista, który badał wnioskodawczynię w miejscu zamieszkania, stwierdził, że wymaga stałej lub długotrwałej pomocy innej osoby. Biegły diabetolog uznał, że sama cukrzyca nie powoduje niezdolności.

Rozstrzygnięcie

Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał prawo do świadczenia uzupełniającego od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r., a koszty pomocy prawnej z urzędu w kwocie 442,80 zł nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa.

Dlaczego

Sąd oparł się na opinii biegłego kardiologa, który osobiście zbadał wnioskodawczynię, i uznał ocenę komisji za nieprawidłową. Komisja orzekała bez badania, po zarzutach wadliwości orzeczenia.

Więcej o sprawie

Biegły opisał, że wnioskodawczyni wstaje tylko z pomocą innej osoby i praktycznie leży. Sąd zmienił decyzję organu i przyznał świadczenie od 1 stycznia 2025 r. do 31 grudnia 2026 r.

Wnioskodawczyni cierpi na przewlekłą niewydolność serca, cukrzycę typu 2 i niewydolność nerek. Komisja orzekała na podstawie dokumentacji, bez badania osoby.

Za nieprawidłową zatem należy uznać ocenę zdolności do samodzielnej egzystencji odwołującej się dokonaną przez komisję lekarską ZUS, na której orzeczenie powołał się organ rentowy w zaskarżonej decyzji.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Łodzi
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie zmienione
Sąd
Sąd Okręgowy w Łodzi, VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura
VIII U 1230/25

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Sygn. akt VIII U 1230/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 września 2026 roku

Sąd Okręgowy w Łodzi VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Pomorska

po rozpoznaniu w dniu 7 września 2026 roku w T. na rozprawie

sprawy z wniosku

O. V.

przeciwko

Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w T.

o świadczenie uzupełniające

w związku z odwołaniem O. V.

od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w T.

z dnia 21 marca 2025 roku, znak (...)

1. zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje O. V. prawo do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji od dnia 1 stycznia 2025 roku do dnia 31 grudnia 2026 roku;

2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego

w Łodzi na rzecz radcy prawnego B. Z. kwotę 442,80 złotych (czterysta czterdzieści dwa złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej O. V. przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.

SSO Agnieszka Olejniczak- Kosiara

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 21.03.2025 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) w U. odmówił P. A. prawa do świadczenia uzupełniającego. W uzasadnieniu wskazano, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej Kasy z dnia 13.03.2025 roku ustalono, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

(decyzja – k. 154-54 verte załączonych do sprawy akt organu KRUS)

Odwołanie od w/w decyzji wniosła P. A., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę, poprzez przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że jej stan zdrowia powoduje całkowitą niesamodzielność oraz konieczność sprawowania nad nią stałej, całodobowej opieki, co czyni ją osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji.

(odwołanie - k. 3-3 verte)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w treści zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie – k. 26-26 verte)

Na rozprawie w dniu 7 września 2026 roku pełnomocnik wnioskodawczyni poparła odwołanie oraz wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Pełnomocnik KRUS wniósł o oddalenie odwołania.

(ostateczne stanowiska procesowe stron e-protokół z rozprawy z dnia 7 września 2026 roku 00:04:14-00:05:48 płyta CD - k. 130 )

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. A. urodziła się w (...)

(okoliczność bezsporna)

P. A. jest uprawniona do renty rolniczej wypadkowej.

(okoliczność bezsporna)

W dniu 28.01.2025 r. wnioskodawczyni wystąpiła do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia uzupełniającego dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

(wniosek – k. 138- 39 załączonych do sprawy akt organu rentowego)

W dniu 13 lutego 2025 roku P. A. została zbadana przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS, który rozpoznał u wnioskodawczyni przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze, cukrzycę t.2, przewlekłą niewydolność nerek, zaćmę, żylaki kończyn dolnych, zaćmę, przebyte złamanie kości udowej. W związku z powyższym Lekarz Rzeczoznawca Kasy uznał skarżącą za niezdolną do samodzielnej egzystencji od dnia

22 stycznia 2025r. do lutego 2026r.

(orzeczenie – k. 142 załączonych do sprawy akt, opinia nieponumerowane karty dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej załączonej do akt KRUS)

Po zgłoszeniu zarzuty wadliwości orzeczenia, Komisja Lekarska KRUS po przeanalizowaniu przedstawionej dokumentacji medycznej wnioskodawczyni (bez badania) stwierdziła w dniu 13 marca 2025 roku u wnioskodawczyni nadciśnienie tętnicze, cukrzycę t.II, przebyte złamanie kości udowej lewej, żylaki kk. dolnych z owrzodzeniem k.dolnej lewej w wywiadzie, niewydolność serca z zachowaniem frakcji wyrzutowej. Komisja Lekarska uznała, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji.

(orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS – k. 152-152 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego, opinia nieponumerowane karty dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej załączonej do akt KRUS)

W wyniku powyższego orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

(decyzja – k. 154-54 verte załączonych do sprawy akt organu KRUS)

W sądowym badaniu z zakresu kardiologii u ubezpieczonej stwierdzono: przewlekłą niewydolność serca III wg (...) z zachowaną frakcją wyrzutową (EF – 50%), przewlekły zespół wieńcowy, napadowe migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze kontrolowane lekami, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperurykemię oraz zakrzepicę żył kończyn dolnych, stan po zabiegu operacji zaćmy oka lewego zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych (brak dokumentacji).

Wnioskodawczyni jest obciążona poważnymi przewlekłymi schorzeniami warunkującymi dość poważny, ogólny stan zdrowia z punktu widzenia biegłego kardiologa -internisty. Jest osobą z bardzo ograniczonymi możliwościami przemieszczania się, wstaje tylko z pomocą innej osoby, wymaga stałej pomocy we wszystkich czynnościach, dodatkowo zgłasza dolegliwości, takie jak bóle stawów kręgosłupa i stawów kolanowych. Nie do końca jasna jest etiologia i przyczyna takich ograniczeń. Nie była w ostatnim czasie hospitalizowana, ostatni pobyt był w izbie przyjęć ZOZ w U. w grudniu 2022 roku z rozpoznaniem hiperkaliemii. Wnioskodawczyni jest niewątpliwie obciążona schorzeniami kardiologicznymi – choroba przewlekła, ma rozpoznane także nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków i niewydolność serca. Brak jest obecnie danych na znaczące uszkodzenie mięśnia sercowego w badaniu USG serca ECHO z marca 2025 r. – wykazano zachowaną dobrą globalną funkcję skurczową mięśnia lewej komory serca z oszacowaną frakcją wyrzutową EF 50% (tj. nieco poniżej dolnej granicy normy), opisano odcinkowe zaburzenia kurczliwości ściany dolnej pod postacią hipokinezy oraz opisana małą niedomykalność zastawki mitralnej. Dodatkowo wnioskodawczyni ma rozpoznawane napadowe migotanie przedsionków. Migotanie przedsionków jest jedną z najczęstszych arytmii obserwowanych w populacji, częstość występowania tej arytmii rośnie wraz z wiekiem. Internistyczni wnioskodawczyni leczy się z powodu cukrzycy typu 2, przyjmuje leki doustne, wymaga okresowej kontroli diabetologicznej. W całościowej ocenie dominują więc problemy ogólnointernistyczne. Jak wynika z dostępnych danych od wnioskodawczyni i badania osobistego, ubezpieczona jest osobą praktycznie leżącą, bardzo słabo porusza się po mieszkaniu, tylko z pomocą innej osoby, nie porusza się poza terenem domu, nie zrobi sama zakupów, nie jest w stanie przygotować samodzielnie posiłków. W ogólnej ocenie internistycznej - z uwzględnieniem schorzeń internistyczno- kardiologicznych i towarzyszących schorzeń narządu ruchu, ubezpieczona wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W skali X. wnioskodawczyni uzyskała 40 pkt. U wnioskodawczyni występują schorzenia internistyczne oraz nasilone objawy zniedołężnienia w przebiegu licznych schorzeń, co stanowi o powstaniu niezdolności do samodzielnej egzystencji od daty wniosku do dnia 31 grudnia

2026 r.

(pisemna opinia biegłego specjalisty kardiologa - k. 48-51)

Jak wyżej wskazano wnioskodawczyni nie jest w stanie samodzielnie poruszać się, jest praktycznie osobą leżącą, może przejść do WC tylko z pomocą innej osoby lub z pomocą chodzika, samodzielnie nie da rady wykonywać takich czynności, jak mycie się, przygotowanie posiłków, robienie zakupów, wychodzenie z domu, odbywanie wizyt lekarskich, ma trudności w utrzymaniu kubka z uwagi na drżenie rąk, dodatkowo podaje przy wykonywaniu najprostszych czynności bardzo szybko się męczy. Fakt braku wyjaśnionej etiologii schorzenia i braku rozszerzonej diagnostyki nie zmienia jednak zastanego stanu zdrowia, nie powoduje też, że nie należy tego w ocenianiu uwzględnić. Podobna kwestia, tj. że stan jest stabilny nie oznacza że jest dobry i nie oznacza, że nie istnieją ograniczenia warunkujące niezdolność do samodzielnej egzystencji.

(uzupełniając pisemna opinia biegłego z zakresu kardiologii – k. 73-74)

Z punktu widzenia diabetologii w opinii wydanej

na podstawie akt sprawy rozpoznano u ubezpieczonej cukrzycę typu 2, wyrównaną, niepowikłaną, leczoną lekami doustnymi. Wnioskodawczyni nie wymagała z powodu cukrzycy hospitalizacji. Stopień zaawansowania cukrzycy typu 2 nie powoduje u wnioskodawczyni niezdolności do samodzielnej egzystencji.

(pisemna opinia biegłego specjalisty diabetologa - k. 100-101)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym także w aktach rentowych ZUS i dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej ZUS, których to wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, a które nie były też kwestionowane przez żadną ze stron pod względem ich autentyczności, jak i prawdziwości zawartych w nich informacji. Nadto opierając na opiniach biegłych sądowych lekarzy, tj. kardiologa – internisty oraz diabetologa.

Opinie biegłych wydane zostały w sposób rzetelny, obiektywny i jasny, przy uwzględnieniu aktualnego na datę wydania decyzji stanu zdrowia odwołującego i naruszenia sprawności jego organizmu, jak również przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa. Opisują one w sposób przejrzysty i wyczerpujący aktualny stan zdrowia wnioskodawczyni. Każdy z biegłych formułował swoje wnioski z punktu widzenia posiadanej specjalizacji.

Organ rentowy złożył zastrzeżenia do opinii biegłego kardiologa – internisty, wskazując, że z opinii nie wynika, jakie były podstawy uznania, że wnioskodawczyni jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Biegły wskazał że stan wnioskodawczyni jest w miarę stabilny, podczas badania ubezpieczona była wydolna krążeniowo i oddechowo. Organ wskazał, że podawany przez odwołującą stan zdrowia, nie został potwierdzony w dokumentacji medycznej.

Biegły odniósł się do podnoszonych zastrzeżeń przez organ rentowy i wyjaśnił, że w celu zobiektywizowania badania dokonał własnej oceny w skali X. i w jego ocenie wnioskodawczyni uzyskała 40 pkt. Poza tym wskazał, że fakt braku wyjaśnionej etiologii schorzenia i braku rozszerzonej diagnostyki nie zmienia jednak zastanego stanu zdrowia, nie powoduje też, że nie należy tego w ocenianiu uwzględnić. Podobna kwestia, tj. że stan jest stabilny nie oznacza że jest dobry i nie oznacza, że nie istnieją ograniczenia warunkujące niezdolność do samodzielnej egzystencji.

W ocenie Sądu, określenie, że ”stan pacjenta jest dobry” w chwili badania, odnosi się do oceny klinicznej, a nie do zdolności pacjenta do samodzielnej egzystencji. Biegły kardiolog - internista stwierdził u wnioskodawczyni szereg jednostek chorobowych i dokonał oceny stanu zdrowia po przeprowadzeniu

osobistego badania odwołującej w miejscu jej zamieszkania, czego nie zrobiła Komisja Lekarska KRUS Jest to istotne, że biegły dokonał badania wnioskodawczyni, ponieważ mógł dokonać oceny zachowanej samodzielności odwołującej. Podkreślić także należy, że pomimo szeregu dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów, nie zawsze wszystkie schorzenia zostają zdiagnozowane w dokumentacji medycznej, co wynika z różnych okoliczności, jak dostępność odpowiednich placówek medycznych, czy wiek i stan pacjentów, którzy często nie są w stanie samodzielnie udać się do lekarza oraz uzależnieni są od możliwości czasowych i komunikacyjnych swoich opiekunów.

W tym miejscu wskazać także należy, że dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, a mianowicie korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Do dowodów tych nie mogą więc mieć zastosowania wszystkie zasady o prowadzeniu dowodów, a w szczególności art. 217 § 1 k.p.c. W konsekwencji nie można przyjąć, że Sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii kolejnych biegłych lub z opinii instytutu, jedynie wtedy gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona już do sprawy zawiera istotne braki, względnie też nie wyjaśnia istotnych okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974r. II CR 817/73, niepubl).

W związku z czym Sąd oddalił wniosek pełnomocnika KRUS o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego kardiologa. Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym przy ocenie opinii biegłych lekarzy sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w tej opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. Odmienne ustalenie w tej mierze może być dokonane tylko na podstawie opinii innych biegłych lekarzy, jeżeli ich opinia jest bardziej przekonywająca oraz wszechstronnie przedstawia kwestię nasuwającą wątpliwości w sprawie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 1987 roku, sygn. akt II URN 228/87, publ. (...) 1988/7/62).

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:

W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych, odwołanie wnioskodawczyni jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art.1 ust. 3 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 723) świadczenie uzupełniające przysługuje osobom zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli są:

1) obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub

2) posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub

3) cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W myśl art. 2 ust. 1 i 2 ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”.

Świadczenie uzupełniające przysługuje osobom uprawnionym, które nie posiadają prawa do świadczeń pieniężnych finansowanych ze środków publicznych albo suma tych świadczeń o charakterze innym niż jednorazowe, wraz z kwotą wypłacaną przez zagraniczne instytucje właściwe do spraw emerytalno-rentowych, z wyłączeniem renty rodzinnej przyznanej w okolicznościach, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672), zasiłku pielęgnacyjnego, dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.), dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 759 i 2760 oraz z 2024 r. poz. 123), świadczenia ratowniczego z tytułu wysługi lat w ochotniczej straży pożarnej, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 194, 658 i 1560), dodatku węglowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1630), dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, o którym mowa w art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1772, 1693 i 2760), dodatku elektrycznego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1704, 1785 i 2760), świadczenia wspierającego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 i 2760), oraz innych dodatków i świadczeń wypłacanych wraz z tymi świadczeniami na podstawie odrębnych przepisów przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 2157,80 zł miesięcznie.

W myśl art. 4 ust. 1 -3 ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje osobie uprawnionej w wysokości nie wyższej niż 500 zł miesięcznie, przy czym łączna kwota świadczenia uzupełniającego i świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 2, nie może przekroczyć 2157,80 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem wyłączeń, o których mowa w art. 2 ust. 2.

W razie przyznania, ustania lub ponownego obliczenia wysokości świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 2, świadczenie uzupełniające podlega ponownemu obliczeniu z urzędu, w taki sposób, aby łączna kwota świadczeń, o których mowa w art. 2 ust. 2, wraz ze świadczeniem uzupełniającym, nie przekroczyła kwoty 2157,80 zł miesięcznie, z zastrzeżeniem wyłączeń, o których mowa w art. 2 ust. 2.

Świadczenie uzupełniające nie przysługuje osobie uprawnionej, która jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności, z wyjątkiem osoby uprawnionej, która odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego.

Zgodnie z art. 6 ustawy świadczenie uzupełniające przysługuje od miesiąca, w którym zostały spełnione warunki wymagane do jego przyznania, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o to świadczenie.

Z kolei art. 27 ust. 2 stanowi, iż świadczenie uzupełniające przysługuje od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie uzupełniające, na zasadach określonych w ustawie.

W myśl art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa w art. 2 ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy: ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustaw.

W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych orzeka się niezdolność do samodzielnej egzystencji - art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stosowany na podstawie art. 7 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

Niezdolność do pracy jak i niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, natomiast jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji przed upływem 5 lat, niezdolność do pracy lub niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeka się na okres dłuższy niż lat 5 (art. 13 ust. 2 i 3, cytowanej powyżej, ustawy).

Termin "niezdolność do samodzielnej egzystencji" mieści w sobie tak opiekę, oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp., jak również pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza (por. wyrok SA w Szczecinie z dnia 6 września 2012 r., III AUa 372/12, LEX nr 1217775).

W wyroku z dnia 19 października 2017 r., III AUa 872/16 (LEX nr 2427732) Sąd Apelacyjny w Szczecinie wskazał, że sam termin "niezdolność do samodzielnej egzystencji" zdefiniowany w art. 13 ust. 5 ustawy emerytalno-rentowej oznacza spowodowaną naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Pojęcie to ma zatem szeroki zakres przedmiotowy. Trzeba przy tym odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp., od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza (tak też SA w Katowicach w wyroku z dnia 21 lutego 2002 r., III AUa 1333/01, OSA 2003/7/28).

W ujęciu ustawowym osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji jest nie tylko osoba całkowicie bezradna, czy też obłożnie chora, ale również taka, która jest wystarczająco sprawna, aby samodzielnie wykonywać podstawowe czynności dnia codziennego, lecz z uwagi na trudności w poruszaniu się lub inne poważne upośledzenie sprawności potrzebuje pomocy w tych sprawach, które wymagają opuszczenia domu (por. wyrok SA w Białymstoku z dnia 11 grudnia 2012 r., III AUa 379/12, K. nr 715092).

Przyjęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga ustalenia, że dana osoba ze względu na naruszenie sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie czy odwołująca się jest niezdolna do samodzielnej egzystencji w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. Okoliczność tę, jako wymagającą wiadomości specjalnych, ustalił Sąd - stosownie do treści art. 278 § 1 k.p.c. - na podstawie opinii biegłych lekarzy sądowych. W zakresie oceny zdolności wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji przeprowadzono dowód z opinii biegłych, z których dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy kluczową ostatecznie okazały się opinia biegłego kardiologa - internisty.

Biegły kardiolog we wnioskach złożonej opinii wskazał, że u ubezpieczonej po przeprowadzeniu osobistego badania stwierdzono: przewlekłą niewydolność serca III wg (...) z zachowaną frakcją wyrzutową ((...) 50%), przewlekły zespół wieńcowy, napadowe migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze kontrolowane lekami, cukrzycę typu 2, przewlekłą niewydolność nerek, hiperurykemię oraz zakrzepicę żył kończyn dolnych, stan po zabiegu operacji zaćmy oka lewego zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych (brak dokumentacji).

Wnioskodawczyni jest obciążona poważnymi przewlekłymi schorzeniami warunkującymi dość poważny, ogólny stan zdrowia z punktu widzenia biegłego kardiologa internisty. Jest osobą z bardzo ograniczonymi możliwościami przemieszczania się, wstaje tylko z pomocą innej osoby, wymaga stałej pomocy we wszystkich czynnościach, dodatkowo zgłasza dolegliwości takie jak bóle stawów kręgosłupa i stawów kolanowych. Nie do końca jasna jest etiologia i przyczyna takich ograniczeń. Wnioskodawczyni jest niewątpliwie obciążona schorzeniami kardiologicznymi – choroba przewlekła, ma rozpoznane także nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków i niewydolność serca. W całościowej ocenie dominują więc problemy ogólnointernistyczne. Jak wynika z dostępnych danych od wnioskodawczyni i badania osobistego, ubezpieczona jest osobą praktycznie leżącą, bardzo słabo porusza się po mieszkaniu, tylko z pomocą innej osoby, nie porusza się poza terenem domu, nie zrobi sama zakupów, nie jest w stanie przygotować samodzielnie posiłków, umyć się, wyjść z domu, odbyć wizyty lekarskiej, ma trudności w utrzymaniu kubka z uwagi na drżenie rąk, dodatkowo podaje przy wykonywaniu najprostszych czynności bardzo szybko się męczy. W ogólnej ocenie internistycznej - z uwzględnieniem schorzeń internistyczno- kardiologicznych i towarzyszących schorzeń narządu ruchu, ubezpieczona wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W skali X. wnioskodawczyni uzyskała 40 pkt. U wnioskodawczyni występują schorzenia internistyczne oraz nasilone objawy zniedołężnienia w przebiegu licznych schorzeń, co stanowi o powstaniu niezdolności do samodzielnej egzystencji od daty wniosku do dnia 31 grudnia

2026 r. Za nieprawidłową zatem należy uznać ocenę zdolności do samodzielnej egzystencji odwołującej się dokonaną przez komisję lekarską ZUS, na której orzeczenie powołał się organ rentowy w zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze powyższe oraz treść art. 6 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477

14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję orzekając, jak w sentencji wyroku.

Hasła tematyczne: Wysokość świadczenia

40 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 16 września 2026 r.
  2. Po 25 dniach trafia do portalu połowa orzeczeń
  3. Portal: 26 października 2026 r. W serwisie od 4 listopada 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.