Smary z importu i spóźnione sprawozdania. Sąd obniżył karę z 110 tys. do 11 tys. zł

wyroku z dnia 13 kwietnia 2026 r.

Decyzją z dnia 12 sierpnia 2024 r. znak: (...) DKN: (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a

ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne

(Dz.U. z 2024 r., poz. 266 z późn. zm., dalej też „Pe”) oraz w zw. z art. 104 k.p.a. i art. 30 ust. 1 Pe, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy – (...) Sp. z o.o. w T. o nr identyfikacji podatkowej (...) w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d Pe, za miesiące: maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 r., orzekł, że:

1. przedsiębiorca nie zachował terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przewiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu, za miesiące maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 r. do Prezesa URE,

2. za działanie opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorcy karę pieniężną w łącznej wysokości 110.000,00 zł (sto dziesięć tysięcy złotych), w tym:

a) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2022 r.,

b) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2022 r.,

c) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2022 r.,

d) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2022 r.,

e) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc październik 2022 r.,

f) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc listopad 2022 r.,

g) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc grudzień 2022 r.,

h) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc styczeń 2023 r.,

i) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2023 r.,

j) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2023 r.,

k) 10.000,00 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc kwiecień 2023 r.

Odwołanie od decyzji wniósł (...) Sp. z o.o. w T. zaskarżając ją w całości jako wydaną z naruszeniem:

(1) art. 34 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”) w zw. z art. 9 i art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez orzeczenie o nałożeniu na powoda kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b) Pe, podczas gdy wskazany obowiązek sprawozdawczy i ustanowiona na wypadek jego nieterminowego wykonania sankcją w postaci wymierzenia kary pieniężnej wprost naruszają wymienione przepisy, z uwagi na nałożenie na przedsiębiorcę obowiązków o charakterze nieproporcjonalnym, które nie znajdują praktycznego uzasadnienia oraz nie mają zastosowania do przedsiębiorców dokonujących zakupu tych samych towarów wyłącznie w ramach dostawy krajowej i stanowią nieproporcjonalną barierę dla swobodnego przepływu towarów nieuzasadnioną jakimikolwiek względami określonymi w art. 36 TFUE (tj. nie są uzasadnione w żadnym razie względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt, ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej),

(2) art. 2, art. 20, art. 22, art. 45 ust. 1 art. 178 oraz art. 31 ust. 3 i art. 42 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych UE w zw. z 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej i art. 9 oraz art. 91 ust. 2 Konstytucji RP oraz w zw. z art. 189d k.p.a. i art. 56 ust. 2h pkt 4) i art. 56 ust. 1 pkt 12b) Pe poprzez stwierdzenie naruszenia i nałożenie kary pieniężnej, mimo że przepisy art. 56 ust. 2h pkt 4) w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b) Pe są sprzeczne z art. 2, art. 10 ust. 1 i 2 w zw. z art. 175 ust. 1, art. 20 w zw. z art. 22, art. 45 ust. 1 w zw. z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, jak również są sprzeczne z art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 KPP UE w zw. z 6 ust. 1 TUE z uwagi na naruszenie proporcjonalności i oderwanie zasad odpowiedzialności oraz wysokości kary od czynnika winy i szkodliwości społecznej czynu, a nałożenie kary w oparciu o stanowisko co do ponoszenia odpowiedzialności na zasadzie obiektywnej narusza dodatkowo art. 189d k.p.a.,

zaś na wypadek nieuwzględnienia zarzutów wskazanych w punktach II.(1) - (2) zarzucił również naruszenie:

(3) art. 56 ust. 1 pkt 12b) w zw. z art. 56 ust. 6a Pe poprzez brak odstąpienia od wymierzenia kary i wymierzenie Spółce kary pieniężnej, mimo że Spółka przedłożyła zaległe sprawozdania określone w art. 43d ust. 1 Pe przed wszczęciem przez organ jakiegokolwiek postepowania, a stopień szkodliwości czynu był znikomy, gdyż:

a) Spółka zidentyfikowała zakupy substancji mogących potencjalnie stanowić paliwa ciekłe, a następnie niezwłocznie samodzielnie i z własnej inicjatywy złożyła wniosek o rejestrację w rejestrze podmiotów przywożących, a także zaległe sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu, wraz ze stosownymi wyjaśnieniami, zanim Prezes URE wszczął jakiekolwiek postępowanie o nałożenie kary pieniężnej;

b) przedłożenie przez Spółkę sprawozdań określonych w art. 43d ust. 1 Pe z opóźnieniem nie spowodowało naruszenia jakiegokolwiek dobra, w tym w szczególności interesów fiskalnych państwa, ani też żadne organy państwa nie zostały wprowadzone w błąd co do sytuacji na rynku paliw, a to z uwagi na fakt, że przywóz dokonany w okresie maj – czerwiec 2022 oraz sierpień 2022 - kwiecień 2023 r. był znikomych rozmiarów, wobec powyższego nie doszło do powstania szkody ani do zagrożenia szkodą , a wszystkie należności publicznoprawne, które były należne w związku z przywozem tych wyrobów, zostały przez Spółkę rozliczone;

c) wszelkie należności publicznoprawne związane z przywozem zostały uiszczone, a w związku z tym, ilości i okoliczności przywozu są nieznaczące z perspektywy celu wprowadzenia przepisów art. 32a i nast. Pe, którym było zagwarantowanie celów fiskalnych Państwa polskiego,

d) przedłożenie przez Spółkę sprawozdań określonych w art 43d ust. 1 Pe z opóźnieniem nie było działaniem zawinionym ani umyślnym, które miałoby na celu uchylenie się od obowiązków regulacyjnych przez Spółkę,

e) działania Spółki nie doprowadziły do uzyskania przez Spółkę jakichkolwiek korzyści majątkowych – wręcz przeciwnie, na skutek autodenuncjacji dokonanej przez Spółkę, Prezes URE wydał decyzję o nałożeniu kary pieniężnej.

Wobec podniesionych zarzutów odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości, ewentualnie, o uwzględnienie odwołania i zmianę Decyzji w punkcie 2 poprzez odstąpienie, na podstawie art. 56 ust. 6a Pe, od wymierzenia Powodowi kary pieniężnej za czyn wskazany w punkcie 1 Decyzji oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz odwołującego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, w przypadku zmiany Decyzji o nieobciążanie Prezesa URE kosztami postepowania.

Sąd Okręgowy, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o.o. w T. w okresie maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 dokonywała przywozu paliw ciekłych oraz nie złożyła do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie, sprowadzań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 r. będąc do tego zobowiązaną.

okoliczność bezsporna

We wskazanym okresie Spółka dokonała przywozu smarów o kodzie CN(...). Ilość sprowadzanych smarów kształtowała się średnio od 1 kg do 53 kg miesięcznie. Smary te Spółka wykorzystywała na użytek własny.

dane przedstawione przez Spółkę, których prawdziwości nie zaprzeczył pozwany

Pismem z dnia 7 lutego 2024 r. spółka (...) Sp. z o.o. w T. złożyła sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 r. W sprawozdaniach tych wskazano, że spółka dokonywała w okresie objętym ich treścią przywozu paliw ciekłych.

Dowód: pismo z dnia 7 lutego 2024 r. wraz ze sprawozdaniami k. 4-50 akt adm.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił (...) Sp. z o.o. w T. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdań o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące maj, czerwiec 2022 r. oraz od sierpnia 2022 r. do kwietnia 2022 r.

Dowód: pismo z dnia 4 kwietnia 2024 r. k. 1-1 akt administracyjnych

12 sierpnia 2024 r. Prezes URE wydał zaskarżoną decyzję.

Dowód: decyzja z dnia 12 sierpnia 2021 r. k. 79-89 akt adm.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o bezsporne twierdzenia stron oraz dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych oraz sądowych.

Sąd Okręgowy, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie jest częściowo uzasadnienie.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a oraz art. 30 ust. 1 Pe.

Pierwszy ze wskazanych przepisów reguluje, że karze pieniężnej podlega ten kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d

ustawy. Z kolei przepis wskazany

in fine zakłada, iż przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Szczegółowy wykaz paliw ciekłych, objętych obowiązkiem koncesyjnym oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących określa

rozporządzenie Ministra Aktywów Państwowych z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących (Dz.U. 2019 r., poz. 2332).

Podmiotem przywożącym, w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 12c Pe jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:

a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub

b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143);

Natomiast przywóz paliw ciekłych, to zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 12d Pe sprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw ciekłych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.

Podmiot przywożący może dokonywać przywozu paliw ciekłych po wpisaniu do rejestru podmiotów przywożących. Wpisu do tego rejestru dokonuje na wniosek podmiotu przywożącego Prezes URE w drodze decyzji (art. 32c Pe).

W świetle powołanych wyżej przepisów prawa i ustaleń stanu faktycznego, oczywiste było, że na (...) Sp. z o.o. w T. ciążył obowiązek sprawozdawczy, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 Pe.

Na wstępie należy wskazać, że Sad w pełni podziela stanowisko Prezesa URE, że obowiązek sprawozdawczy i ustanowiona sankcja w przypadku braku jego realizacji nie stanowią bariery dla swobodnego przepływu towarów o charakterze nieproporcjonalnym. Postanowienia art. 34 TFUE nie stanowią przeszkody w stosowaniu zakazów lub ograniczeń przywozowych, wywozowych lub tranzytowym, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi i zwierząt, ochrony roślin, ochrony narodowych dóbr kultury o wartości artystycznej, historycznej lub archeologicznej, bądź ochrony własności przemysłowej i handlowej. Nie jest kwestionowane przez powoda, że przedmiotowa regulacja jest elementem walki z szarą strefą na rynku paliw ciekłych. W tym kontekście nie sposób uznać, że krajowe uregulowania naruszają unijną regułę wyrażoną w art. 34 TFUE. Sąd w pełni podziela twierdzenia wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 października 2024 r. wydanego w sprawie XVII AmE 208/23, który stwierdził, że: „(…) krajowe regulacje dotyczące obowiązku wpisu do Rejestru i obowiązek składania miesięcznych sprawozdań przez podmiot przywożący nie mają waloru ograniczania swobody przepływu towarów, z tej racji, że regulacje te nie mogą nawet pośrednio, lub potencjalnie utrudnić wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej w odniesieniu do paliw ciekłych. W szczególności dlatego, że krajowa regulacja nie utrudnia towarom importowanym (paliwom ciekłym) z innych państw EU dostępu do rynku krajowego (nie ogranicza dostępu dla towarów zagranicznych), a ponadto jest ona jednakowo stosowana do podmiotów krajowych i zagranicznych, a więc wpływa (prawnie i faktycznie) na podmioty krajowe i zagraniczne identycznie.”. Wobec powyższego uznać należy, że kwestionowane przez powoda uregulowanie jest celowe i konieczne dla zapewnienia realizacji celu ochrony bezpieczeństwa publicznego i nie wykracza poza to, co jest konieczne dla jego osiągnięcia (jest proporcjonalne). Tak więc regulacja krajowa nie utrudnia towarom importowanym dostępu do rynku, szczególnie, że zastosowana procedura rejestracji i raportowania nie jest nadmiernie uciążliwa.

Wobec powyższego zarzuty określone w pkt 1 i 2 odwołania należy uznać za bezzasadne.

W tym stanie rzeczy, niezłożenie przez powoda sprawozdania, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 Pe, stanowiło podstawę do zastosowania przez organ regulacyjny normy art. 56 ust 1 pkt 12b Pe i nałożenia na powoda kary, o jakiej mowa w tym przepisie, za każdy miesiąc, w którym sprawozdanie nie zostało złożone.

Wobec powyższego należało rozpoznać zarzut powoda, który podniósł, że Organ niesłusznie nie zastosował wobec Przedsiębiorcy odstąpienia od wymierzenia kary.

Przed odniesieniem przywołanego zarzutu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pokrótce wyjaśnić należy zasady stosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, a także jej cel i zakres kontroli sądowej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferę dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a

ustawy. Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa (

por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu (

zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 (

op.cit), należy tu pamiętać że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a

ustawy należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie z podstawowymi funkcjami kary, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Przechodząc do podstaw odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a

ustawy to pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym jak w omawianej sprawie, kiedy to odwołujący nie wykonał w terminie obowiązków sprawozdawczych wyjaśnić należy, że na gruncie drugiej z wymienionych podstaw odstąpienia od wymierzenia kary - realizacji obowiązku - odróżnić należy pojęcie niedopełnienia obowiązku jako przesłanki ogólnej do nałożenia kary pieniężnej, od niewłaściwej realizacji obowiązków ustawowych, co wiążę się min. z nieterminowym lub niepełnym ich wykonaniem. Samo niedopełnienie obowiązków ustawowych uruchamia postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i obliguje prezesa urzędu do jej nałożenia, natomiast późniejsze zrealizowanie tych obowiązków stanowi uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, którą w innym przypadku Prezes urzędu byłby obowiązany nałożyć (

zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 842/15, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

W niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze dobrowolne zrealizowanie obowiązku (po terminie) przed wszczęciem postępowania, jednak w niniejszej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary.

Kolejną, konieczną, przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary jest bowiem znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem (

zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15). Powszechnie także przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu Prezes Urzędu dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, a dalej nawet w przypadku stwierdzenia jej ziszczenia się, uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia tj. nałożenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.

Przechodząc do stanu faktycznego sprawy, to odwołująca zarzucając Prezesowi Urzędu naruszenie art. 56 ust. 6a

ustawy powołała się na okoliczności, iż (i) dobrowolnie złożyła sprawozdania za okresy wsteczne (ii) nie jest podmiotem działającym na rynku paliwowym, oraz (iii) nie miał świadomości co do obowiązków sprawozdawczych wynikających z art. 43d prawa energetycznego.

Wobec tego w pierwszej kolejności wskazać należy, że przy weryfikacji stopnia społecznej szkodliwości czynu (w tym przy odwołaniu się do oceny wypracowanej na gruncie prawa karnego), w ogóle nie uwzględnia się okoliczności, które pojawiły się po popełnieniu czynu. Nie mieszczą się one w omawianej regulacji (

zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Złożenie zaległych sprawozdań do Prezesa Urzędu jest więc rozpatrywane tylko w omówionym już wyżej zakresie „zrealizowania obowiązku” (art. 56 ust. 6a

ustawy in fine).

Sąd mając na względzie fakt niewielkiej ilości przywożonych paliw ciekłych przez Przedsiębiorcę, miał jednak na względzie fakt naruszenia reguł prawa. Brak sprawozdań prowadzi bowiem do utrudnienia oczekiwanego skutku wprowadzania regulacji w postaci zapewnienia wiarygodnej, aktualnej i pełnej informacji na temat ilości produkowanych i przywożonych paliw ciekłych.

Przedstawione wywody przemawiały zdaniem Sądu za uznaniem, że Prezes Urzędu słusznie stwierdził, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej.

Sąd uznał jednakże, że wymierzona kara pieniężna jest nieproporcjonalne w stopniu nieusprawiedliwionym okolicznościami sprawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie znacznej szkodliwości czynu zarzuconego Spółce oraz jednocześnie całkowite pominięcie przy wymiarze kary dotychczasowego zachowania Spółki oraz nieznacznej ilości przywiezionych wyrobów podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu, znajduje uzasadnienie.

Art. 56 ust. 6

Prawa energetycznego

zawiera ogólną dyrektywę, wskazującą, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Miarkowanie kary w oparciu o te kryteria możliwe jest jednak tylko w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona została przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu (np. art. 56 ust. 2 g

ustawy). Chodzi tu zatem o sytuację, w której ustawodawca określił górną lub dolną granicę wysokości kary (

por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Natomiast kara za naruszenie obowiązku określonego w art. 43d

ustawy określona została w sposób sztywny. W myśl art. 56 ust. 2h pkt 4

ustawy kara ta wynosi 10.000,00 zł. Oznacza to, ze Prezes URE nie ma możliwości miarkowania tej kary skoro została ona

expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu jest zatem zobowiązany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości określonej na kwotę 10.000,00 zł. Dla wymierzenia kary nie ma więc znaczenia ocena stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, dotychczasowego zachowania powoda, czy jego możliwości finansowych. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 12 b) Prawa energetycznego, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d. Na podstawie art. 56 ust. 2h pkt 4) prawa energetycznego, wysokość kary w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 12b wynosi 10 000 zł. Natomiast w myśl art. 43d prawa energetycznego Przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Należy w tym miejscu dodać, że brak jest jakichkolwiek podstaw do miarkowania kary łącznej, jak żąda tego w odwołaniu powód. Skoro przepis art. 56 ust. 1 p.e. wymienia w kolejnych punktach czyny podlegające karze pieniężnej, („Kto (…) podlega karze”), a art. 56 ust. 6 p.e. wskazuje ogólne kryteria, jakimi powinien kierować się Prezes Urzędu przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej („ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes URE uwzględnia (…)” to nie budzi wątpliwości Sądu, że wysokość kary pieniężnej musi być bezpośrednio skorelowana z konkretnym czynem wymienionym w art. 56 ust. 1 p.e., a jak wyżej wskazano niezłożenie w każdym ze wskazanych miesięcy sprawozdania, stanowi odrębny delikt administracyjny. W sytuacji, gdy Prezes Urzędu w jednym postępowaniu stwierdza dopuszczenie się przez przedsiębiorcę różnych czynów sankcjonowanych karą pieniężną na podstawie art. 56 ust. 1 p.e. musi zrelatywizować kryteria wymiaru kary podane w art. 56 ust. 6 p.e. do każdego zindywidualizowanego naruszenia stwierdzonego w wydanej przez siebie decyzji (tak też Sąd Najwyższy na gruncie kar pieniężnych wymierzanych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na podstawie art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w postanowieniu z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SK 31/12).

Chociaż powód wprost nie wskazał na płynącą z zasady sprawiedliwości społecznej zasadę proporcjonalności – to Sąd zwarzył co następuje. Dotychczas było przyjęte, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10 tysięcy złotych, jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 tysięcy, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego (tak też: postanowienie z 28 czerwca 2022 r., sygn. P 8/19, OTK ZU A/2022, poz. 43). Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności należy zwarzyć, iż nałożona na Spółkę kara a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia – uchybień Spółki oraz wagi naruszenia.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W powyższym kontekście zasadne i dopuszczalne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej powodowi. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Trzeba jednocześnie przypomnieć, że analogiczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny wydawał w sprawach wcześniej przez niego rozpoznawanych w których orzeczenia zostały opublikowane zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP. Należy przywołać choćby wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 66/21, w którym stwierdzono, że art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję (por. postanowienie z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).

Uzupełniająco należy dodać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej, przy czym w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. Natomiast art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Odnosząc się wprost do zastosowanej regulacji, w sytuacji, w której przepis ustawowy wprost (a nie z zastosowaniem dolnej i górnej granicy) określa karę pieniężną, która może być wymierzona podmiotowi przywożącemu trudno uznać że to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd Apelacyjny sprawują wymiar sprawiedliwości w danej sprawie – który nie może zdecydować o tym jaka kara jest odpowiednia z uwagi na okoliczności popełnienia czynu. Narusza to jednak zarówno konstytucyjną zasadę podziału i równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP) oraz jak również sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 w zw. z art. art. 10 ust. 2 Konstytucji RP). Należy zaś przypomnieć, że zgodnie z art. 479

46 pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołać od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE ma charakter jedynie fasadowy, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności. W sytuacji w której ustawodawca wprost określa karę pieniężną, która ma być wymierzona sprawcy deliktu administracyjnego, uwzględnienie szczególnych okoliczności danego czynu np. winy przez Sąd Powszechny nie jest możliwe, albowiem to ustawodawca, za Sąd, decyduje jaka kara jest uzasadniona. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP. Powyższe ma jeszcze większe znaczenie jeśli zważyć, że art. 56 ust. 6a Pe bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Z powyższych względów art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b Pe został uznany za niezgodny z powołanymi przepisami Konstytucji RP w zakresie w którym uniemożliwiał miarkowania kary pieniężnej.

Należy jeszcze dodać, że tut. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. VI ACa 1909/15. Sąd Apelacyjny wskazał mianowicie, że sąd orzekający w pierwszej i drugiej instancji w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE sprawuje pełną merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Sąd jest także władny samodzielnie dostosować poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności, z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary określonych w ustawie, bądź wynikających z ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Sąd nie jest przy tym związany praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej.

Sąd uwzględnił również stosowaną już przez sądy powszechne praktykę miarkowania kar, podzielając w tym zakresie m.in. stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie VII AGa 579/24 (niepubl.).

W kontekście rozważenia możliwości miarkowania nałożonej na powoda kary pieniężnej należy ponownie przywołać art. 56 ust 6 Pe, zgodnie z którym ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Zdaniem Sądu w świetle regulacji art. 56 ust. 6 Pe zasadne było zmiarkowanie kary pieniężnej nałożonej na powoda do kwoty 1 000 zł za każde naruszenie.

Badając czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do miarkowania kary nałożonej na powoda przede wszystkim należy zwrócić uwagę na społeczną szkodliwość czynu powoda, która co prawda nie jest znikoma, niemniej nie może być uznana również za znaczną. Powyższe bez wątpienia stanowi okoliczność łagodzącą. Należy przypomnieć, że wielkość paliwa przywożonego przez powoda była dość niewielka, a jednocześnie wyłącznie na własne potrzeby. Zakładanym zaś rezultatem art. 43d ust. 1 Pe jest także skuteczne zwalczenie nadużyć w sektorze paliw poprzez ograniczenie możliwości prowadzenia działalności w sposób nielegalny, a z drugiej strony umożliwienie szybkiej identyfikacji i karania takiej działalności, co ma przełożyć się m.in. na lepszą ściągalność danin publicznych (tak uzasadnienie projektu ustawy dostępne na stronie internetowej Sejmu RP, druk 653). Bezspornym jest natomiast, że powód nie dopuszczał się tak określonych nadużyć.

Niewątpliwie zatem należy rozróżnić sytuację, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą i zajmujące się np. przywozem znacznej ilości klasycznych paliw ciekłych (takich jak np. benzyny), nie dopełnia obowiązku złożenia sprawozdania, o jakim nowa w art. 43d ust. 1 Pe, od sytuacji przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorstwem energetycznym i nieposiadającego koncesji w tym zakresie, a zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej, przy której wykorzystuje niewielkie ilości sprowadzanych paliw ciekłych, do których ustawodawca zaliczył różnego rodzaju smary, olej biały, gaz płynny oraz benzyny lakowe i przemysłowe. W obu przedstawianych przypadkach stopień społecznej szkodliwości czynu jest diametralnie różny.

Oceniając społeczną szkodliwość czynu powoda Sąd dostrzegł również, że rzeczone sprawozdania zostały złożone dobrowolnie, w wyniku swoistej samodenucjacji, przed wszczęciem postępowania o wymierzenie powodowi analizowanej kary pieniężnej. Sąd podziela przy tym stanowisko zaprezentowane przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie VII AGa 579/24, który wskazał, że nie można przyjąć, że powód zachował się w sposób godny naśladowania, bo jednak dopuścił się deliktu z art. 56 ust. 1 pkt 12b Pe, to okoliczności w których doszło do wykonania przez niego obowiązku określonego w art. 43d ust. 1 Pe nie można pominąć przy ustalaniu wysokości kary. Niezasadnym byłoby bowiem w tych okoliczności przyjmowanie, że możliwe i celowe jest traktowanie powoda w takim sam sposób jak podmiotu, który w ogóle nie wykonał obowiązku określonego w art. 43d ust. 1 Pe. Samodzielne zrealizowanie przez powoda analizowanego obowiązku powoduje jednocześnie, że odpada cel prewencji indywidualnej wymierzanej kary. Kara powinna bowiem odstraszać powoda od popełnienia w przyszłości deliktu administracyjnego. Tymczasem, w niniejszej sprawie, postawa powoda jasno wskazuje, że nie tylko dobrowolnie spełnił on swoje obowiązki, ale aktywnie działa na rzecz zgodności z prawem prowadzonej działalności. Powód zrozumiał swój błąd i usunął skutki które powstały w wyniku naruszenia przez niego obowiązku określonego w art. 43d ust. 1 Pe. Co do zasady, kara ma bowiem na celu ukaranie za niewłaściwe postępowanie, tak, aby nie powtórzyło się ono w przyszłości. Sąd miał także na uwadze fakt, że analizowany czyn został popełniony nieumyślnie w wyniku niedbalstwa powoda związanego z nieznajomością prawa. Powód nie jest podmiotem prowadzącym działalność w branży paliw ciekłych ani branży energetycznej. Naruszony zaś obowiązek został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016, poz. 1165). Stanowił on swoiste novum zwłaszcza dla podmiotów nieprowadzących zasadniczej działalności gospodarczej w branży energetycznej.

Kolejną przesłanką wymiaru kary pieniężnej jest dotychczasowe zachowanie adresata kary pieniężnej. Przesłanka dotyczy w szczególności prawidłowości zachowania w aspekcie wykonywania obowiązków wynikających z norm Prawa energetycznego. W sytuacji gdy adresat kary pieniężnej nie był uprzednio karany na podstawie norm Prawa energetycznego, należy przyjąć, że okoliczność ta stanowi przesłankę pozytywną, pozwalającą na obniżenie wysokości kary pieniężnej.

Należy przy tym wskazać, że wymierzenie kary w wysokości określonej decyzją powodowałoby, że nie spełniałaby ona funkcji prewencji ogólnej. Kara wymierzona w sposób wskazany w zaskarżonej decyzji nie tylko nie spełniałaby funkcji odstraszającej, gdyż powód nie wypełniał obowiązków sprawozdawczych z niewiedzy, a po uzyskaniu tej wiedzy, złożył zaległe sprawozdania i składa je na bieżąco, ale tak nałożona kara spełniałaby funkcję motywującą do nie zgłaszania w przyszłości zaległych deliktów, co jest wypaczeniem jej funkcji. Podmioty znajdujące się w sytuacji analogicznej do powoda nie miałyby jakiegokolwiek interesu w dobrowolnym przyznaniu się do naruszenia art. 43d ust. 1 Pe i wykonania tego obowiązku z własnej inicjatywy, zanim organ regulacyjny uzyska o tym wiedzę. Gdyby w obu sytuacjach groziła im identyczna kara, to trudno byłoby mówić o spełnieniu przez nią prewencji ogólnej. Przedsiębiorca mógłby wręcz celowo oczekiwać z wykonaniem obowiązku z art. 43d ust. 1 Pe uważając, że organ regulacyjny nigdy nie uzyska wiedzy o popełnieniu przez niego deliktu administracyjnego lub też że dojdzie do przedawnienia jego karalności. Z tego też względu oceniając zasadność nałożonej kary Sąd miał także na względzie, że administracyjne kary pieniężne nie mają wyłącznie charakteru sankcji karnych, gdyż ich funkcja nie ogranicza się do represji za naruszenie nakazów i zakazów, ale równie istotna jest jej funkcja prewencyjna i dyscyplinująca. W tej części Sąd podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego zaprezentowane w uzasadnieniu cytowanego już wyroku wydanego w sprawie VII AGa 579/24.

Ustalając wreszcie wysokość kary pieniężnej wymierzanej powodowi Sąd wziął również pod uwagę wynikające z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasady, których organy ochrony prawnej zobowiązane są przestrzegać przy stosowaniu administracyjnej kary pieniężnej (zob. orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5, jak również M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Warszawa 2012, s. 361 i n., oraz powołane tam orzecznictwo TK). Należy zaś podkreślić, że podstawową zasadą dopuszczającą możliwość zastosowania kary pieniężnej oraz wskazującą granice kompetencji organów administracji publicznej przy stosowaniu tej formy represji jest zasada proporcjonalności (zob. wyrok TK z dnia 27 kwietnia 1999 r., P 7/98, OTK 1999, nr 4, poz. 72). Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy kara wymierzona przez Prezesa URE nie jest proporcjonalna i dlatego należało ją miarkować.

Z tych wszystkich względów w ocenie Sądu zasadne było obniżenie kary pieniężnej wymierzonej powodowi do łącznej wysokości 11 000 zł (jedenaście tysięcy), a poszczególne kary pieniężne określone w podpunktach od 2)a do 2)k po 1 000 zł (jeden tysiąc złotych) a więc wysokości, która dla każdego z jedenastu deliktów popełnionych przez powoda nie przekracza wysokości kary wynikającej z art. 56 ust. 2h pkt 4 i w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b.

Zdaniem Sądu tak określona kara uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego powodowi, okoliczności jego popełnienia, stopień winy, jak również dotychczasowe jego postępowanie. Kara w tej wysokości spełnia jednocześnie cele kary tak w zakresie prewencji, jak i represji. Uwzględnia ona również trafne stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r. VII AGa 939/22 w którym zwrócono uwagę, że powinno być premiowanie zachowanie powodujące naprawienie nieprawidłowości, a nie trwanie w niej i dokonywanie kolejnych zaniedbań. Nie powinno też bardziej „opłacać się” przedsiębiorcy ukrywanie swoich zaniechań i dalsze ich dokonywanie w nadziei, że delikt nie zostanie wykryty lub że się przedawni w całości lub w części.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479

53 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, zmieniając zaskarżoną decyzję w części poprzez uwzględnienie odwołania powoda w części w ten sposób, że wymierzoną karę w wysokości 110 000 zł obniżył do kwoty 11 000 zł, poprzez obniżenie kar jednostkowych do 1 tysiąca za każdy z popełnionych czynów.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań koszty procesu zostały wzajemnie zniesione.

SSO Dariusz Dąbrowski