Brak realizacji obowiązku efektywności za 2019 r. Sąd utrzymał karę 1,9 mln zł

Decyzją z 29 grudnia 2022 r. Nr (...) ((...)), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (

dalej Prezes URE, Pozwany) na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 w związku z art. 39 ust. 2 oraz art. 40 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2166 ze zm.) oraz z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 ze zm.)

(dalej p.e.) a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.)

(dalej k.p.a.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy:

(...) S.A.

(dalej Przedsiębiorca) orzekł, że:

1) przedsiębiorca:

(...) S.A. nie wywiązał się za 2019 r. z określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r. - zwanej dalej: „Ustawą”), obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy – z zastrzeżeniem art. 11,

2) za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy:

(...) S.A. karę pieniężną w kwocie

1 905 345,81 zł.

Odwołanie od powyższej Decyzji złożył Powód - (...) S.A., obecnie Zarządca masy sanacyjnej (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w Z.. Powód zarzucił Decyzji naruszenie następujących przepisów:

1) postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj.:

- pominięcie faktu, iż z uwagi na brak zamiaru (...), tj. nieumyślność niedopełnienia obowiązku w związku z niejasnością nowych przepisów, a także powszechność tego błędu wśród innych przedsiębiorców, należy uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma i w konsekwencji błędne ustalenie, że społeczna szkodliwość czynu jest znaczna,

- pominięcie faktów związanych z sytuacją na rynku energetycznym, tj. destabilizacją na rynkach praw majątkowych, w tym świadectw pochodzenia energii odnawialnej i świadectw efektywności energetycznej, skutków okresu pandemii oraz późniejszych sankcji spowodowanych agresją Rosji na Ukrainę,

- faktu, iż wskutek wystąpienia zdarzenia wywołanego siłą wyższą, jakim jest panująca w Polsce i na świecie pandemia wirusa (...)2, jak również wprowadzony Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. 2020 poz. 491) na obszarze Rzeczypospolitej stan epidemii oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 marca 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 522) doszło do poważnych ograniczeń w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców w Polsce i na świecie,

- fakt, iż tendencja wzrostowa cen energii utrzymuje się ze względu na nadzwyczajną aktualną sytuację geopolityczną, tj. wojną w Ukrainie, której skutkiem jest m. in. istotny wzrost kosztów surowców energetycznych, zaś drastyczne zmiany cen na rynku powodują, że zdolność finansowa przedsiębiorców, w tym (...) S.A., jest aktualnie bardzo trudna,

- niewzięcie pod uwagę problemów strukturalnych systemu świadectw efektywności energetycznej;

- nieuwzględnienie, iż Prezes URE zaniechał nadzoru nad rynkiem energetycznym, co sprzyjało rozwojowi manipulacji na rynku i uniemożliwiło m.in. wykonanie obowiązku z art. 10 ust. 1 ustawy efektywności energetycznej,

2) przepisów prawa materialnego:

art. 39 ust. 1 pkt. 1 oraz pkt 2 w związku z art. 39 ust. 2 oraz art. 40 ust 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej oraz z art. 30 ust. 1 p.e. w zw. z art. 104 k.p.a. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zastosowanie zbyt wysokiego wymiaru kary, z uwagi na:

- wypełnienie się przesłanek wymienionych w tych przepisach z uwagi na niewielką wagę i brak zamiaru naruszenia prawa,

- fakt, iż wskutek wystąpienia zdarzenia wywołanego siłą wyższą, jakim jest panująca w Polsce i na świecie pandemia wirusa (...)2, jak również wprowadzony Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. 2020 poz. 491) na obszarze Rzeczypospolitej stan epidemii oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 marca 2020r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. 2020 poz. 522) doszło do poważnych ograniczeń w możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorców w Polsce i na świecie,

- nieuwzględnienie przy wymierzeniu kary możliwości finansowych ukaranego podmiotu w szczególności faktu, iż Spółka znajduje się aktualnie w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a nałożenie na nią kary zaskarżoną Decyzją może prowadzić do uniemożliwienia jej dalszego prowadzenia działalności,

- pominięcie faktów związanych w sytuacją na rynku energetycznym, tj. destabilizacją na rynkach praw majątkowych, w tym świadectw pochodzenia energii odnawialnej i świadectw efektywności energetycznej, skutków okresu pandemii oraz późniejszych sankcji spowodowanych agresją Rosji na Ukrainę.

W oparciu o powyższe zarzuty Powód wniósł o:

1) zmianę zaskarżonej Decyzji poprzez stwierdzenie przez Sąd wystąpienia okoliczności pozytywnych wskazanych w art. 189f k.p.a. i odstąpienie od wymierzenia Spółce kary, a także o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Spółki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

ewentualnie o:

2) zmianę zaskarżonej Decyzji poprzez wymierzenie Spółce kary pieniężnej w wysokości 1000 zł oraz zasądzenie od Pozwanego na rzecz Spółki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

a ponadto wniósł o:

3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia odwołania dla faktów szczegółowo tam opisanych;

4) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków:

R. Z. i G. G. na fakt aktualnej sytuacji na rynku energetycznym, przyczyn niewykonania obowiązku określonego w art. 10 ust.1 ustawy o efektywności energetycznej, trudnej sytuacji finansowej (...) S.A.,

5) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego specjalisty z zakresu prawa energetycznego na fakt sytuacji na rynku energetycznym w okresie 2016-2020, wystąpienia na rynku energetycznym manipulacji; destabilizacji na rynkach praw majątkowych, w tym świadectw pochodzenia energii odnawialnej i świadectw efektywności energetycznej, skutków okresu pandemii oraz późniejszych sankcji spowodowanych agresją Rosji na Ukrainę.

Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki złożył odpowiedź na odwołanie, w której wniósł o oddalenie odwołania, pominięcie dowodów zawnioskowanych przez Powoda (z zeznań świadków i z opinii biegłego) oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Rozpoznając odwołanie Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Prezesa URE z dnia 10 sierpnia 2012 r., znak: (...) została udzielona (...) S.A. koncesja na obrót energią elektryczną na okres od dnia 11 września 2013 r. do dnia 11 września 2023 r. Ponadto, decyzją Prezesa URE z dnia 31 sierpnia 2012 r., znak: (...), została udzielona temu Przedsiębiorcy koncesja na obrót paliwami gazowymi na okres od dnia 1 października 2012 r. do 1 października 2022 r.

(okoliczności niesporne).

W ramach prowadzonej działalności Przedsiębiorca w 2019 r. dokonał sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ilości 550 988,162 MWh oraz gazu ziemnego w ilości 25 327,899 MWh

(okoliczności niesporne).

Przedsiębiorca nie zrealizował przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędności energii finalnej potwierdzonych audytem efektywności energetycznej, ani nie przedstawił do umorzenia Prezesowi URE świadectw efektywności energetycznej do 30 czerwca 2022 r. Ponadto do 30 czerwca 2020 r. nie uiścił opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

(okoliczności niesporne).

Przedsiębiorca w piśmie z 29 października 2021 r. przekazał Prezesowi URE informacje dotyczące sprzedaży energii elektrycznej w 2019 r.

(pismo Przedsiębiorcy z 29 października 2021 r. wraz z załącznikami k. 13- 18 akt adm.).

W wyniku analizy przekazanych przez Przedsiębiorcę danych Prezes URE uznał za celowe wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia Przedsiębiorcy kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania za 2019 r., określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.), obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 11. W związku z powyższym, pismem z dnia 12 października 2022 r., Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Pismem tym Prezes URE wezwał również Przedsiębiorcę do przesłania wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji finansowej Przedsiębiorcy, w tym bilansu oraz rachunku zysków i strat (lub sprawozdania finansowego) za ostatni rok podatkowy oraz oświadczenia Przedsiębiorcy o wysokości przychodu osiągniętego w roku 2021

(zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 1- 2 akt adm.).

Przedsiębiorca odebrał powyższe zawiadomienie, ale na nie odpowiedział

(z.p.o. k. 3 akt adm.).

Pismem z dnia 22 listopada 2022 r. Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o zgromadzeniu materiału pozwalającego na podjęcie decyzji, przysługującym Przedsiębiorcy prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień. Ponadto Prezes URE ponownie wezwał Przedsiębiorcę do przesłania dokumentów pozwalających na ustalenie jego sytuacji finansowej

(pismo Prezesa URE z 22 listopada 2022 r. k. 25 akt adm.).

W odpowiedzi Przedsiębiorca przy piśmie z 6 grudnia 2022 r. przekazał bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2021

(pismo Przedsiębiorcy z 6 grudnia 2022 r. k. 27- 31 akt adm.).

Prezes URE 29 grudnia 2022 r. wydał zaskarżoną Decyzję

(Decyzja k. 33- 36 akt adm.).

Przedsiębiorca osiągnął w 2021 r. przychód netto w wysokości (...) zł

(rachunek zysków i strat za 2021 r. k. 28 akt adm.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów złożonych w trakcie postępowania, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron a także na podstawie niekwestionowanych twierdzeń stron.

Sąd na podstawie art. 235

2 § 1 pkt 2 k.p.c. pominął wnioskowany przez Powoda dowód z zeznań świadków, albowiem zostali oni powołani na fakt aktualnej sytuacji na rynku energetycznym, podczas gdy okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Świadkowie zostali także powołani na okoliczność przyczyn niewykonania obowiązku określonego w art. 10 ust.1 ustawy o efektywności energetycznej, tymczasem te przyczyny zostały już wystarczająco wyjaśnione przez samego Powoda, podobnie jak kwestia trudnej sytuacji finansowej (...) S.A. Z tego również powodu nie było potrzeby przeprowadzania dowodu z opinii biegłego z zakresu prawa energetycznego.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona Decyzja jest słuszna i ma oparcie w przepisach prawa a podnoszone przez Powoda zarzuty nie są trafne, stąd nie mogą skutkować jej zmianą.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) m.in. przedsiębiorstwo energetyczne, o którym mowa w art. 10 ust. 2 pkt 1 Ustawy (tj. przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania lub obrotu energią elektryczną, ciepłem lub gazem ziemnym i sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) jest obowiązane zrealizować przedsięwzięcie lub przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędności energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzone audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 - z zastrzeżeniem art. 11.

W myśl art. 11 ust. 3 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) powyższy obowiązek podmiot zobowiązany może również zrealizować za 2019 r. i za każdy kolejny rok, uiszczając opłatę zastępczą, jeżeli w transakcjach sesyjnych w ciągu roku kalendarzowego, którego dotyczy obowiązek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, nie nabył praw majątkowych wynikających ze świadectw efektywności energetycznej z uwagi na fakt, że cena praw majątkowych wynikających z tych świadectw była wyższa niż wysokość jednostkowej opłaty zastępczej, o której mowa w art. 12 ust. 2 i 3, lub z uwagi na niewystarczającą liczbę ofert sprzedaży tych praw.

Natomiast zakres obowiązku – w odniesieniu do podmiotu, o którym mowa powyżej - został określony w art. 14 ust. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.). Zgodnie z tym przepisem podmioty zobowiązane są obowiązane uzyskać w każdym roku oszczędność energii finalnej w wysokości 1,5% ilości energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego, wyrażonej w tonach oleju ekwiwalentnego, sprzedanych w danym roku odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pomniejszonej o ilość energii zaoszczędzonej przez odbiorców końcowych, o których mowa w art. 15 ust. 1 Ustawy, określonej w oświadczeniu wskazanym w tym przepisie.

W niniejszej sprawie nie było sporne, że Powód podlegał obowiązkowi z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) a także, iż go nie wykonał w żadnym zakresie. Powód nie kwestionował bowiem wskazanych faktów, ale domagał się zmiany Decyzji jedynie w zakresie kary poprzez odstąpienie od jej wymierzenia lub jej obniżenie.

Nie ulega zatem wątpliwości, że skoro w ramach prowadzonej działalności Powód w 2019 r. dokonał sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych przyłączonych do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ilości 550 988,162 MWh oraz gazu ziemnego w ilości 25 327,899 MWh, a zatem był zobowiązany do uzyskania oszczędności energii finalnej w wysokości 743,314 toe. Jednocześnie biorąc pod uwagę, iż Powód w ogóle nie zrealizował za 2019 r. określonego w art. 10 ust. 1 Ustawy (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) obowiązku, zatem poziom jego realizacji wynosi 0%, a brakująca ilość energii finalnej koniecznej do jego wypełnienia za 2019 r. wynosi 743,314 toe. Tej wielkości Powód również nie podważał.

W tym stanie faktycznym zastosowanie znalazł art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o efektywności energetycznej, zgodnie z którym karze pieniężnej podlega ten kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust. 1 Ustawy. Ponadto zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy karze pieniężnej podlega ten kto nie uiszcza opłaty zastępczej w przypadku, o którym mowa w art. 11. Z ww. przepisów wynika, że organ jest obowiązany, a nie uprawniony do nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze. Sam fakt stwierdzenia przewinienia decyduje o odpowiedzialności przedsiębiorcy, która nie jest oparta na zasadzie winy a bezprawności działania lub zaniechania. Innymi słowy odpowiedzialność administracyjna z tytułu niewykonania obowiązku, o którym mowa powyżej ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od winy.

Mimo, że odpowiedzialność za naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej jest co do zasady odpowiedzialnością obiektywną, nie oznacza to jednak, iż nie istnieje możliwość ograniczenia lub wyłączenia przedmiotowej odpowiedzialności

(zob. Sąd Najwyższy w wyroku z 1 czerwca 2010 r. sygn. III SK 5/10, LEX nr 622205).

Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 5 lutego 2015 r.

(sygn. akt III SK 36/14, LEX nr 1652700), zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego do stwierdzenia naruszenia przez przedsiębiorstwo energetyczne ciążących na nim obowiązków wystarczające jest ustalenie, że dany podmiot zachował się w sposób niezgodny z wiążącym go nakazem albo zakazem

(wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11; z 5 listopada 2008 r., III SK 6/08 i powołane tam przykłady). Jednakże gdy dochodzi do nałożenia kary pieniężnej, konieczne jest uwzględnienie różnego rodzaju elementów o charakterze subiektywnym, składających się na podmiotową stronę odpowiedzialności zagrożonej dolegliwymi karami pieniężnymi

(wyrok Sądu Najwyższego z 30 września 2011 r., III SK 10/11,

Lex nr 1101332). O ile zatem do zastosowania klasycznych sankcji administracyjnych wystarczające jest stwierdzenie obiektywnego stanu niezgodności zachowania adresata z treścią normy, o tyle w przypadku nakładania przez organ kary pieniężnej, wymierzania jej wysokości oraz oceny możliwości odstąpienia od jej wymierzenia, istotną rolę odgrywają czynniki o charakterze subiektywnym, odtwarzane w oparciu o analizę całokształtu zachowania karanego przedsiębiorcy, jego motywacji, kontekstu zarzucanego mu naruszenia, czy chociażby wpływu przedsiębiorstwa na uchybienie obowiązującym normom. Dlatego w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowała się linia orzecznicza, zgodnie z którą w sprawach z odwołania od decyzji regulatora rynku nakładających kary pieniężne z tytułu naruszenia obowiązków wynikających z mocy ustawy lub decyzji, należy zapewnić przedsiębiorcom wyższy poziom sądowej ochrony praw, zaś zasady sądowej weryfikacji prawidłowości orzeczenia organu regulacji w zakresie dotyczącym kary pieniężnej, powinny odpowiadać wymogom analogicznym do tych, jakie obowiązują sąd orzekający w sprawie karnej

(wyroki Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SK 1/10 Lex nr 1037765 i z 1 czerwca 2010 r., sygn. akt III SK 5/10, Lex nr 622205). Zgodnie z tą linią orzeczniczą przyjęto, że przedsiębiorstwo energetyczne może uniknąć kary, gdy wykaże, że obiektywne okoliczności danej sprawy uniemożliwiają mu przypisanie odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy, z uwagi na podjęte przez to przedsiębiorstwo działania o charakterze ostrożnościowo-prewencyjnym.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Powód nie wykazał, ani nawet nie wskazał, aby podjął takie działania. Powód poprzestał przede wszystkim na twierdzeniu, że w latach 2016- 2017 doszło do załamania rynku świadectw pochodzenia energii odnawialnej, spadków i wzrostów ich cen, ograniczeniu oferowania świadectw pochodzenia na wolnym rynku, podczas gdy jego zdaniem Prezes URE nie podjął wystarczających działań w kierunku stabilizacji systemu handlu świadectwami pochodzenia. Odnosząc się do powyższego trzeba zaznaczyć, że wskazane przez Powoda okoliczności nie wyłączają stosowania przytoczonych na wstępie przepisów prawa ustanawiających obowiązek pozyskania świadectwa efektywności energetycznej, co ważne alternatywnego do obowiązku zrealizowania przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędności energii finalnej, względnie - warunkowego uiszczenia opłaty zastępczej. Zatem jeśli Powód w swoim przekonaniu miał trudności z pozyskaniem świadectw pochodzenia, mógł zwolnić się z tego obowiązku w inny, przewidziany ustawą sposób. Z kolei ewentualny brak środków na uiszczenie opłaty zastępczej, tym bardziej nie może wyłączać odpowiedzialności Powoda. Powód, jako profesjonalista w branży energetycznej, musi być bowiem przygotowany na pewne fluktuacje na rynku energetycznym. W takim wypadku niedochowanie obowiązku, którym podlegali wszyscy przedsiębiorcy objęci normą art. 10 ust. 1 ustawy, podlega karze na zasadzie z art. 39 ust. 1 ustawy.

Prezes URE nie skorzystał z przyznanej mu ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej możliwości odstąpienia od wymierzenia kary na mocy art. 41 tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 39 ust. 1, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość.

Ze względu na konstrukcję przytoczonego przepisu koniecznym jest spełnienie łącznie obu przesłanek, czyli zakres naruszeń powinien być znikomy, a strona powinna zaprzestać naruszania prawa lub zrealizować obowiązek, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość. Brak choćby jednej z wymienionych przesłanek uniemożliwia Prezesowi URE skorzystanie z tego dobrodziejstwa.

Wbrew oczekiwaniu Powoda, z treści omawianego przepisu jednoznacznie wynika, że konkretne przesłanki, tj. znikomy zakres naruszeń i zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość, muszą być spełnione łącznie. Tak też przepis ten jest wykładany w doktrynie i przez orzecznictwo.

W niniejszej sprawie nie doszło do kumulatywnego spełnienia omawianych przesłanek, w szczególności nie doszło do ziszczenia drugiej przesłanki, gdyż Powód nie zaprzestał naruszania prawa ani nie zrealizował obowiązku, zanim Prezes URE powziął o tym wiadomość. Powód nie wykonał ustawowego obowiązku w jakimkolwiek zakresie i terminie. Przekonanie Powoda, iż nie mógł wykonać obowiązku ze względu na drastyczne zmiany na rynku energetycznym, w szczególności w postaci załamania cen świadectw pochodzenia, nie zmienia faktu braku realizacji spoczywającego na nim obowiązku.

Co więcej, według Sądu, zakres naruszenia nie był znikomy. Zaważyła na tym przede wszystkim wielkość nieuzyskanej przez Powoda oszczędności energii finalnej na poziomie aż 743,314 toe, gdyż brak wynosił 100%.

W tej sytuacji Prezes URE prawidłowo wymierzył Powodowi karę pieniężną, miarkując jej wysokość zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy, stosownie do treści którego wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadkach, o których mowa w art. 39 ust. 1 pkt 1-5, nie może być wyższa niż 10% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa energetycznego, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Ponadto zgodnie z art. 40 ust. 2 ustawy ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 39 ust. 1, Prezes URE uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe ukaranego podmiotu.

Sąd zważył, iż Prezes URE prawidłowo uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary, co doprowadziło go do ustalenia kary na poziomie 1 905 345,81 zł. Przy czym, co istotne, ograniczenie dla wymierzenia kary stanowił przychód Powoda z 2021 r. ze sprzedaży i zrównanych z nimi w wysokości (...) zł.

Jeśli chodzi o zakres naruszenia podkreślić trzeba, że obowiązek z art. 10 ust. 1 Ustawy przyczynia się do poprawy efektywności energetycznej, gdyż zakłada albo bezpośrednie inwestycje zmierzające do efektywnego wykorzystania energii albo wspieranie mechanizmów służących właśnie tym działaniom. Tym samym niewypełnienie danego obowiązku w ogóle powoduje, że cele przyświecające tej regulacji nie zostały w całości zrealizowane. Możliwość poprawy efektywności energetycznej, która leży przecież w interesie społecznym, zostanie zatem uszczuplona przez zaniechanie Powoda. W kontekście powyższego nie można uznać zakresu naruszenia przez Powoda przepisów ustawy o efektywności energetycznej za znikomy, zwłaszcza, że jak już wspomniano, wielkość nieuzyskanej przez Powoda oszczędności energii finalnej to aż 743,314 toe, gdyż brak wynosił 100%, co odpowiada kwocie 1 229 255,36 zł.

Ponadto istotny był fakt, iż Przedsiębiorca był już dotychczas karany za brak realizacji obowiązku za rok 2013 oraz lata 2015- 2018, co stanowi okoliczność obciążającą, ponieważ Przedsiębiorca po raz kolejny nie wywiązał się z tożsamego obowiązku nawet pomimo jego ukarania.

Z kolei dane finansowe Powoda za 2021 r. posłużyły Prezesowi URE do ustalenia możliwości finansowych Powoda, gdyż art. 40 ust. 2 ustawy wymaga, aby organ zmiarkował karę biorąc pod uwagę rzeczone możliwości finansowe podmiotu. Toteż Prezes URE w Decyzji oparł się na posiadanych danych finansowych za 2021 r., oceniając te możliwości. W Decyzji stwierdzono zatem trafnie, że ze sprawozdania finansowego Przedsiębiorcy wynika, że na dzień 31 grudnia 2021 r. posiadał on aktywa obrotowe w wysokości (...) zł, w tym środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie 3 472 199,38 zł. Nadto Sąd zwrócił uwagę, że osiągnął on w tym roku zysk w wysokości(...) zł (k.28 akt adm.).

W tych okolicznościach Pozwany słusznie nałożył na Powoda karę w wysokości 1 905 345,81 zł, która stanowi (...) % osiągniętego przychodu. Przy czym realna dolegliwość dla Powoda wynosi 676 090,45 zł, gdyż koszt realizacji obowiązku wynosi 1 229 255,36 zł.

Powód powołał się wszelako na etapie postepowania sądowego na złą sytuację finansową Spółki, przedkładając dokumenty w postaci zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 2 grudnia 2022 r., jednak nie przemawiają one za obniżeniem kary pieniężnej do wnioskowanej przez Powoda wysokości 1000 zł, zwłaszcza, że Powód miał czas na realizację obowiązku do 30 czerwca 2022 r.

Wymierzona przez organ kara pieniężna jest w szczególności proporcjonalna do zakresu naruszenia i uwzględnia powtarzalność naruszeń, a nawet adekwatna do możliwości finansowych powoda wynikających z bilansu oraz rachunku zysków i strat, a zatem plasuje się na właściwym poziomie, (...) przychodu Powoda za 2021 r.

Warto w tym miejscu podkreślić, że kara administracyjna nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo – zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008, Nr 2, poz. 30). Wskazać przy tym należy, iż kara w nałożonej wysokości będzie na tyle dolegliwa, aby spełniła swoje funkcje- represyjną i zapobiegawczą sprawiając, że Powód, jako podmiot ukarany będzie stosował się do obowiązującego porządku prawnego, a także wychowawczą oddziałując zniechęcająco na innych przedsiębiorców do podejmowania działań niezgodnych z prawem.

Zdaniem Sądu wymierzona kara nie stanowi niemożliwego do poniesienia ciężaru dla Powoda, jest odpowiednia do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy. Kara ta nie przekracza limitu określonego treścią art. 40 ust. 1 pkt 1 ustawy. Wobec tego Sąd uznał, że będzie adekwatna i proporcjonalna.

Na koniec, odnosząc się do zarzutów Powoda dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że nie mogły one odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

(tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), jest to bowiem postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie mają znaczenia dla rozpoznania sprawy przed tym Sądem.

Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez Powoda odwołanie na podstawie art. 479

53 § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, Powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz Pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 265).

Sędzia SO Anna Maria Kowalik