Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
I OSK 1595/25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
9 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Pracujący na pełen etat mieszkaniec DPS. NSA oddalił skargę na uchylenie skierowania

Przejdź do orzeczenia, 31 min czytania

Spór

Mężczyzna M.Z. zaskarżył decyzje Prezydenta Miasta Łodzi i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi o uchyleniu skierowania do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, umieszczenia w DPS i ustalenia opłaty za pobyt. Wojewódzki sąd uchylił te decyzje, a organ zaskarżył wyrok skargą kasacyjną.

Ustalenia sądu

Według NSA skarżący pracuje na pełen etat, sam przygotowuje posiłki, a lekarz w zaświadczeniu z 11 października 2024 r. określił go jako samodzielnego. Dyrektor placówki wskazał m.in. wulgarne i lekceważące zachowanie wobec personelu, co organy uznały za nadużycie pomocy; sąd kasacyjny przyjął to jako potwierdzone przez dokumenty.

Rozstrzygnięcie

NSA uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalił skargę, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

NSA uznał, że organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, a zmiana sytuacji zdrowotnej i dochodowej skarżącego uzasadniała uchylenie decyzji. Zarzuty mieszkańca dotyczące warunków bytowych sąd kasacyjny odrzucił jako nieistotne dla tej oceny.

Dla firm

Przy ocenie, czy skierowanie do domu pomocy społecznej nadal jest potrzebne, liczy się samodzielność w codziennym życiu, a nie brak stałego miejsca zamieszkania czy warunki bytowe poza placówką.

Więcej o sprawie

Według pisma dyrektora placówki mężczyzna jeździł na skuterze i wyjeżdżał nad morze do córki. NSA uznał, że zaświadczenia lekarskie i wywiad środowiskowy potwierdzają jego samodzielność.

Z powyższych okoliczności organy wywiodły zatem trafną tezę, iż skarżący nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 54 ust. 1 u.p.s., bowiem nie wymaga całodobowej specjalistycznej opieki i w konsekwencji nie wymaga dalszego korzystania z DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
I OSK 1595/25

Treść orzeczenia około 31 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie Sędzia NSA Mariola Kowalska (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lipca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 183/25 w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 14 stycznia 2025 r., nr SKO.4115.378.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 17 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 183/25 po rozpoznaniu skargi M.Z. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 14 stycznia 2025 r., nr SKO.4115.378.2024 w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, decyzji o skierowaniu w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 4 grudnia 2024 r. znak WPS.4137.1156.7.2022.3 oraz przyznał i nakazał wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – WSA w Łodzi koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z 17 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta Łodzi skierował skarżącego do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych przy ul. [...]. Tego samego dnia wydana została decyzja o ustaleniu miesięcznej opłaty za pobyt skarżącego we wskazanej placówce. Następnie 20 stycznia 2020 r. wydano decyzję o umieszczeniu skarżącego pod ww. adresem.

Decyzją z 4 grudnia 2024 r. Prezydent Miasta Łodzi z uchylił z dniem 1 stycznia 2025 r.: decyzję z 17 stycznia 2020 r. o ustaleniu miesięcznej opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej; decyzję z 20 stycznia 2020 r. o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej oraz decyzję z 17 stycznia 2020 r. o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadano w oparciu o art. 108 k.p.a. ze względu na interes społeczny.

Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, wyrażając swoje niezadowolenie i opisując swoją sytuację zdrowotną, materialną, rodzinną. Dodatkowo skarżący złożył wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności i o wstrzymanie wykonania decyzji.

Zaskarżoną decyzją z 14 stycznia 2025 r. nr SKO.4115.378.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 4 grudnia 2024 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 54, art. 106 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 56, art. 59 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej "u.p.s."). W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że sprawie bezsporne jest, iż do placówki strona została przyjęta z uwagi na stopień zaawansowania choroby, tj. wyniszczenie organizmu, stan po udarze mózgu z niedowładem lewej ręki, niedokrwistość, stan po zatrzymaniu krążenia ze skuteczną reanimacją. Skarżący był osobą pampersowaną. Konieczne było zapewnienie specjalistycznej, kompleksowej opieki, pielęgnacji oraz rehabilitacji w celu odzyskania sprawności fizycznej. W chwili przyjęcia skarżący miał znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnego zaspokajania elementarnych potrzeb życiowych oraz funkcjonowania w miejscu pobytu. Wymagał pomocy osoby drugiej w wykonywaniu czynności dot. higieny osobistej czy przygotowywaniu posiłków. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 20 grudnia 2019 r. wynikało, że skarżący miał orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do 15 października 2020 r. Orzeczeniem z 11 stycznia 2021 r. o stopniu niepełnosprawności Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2023 r. Następnie orzeczeniem z 4 marca 2023 r. ponownie zaliczył stronę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 marca 2026 r. Ze wskazań powyższych orzeczeń wynika, że skarżący nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwości samodzielnej egzystencji. Od 13 września 2021 r. strona podjęła zatrudnienie na stanowisku portier w systemie równoważnego czasu pracy. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z 3 września 2021 r. - praca została wskazana ze względów terapeutycznych. Obecnie skarżący pracuje zawodowo na pełen etat. W ocenie personelu domu pomocy społecznej, w którym obecnie skarżący przebywa, jest osobą samodzielną, sprawną fizycznie, nie wymaga pomocy w jakichkolwiek czynnościach, często wychodzi poza placówkę. Z opinii lekarza z 11 października 2024 r. wynika, że stan zdrowia skarżącego jest stabilny, nie przyjmuje regularnie leków oraz nie wykupuje leków na stałe. Lekarz potwierdza także samodzielność strony z sprawach życiowych. Personel DPS zwraca także uwagę, że skarżący często wyraża niezadowolenie z pobytu w placówce, otrzymywane wyżywienie wielokrotnie wyrzuca twierdząc, że nie nadaje się do jedzenia. Spożywa samodzielnie przygotowane posiłki. Z raportów pielęgniarskich oraz notatek służbowych pracowników DPS wynika także, że skarżący jest wulgarny i lekceważąco odnosi się do personelu pielęgniarsko opiekuńczego. Zdarzało mu się także zachowywać niestosownie w stosunku do innych mieszkańców. Z uwagi na przeznaczenie przedmiotowego świadczenia, którym jest pobyt w domu pomocy społecznej uznano, że dalsze korzystanie z tej formy pomocy narusza interes społeczny.

Kolegium zauważyło, że strona przedłożyła do odwołania wydruk historii wizyt z 18 grudnia 2024 r. wskazujący jakie leki zostały przepisane skarżącemu w roku 2024 i kiedy odbyły się konsultacje lekarskie. Zdaniem organu z dokumentacji medycznej niespornie wynika, że skarżący cierpi na wiele schorzeń, w tym m.in. na przewlekłą niewydolność nerek, zapalenie żołądka i dwunastnicy, chorobę płuc i nadciśnienie. Z dokumentacji tej nie wynika, że strona wymaga całodobowej specjalistycznej opieki ze strony innych osób. Skarżący natomiast powołuje się na to, że nie poradzi sobie po opuszczeniu DPS, gdyż nie jest na tyle silny fizycznie i psychicznie by przetrwać w warunkach, gdzie nie ma stałego pobytu zamieszkania i komfortu psychicznego, że nie ma gdzie spokojnie się wyspać, spożyć posiłki i mieć je ugotowane, nie ma gdzie się umyć, jak i mieć czyste i wyprane ubrania do założenia. Powołał się też na istniejące orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z 2023 r.

Kolegium podkreśliło, że w jego ocenie organ I instancji prawidłowo ocenił wskazane dowody. Po pierwsze nie kwestionował zaistnienia w przypadku skarżącego przesłanki choroby i niepełnosprawności, o której mowa w art. 54 ust. 1 u.p.s. Zasadnie natomiast ocenił brak pozostałych przesłanek warunkujących prawo do umieszczenia w DPS. Ustalenia wywiadu środowiskowego i oświadczenia samego skarżącego pozostawiają wątpliwości, że strona nie wymaga całodobowej opieki z powodu choroby lub niepełnosprawności.

Kolegium zwróciło uwagę, że załączona przez stronę historia wizyt lekarskich nie określa precyzyjnie, czy zawarte tam informację mogą przesądzać o konieczności opieki całodobowej czy okresowej. Natomiast wszystkie pozostałe dowody w sprawie jednoznacznie wymóg taki podważają. Niewątpliwie też skarżący może i funkcjonuje samodzielnie w życiu codziennym. Potwierdza to wywiad środowiskowy oraz sama strona opisując swoją aktywność w sprawach osobistych i zdrowotnych. W ocenie Kolegium istnieje też możliwość pomocy osób zobowiązanych alimentacyjne względem skarżącego, ponieważ sytuacja rodzinna jest otwarta. Pomoc społeczna jest wdrażana w ostateczności, kiedy osoba w trudnej sytuacji życiowej wyczerpała możliwości poradzenia sobie samemu i przy pomocy osób zobowiązanych alimentacyjnie. Odnosząc się do wniosku strony o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności Kolegium wyjaśniło, że rygor natychmiastowej wykonalności nadaje się decyzji nieostatecznej, co do której może toczyć się postępowanie odwoławcze. Skoro Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję to wniosek strony o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności stał się bezprzedmiotowy.

Skargę na powyższą złożył skarżący, zaskarżając ją w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Pismem z 2 lipca 2025 r. pełnomocnik ustanowiony dla skarżącego z urzędu poparł skargę i sprecyzował zarzuty w ten sposób, że zarzucił organom naruszenie:

- przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnia warunków do ubiegania się o umieszczenie w domu pomocy społecznej, podczas gdy skarżący spełnia wszystkie trzy przesłanki kumulatywnie;

- przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy, w szczególności o informacje, zdaniem skarżącego, nieprawdziwe, co skutkowało uchyleniem decyzji o umieszczeniu skarżącego w DPS w [...].

W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji oraz o zasadzenie kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu oświadczając, iż koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił złożoną skargę, uchylając decyzje organów obu instancji. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że w jego ocenie analiza akt postępowania administracyjnego wskazuje, że postępowanie organów administracji obarczone było uchybieniami w zakresie postępowania wyjaśniającego oraz dokonanej przez organy administracji oceny zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście spełniania przez skarżącego przesłanek wynikających z art. 54 ust. 1 u.p.s. Sąd stwierdził tym samym naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd I instancji wskazał, że z orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego z 4 marca 2023 r. wynika, że wymaga on korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Do powyższego stwierdzenia zawartego w orzeczeniu organy obu instancji nie odniosły się jednak w żaden sposób, pomijając je milczeniem. Z takim postępowaniem organów administracji, zdaniem Sądu, zgodzić się nie można. Nawet jeśli organy przyjęły, że wskazane wyżej okoliczności nie uzasadniają spełnienia przesłanek umieszczenia skarżącego w domu pomocy społecznej, to winny w sposób jednoznaczny wskazać z jakich przyczyn przyjęły takie a nie inne stanowisko.

Sąd nie podzielił również oceny organów obu instancji, że w sprawie wykazano bezspornie, iż ustała przyczyna skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej, to jest, że skarżący aktualnie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu poza DPS. Organy administracji w tym zakresie powołały się na zaświadczenie lekarskie z 11 października 2024 r., w którym lekarz stwierdził jedynie "Stan zdrowia stabilny, nie poprzyjmuje regularnie leków, nie wykupuje leków na stałe. Samodzielny". W ocenie Sądu, z tego dowodu można co najwyżej wywieść jedynie wniosek, że skarżący nie przyjmuje na stałe leków i nie wymaga pomocy innych osób w zakresie tzw. podstawowej samoobsługi, jako osoba samodzielna, jednakże nie wynika z niego, że skarżący jest osobą samodzielną, która może funkcjonować w codziennym życiu.

Sąd I instancji uznał, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają na podzielenie oceny organów, że skarżący może samodzielnie funkcjonować poza DPS. W sytuacji skarżącego szczególnego znaczenia nabiera kwestia przede wszystkim znalezienia miejsca zamieszkania. Nie można bowiem zignorować, że skarżący przed przyjęciem do DPS był bezdomny, nie utrzymywał kontaktu z dziećmi, nie miał żadnych innych bliskich osób, nie posiadał żadnego majątku ani źródła utrzymania, organy natomiast nie ustaliły, że stan ten poprawił się (z wyłączeniem ostatniego elementu, gdyż skarżący po przyjęciu go do DPS podjął pracę w warunkach chronionych na zasadzie równoważnego czasu pracy, z którego – po odliczeniu alimentów na dziecko - 70% przeznacza na opłacenie pobytu w tej placówce).

Sąd zaakcentował ponadto, że skarżący ma prawie 67 lat, utrzymuje się wynagrodzenia za pracę, które wynosi 1.340 zł miesięcznie (z tego dochodu pokrywa koszty pobytu w DPS), natomiast podjęta przez niego praca ma – zgodnie z zaleceniami lekarza - charakter terapeutyczny. Pewne wątpliwości zwłaszcza w kontekście podnoszonych przez skarżącego obaw co do odnalezienia się poza DPS budzą stanowcze stwierdzenia organu o zadowalającym stanie zdrowia pensjonariusza. Skarżący przebywał bowiem w Domu Pomocy Społecznej od 2020 r., wcześniej pozostając osobą bezdomną. Niewątpliwie, jak wynika z wywiadu środowiskowego i zebranych materiałów, skarżący nie dysponuje żadnym lokum, nie ma też żadnych środków majątkowych pozwalających na bezproblemowe zapewnienie sobie takiego lokum. W takim stanie faktycznym Sąd uznał za niezrozumiałe wnioski organu, że skarżący może samodzielnie egzystować poza DPS.

W tak przedstawionych okolicznościach sprawy, w ocenie Sądu I instancji nie do zaakceptowania jest takie działanie organu pomocowego i podejmowanie rozstrzygnięć, efektem których jest pozostawienie osoby starszej (będącej już beneficjentem instytucji pomocy społecznej) bez realnej pomocy w uzyskaniu miejsca zamieszkania. Podkreślił, że jest to sprzeczne z zadaniami, jakie stawia przed Państwem, a ściślej przed organami administracji ustawa o pomocy społecznej. Nierealne wydaje się oczekiwanie, że skarżący samodzielnie jest w stanie zmienić swą sytuację życiową, skoro z wywiadu środowiskowego i twierdzeń samego skarżącego wynika, że cechuje się on bezradnością, jest osobą w wieku 67 lat, przy tym samotną. Być może stan psychofizyczny skarżącego (organ wskazuje na skłócenie skarżącego z innymi pensjonariuszami i pracownikami ośrodka) stanowi pewne utrudnienie we współpracy ze skarżącym, ale z pewnością nie usprawiedliwia pozostawienia go całkowicie bez pomocy, zwłaszcza gdy jest on już beneficjentem organów pomocowych.

Reasumując Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy organy przedwcześnie, a więc z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a., wydały decyzje o uchyleniu decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej, bez należytego rozważenia, czy ustały okoliczności, które legły u podstaw przyjęcia go do DPS oraz nierozważenia, jakie kroki i formy pomocy należy podjąć, aby zaskarżone decyzje nie skutkowały bezdomnością skarżącego. Taki stan jest bowiem sprzeczny z zadaniami i celami pomocy społecznej, wyrażonymi w art. 54 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 2 i 3 u.p.s. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiejkolwiek informacji, jakie usługi opiekuńcze organ miał na myśli, jaki byłby ich zakres i gdzie (w jakim miejscu) możliwe byłoby ich świadczenie. Organy przyjęły, że skarżący nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki, mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu oraz nie zachodzi przesłanka niemożności zapewnienia niezbędnej pomocy w miejscu zamieszkania przez gminę w formie usług opiekuńczych. Organy nie wskazały, czy i jaką pomoc są w stanie zapewnić skarżącemu adekwatnie do jego usprawiedliwionych potrzeb, przede wszystkim nie wskazały, czy udzielenie usług opiekuńczych jest w ogóle możliwe, mimo że właśnie ocena, czy możliwe jest zapewnienie danej osobie usług opiekuńczych w niezbędnym zakresie należy do organów pomocy społecznej. Zgodnie z art. 50 ust. 5 u.p.s. społecznej ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Szczegółowe regulacje dotyczące specjalistycznych usług opiekuńczych zawiera rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 816). Brak informacji o możliwym zakresie usług opiekuńczych i ewentualnym miejscu ich świadczenia uniemożliwia także sądowi administracyjnemu skuteczną weryfikację tego, czy spełniona została analizowana przesłanka określona w art. 54 ust. 1 u.p.s. Sąd zwrócił uwagę, że ewentualna niemożność zapewnienia tych usług w miejscu zamieszkania będzie oznaczać niemożliwość przyznania ich w zakresie niezbędnym do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. Prowadząc postępowanie w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy, organ obowiązany jest ustalić, czy dana osoba może otrzymać konieczną pomoc w miejscu zamieszkania. W przypadku ustalenia, że udzielenie pomocy jest możliwe, ale w rozmiarze niewystarczającym, należy przyjąć zaistnienie przesłanki uprawniającej do umieszczenia w placówce

Sąd I instancji, odnosząc się od twierdzeń organów co do możliwości zapewnienia skarżącemu opieki ze strony najbliższych osób zobowiązanych do alimentacji w kontekście możliwości udzielenia świadczenia w postaci usług opiekuńczych, ale i możliwości zapewnienia opieki osobie potrzebującej wskazał, iż i w tym zakresie organy nie dokonały właściwych ustaleń w sprawie. Organy nie poczyniły bowiem żadnych ustaleń co do możliwości zapewnienia jakiejkolwiek opieki ze strony osób zobowiązanych w stosunku do skarżącego do alimentacji. Z akt administracyjnych sprawy takowych wniosków niewątpliwie wyprowadzić nie można, gdyż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów na tę okoliczność. Z akt wynika, że jedno z dzieci skarżącego mieszka w [...], a zatem istotnie daleko od [...], co do dwojga pozostałych organy nie ustaliły ich miejsca pobytu. W pierwszym przypadku brak jest też informacji o stanie finansowym i możliwościach udzielenia pomocy skarżącemu. Skarżący wielokrotnie podkreślał, iż nie utrzymywał i nie utrzymuje żadnych kontaktów ze swoimi dziećmi.

Sąd I instancji, odnosząc się do spełnienia przesłanki wynikającej z art. 11 ust. 1 u.p.s. wskazał, że nie można zgodzić się z organami orzekającymi w sprawie w zakresie uznania, iż w sprawie zachodzi marnotrawienie przez skarżącego przyznanej pomocy, gdyż wyrzuca przygotowane jedzenie. W tym zakresie skarżący zarzut ten trafnie odpiera wskazując, że musi stosować odpowiednią dietę, ponieważ jego dolegliwości zdrowotne nie pozwalają na spożywanie wszystkich pokarmów. Stąd też musi sam sobie szykować posiłki. Zauważyć przy tym należy, iż stanowisko skarżącego nie jest oderwane od rzeczywistości, albowiem wątek diety i problemów z akceptacją jedzenia (wymioty) skarżący podnosił już uprzednio i kwestia ta przewijała się w aktach sprawy. Organy natomiast w tym zakresie nie poczyniły żadnych ustaleń, nie przeprowadziły żadnych rozważań w tym kierunku. Odnośnie natomiast kwestii podnoszonych przez organy niewłaściwych zachowań skarżącego w stosunku do personelu placówki, nie ulega – zdaniem Sądu - wątpliwości, że zasadniczym uchybieniem w tym zakresie ze strony organów są braki materiału dowodowego. Odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 1982 r., I SA 258/82 Sąd wskazał, iż nie można uznać odręcznych notatek pracowników za dowody w sprawie. Powyższe stanowić może naruszenie art. 67 i 68 k.p.a., zobowiązujących organ do sporządzenia protokołu "z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy". Możliwość sporządzenia adnotacji, przewidziana w art. 72 k.p.a., nie może dotyczyć ustaleń istotnych dla sprawy, gdyż mówi się tam jedynie o znaczeniu dla sprawy. Mogą to więc być bieżące adnotacje o wartości drugorzędnej, wprawdzie pomocne przy rozpatrywaniu sprawy lub w toku postępowania, niemniej jednak nie obejmujące ustaleń, od których rozstrzygnięcie zależy lub może zależeć. Natomiast ustalenia "istotne" objęte są dyspozycją z art. 67 i nast. k.p.a. Stwierdzić zatem należy, że organ I instancji w tym zakresie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób przewidziany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Wad tych nie dostrzegł organ II instancji.

Z tych względów, stwierdzając, że w sprawie doszło do naruszenia art. 54, art. 106 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 56, art. 59 ust. 1 u.p.s. w zw. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wykazania przesłanki uchylenia powyższych decyzji, Sąd I instancji orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzuciło naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z:

a) art. 54 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 u.p.s. poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów poprzez pominięcie literalnego i funkcjonalnego brzmienia tych norm jak i celu pomocy społecznej, podczas gdy zakres pojęciowy "samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym" powinien być interpretowany ściśle zgodnie z leksykalnym brzmieniem bowiem celem pomocy społecznej jest wspieranie osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie zaś ich trwałe wyręczanie w zaspokajaniu potrzeb bytowych;

b) art. 54 ust. 2 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię sprzeczną z literalnym brzmieniem, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że subiektywne oczekiwanie strony skarżącej, że powinna pozostawać w umieszczona w domu pomocy społecznej z uwagi na zapewnienie komfortu psychicznego jest okolicznością deregulującą obligatoryjną zasadę, że do domu pomocy społecznej można kierować jedynie osoby niemogące samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w innej formie;

c) art. 3 ust. 2 i 3 u.p.s. w związku z art. 56 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sprawie polegające na pomięciu zasady, że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, podczas gdy niedopuszczalne jest utrzymywanie nieadekwatnego poziomu wsparcia mimo polepszenia sytuacji zdrowotnej i życiowej;

d) art. 106 ust. 5 u.p.s. w związku z art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s. oraz art. 56 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie skarżący spełnia warunki do ubiegania się o umieszczenie w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, podczas gdy przesłanki, o których mowa w tym przepisie nie zostały spełnione bowiem stopień samodzielności skarżącego jak i możliwość zapewnienia wsparcia w postaci usług opiekuńczych nie pozwalają na subsumcję stanu faktycznego sprawy pod dyspozycję tego przepisu, co uzasadniało konieczność uchylenia wcześniejszych decyzji ze względu na zmianę sytuacji osobistej skarżącego;

e) 106 ust. 5 u.p.s. w zw. z art. 11 ust. 1 u.p.s. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że organ administracji nawet w przypadku niewątpliwej zmiany sytuacji osobistej strony polegającej na znacznej poprawie stanu zdrowia osoby otrzymującej wsparcie przy jednoczesnym marnotrawieniu świadczeń z pomocy społecznej nie powinien uchylać swoich wcześniejszych decyzji kierując się priorytetem zapobiegania sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.s. co godzi w podstawowe zasady udzielania tej pomocy;

2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, bowiem nie miało miejsca naruszenie nom prawa materialnego jak i przepisów postępowania w stopniu istotnym, rzutującym na wynik sprawy, zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej organu drugiej instancji jak i decyzji ją poprzedzającej, co nastąpiło między innymi w związku z naruszeniem przez Sąd I instancji niżej wymienionych przepisów postępowania:

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 72 k.p.a. w zw. z 67 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że notatki służbowe załączone przez Kierownika Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] do pisma zawiadamiającego o potrzebie wszczęcia przez Prezydenta Miasta Łodzi z urzędu postępowania w przedmiocie uchylenia wcześniej wydanych decyzji wobec skarżącego są własnymi adnotacjami urzędowymi organu prowadzącego postępowanie administracyjne a na okoliczności z nich wynikające powinny być powtórzone dowody i utrwalone w postaci protokołu z czynności (czyt. przesłuchania świadków), podczas gdy w istocie stanowią one dowody z dokumentów sporządzonych przez właściwe organy i mogą stanowić część materiału dowodowego w sprawie i podlegać ocenie na postawie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 1 pkt 3 oraz ust. 3 k.p.a. poprzez błędne założenie, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania w stopniu istotnym bowiem nieprawidłowo ocenił okoliczności sprawy, które rzekomo miałyby świadczyć o potrzebie umieszczenia Skarżącego w domu pomocy społecznej, na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 u.p.s w zw. z art. 56 u.p.s. podczas gdy, wszystkie okoliczności faktyczne zostały przez Kolegium prawidłowo ustalone i ocenione na podstawie kompletnego materiału dowodowego, i wskazują, że skarżący może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym, wsparcie może uzyskać w formie usług opiekuńczych, marnotrawi udzieloną pomoc i narusza zasady panujące w domu pomocy społecznej co odzwierciedla obszerne uzasadnienie decyzji;

d) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji przedstawienie oceny prawnej niespójnej a wręcz wewnętrznie sprzecznej w zakresie własnych rozważań, jak i schematyzm uzasadnienia i związanie organów nietrafną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego procedowania przy zupełnym pomięciu wagi sporządzonych wskazań i relacji, jakie mogą one mieć na kształtowanie linii orzeczniczej sądów administracyjnych w przyszłości zmierzającej do rozszerzenia kręgu osób uprawnionych do umieszczenia w domach pomocy społecznej z całkowitym pominięciem zasady racjonalnego gospodarowania funduszami gminy i obowiązujących przepisów prawa.

W oparciu o powyższe zarzuty, skarżące kasacyjnie Kolegium wniosło o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi oraz jej oddalenie jako bezzasadnej na podstawie art. 151 P.p.s.a, w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwałby na uwzględnienie:

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia,

3) orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych,

4) rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podnoszonych w niej twierdzeń.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący reprezentowany przez pełnomocnik z urzędu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącemu z urzędu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej.

Analizując zarzuty kasacyjne w powyżej określonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi sytuacja konieczności uchylenia skarżącemu decyzji: o skierowaniu do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych, o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz o umieszczeniu w domu pomocy społecznej.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że podstawę prawną rozstrzygnięcia organów w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy art. 106 ust. 5 w zw. z art. 54 ust. 1 u.p.s.

Zgodnie z brzmieniem art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Wskazane przesłanki muszą wystąpić łącznie. Stosownie natomiast do art. 106 ust. 5 cyt. ustawy - decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Uzasadniając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organy wyjaśniły, że w dacie wydawania decyzji o skierowaniu skarżącego do domu opieki społecznej przesłanki wynikające z art. 54 ust. 1 ustawy były spełnione, który to pogląd również zaaprobował Sąd I instancji. Nie można jednakże podzielić poglądu tegoż Sądu, że organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły w pełni aktualnych okoliczności odnoszących się do samodzielności skarżącego i nie zbadały w pełni konieczności uchylenia skarżącemu decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej oraz decyzji o skierowaniu w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący na dzień wydawania decyzji zamieszkiwał w DPS w [...] dla osób przewlekle somatycznie chorych. Do placówki został przyjęty z uwagi na stopień zaawansowania choroby, tj. wyniszczenie organizmu, stan po udarze mózgu z niedowładem lewej ręki, niedokrwistość, stan po zatrzymaniu krążenia ze skuteczną reanimacją. Był również osobą pampersowaną. W dniu wydawania decyzji o umieszczeniu skarżącego we wskazanej placówce było zapewnienie mu specjalistycznej i kompleksowej opieki, pielęgnacji oraz rehabilitacji w celu odzyskania sprawności fizycznej. W chwili przyjęcia skarżący miał znacznie ograniczoną zdolność do samodzielnego zaspokajania elementarnych potrzeb życiowych i wymagał pomocy osoby drugiej w wykonywaniu czynności higienicznych czy przygotowaniu posiłków. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 grudnia 2019 r. wynika, że skarżący miał orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do 15 października 2020 r. Orzeczeniem z 11 stycznia 2021 r. Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczył skarżącego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do 31 stycznia 2023 r., następnie orzeczeniem z 14 marca 2023 r. ponownie zaliczył go do umiarkowanego stopni niepełnosprawności do 31 marca 2026 r. W orzeczeniu tym wskazano, że skarżący nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wymaga natomiast korzystania ze środowiskowego systemu wsparcia, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne a także ma możliwość pracy w warunkach pracy chronionej. Z akt sprawy wynika, że skarżący cierpi na wiele schorzeń, m.in. przewlekłą niewydolność nerek, zapalenie żołądka i dwunastnicy, inne przewlekłe obturacyjne choroby płuc, nieokreślone przewlekłe zapalenie oskrzeli, nadciśnienie samoistne. W dniu 13 września 2021 r. skarżący podjął również zatrudnienie na pełen etat na stanowisku portier w systemie zrównoważonego czasu pracy w firmie [...] Sp. z o.o. We wrześniu 2021 r. wynagrodzenie wynosiło 1235,18 zł, w październiku 2021 r. – 1892,08 zł, zaś w listopadzie 2021 r. – 2179,58 zł netto (zob. dokumenty załączone do wywiadu środowiskowego z 23 grudnia 2021 r.). Z wynagrodzenia za pracę potrącane są również zaległości alimentacyjne na małoletnią córkę. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim z 3 września 2021 r. praca została wskazana ze względów terapeutycznych.

Z zaświadczenia lekarskiego z 11 października 2024 r. wynika natomiast, że aktualnie skarżący nie przyjmuje regularnie leków, jego stan zdrowia jest stabilny, jest samodzielny. W zaświadczeniu lekarskim z 31 grudnia 2024 r. stwierdzono, że skarżący przebywa w Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczym - DPS w [...] i nie wymaga całodobowej opieki innej osoby. W piśmie Dyrektora tegoż Centrum z 16 października 2024 r. znajduje się informacja, że skarżący podczas pobytu w DPS jeździł na skuterze a także wyjeżdżał do córki nad morze. W piśmie tym Dyrektor wskazał ponadto, że skarżący wulgarnie i lekceważąco odnosi się do personelu pielęgniarsko-opiekuńczego placówki, na potwierdzenie czego załączył kserokopie z raportów pielęgniarskich oraz notatki służbowe. Z dokumentów tych wynika także, że skarżący często wyraża niezadowolenie z pobytu w placówce, zaś otrzymywane jedzenie wyrzuca. Spożywa samodzielnie przygotowane posiłki.

Z akt sprawy wynika również, że osobami zobowiązanymi do alimentacji wobec skarżącego są córka – A.K. oraz synowie – D.L. i R.L. Skarżący posiada również niepełnoletnią córkę P.Z., która przebywa w rodzinie zastępczej. Z akt administracyjnych wynika, że MOPR w [...] trzykrotnie kontaktował się z A.K. celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże ww. odmówiła jego przeprowadzenia. Organ przesłał również do córki skarżącego pismo zawierające propozycję zawarcia umowy dotyczącej pobytu skarżącego w dps. Pismo to nie zostało przez ww. odebrane. Organy kontaktowały się również z synami skarżącego, jednakże nie odbierali oni korespondencji pod wskazanymi w "ŹRÓDŁO" – programie do obsługi Systemu Rejestrów Państwowych – adresami.

W tak przedstawionych okolicznościach sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, zaś jej zadaniem jest zapobieganie ww. sytuacjom poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 1 – 3 u.p.s.). Celem pomocy społecznej nie jest wszakże stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspokajanie wszelkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta ma bowiem charakter jedynie subsydiarny a nie "wyręczający". Zadaniem organów pomocy społecznej jest natomiast współuczestnictwo w rozwiązywaniu trudnych sytuacji życiowych jej beneficjentów, do której to współpracy zobowiązani są również sami beneficjenci.

Nie można się zgodzić z Sądem I instancji, że materiał dowodowy był nieprawidłowo zebrany i oceniony w kontekście spełnienia przez skarżącego przesłanek wynikających z art. 54 ust. 1 u.p.s., a tym samym niewystarczający do podjęcia decyzji w sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w niniejszej sprawie zmaterializowały się wszystkie przesłanki określone w art. 54 ust. 1 w powiązaniu z art. 106 ust. 5 u.p.s. Organy słusznie bowiem uznały, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że skarżący jest osobą samodzielną, sam przygotowuje posiłki i pracuje na pełen etat. Nie ma przy tym znaczenia, że praca jest wskazana jako zalecenie terapeutyczne, bowiem bez wątpienia skarżący otrzymuje wynagrodzenie i jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Podnoszona zarówno przez Sąd I instancji jak i samego skarżącego kwestia, że organy błędnie przyjęły, iż skarżący jest w stanie samodzielnie funkcjonować, przeczy dokumentom znajdującym się w aktach sprawy, tj. zaświadczeniu lekarskiemu z 11 października 2024 r. i z 31 grudnia 2024 r. a także pismu Dyrektora DPS z 16 października 2024 r.

Również wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, skoro skarżący, jak wskazano w orzeczeniu o niepełnosprawności, wymaga korzystania ze środowiskowego systemu wsparcia, nie było koniecznym "oferowanie" skarżącemu pomocy "na wyrost". Zaznaczenia przy tym wymaga, że pomoc społeczna udzielana jest przede wszystkim na wniosek beneficjenta. Dlatego też, w sytuacji, gdy skarżący zawnioskuje o takową pomoc, organy zobowiązane będą rozpatrzyć taki wniosek zgodnie z jego potrzebami. Trafne są w tej materii spostrzeżenia skarżącego kasacyjnie organu, że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Niedopuszczalne jest natomiast utrzymywanie nieadekwatnego poziomu wsparcia pomimo polepszenia sytuacji zdrowotnej i życiowej beneficjenta.

Nie można się ponadto zgodzić z Sądem I instancji, że organy nie uzasadniły w pełni kwestii spełnienia przesłanek umieszczenia skarżącego w DPS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy w pełni uzasadniły wydane w sprawie decyzje w oparciu o rzetelny i w pełni zebrany materiał dowodowy, prawidłowo stosując zasady określone w art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. Trafnie także oceniły zebrany materiał dowodowy (art. 80 kpa) i uargumentowały zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy wydaniu decyzji w sprawie (art. 107 § 3 k.p.a.).

Nie są również trafne zapatrywania Sądu I instancji odnoszące się do konieczności badania przez organ kwestii istnienia innych bliskich skarżącemu osób, kwestii jego bezdomności w odniesieniu do spełnienia przesłanki wynikającej z art. 106 ust. 5 w zw. z art. 54 ust. 1 u.p.s. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sytuacji kierowania beneficjenta do DPS organ zobligowany jest przede wszystkim do zbadania jego stanu zdrowia w powiązaniu z niemożliwością samodzielnego funkcjonowania w życiu codziennym w sytuacji braku możliwości zapewnienia niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Natomiast na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, diametralnie zmieniły się okoliczności sprawy – przede wszystkim uległa zmianie sytuacja dochodowa skarżącego a także jego sytuacja zdrowotna – z dokumentacji medycznej oraz pozamedycznej wynika bowiem, że skarżący jest w pełni samodzielny, pomimo chorób na które cierpi. Z powyższych okoliczności organy wywiodły zatem trafną tezę, iż skarżący nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 54 ust. 1 u.p.s., bowiem nie wymaga całodobowej specjalistycznej opieki i w konsekwencji nie wymaga dalszego korzystania z DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych.

Także podnoszone przez samego skarżącego kwestie braku stałego miejsca zamieszkania, komfortu psychicznego, możliwości wyspania się, spożycia samodzielnie przygotowanych posiłków, umycia się czy możliwości uprania ubrań nie mogą mieć wpływu na wydaną w sprawie decyzję. W przypadku decyzji wydanej zarówno na podstawie art. 54 ust. 1 u.p.s. jak i decyzję w oparciu o art. 106 ust. 5 u.p.s. organy nie badają wskazanych okoliczności, a okoliczność samodzielności w funkcjonowaniu w codziennym życiu.

W konsekwencji powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z argumentacją Sądu I instancji odnośnie dowolnej oceny materiału dowodowego, bowiem ocena ta jest wyrażona wprost w zaświadczeniach lekarskich piśmie Dyrektora DPS czy wywiadach środowiskowych, które zostały wiernie przez organy przytoczone. Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego z 14 marca 2023 r. nie wyklucza jego samodzielności, zaś podjęte zatrudnienie na pełen etat opinie i zaświadczenia wydane przez lekarzy oraz opis codzienności skarżącego dokonany przez pracownika opieki społecznej zawarty w wywiadach środowiskowych wyraźnie potwierdzają jego możliwości. Zgromadzone zaś przez organy dowody pozwalały na ustalenie, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wydania decyzji uchyleniu decyzji o skierowaniu, umieszczeniu i ustaleniu opłaty za pobyt skarżącego w DPS.

Nie można również w pełni zgodzić się z Sądem I instancji w zakresie ziszczenia się w niniejszej sprawie przesłanki wynikającej z art. 11 ust. 1 u.p.s. Sąd przyjął co prawda trafnie, że w świetle art. 75 § 1 k.p.a. notatka służbowa czy raport pielęgniarski nie są tego rodzaju dokumentami, które służą wyjaśnieniu merytorycznemu sprawy. Są formą adnotacji sporządzonej przez pracownika w trybie art. 72 k.p.a., zaś do adnotacji nie stosuje się przepisów dotyczących dowodów. Wskazania jednakże wymaga, że już pismo Dyrektora Centrum Rehabilitacyjno-Opiekuńczego DPS w [...] z 16 października 2024 r. taki warunek spełnia. Z pisma tego wynika, że skarżący wulgarnie i lekceważąco odnosi się do personelu pielęgniarsko-opiekuńczego placówki i innych mieszkańców, zaś zwroty jakich używa można zakwalifikować jako groźby karalne. Natomiast załączone do pisma notatki służbowe i raporty pielęgniarskie, pomimo jak trafnie zauważył Sąd I instancji, nie mogą stanowić dowodu w sprawie w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., a jedynie potwierdzają wskazane przez Dyrektora kwestie, tym samym powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie spełnienia przesłanki wynikającej z przywołanego wyżej przepisu ustawy. Dlatego też uznać należy, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, że w sprawie zaistniały również okoliczności wskazane w art. 11 ust. 1 u.p.s. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany przez organ materiał dowodowy pozwalał na uznanie, że zachowanie skarżącego świadczyło o korzystaniu z przyznanego świadczenia w sposób niezgodny z jego przeznaczeniem. Zwrócić należy uwagę, że osoba zamieszkująca w dps winna przestrzegać podstawowych zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim nie powinna swoim zachowaniem naruszać godności osób opiekujących się nią a także osób przebywających razem z nią w dps.

W oparciu o powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kompleksowej oceny powołanych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów uznając za zasadne zarówno zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego.

Końcowo Sąd kasacyjny wskazuje, że nie neguje niepełnosprawności skarżącego, jednakże skierowanie do domu pomocy społecznej jest zarezerwowane, stosownie do przepisów ustawy o pomocy społecznej, dla osób niesamodzielnych, nie będących w stanie zmagać się samodzielnie z codziennością, w tym z leczeniem. Tymczasem z przedstawionego w analizowanej sprawie stanu faktycznego wyraźnie wynika duża samodzielność skarżącego, a także, że skarżący z DPS korzysta w zasadzie jedynie jako miejsca noclegowego ewentualnie także do sporządzenia sobie posiłku.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. W zakresie kosztów postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaistniały podstawy do zastosowania art. 207 § 2 P.p.s.a. i dlatego orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku.

Podstawa prawna: Dz.U. 2024 poz 1283 art. 54 ust. 1, ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 56, art. 106 ust.5; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)

Hasła tematyczne: Pomoc społeczna

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.