Nabywca roszczeń dekretowych nie jest stroną w sprawie o użytkowanie wieczyste

Wyrokiem z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1383/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") oddalił skargę J. S. (dalej: "Skarżący", "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda", "Organ II instancji") z dnia 12 marca 2024 r. nr 1192/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący zarzucając Sądowi I instancji:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") – naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. :

1. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy i wadliwe uzasadnienie wyroku (art. 141 § 4 p.p.s.a.) poprzez brak rozstrzygnięcia co do twierdzeń Skarżącego, iż A. i J. Z. na dzień złożenia wniosku dekretowego (07.02.1949 r.) byli właścicielami Nieruchomości wpisanymi do księgi wieczystej, uwzględniając rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych - w zakresie twierdzeń Skarżącego co do ochrony wynikającej z rękojmi ksiąg wieczystych (wobec dawnych właścicieli). Sąd I instancji w ogóle się nie wypowiedział.

2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia wobec naruszenia przez Organ II instancji art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023, poz. 775, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, błędną ocenę materiału dowodowego

i poczynienie ustaleń faktycznych, jakoby z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wystąpiły osoby nieposiadające legitymacji do bycia stroną postępowania, podczas gdy:

a. A. i J. Z. na dzień złożenia wniosku dekretowego (07.02.1949 r.) byli właścicielami Nieruchomości, uwzględniając rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, skoro wpisu prawa własności na ich rzecz dokonano na podstawie wniosku wieczystoksięgowego z 15.11.1947 r., a zatem Skarżącemu jako następcy prawnemu A. i J. Z. przysługiwał interes prawny do występowania w niniejszej sprawie, co oznacza iż przysługiwał mu również przymiot strony.

b. A. i J. Z. byli następcami prawnymi (sukcesja singularna) dawnych właścicieli Nieruchomości w zakresie nabytych wszelkich praw, w tym roszczeń wynikających z Dekretu Bieruta, a zatem Skarżącemu jako następcy prawnemu A. i J. Z. przysługiwał interes prawny do występowania w niniejszej sprawie, co oznacza iż przysługiwał mu również przymiot strony, co doprowadziło również do nierozpoznania istoty sprawy.

2. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia wobec naruszenia przez organ II instancji art. 105 k.p.a. poprzez wadliwe uznanie przez organ II instancji, jakoby zaistniały przesłanki do umorzenia przez organ I instancji postępowania dekretowego, mimo iż w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przed organem I instancji nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego t.j.:

1. art. 18 oraz art. 20 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. z 1946 r., nr 57, poz. 319, dalej: "Prawo rzeczowe") poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy przepisy te winny zostać zastosowane, mając na względzie, iż A. i J. Z. byli chronieni na mocy rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych, tym bardziej wobec domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym, a zatem istniały podstawy do uznania, iż A. i J. Z. na dzień złożenia wniosku dekretowego (07.02.1949 r.) byli właścicielami Nieruchomości wpisanymi do księgi wieczystej, a zatem że przysługiwała im legitymacja do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej,

2. art. 168 w zw. z art. 170 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Kodeks zobowiązań (Dz. U. z 1933 r., nr 82, poz. 598, dalej jako "kodeks zobowiązań", "k.z.") poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten winien zostać zastosowany, jako że zgodnie z art. 168 k.z. i nast. k.z. A. i I. Z. mogli nabyć i nabyli w drodze umowy sprzedaży z dnia 14.11.1947 r. wierzytelności wynikające z Dekretu,

3. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez wadliwe uznanie, jakoby Skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy dawnej ul. [...], hip. [...] w zakresie dotyczącym dz. ew. o nr. [...] z obrębu [...], wobec rzekomego złożenia wniosku dekretowego przez osoby nieuprawnione, podczas gdy:

a. A. i J. Z. byli chronieni na mocy rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych, tym bardziej wobec domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a zatem istniały podstawy do uznania, iż A. i J. Z na dzień złożenia wniosku dekretowego (07.02.1949 r.) byli właścicielami Nieruchomości tudzież następcami prawnymi poprzednich właścicieli (Z. R. dziedziczący po M. H. i R. małżonkach R.), a zatem że przysługiwała im legitymacja do złożenia wniosku

o ustanowienie prawa własności czasowej,

b. A. i J. Z. byli następcami prawnymi (sukcesja singularna) dawnych właścicieli Nieruchomości w zakresie nabytych na mocy umowy cywilno-prawnej wszelkich praw, w tym roszczeń wynikających z Dekretu Bieruta (stosownie do art. 168 k.z. i nast.), a zatem Skarżącemu jako następcy prawnemu A. i J. Z. przysługiwał interes prawny do występowania w niniejszej sprawie, co oznacza, iż przysługiwał mu również przymiot strony.

4. art. 7 ust. 1 dekretu:

a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, jakoby A. i J. Z. byli właścicielami Nieruchomości legitymowanymi do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej, podczas gdy A. i J. Z. byli chronieni na mocy rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych, tym bardziej wobec domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a zatem istniały podstawy do uznania, iż A. i J. Z. na dzień złożenia wniosku dekretowego (07.02.1949 r.) byli właścicielami Nieruchomości tudzież następcami prawnymi poprzednich właścicieli (Z. R. dziedziczący po M. H. i R. małżonkach R.), a zatem że przysługiwała im legitymacja do złożenia wniosku

o ustanowienie prawa własności czasowej,

b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, jakoby A. i J. Z. nie stanowili następców prawnych dawnych właścicieli Nieruchomości, podczas gdy przepis ten wskazuje jedynie na następstwo prawne (do którego zalicza się zarówno sukcesja uniwersalna jak i sukcesja singularna), natomiast A. i J. Z. byli następcami prawnymi (sukcesja singularna) dawnych właścicieli Nieruchomości w zakresie nabytych wszelkich praw, w tym roszczeń wynikających z Dekretu Bieruta (stosownie do art. 168 k.z. i nast.),

c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że pojęcie "następstwa prawnego" odnosi się jedynie do sukcesji uniwersalnej, podczas gdy wskazany przepis nie różnicuje rodzaju następstwa prawnego, a zatem jego dyspozycją jest objęte zarówno następstwo prawne wynikające z sukcesji uniwersalnej, jak

i z sukcesji singularnej, co oznacza, że podmioty, które na podstawie umowy cywilno-prawnej nabyły roszczenia wynikające z Dekretu Bieruta są legitymowane do złożenia wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej (prawa użytkowania wieczystego), a zatem ich następcy prawni maja legitymację do występowania

w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego.

Mając powyższe na względzie Skarżący, na podstawie art. 188 p.p.s.a., wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zmianę zaskarżonej decyzji organu II instancji poprzez uchylenie decyzji Prezydenta [...] nr 586/SD/2022

z dnia 03.11.2022 r. umarzającej postępowanie dekretowe. Ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przypisanych, w tym wpisu od skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego wedle podwójnej stawki minimalnej - mając na względzie znaczny nakład pracy pełnomocnika Skarżącego (art. 203 p.p.s.a.).

Na podstawie art. 269 p.p.s.a. Skarżący wniósł o przedstawienie pełnemu składowi Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego: "Czy nabywcy roszczeń wynikających z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279 z późn. zm., dalej: "dekret") przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, z późn. zm.) w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu?".

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4

w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji

i Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji

w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

Istota sporu w niniejszej sprawie polega na tym, że organy administracji publicznej umorzyły postępowanie administracyjne – co następnie zaaprobował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – z uwagi na brak interesu prawnego Skarżącego kasacyjnie w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy dawnej ul. [...], hip. [...] w zakresie dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] (dalej: "przedmiotowa nieruchomość"). Z tym stanowiskiem polemizuje Skarżący kasacyjnie. Przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu.

Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., przeszła na własność Gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa

w oparciu o art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., Nr 14, poz. 130). Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191), z dniem 27 maja 1990 r., stała się własnością [...]. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 1994 r., Nr 48, poz. 195), grunt przedmiotowej nieruchomości stał się własnością [...]. Na mocy art. 20 ust. 1 ww. ustawy, grunt przedmiotowej nieruchomości obejmujący część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowi własność [...], natomiast część działki ewidencyjnej o numerze [...] z obrębu [...] stanowi współwłasność osób fizycznych i Spółdzielni [...] z siedzibą

w [...]. Część przedmiotowej nieruchomości hipotecznej obejmująca działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] pozostała własnością Skarbu Państwa. Na podstawie aktu notarialnego z 14 listopada 1947 r., repertorium nr [...], Z. R. sprzedał całą odziedziczoną po rodzicach jego M. H. i R. małżonkach R. nieruchomość w [...] przy ul. [...], nr hipoteczny [...], stanowiącą plac z gruzami po wypalonym i zburzonym domu mieszkalnym, A. i J. Z., w równych częściach niepodzielnie, z zastrzeżeniem praw [...] wypływających

z dekretu.

Wnioskiem z 4 lutego 1949 r. (który wpłynął 7 lutego 1949 r. do Zarządu [...]) A. i J. Z. zwrócili się

o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Do wniosku dołączono zaświadczenie Sądu Grodzkiego w Warszawie z 26 stycznia 1949 r., nr [...], z którego wynika, że zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...], tytuł własności nieruchomości przy ul. [...] uregulowany był na A.Z. co do połowy i jego żony J.Z. co do drugiej połowy, na podstawie wniosku z 15 listopada 1947 r. nr 5247/47 oraz postanowienia z 14 stycznia 1948 r. Według zapisów działu II odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla przedmiotowej nieruchomości tytuł własności tej nieruchomości według stanu na dzień wejścia w życiu przepisów dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., uregulowany był na rzecz R. R. w jednej połowie i M. R. w drugiej połowie, na mocy aktu z 24 sierpnia 1938 r. Prezydent, z uwagi na fakt, iż w sprawie dotyczącej przedmiotowej nieruchomości nie wpłynęło żadne inne pismo pochodzące od podmiotów uprawnionych poza ww. wnioskiem złożonym w trybie art. 7 dekretu, działając w trybie art. 214b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 dalej: "u.g.n."), wezwał strony postępowania dekretowego w drodze ogłoszenia, aby w terminie sześciu miesięcy od dnia ukazania się niniejszego ogłoszenia zgłosili się do Urzędu, podając swój aktualny adres, a następnie w terminie kolejnych trzech miesięcy udowodniły swe prawa do przedmiotowej nieruchomości, pod rygorem umorzenia postępowania dekretowego. W dniu 8 lipca 2021 r. upłynął termin sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia.

Pismem z 11 lutego 2021 r. (data prezentaty organu 12 lutego 2021 r.) Skarżący wskazał siebie jako następcę prawnego A. Z i I. Z. Do pisma dołączono uwierzytelnione kopie dokumentów potwierdzających następstwo prawne po ww. osobach, tj. odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z 8 maja 2019 r., sygn. akt VII Ns 534/18 oraz odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z 14 stycznia 1988 r., sygn. akt II Ns 1912/87, a także wskazano adres zamieszkania Skarżącego.

Prezydent, po rozpatrzeniu wniosku A. Z. i J. Z.

z 4 lutego 1949 r., decyzją z 3 listopada 2022 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z 12 marca 2024 r., działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., orzekł

o umorzeniu postępowania o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie: prawa użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości, jako bezprzedmiotowego, z uwagi na złożenie ww. wniosku przez osoby nieuprawnione.

Uogólniając można więc powiedzieć, że centralny problem prawny sprowadza się do konieczności rozstrzygnięcia, czy następca prawny osoby fizycznej, która nabyła wszelkie prawa i roszczenia dekretowe z tytułu przejęcia działki przez Skarb Państwa, ma interes prawny w postępowaniu administracyjnym o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w Warszawie.

Skarżący kasacyjnie zarzucił kwestionowanemu orzeczeniu Sądu I instancji naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W tej sytuacji, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż weryfikacja prawidłowości wykładni przepisów prawa materialnego, dokonanej przez Sąd I instancji, jest możliwa jedynie w przypadku stwierdzenia braku uchybień natury procesowej, mogących mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Stawiając zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesiono, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy i wadliwe uzasadnił wyrok. Tak sformułowany zarzut nie mógł okazać się skuteczny. Przede wszystkim uzasadnienie kontrolowanego obecnie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie jest wadliwe. Zostało ono sporządzone w sposób odpowiadający dyspozycji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane

w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie

w sprawie. Wymaga podkreślenia, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez Skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Bezsporna w niniejszej sprawie jest okoliczność, że według treści wpisów

w dziale II odpisu wykazu hipotecznego prowadzonego dla przedmiotowej nieruchomości tytuł własności tej nieruchomości według stanu na dzień wejścia

w życiu przepisów dekretu, tj. 21 listopada 1945 r., uregulowany był na rzecz R. R. w jednej połowie i M. R. w drugiej połowie, na mocy aktu z 24 sierpnia 1938 r. Jak również okoliczność, że na podstawie aktu notarialnego z 14 listopada 1947 r., repertorium nr [...], Z. R. sprzedał całą odziedziczoną po rodzicach jego M. i R. małżonkach R. nieruchomość w [...] przy ul. [...], nr hipoteczny [...], stanowiącą plac z gruzami po wypalonym i zburzonym domu mieszkalnym, A. I. małżonkom Z. - których następcą prawnym jest Skarżący

- w równych częściach niepodzielnie, z zastrzeżeniem praw [...] wypływających z dekretu. A także okoliczność, że z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie z 26 stycznia 1949 r., nr 61/49 tytuł własności nieruchomości przy ul. [...] na rzecz A. Z. co do połowy i jego żony J. Z. co do drugiej połowy, został ujawniony w księdze wieczystej na podstawie wniosku z 15 listopada 1947 r. nr 5247/47 oraz postanowienia z 14 stycznia 1948 r., tj. po ok 3 latach od wejścia w życie dekretu.

W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy Skarżący, nie mógł być uznany za "uprawnionego", do przyznania mu prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, gdyż nie jest byłym właścicielem przedmiotowej nieruchomości utraconej w wyniku działania przepisów dekretu, ani jego spadkobiercą, a tylko takie osoby kwalifikować należy jako "uprawnione"

w rozumieniu art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. W konsekwencji nie istnieje norma prawa materialnego kreująca jego przymiot strony w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu. Swoje prawa wywodzi on z faktu bycia spadkobiercą nabywców roszczeń dekretowych na podstawie zawartej w dniu 14 listopada 1947 r. umowy notarialnej.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 kwietnia 2024 r. sygn. I OPS 1/23 przesądził, że "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1

i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowanie (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu". W swoim rozstrzygnięciu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na tę uchwałę i odniósł jej treść do realiów kontrolowanej przez siebie sprawy, gdyż w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku expressis verbis wyjaśnił, że organy administracyjne prawidłowo przyjęły, iż umowa notarialna z 14 listopada 1947 r., repertorium nr [...], nie uprawnia, w rozumieniu art. 28 k.p.a. Skarżącego (lub jego poprzedników prawnych) jako nabywcę praw

i roszczeń dekretowych do nieruchomości warszawskiej, do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu. Dlatego też,

w ocenie Sądu I instancji, zaskarżone rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania, wydane na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., nie narusza prawa.

W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że jakkolwiek uchwała o sygn. akt I OPS 1/23 nie została wydana na kanwie kontrolowanej sprawy, to jednak uchwały podjęte na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a. w stosunku do innych postępowań sądowoadministracyjnych mają moc pośrednio wiążącą. W art. 269 § 1 p.p.s.a. wyrażono zasadę względnego związania stanowiskiem zajętym w uchwale, co w praktyce nie daje Sądowi możliwości wyboru. Dopóki więc nie nastąpi zmiana stanowiska wyrażonego w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóty sądy administracyjne zobowiązane są do jej stosowania. W konsekwencji związania należy przyjąć za poglądem prawnym Naczelnego Sądu Administracyjnego, że osoba która nabyła od byłego właściciela nieruchomości warszawskiej – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – prawa i roszczenia przewidziane w dekrecie warszawskim, nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego zmierzającego do prawa użytkowania wieczystego

w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu. Dotyczy to także, co oczywiste, także spadkobierców nabywcy roszczeń.

Należy dodatkowo podkreślić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie ponownie zadał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pytanie prawne o treści tożsamej do pytania w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23. W pytaniu tym wskazano na nie wzięcie pod uwagę przez Naczelny Sąd Administracyjny szeregu okoliczności mających wpływ na ocenę podstaw do wykluczenia nabywców roszczeń dekretowych z kręgu stron w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Jednakże propozycja ta nie znalazła aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uchwale z dnia 16 marca 2026 r., sygn. akt I OPS 4/25, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Zatem żądanie autora skargi kasacyjnej, w którym zwrócił się on o przedstawienie powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego należało w tym kontekście uznać za bezprzedmiotowe.

Nie był także usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia wobec naruszenia przez organ II instancji art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, błędną ocenę materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych, jakoby z wnioskiem o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego wystąpiły osoby nieposiadające legitymacji do bycia stroną postępowania.

Organy nie uchybiły normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. co również zasadnie dostrzegł Sąd I instancji. Realizując obowiązek należytego wyjaśnienia sprawy organy ustaliły ponad wszelką wątpliwość fakty i zdarzenia, które miały znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli miały znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. W sprawie nie jest kwestionowany fakt nabycia przez poprzedników prawnych Skarżącego praw i roszczeń do wywłaszczonej nieruchomości warszawskiej. Kluczowe jest jednak to, że ani A. i. I. Z. ani ich następcy prawni nie uzyskali w ten sposób przymiotu stron w postępowaniu zmierzającym do ustanowienia prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego) na gruncie warszawskim, gdyż to nie oni byli dotychczasowymi właścicielami gruntu warszawskiego, który podlegał nacjonalizacji. Tymczasem, jak wynika z uchwał o sygn. akt I OPS 1/23 oraz o sygn. akt I OPS 4/25 przyznanie prawa wieczystej dzierżawy (użytkowania wieczystego), w aspekcie materialnoprawnym, odbywało się zawsze na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu.

Jeżeli natomiast chodzi o zarzuty naruszenia prawa materialnego

a w szczególności art. 18 oraz art. 20 Prawa rzeczowego oraz art. 168 w zw. z art. 170 Kodeksu zobowiązań to należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny, zarówno w uchwale o sygn. akt I OPS 1/23, jak i w późniejszej uchwale o sygn. akt

I OPS 4/25, w której – jak już powiedziano – Sąd II instancji podtrzymał w całości swój wcześniejszy pogląd prawny, szczegółowo wyjaśniono, że uznanie, iż nabywcy roszczeń dekretowych nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.

w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów dekretu warszawskiego, nie narusza powołanych norm ustawowych oraz konstytucyjnych.

W szczególności Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przeniesienie wierzytelności, na podstawie art. 168 Kodeksu zobowiązań, w drodze konsensualnej czynności prawnej nie powodowało, że w miejsce dotychczasowego właściciela gruntu warszawskiego wstępował, w sferze materialnoprawnej, nabywca wierzytelności. Natomiast w odniesieniu do art. 30 § 4 k.p.a. wskazano, że dekret warszawski – akt normatywny z zakresu administracyjnego prawa materialnego – nie zawiera ogólnej regulacji następstwa prawnego. Wobec tego obowiązuje zasada, że w przypadku braku wyraźnej normy prawnej sukcesja singularna nie jest dopuszczalna. Nie zmienia tego brzmienie powołanego wyżej przepisu ogólnego postępowania administracyjnego, odwołującego się do wstąpienia następców prawnych w ogół praw proceduralnych na miejsce podmiotu tracącego przymiot strony – w zawisłym postępowaniu. Norma ta dotyczy wyłącznie praw zbywalnych

i znajduje zastosowanie właśnie w przypadku zbycia takich praw. Natomiast możliwość zbycia praw powinna wynikać z normy prawa materialnego, której

w dekrecie o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy po prostu nie ma. Dlatego też wykładnia przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w kontrolowanym obecnie wyroku, zgodnie z którą umowa notarialna nie uprawnia nabywców praw i roszczeń dekretowych oraz ich następców prawnych do skutecznego ubiegania się o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie: prawa użytkowania wieczystego) do gruntu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na brak po stronie tych podmiotów interesu prawnego. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 28 k.p.a. ani art. 7 ust. 1 dekretu w sposób wskazany w skardze kasacyjnej.

Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują zatem na uwzględnienie w całości.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.