Dywidenda rzeczowa dla fundacji rodzinnej. WSA uchylił interpretację Dyrektora KIS

1. S sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżąca, wnioskodawca, spółka) wniosła skargę na interpretację Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ) z 15 września 2025 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.345.2025.2.AW w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

2. Stan sprawy.

2.1. We wniosku o wydanie interpretacji, skarżąca przedstawiła następujący opis zdarzenia przyszłego.

Wnioskodawca prowadzi działalność w formie spółki z o.o., która jest polskim nieograniczonym rezydentem podatkowym. Wspólnikiem spółki jest fundacja rodzinna działająca zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej.

Spółka planuje dzielić zyski i przekazywać je fundacji. Zyski będą dzielone w formie pieniężnej (przelewem oraz gotówką, w walucie PLN i innej stanowiącej środek wymiany) oraz rzeczowej. Niepieniężny podział zysku zakłada przekazanie fundacji tytułem dywidendy majątku spółki w postaci: samochodów, kruszców (złota, srebra, platyny) w formie surowej (sztaby, monety), jak i z domieszkami, nieruchomości (budynków i lokali, gruntów), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i budynku mieszkalnego oraz użytkowego, akcji i udziałów w innych podmiotach oraz papierów wartościowych takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach ETF.

Spółka w uchwale (na podstawie odpowiednich zapisów w umowie spółki) o podziale zysku wskaże wprost na sposób realizacji uchwały, w tym bezpośrednio wskazując na obowiązek przekazania określonych składników majątku w celu wykonania podziału zysku. Dopuszczalne jest także przeniesienie ww. majątku spółki tytułem zaliczki na poczet zysku, przy zachowaniu obostrzeń Kodeksu spółek handlowych i umowy spółki. Podział zysku (w tym zaliczkowo) nie będzie wiązał się z przeniesieniem własności wybranych aktywów spółki w miejsce wykonania zobowiązania - w uchwale zostanie precyzyjne określone, że podział odbywa się w formie rzeczowej, ze wskazaniem konkretnych składników podlegających przeniesieniu na rzecz fundacji.

Jednocześnie realizując swoje uprawnienia właścicielskie fundacja nie wyklucza, iż w wyniku zmian otoczenia rynkowego i relacji biznesowych konieczne mogą okazać się reorganizacje działalności spółki, które mogą wymagać jej likwidacji. W przypadku likwidacji spółki podjęta zostanie uchwała w przedmiocie jej rozwiązania i otwarcia likwidacji, a następnie likwidatorzy zgłoszą otwarcie likwidacji i po upływie, co najmniej sześciu miesięcy nastąpi podział majątku likwidowanej spółki.

W wyniku podziału majątku spółki do fundacji rodzinnej zostaną przeniesione wszystkie składniki majątkowe w postaci np. samochodów, kruszców (złota, srebra, platyny) w formie surowej (sztaby, monety), jak i z domieszkami, nieruchomości (budynków i lokali, gruntów), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i budynku mieszkalnego oraz użytkowego, akcji i udziałów w innych podmiotach oraz papierów wartościowych takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach ETF.

Spółka zadała następujące pytania:

1) Czy po stronie spółki w związku z przeniesieniem jej majątku do jej wspólnika, tj. fundacji rodzinnej, tytułem podziału zysku (w tym poprzez zaliczkę na poczet zysku) oraz wydania majątku likwidacyjnego, powstanie dochód z zysków kapitałowych lub z innych źródeł w rozumieniu ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 554 z późn. zm. – u.p.d.o.p.)?

2) Czy w przypadku rozliczenia dochodu spółka będzie uprawniona do rozliczenia kosztów uzyskania przychodów w wysokości przysługującej wspólnikowi dywidendy lub rynkowej wartości majątku wydanego wskutek likwidacji?

Zdaniem wnioskodawcy, w opisanym zdarzeniu przyszłym nie powstanie dochód w rozumieniu u.p.d.o.p.

Wnioskodawca jest świadomy brzmienia art. 14a u.p.d.o.p., zgodnie z którym w przypadku, gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości albo w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia - jednak sposób brzmienia tego przepisu w ocenie spółki jest na tyle niejasny, że zastosowanie powinna znaleźć zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika zgodnie z art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 z późn. zm. - o.p.).

W ocenie spółki aby zastosować przywołany art. 14a u.p.d.o.p. musi dojść do kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek, tj. (1) pomiędzy stronami musi istnieć stosunek zobowiązaniowy, na podstawie którego dłużnik obowiązany jest do zapłaty na rzecz wierzyciela określonej kwoty pieniędzy oraz (2) zobowiązanie musi być uregulowane przez wykonanie świadczenia niepieniężnego (gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie).

W przedmiotowej sprawie nie wystąpi stosunek zobowiązaniowy, bowiem zarówno wypłata dywidendy w formie niepieniężnej, jak i przekazanie majątku likwidacyjnego będą czynnościami jednostronnymi. Stąd ewentualne zastosowanie art. 14a u.p.d.o.p. należy zastosować z uwzględnieniem art. 2a o.p.

Art. 14a u.p.d.o.p. nie określa, czy rozpoznanie przychodu ma zastosowanie również w przypadkach, gdy pierwotna treść stosunku prawnego przewiduje niepieniężną formę świadczenia. Istotą wprowadzenia ww. przepisu było objęcie jedynie świadczenia o charakterze zastępczym.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) nie wykluczają ułożenia stosunku wypłaty dywidendy także wprost w sposób niepieniężny - świadczy o tym redakcja art. 191 i następnych k.s.h., gdzie mówi się o "kwocie przeznaczonej do podziału", wskazującej tylko na konieczność określenia miernika w pieniądzu, a także o prawie do uczestnictwa w zysku (zgodnie ze Słownikiem języka polskiego zyskiem jest nadwyżka wpływów nad wydatkami, ale także ogólnie korzyść, pożytek).

W przedmiotowej sprawie nie ma mowy o zastąpieniu świadczenia pieniężnego dywidendą rzeczową wyłącznie na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników, bez umocowania w konstytucji spółki - takie postępowanie rodziłoby bowiem niedopuszczalne przekształcenie treści stosunku korporacyjnego.

Gdyby jednak uznać, że w przedmiotowej sprawie wystąpi przychód zgodnie z art. 14a u.p.d.o.p., w ocenie spółki będzie ona uprawniona zgodnie z art. 15 ust. 1i pkt 3 tejże ustawy do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów równowartości wierzytelności uregulowanej przez wykonanie świadczenia rzeczowego, a więc w przedmiotowej sprawie takim kosztem będzie wartość przysługującej wspólnikowi dywidendy lub wartość majątku wydanego wskutek likwidacji. Możliwość potrącenia kosztów wynika z zasad ogólnych u.p.d.o.p. tj. przede wszystkim faktu, że spółka ponosi faktycznie koszt bowiem następuje uszczuplenie jej majątku.

Przy założeniu, że wystąpi przychód z art. 14a u.p.d.o.p. dochód wystąpi tylko wtedy, gdy wartość rynkowa przekazywanego majątku byłaby wyższa od wartości przysługującej wspólnikowi dywidendy lub wartości wydanego majątku likwidacyjnego. Dochód taki będzie alokowany do innych źródeł niż przychody (dochody) z zysków kapitałowych, bowiem to nie spółka otrzymuje majątek, a więc nie ma przysporzenia, które warunkuje wystąpienie przychodów z art. 7b u.p.d.o.p.

2.2. Mocą zaskarżonej w nn. sprawie interpretacji, organ uznał stanowisko spółki w części za prawidłowe i w części za nieprawidłowe.

Organ przywołał m.in. treść art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. i podał, że z przepisu tego wynika w jaki sposób spółka przekazująca majątek tytułem dywidendy czy też majątek likwidacyjny swoim wspólnikom powinna ustalić wysokość tego przychodu. Jest nim wysokość zobowiązania z tego tytułu uregulowanego poprzez dokonanie świadczenia niepieniężnego. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego.

Rozpatrując "wypłatę" zysku w formie rzeczowej należy mieć na uwadze czynności rozporządzające związane z przeniesieniem własności składnika majątku z jednego podmiotu na inny.

Organ zauważył, że w sytuacji wypłaty zysku w formie rzeczowej, przekazywane składniki majątkowe nie zostaną opodatkowane. Zatem "wyzbycie" się ich przez spółkę rodzi obowiązek podatkowy. Spółka jako dłużnik przenosząc na udziałowca jako wierzyciela własność składnika majątku realizuje swoje zobowiązanie do wypłaty zysku. Nie można przy tym uznać, że w takim przypadku składniki majątkowe pełnią de facto funkcję pieniądza i zysk w formie rzeczowej, podobnie jak pieniężny, jest neutralny podatkowo. Składniki majątkowe przekazane wspólnikowi na własność stanowią element majątku spółki, który wcześniej nie podlegał opodatkowaniu.

Ponadto nie ma uzasadnienia prawnego, aby różnicować skutki podatkowe spółki, która zbędzie składnik majątku i uzyskane środki ze zbycia tego składnika majątku przekaże wspólnikom tytułem wypłaty zysku oraz spółki, która bez zbycia składnika majątku przekaże go w formie rzeczowej swoim wspólnikom.

Odnosząc się z kolei do podziału majątku likwidowanej spółki wskazał, że art. 14a ust. 1 w obecnym brzmieniu został wprowadzony ustawą z dnia 28 listopada 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 2123). Ustawą nowelizującą dokonano uzupełnienia treści przepisu w odpowiedzi na wątpliwości interpretacyjne - wskazano wprost, że jedną z sytuacji, gdzie dochodzi do wykonania świadczenia niepieniężnego, jest podział majątku likwidowanej spółki.

Organ powołał uzasadnienie do ustawy nowelizującej (Druk sejmowy 642).

Dalej podał, że przekazanie wspólnikowi składnika (składników) majątku tytułem dywidendy czy podziału majątku w związku z likwidacją spółki, prowadzi do wygaśnięcia zobowiązania spółki z tych tytułów. W ten sposób spółka jako dłużnik zwolni się z długu, a ww. składniki majątku będą przysługiwały wspólnikowi. Tym samym po stronie spółki powstanie przychód na podstawie art. 12 ust. 1 w zw. z art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. Powyższy wniosek wynika wprost z brzmienia art. 14a ust. 1 ww. ustawy.

Organ nie zgodził się także ze stanowiskiem skarżącej, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpi stosunek zobowiązaniowy. Przeczy temu nawet przywołana przez skarżącą we własnym stanowisku treść uzasadnienia wyroku NSA z 18 grudnia 2024 r. (sygn. II FSK 423/23), gdzie NSA wyraźnie wskazał na istnienie takiego stosunku wyjaśniając: "...zobowiązanie likwidowanej spółki wobec jej wspólników może być albo zobowiązaniem o charakterze niepieniężnym, albo o charakterze pieniężnym".

Odnosząc się do pytania nr 2 organ wskazał, że w związku z wydaniem składników majątku przedsiębiorstwa tytułem uregulowania zobowiązania przez wykonanie świadczenia niepieniężnego (dywidendy lub wierzytelności związanych z likwidacją i podziałem majątku spółki), skarżąca będzie zaliczać do kosztów uzyskania przychodów wydatki poniesione na nabycie składników majątku (przekazanych tytułem spłaty zobowiązania), niezaliczone uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Należy przy tym uwzględnić przepisy dotyczące sposobu zaliczania poszczególnych składników majątku w zależności od ich rodzaju i kwalifikacji do kosztów uzyskania przychodów.

Zatem po stronie spółki w związku z przeniesieniem jej majątku do wspólnika, tj. fundacji rodzinnej, tytułem podziału zysku (w tym poprzez zaliczkę na poczet zysku) oraz wydania majątku likwidacyjnego, nie powstanie dochód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w sytuacji, gdy wartość uregulowanej wierzytelności lub wartość rynkowa majątku przekazywanego do fundacji rodzinnej (w przypadku, gdy będzie ona wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem) będzie niższa lub równa wydatkom poniesionym na nabycie składników majątku (przekazanych tytułem spłaty zobowiązania), niezaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów.

W sprawie nie znajdzie zastosowania art. 15 ust. 1i pkt 3 u.p.d.o.p., ponieważ dotyczy on sposobu ustalania kosztów uzyskania przychodów przez podmiot, który otrzymał składniki majątku w wyniku wykonania przez dłużnika świadczenia niepieniężnego i dokonuje ich zbycia.

Dalej organ podał, że przepis art. 7b ust. 1 u.p.d.o.p. zawiera zamknięty katalog przychodów, które należy zakwalifikować do przychodów z zysków kapitałowych. Wskazane zostały w nim konkretne transakcje gospodarcze kreujące przychód podatkowy z zysków kapitałowych co oznacza, że wszelkie inne przychody niewymienione w tym przepisie nie będą zaliczane do tej kategorii przychodów.

Przychody powstałe na podstawie art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. w związku z uregulowaniem w całości lub w części zobowiązania przez wykonanie świadczenia niepieniężnego polegającego na przekazaniu składników majątkowych nie zostały objęte przepisem art. 7b u.p.d.o.p. Zasadne jest zatem zaliczenie przychodu, o którym mowa we wniosku do przychodów z pozostałych źródeł przychodów.

Podsumowując, stanowisko skarżącej w zakresie pytania 1 w części dotyczącej uznania, iż przy założeniu, że wystąpi przychód z art. 14a u.p.d.o.p. będzie on alokowany do innych źródeł niż przychody (dochody) z zysków kapitałowych – uznano za prawidłowe, w pozostałym zakresie za nieprawidłowe.

W zakresie pytanie oznaczonego we wniosku nr 2 wskazano, że stanowisko skarżącej, iż będzie uprawniona do zaliczenia do kosztów uzyskiwania przychodu wartość przysługującej wspólnikowi dywidendy lub wartość majątku wydanego wskutek likwidacji spółki - uznano za nieprawidłowe.

3.2. Powyższa interpretacja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach w części dotyczącej powstania dochodu oraz ustalenia kosztów uzyskania przychodów w przypadku przeniesienia majątku do fundacji rodzinnej jako wspólnika tytułem podziału zysku w formie rzeczowej oraz przeniesienia majątku do fundacji rodzinnej w wyniku likwidacji.

Zarzucono jej:

1) błędną wykładnię oraz niewłaściwą ocenę co do zastosowania przepisów art. 12 ust. 1 w związku z art. 14a ust. u.p.d.o.p. poprzez uznanie, że w wyniku podziału zysku w formie rzeczowej oraz w wyniku przeniesienia na rzecz fundacji rodzinnej majątku wskutek likwidacji spółki z o.o. powstanie przychód (oraz w następstwie tego także dochód) w rozumieniu przywołanej ustawy, podczas gdy uznać należało, że do powstania takiego przychodu oraz dochodu nie dojdzie oraz błędną wykładnię oraz niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez przyjęcie, że spółka nie będzie uprawniona rozpoznać kosztów uzyskania przychodu w wysokości przysługującej wspólnikowi dywidendy lub wartości majątku wydanego wskutek likwidacji jak również,

3) naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 14c § 1, art. 14e oraz art. 14h w zw. z art. 121 oraz art. 121 par. 1, a także art. 2a o.p. poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do przepisów prawa w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia przyszłego w świetle przychodu ustalanego zgodnie z art. 14a u.p.d.o.p. oraz rozpoznania kosztów uzyskania przychodu tego przychodu - na korzyść podatnika.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji jak również zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z zasadami przewidzianymi przepisami prawa.

W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie nastąpi uregulowanie zobowiązania pieniężnego w formie niepieniężnej, bowiem zarówno w przypadku dywidendy jak i likwidacji spółki przekazanie majątku spółki nastąpi jako pierwotny sposób realizacji zobowiązania. W uchwale o podziale zysku wskazane zostanie wprost, że podział zysku następuje w formie przekazania konkretnych składników majątku. Z kolei wskutek likwidacji z istoty procesu likwidacji wynikać będzie, że spółka będzie zobowiązana przenieść na wspólnika (fundację rodzinną) własność majątku, który pozostanie po przeprowadzeniu likwidacji (ponadto w wyniku przeprowadzenia likwidacji w ogóle nie można mówić o powstaniu zobowiązania spółki wobec wspólnika). Skoro nie powstanie zobowiązanie (wystąpią bowiem tylko czynności o charakterze jednostronnym), nie można mówić o jego zastępczym wykonaniu.

W ocenie spółki w przypadku wypłaty dywidendy rzeczowej oraz przekazania majątku likwidowanej spółki nie sposób mówić o istnieniu zobowiązania. Nie ma tutaj mowy o swobodzie zawarcia umowy, nie dochodzi do swobodnego wyboru kontrahenta, a umowy w ogóle nie ma i nie może ona być sporządzona, bowiem podstawą są przepisy kodeksu spółek handlowych. W uchwale o podziale zysku wskazane zostanie wprost, że podział zysku nastąpi w określonej formule rzeczowej, z kolei w przypadku podziału majątku, przeniesienie aktywów likwidowanej spółki będzie wynikało wprost z kodeksu spółek handlowych. W obydwu przypadkach zatem nie nastąpi regulowanie zobowiązania, przez co art. 14a u.p.d.o.p. nie będzie miał zastosowania.

3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

5. Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji zgodnie regułami zakreślonymi przez ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się wokół wykładni oraz zastosowania art. 14a u.p.d.o.p.

Zdaniem Dyrektora uregulowanie zobowiązania z tytułu umorzenia udziałów poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego powoduje powstanie przychodu na podstawie ww. przepisu.

Natomiast zdaniem spółki przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy świadczenie rzeczowe zastępuje wykonanie zobowiązania pieniężnego, tzn. najpierw musi istnieć zobowiązanie pieniężne, które następnie zostanie wykonane przez spełnienie świadczenia niepieniężnego. Niezależnie od tego skarżąca podnosi, że w przypadku zarówno wypłaty dywidendy rzeczowej oraz przekazania majątku likwidowanej spółki nie sposób w ogóle mówić o istnieniu zobowiązania.

W sporze tym należy przyznać rację skarżącej, chociaż nie całą jej argumentację należy uznać za słuszną.

5. Należy przede wszystkim wskazać na ugruntowane już orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tytułem przykładu można wskazać wyroki z dnia: 18 grudnia 2024 r., II FSK 423/23; 17 października 2024 r., II FSK 133/22; 17 listopada 2020 r., II FSK 1868/18; 2 lipca 2020 r., II FSK 840/18; 6 marca 2020 r., II FSK 784/18; 30 lipca 2020 r., II FSK 867/18; 4 lipca 2019 r., II FSK 684/18 i II FSK 2439/17; 13 czerwca 2019 r., II FSK 2237/17.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko zawarte w ww. orzeczeniach, zatem posłuży się częściowo argumentacją w nich zawartą.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 1 ust. 1 u.p.d.o.p. przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych jest rzeczywiście osiągnięty dochód. O dochodzie można natomiast mówić tylko wówczas, gdy wystąpi przychód (art. 7 ust. 2 u.p.d.o.p.).

Wydanie rzeczy, co do zasady nie może być uznane za przychód u tego, kto rzecz wydał. Tylko w bardzo specyficznej sytuacji – takiej między innymi, o jakiej mowa w art. 14a u.p.d.o.p. – wydanie rzeczy może rodzić przychód po stronie wydającego. Jest to jednak sytuacja wyjątkowa i może mieć miejsce w ściśle określonych w ustawie przypadkach, tj. gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie o określonej wysokości, a więc zobowiązanie o charakterze pieniężnym.

Przepis art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., którego treść jest przykładowym wyliczeniem rodzaju przychodów i chociaż zawiera on otwarty katalog przysporzeń stanowiących przychód, to jednak okoliczność ta sama w sobie nie jest wystarczająca, żeby każde przysporzenie otrzymane przez podatnika było kwalifikowane jako przychód. Wówczas bowiem katalog przykładowych przysporzeń byłby całkowicie zbędny.

Z kolei art. 14a u.p.d.o.p. oznacza, że w przypadku świadczeń niepieniężnych, wykonywanych w celu uregulowania w całości lub w części zobowiązań, przychód wystąpi jedynie przy spełnieniu pozostałych wymogów, jakie ustawodawca zawarł w tym przepisie.

Zgodnie z art. 14a u.p.d.o.p. w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.

Z przytoczonego przepisu wynika, że wykonanie zobowiązania – w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni – poprzez spełnienie świadczenia niepieniężnego generuje przychód u dłużnika. Przy czym w przepisie tym chodzi o spełnienie świadczenia niepieniężnego w miejsce świadczenia pieniężnego, do którego podatnik był zobowiązany, o czym świadczy, po pierwsze użycie sformułowania o "wysokości zobowiązania", a po wtóre przykładowe wymienienie wyłącznie zobowiązań o charakterze pieniężnym (pożyczka, kredyt, itd.). Skoro ustawodawca używa sformułowania odnoszącego się do "wysokości zobowiązania", to nie można przyjąć, aby wskazywał on również na zobowiązania o charakterze niepieniężnym. Świadczenie niepieniężne można określać jedynie przez pryzmat jego wartości, nie zaś wysokości. W przypadku dywidendy w wyjątkowych przypadkach może ona przybrać formę niepieniężną. Sposób natomiast wskazania pożyczki, która występuje przed wpisanym w nawias kredytem, nakazuje przyjąć, że ustawodawcy chodziło jedynie o wskazanie pożyczki, mającej charakter pieniężny. Poprzez użycie w nawiasie po słowie "pożyczki" słowa "kredytu", odniesiono się wyraźnie do tożsamych rodzajowo umów, czyli wyrażonych w pieniądzu. Zastosowanie przez ustawodawcę nawiasu oznaczało zrównanie charakteru tych dwóch świadczeń, jako wyrażanych w pieniądzu. Kredyt nie może zostać bowiem udzielony w innej formie, aniżeli pieniężnej.

Gdyby faktycznie ustawodawca zamierzał objąć opodatkowaniem również obowiązek spełnienia świadczenia niepieniężnego w zamian za świadczenie niepieniężne, mógł i w zasadzie powinien jako przykład wskazać zobowiązanie mające charakter wyłączenie niepieniężny. Ponadto nic nie stało na przeszkodzie, aby w omawianym przepisie wyraźnie zaznaczono, że dotyczy on także spełnienia świadczenia niepieniężnego w zamian za świadczenie niepieniężne. Przykładowe wymienienie w przepisie sytuacji, do których przepis ten się odnosi, ma za zadanie umożliwić prawidłową jego interpretację. W analizowanym przepisie nie podano przykładu żadnego świadczenia, które ma jedynie charakter niepieniężny. Konstrukcja tego przepisu, nie daje podstaw do przyjęcia za słuszny poglądu, że dotyczy on również spełnienia świadczenia niepieniężnego w zamian za świadczenie niepieniężne.

Zatem do zastosowania omawianego przepisu dochodzi w sytuacji kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:

1) pomiędzy stronami musi istnieć stosunek zobowiązaniowy, na podstawie którego dłużnik obowiązany jest do zapłaty na rzecz wierzyciela określonej kwoty pieniędzy,

2) zobowiązanie musi być uregulowane przez wykonanie świadczenia niepieniężnego ("gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie").

W warunkach niniejszej sprawy przesłanki te nie są spełnione. Według opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku, spółka w uchwale (na podstawie odpowiednich zapisów w umowie spółki) o podziale zysku wskaże wprost na sposób realizacji uchwały, w tym bezpośrednio wskazując na obowiązek przekazania określonych składników majątku w celu wykonania podziału zysku. Zatem dywidenda będzie miała formę rzeczową, tj. zostanie przekazany fundacji tytułem dywidendy majątek spółki w postaci: samochodów, kruszców (złota, srebra, platyny) w formie surowej (sztaby, monety), jak i z domieszkami, nieruchomości (budynków i lokali, gruntów), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i budynku mieszkalnego oraz użytkowego, akcji i udziałów w innych podmiotach oraz papierów wartościowych takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach ETF. Od początku zatem jest to świadczenie niepieniężne i jako takie ma być spełnione.

Podobnie będzie z wydaniem majątku likwidacyjnego. W przypadku likwidacji spółki podjęta zostanie uchwała w przedmiocie jej rozwiązania i otwarcia likwidacji, a następnie likwidatorzy zgłoszą otwarcie likwidacji i po upływie co najmniej sześciu miesięcy nastąpi podział majątku likwidowanej spółki. W wyniku podziału majątku spółki do fundacji rodzinnej zostaną przeniesione wszystkie składniki majątkowe w postaci np. samochodów, kruszców (złota, srebra, platyny) w formie surowej (sztaby, monety), jak i z domieszkami, nieruchomości (budynków i lokali, gruntów), spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu i budynku mieszkalnego oraz użytkowego, akcji i udziałów w innych podmiotach oraz papierów wartościowych takich jak jednostki uczestnictwa w funduszach ETF.

Natomiast, o czym była już mowa, hipoteza analizowanej normy prawnej nie znajduje zastosowania, jeżeli spółka ma wobec wspólnika zobowiązanie o charakterze niepieniężnym.

Nadto - co w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości - w obu przepadkach mamy do czynienia z zobowiązaniem spółki wobec wspólników. Potwierdzają to wyroki NSA (por. wyrok NSA z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 1374/22) zgodnie z którymi cyt.: "Na podstawie zawieranych przez Spółkę umów datio in solutum, będzie ona regulowała swoje zobowiązania z tytułu dywidendy lub zobowiązania do wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów w Spółce na rzecz wspólnika (wspólników)." Czy też wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II FSK 423/23 cyt.: "Zobowiązanie likwidowanej spółki wobec jej wspólników może być albo zobowiązaniem o charakterze niepieniężnym, albo o charakterze pieniężnym".

W konsekwencji za zasadne należy uznać wskazane w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 w zw. z art. 14a ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez ich błędną wykładnię.

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ interpretacyjny uwzględni przedstawioną powyżej argumentację, tj. prawidłową wykładnię ww. przepisów prawa materialnego.

6. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I wyroku.

7. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 697 zł.