- Sygnatura akt
- II SAB/Gl 96/25
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 30 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Zobowiązano do wydania aktu
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Zawieszenie terminów dla cudzoziemców nie zwolniło wojewody z obowiązku decyzji
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Cudzoziemiec skarżył bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i domagał się zobowiązania organu do wydania aktu, grzywny oraz odszkodowania 10 000 zł. Organ twierdził, że terminy były zawieszone na podstawie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
Ustalenia sądu
Z akt wynika, że organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków wniosku 6 września 2024 r. i wszczął postępowanie, a do wniesienia skargi 9 maja 2025 r. nie wydał decyzji. Sąd uznał, że przyczyną przedłużania zawieszenia nie mogą być argumenty organu, bo NSA odmówił zastosowania tej części przepisów.
Rozstrzygnięcie
Sąd zobowiązał Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w terminie 30 dni od zwrotu akt, stwierdził bezczynność bez rażącego naruszenia prawa, oddalił skargę w pozostałym zakresie i zasądził 597 zł kosztów postępowania.
Dlaczego
Sąd wskazał, że po uzupełnieniu braków wniosku bieg terminu nie był zawieszony, a organ nie zakończył postępowania. Bezczynność nie została uznana za rażącą, bo masowy napływ cudzoziemców po 2022 r. i dodatkowe zadania urzędu tłumaczyły zwłokę.
Dla firm
Zawieszenie biegu terminów dla cudzoziemców z art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie obowiązuje w części przedłużonej po 30 czerwca 2024 r., jeżeli sąd uzna ją za niezgodną z Konstytucją. Termin 60 dni na decyzję o pobycie czasowym biegnie od dnia złożenia wniosku bez braków albo od dnia ich uzupełnienia.
Więcej o sprawie
Wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy wpłynął 9 maja 2024 r., a braki uzupełniono 6 września 2024 r. Sąd nie zastosował przepisu zawieszającego terminy w części przedłużonej po 30 czerwca 2024 r., bo uznał ją za niezgodną z Konstytucją.
Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że organ wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w dniu 6 września 2024 r. w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie w piśmie z tej samej daty poinformował go o wszczęciu postępowania w sprawie.
- Rozstrzygnięcie
- Zobowiązano do wydania aktu
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Sygnatura
- II SAB/Gl 96/25
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2026 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Śląskiego do wydania aktu w sprawie w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącego 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem – złożył skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze wniósł o; - zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; - o orzeczenie, czy bezczynność w przedmiotowym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.; - zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości 10 000 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie; - 3) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podniósł zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 oraz art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 9 maja 2024 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a 6 września 2024 r. zostały uzupełnione wszelkie braki formalne wniosku. Natomiast 9 grudnia 2024 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem organu I instancji i ponaglenie to pozostało bez odpowiedzi. Dodał, że do dnia wniesienia skargi organ nie rozpoznał jego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący podniósł, że tym samym organ naruszył art. 35 § 3 K.p.a., który określa maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 8 K.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 i 2 K.p.a. Ponadto Wojewoda Śląski nie poinformował go o przyczynie zwłoki i nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 § 1 i 2 K.p.a. Skarżący podkreślił, że w żaden sposób nie przyczynił się do bezczynności Wojewody oraz, że tak długie oczekiwanie na wydanie decyzji administracyjnej stanowi rażące naruszenie prawa, które podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej i jest niezgodne z regułami, na podstawie których funkcjonuje demokratyczne państwo prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w dniu 9 maja 2024 r. wpłynął wniosek skarżącego – obywatela Izraela o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Organ dodał, że w dniu 6 grudnia 2024 r. wpłynęło ponaglenie skarżącego adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego. Ponaglenie to nie zostało przekazane do organu wyższego stopnia – zgodnie z art. 37 § 3a K.p.a. w zw. z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079, dalej: u.o.c.) i w zw. z art. 100d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 1293), zwanej dalej u.o.p. lub ustawą z dnia 12 marca 2022 r. Organ wskazał, że w dniu 9 maja 2025 r. wpłynęła skarga na bezczynność Wojewody w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, organ przytoczył m.in. art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, według którego, w okresie do dnia 30 września 2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Organ podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem Szefa Urzędu ds. Cudzoziemców nie jest prawidłowe stosowanie przepisów art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. tylko do postępowań, których stronami są obywatele Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP w okresie od 24 lutego 2022 r. Podniósł, że oba te przepisy, w przeciwieństwie do znacznej większości pozostałych przepisów tej ustawy, posługują się pojęciem "cudzoziemiec", które należy dekodować przy użyciu definicji zawartej w art. 3 pkt 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, a nie pojęciem "obywatel Ukrainy". Ponadto przedmiot regulacji ustawy z dnia 12 marca 2022 r. nie zamyka się tylko w sprawach określonych w art. 1 ust 1 tej ustawy.
Organ wskazał, że ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów załatwiania spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów (art. 100c i art. 100d ustawy), uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz masowego napływu cudzoziemców. W związku z tym organ podniósł, że skoro z woli ustawodawcy zawieszony został bieg terminów na załatwianie spraw we wnioskowanym zakresie i zostało wyłączone stosowanie w tym czasie przepisów o bezczynności - to bezzasadny jest sformułowany przez skarżącego zarzut bezczynności, a w szczególności bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto organ wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 K.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 K.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Dodał, iż do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 K.p.a.) i że "terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania". Następnie organ podniósł, że wprowadzony w dniu 14 marca 2020 r. na terenie Polski stan zagrożenia epidemicznego, zastąpiony stanem epidemii oraz związana z tym nadzwyczajna sytuacja dla funkcjonowania społeczeństwa i Państwa, przekładała się na wydłużenie czasu postępowania w prowadzonych przez organ sprawach. Następnie dodał, że w związku z masowym napływem do Polski uchodźców z terytorium Ukrainy, pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego włączeni zostali w realizację dodatkowych zadań związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy, co miało istotny wpływ na procedowanie w prowadzonych sprawach administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy.
Ponadto podkreślenia wymagało, że zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 P.p.s.a sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania, miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Następnie dodać należało, że do skargi na bezczynność organu, znajduje zastosowanie art. 52 § 1 P.p.s.a., według którego skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na podstawie zaś art. 52 § 2 P.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
W przedmiotowej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych – złożone przez skarżącego ponaglenie, adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęło do Wojewody Śląskiego w dniu 6 grudnia 2024 r.
W związku z tym skarżący wyczerpał obligatoryjny tryb postępowania poprzedzającego złożenie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 37 § 1 K.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych albo w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia (za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie), a jeżeli nie ma organu wyższego stopnia – do organu prowadzącego postępowanie.
W wyrażonej w odpowiedzi na skargę ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zaistniała bezczynność z uwagi na obowiązywanie regulacji zawartych w art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 3 pkt 1 u.o.p., zgodnie z którymi, w okresie do dnia 30 września 2025 r. (według stanu na dzień wniesienia skargi), bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres i w wymienionym okresie nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie.
Podkreślenia zatem wymagało, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której do zmienianej ustawy został dodany art. 100c. Na jego podstawie, w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw z wniosków o udzielenie cudzoziemcom zezwoleń pobytowych – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie od 1 stycznia 2023 r. – do u.o.p. został wprowadzony art. 100d, określający nowy okres zawieszenia biegu terminów na załatwienie wymienionych wyżej spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r., a w drodze kolejnych zmian tego przepisu - do 4 marca 2024 r., 30 czerwca 2024 r., 30 września 2025 r., a następnie – po dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie – do 4 marca 2026 r. i do 4 marca 2027 r.
W kwestii nowelizacji u.o.p. zawartej w art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, przedłużającej obowiązywanie art. 100d u.o.p. do 30 września 2025 r., Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 3155/24 stwierdził, że "ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. [...] Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d u.o.p.). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku – jak już wyjaśniono powyżej – o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. [...] W konsekwencji NSA doszedł do przekonania, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p. po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p. jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3155/24).
Stwierdzenia zawarte w przytoczonym wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy odnieść również do następnych nowelizacji u.o.p., dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.o.p. na dalsze okresy, wymienione wyżej.
W wyniku przeprowadzenia kontroli konstytucyjności przepisów ustawy, należało odmówić zastosowania w niniejszej sprawie art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (którego dotyczył cytowany wyrok NSA) - w zakresie, w jakim przedłużono nim obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d u.o.p., jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił bowiem ocenę NSA zawartą w cytowanym wyżej wyroku i w konsekwencji tego przeprowadził kontrolę zgodności z prawem postępowania organu w niniejszej sprawie - w okresie po dniu 30 czerwca 2024 r. - w wyniku pominięcia niezgodnej z Konstytucją, wyżej wymienionej nowelizacji art. 100d u.o.p. przedłużającej zawieszenie terminu do załatwienia spraw wymienionych w tym przepisie.
Podkreślenia zatem wymagało, że termin wydania decyzji, której dotyczył wniosek złożony przez skarżącego, został określony w art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1079), według którego, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Natomiast zgodnie z art. 112a ust. 2 tej ustawy, termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z wymienionych w nim zdarzeń. Według zaś art. 112a ust. 2 pkt 2, zdarzeniem takim jest złożenie przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione.
W powyższym zakresie w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że wszczęcie postępowania administracyjnego na żądanie strony ma miejsce zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 K.p.a., jednak pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 K.p.a., co oznacza również, że musi czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Ponadto organ dodał, że do terminu załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności (art. 35 § 5 K.p.a.) i że "terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy i wyprowadzenia przewlekłości postępowania".
Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że organ wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w dniu 6 września 2024 r. w celu uzupełnienia braków formalnych wniosku, a następnie w piśmie z tej samej daty poinformował go o wszczęciu postępowania w sprawie. Jednakże do dnia wniesienia skargi na bezczynność organu tj. do dnia 9 maja 2025 r., organ nie rozpoznał wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Podnosząc w odpowiedzi na skargę, że terminu do uzupełnienia braku podania nie wlicza się do terminu załatwienia sprawy, organ pominął zatem wskazaną wyżej okoliczność, że w niniejszej sprawie braki wniosku zostały uzupełnione 6 września 2024 r. i organ wszczął postępowanie, a następnie nie zakończył go do daty złożenia skargi.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem postępowania organu w niniejszej sprawie stwierdzić więc należało, że organ dopuścił się bezczynności.
Niewątpliwie od dnia złożenia wniosku niezawierającego braków formalnych, względnie uzupełnienia tych braków – jak stanowi art. 112a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach - rozpoczyna bieg szczególny termin określony w art. 112a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach – o czym była mowa wyżej.
W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem bezczynność organu, gdyż nie zakończył postępowania w ustawowym terminie.
Mając więc na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie.
Jednocześnie przyjąć należało, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zakresie tej oceny podkreślenia bowiem wymagało, że – zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa – naruszenie kwalifikowane jako rażące musi mieć pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie zaistniały podstawy do przyjęcia oceny, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślenia bowiem wymagało, że – jak podniósł organ w odpowiedzi na skargę – w związku z masowym napływem cudzoziemców po 24 lutego 2022 r., pracownicy Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach (w tym także rozpatrujący wnioski pobytowe pracownicy Wydziału Spraw Cudzoziemców) włączeni zostali w realizację zadań związanych bezpośrednio lub pośrednio z pomocą obywatelom Ukrainy i koordynacją działań, np. poprzez zabezpieczenie funkcjonowania punktu informacyjno-doradczego dla obywateli Ukrainy na dworcu kolejowym K., a także punktów recepcyjnych działających na terenie województwa. Ponadto na pracowników wykonujących obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych dla określonych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Te przykładowo wymienione, dodatkowe zadania przyczyniły się do wydłużenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców.
Wskazane okoliczności uzasadniają zatem stwierdzenie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Niezałatwienie sprawy w terminie przez organ, nie mogło być bowiem zakwalifikowane jako pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.
Natomiast zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu administracyjnego w terminie 30 dni od daty zwrotu akt sprawy (do dnia wydania niniejszego wyroku organ nie przesłał informacji o załatwieniu niniejszej sprawy).
Ponadto na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w zakresie zawartego w niej żądania wymierzenia organowi grzywny. Podkreślenia bowiem wymagało, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego określonej sumy pieniężnej, a zatem - z literalnej wykładni art. 149 § 2 P.p.s.a. wynika, iż zastosowanie wymienionych w nim środków ma charakter fakultatywny. Ponadto - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 lipca 2020 r., środki wskazane w art. 149 § 2 P.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 28 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 127/20, dostępny w CBOSA).
W okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały podstawy do przyjęcia powyższej oceny uzasadniającej uwzględnienie wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny. Przede wszystkim bowiem podnieść należało, że we wskazanych wyżej okolicznościach uzasadnione jest przekonanie, iż cele skargi wniesionej w niniejszej sprawie, w pełni realizują pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyroku i nie ma konieczności stosowania środków dalej idących.
Natomiast w kwestii zawartego w skardze żądania zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości 10 000 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do rozpoznania jego sprawy w rozsądnym terminie – wskazać należało, że poza zakresem kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie pozostaje rozpoznawanie roszczeń odszkodowawczych.
Przepis art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. stanowił podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu stronie skarżącej kosztów postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, określone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 215), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wpis w wysokości 100 zł.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., według którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1691 art. 35, art. 36, art. 37; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.