Decyzja o badaniach kierowcy uchylona, bo doręczono ją stronie, nie pełnomocnikowi

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 14 maja 2026 r.

nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty [...]

z 20 listopada 2025 r. nr [...] orzekającą o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami S. P. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, T z powodu otrzymania informacji o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia.

W uzasadnieniu kolegium wskazało, że starosta 22 października 2025 r. otrzymał wniosek Prokuratora Prokuratury Rejonowej w J.

z 17 października 2025 r. w przedmiocie skierowania S. P. na badania lekarskie, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Prokuratura Rejonowa prowadziła dochodzenie o przestępstwo z art. 226 § 1 k.k. w toku którego rozpoznano u strony ograniczone zaburzenia osobowości z cechami osobowości paranoicznej. Powyższa choroba charakteryzuje się nieufnością, podejrzliwością, okresowym niepokojem, zewnętrznym stępieniem afektu, przewagą reagowania emocjonalnego. Kliniczne objawy powyższego zaburzenia mogą zagrażać bezpieczeństwu komunikacyjnemu. W ocenie organu, mając na uwadze treść opinii biegłych, zachodziło uzasadnione podejrzenie, że zdolność strony do kierowania pojazdami mechanicznymi może być ograniczona, a w konsekwencji starosta wydał decyzję z 20 listopada 2025 r.

Wskazując na art. 75 ust. 1 pkt 5, art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2025 r., poz. 1226 ze zm.) kolegium podniosło, że zgromadzony niniejszej sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje

o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych strony do kierowania pojazdami. Bowiem oczywistym jest, że ww. zaburzenia rozpoznane u odwołującego stanowią istotne wyzwanie w kontekście bezpieczeństwa ruchu drogowego, co z kolei stanowi realne zagrożenie bezpieczeństwu ruchu drogowego i naraża jego uczestników na szkodę.

Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu, że decyzję skierowano do samego S. P. zamiast do jego pełnomocnika – M. P. - kolegium stwierdziło, że w sytuacji kiedy strona po otrzymaniu decyzji organu I instancji nie podnosiła faktu nieprawidłowości w doręczeniu tej decyzji

i wniosła w ustawowym terminie odwołanie, należy przyjąć, że doręczenie decyzji odwołującemu zamiast pełnomocnikowi było skuteczne. Strona ma prawo podjąć każdą czynność w sprawie z pominięciem pełnomocnika. W przeciwnym wypadku doszłoby do swoistego "ubezwłasnowolnienia" strony postępowania, która nie miałaby prawa do podjęcia samodzielnie (z pominięciem ustanowionego pełnomocnika) żadnej czynności w sprawie toczącej się z jej udziałem. Skuteczne wniesienie przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji doręczonej stronie,

a nie jej pełnomocnikowi, wyłącza możliwość uznania doręczenia tej decyzji za nieprawidłowe. Zatem doręczenie decyzji stronie zamiast pełnomocnikowi nie wyklucza skuteczności wniesienia odwołania, jeśli strona skorzystała z tego prawa

w terminie. Organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie.

Na powyższą decyzję S. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej zmianę poprzez wydanie decyzji stwierdzającej brak podstaw do skierowania go na badania lekarskie. Wskazał, że sprawa "jest prawdopodobnie tylko i wyłącznie działaniem mającym na celu odegranie się na nim, nękanie go i utrudnianie mu funkcjonowania

w społeczeństwie". Odniósł się do sporządzonej opinii sądowo-psychiatrycznej. Zarzucił także naruszenie zasad postępowania administracyjnego podnosząc, że udzielił pełnomocnictwa w sprawie swojemu bratu, a więc decyzja winna zostać doręczone pełnomocnikowi co nie miało miejsca i to uchybienie ma istotne znaczenie. Podtrzymał też zarzuty i wnioski zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak

i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Realizując wyżej określone granice kontroli sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została

z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału

w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.)

Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja orzekająca o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W świetle zaś art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Od chwili doręczenia organowi pełnomocnictwa, pełnomocnik powinien być zawiadamiany o wszystkich czynnościach i wzywany do udziału w nich na równi ze stroną. Z momentem zaś ustanowienia pełnomocnika staje się on podmiotem wszelkich praw i obowiązków procesowych strony pozostających w zakresie pełnomocnictwa. Kompetencje pełnomocnika obejmują zarówno uprawnienia czynne jak i bierne strony postępowania. Pełnomocnik powinien być zatem adresatem wszystkich pism kierowanych do strony (art. 40 § 2 k.p.a.). Przepis ten nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracji obowiązkiem doręczania pełnomocnikowi wszystkich pism procesowych, w tym decyzji. W sytuacji, gdy za stronę działa pełnomocnik, doręczenie decyzji stronie nie ma znaczenia procesowego, a wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma.

Tylko skuteczne doręczenie pism pełnomocnikowi będzie wywierało skutki procesowe dla strony. Pominięcie natomiast przez organ administracji publicznej pełnomocnika jest wadą równoznaczną z niezapewnieniem udziału strony

w postępowaniu (por. np. wyroki NSA z 30 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 39/10;

z 21 stycznia 2010r. sygn. akt II FSK 1375/08; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mimo bowiem, że ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony, to od momentu umocowania pełnomocnik w pierwszej kolejności staje się legitymowanym do realizacji czynności procesowych (do czasu ewentualnego cofnięcia pełnomocnictwa). Od chwili jego ustanowienia strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym.

W uzasadnieniu uchwały z 7 marca 2022 r., I FPS 4/21 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika,

z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212

w zw. z art. 239 o.p. także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie". Co prawda teza uchwały odnosi się postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, jednakże uwagi poczynione w uzasadnieniu uchwały expressis verbis mają charakter uniwersalny i odnoszą się do doręczenia stronie,

z pominięciem pełnomocnika, także innych aktów, w szczególności decyzji administracyjnych.

Z akt sprawy wynika, że skarżący 4 listopada 2025 r. udzielił pełnomocnictwa bratu M. P.. Pełnomocnictwo wpłynęło do Starostwa Powiatowego w K. 5 listopada 2025 r. Zakres udzielonego pełnomocnictwa obejmuje "reprezentowanie skarżącego przed organami administracji w sprawie

NR: [...] oraz podejmowania wszelkich działań w moim imieniu w tej sprawie w tym wykonania fotokopii akt." Pełnomocnikowi skarżącego nie doręczono jednak decyzji Starosty [...] z 20 listopada 2025 r.

nr [...] o skierowaniu na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz zaskarżonej decyzji kolegium.

Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi kwalifikowaną wadę postępowania. W ramach postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia organu administracji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a.

Zaistnienie wyżej wykazanej kwalifikowanej wady postępowania ma charakter podstawowy i powoduje, że postępowanie przez organem zarówno pierwszej, jak

i drugiej instancji powinno być powtórzone. Uwzględnienie skargi z powodów omówionych naruszeń procesowych, powoduje że przedwczesne jest ustosunkowanie się do zarzutów dotyczących zasadności skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Z tych względów sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b i 153 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.