Uchwała o opłatach za śmieci podała dwie daty wejścia w życie. Sąd stwierdził nieważność jej § 5

Rada Miejska w Ożarowie 4 grudnia 2019 r. podjęła uchwałę

nr XVIII/107/2019 w sprawie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Na powyższą uchwałę Prokurator Rejonowy w Opatowie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę - w części tj. co do § 5, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności w ww. zakresie i zarzucając istotne naruszenie prawa – art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1461),

art. 2 oraz art. 88 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wewnętrzną sprzeczność

w § 5 uchwały polegającą na wyznaczeniu dwóch rozbieżnych dat wejścia w życie uchwały tj. "po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2020 roku".

W uzasadnieniu prokurator podniósł, że w związku z faktem, że uchwała została opublikowana w dzienniku urzędowym z 12 grudnia 2019 r., można mieć wątpliwości, czy weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, czyli

26 grudnia 2019 r., czy też 1 stycznia 2020 r. Z uwagi na istotne naruszenie prawa uchwała winna być, zdaniem prokuratora, uznana za nieważną w zaskarżonej części.

W odpowiedzi na skargę organ pozostawił ją do uznania sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,

a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

Uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., na zasadzie określonej w art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała została wydana

z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662; ze zm.; dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna

z prawem.

Zarówno przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, jak i przepisy ustawy o samorządzie gminnym, nie wprowadzają innych kryteriów kontroli aktów prawa miejscowego aniżeli zgodność z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny kontroluje zatem uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z przepisami prawa. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie była zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem.

Rozstrzygnięcie sprawy wymaga w pierwszej kolejności ustalenia zakresu "granic danej sprawy", a następnie oceny, czy zaskarżona przez prokuratora uchwała jest aktem prawa miejscowego.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje kontroli zaskarżonej uchwały wyłącznie w granicach sprawy. Z treści skargi jednoznacznie wynika, że jej przedmiotem jest jedynie § 5 kwestionowanej uchwały. Odnosząc się z kolei do pojęcia "aktów prawa miejscowego" wskazać należy, że pod pojęciem tym należy rozumieć akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym

i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP).

Zaskarżona w sprawie uchwała, jako skierowana do wszystkich zobowiązanych do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest aktem prawa miejscowego. W konsekwencji nie było przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa, stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw.

z art. 94 ust. 1 u.s.g. sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały, mimo że od daty podjęcia uchwały upłynął ponad rok.

Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat należy do wyłącznej właściwości rady gminy, lecz tylko w granicach określonych w odrębnych ustawach.

W § 5 zaskarżonej uchwały Rada Miejska w Ożarowie postanowiła, że podlega ona ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego

i wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia z mocą obowiązującą od

1 stycznia 2020 roku.

Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że takie sformułowanie, w połączeniu

z faktem, że przedmiotowa uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego 12 grudnia 2019 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Świętokrzyskiego z 12 grudnia 2016 r., poz. 5178), oznacza, że można mieć wątpliwości, czy weszła w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia, czyli

27 grudnia 2019 r., czy też 1 stycznia 2020 r. Początek mocy obowiązującej uchwały oznacza bowiem jej wejście w życie.

Zdaniem sądu taki zapis uchwały jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawnego, gdy chodzi o przepisy prawa miejscowego.

W myśl art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych. Natomiast z treści art. 88 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że data ogłoszenia przepisu prawnego, w tym m.in. uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, jest datą początkową, od której może on wejść w życie. Powtórzeniem przepisu konstytucyjnego jest art. 42 u.s.g., zgodnie z którym zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych,

a w szczególności treść cytowanego art. 4 ust. 1 tej ustawy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ogłaszaniu aktów normatywnych, akty prawne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie 14 dni od ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Jak stanowi jednocześnie ust. 2 tego przepisu,

w uzasadnionych przypadkach akty normatywne mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes prawny państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia aktu w dzienniku urzędowym. Natomiast art. 5 stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

Nie ulega wątpliwości, że § 5 zaskarżonej uchwały pozostaje w sprzeczności

z powołanymi wyżej przepisami.

W konsekwencji należy podzielić argumentację skargi, że treść § 5 zaskarżonej uchwały zawiera nie tylko wewnętrzną sprzeczność, ale także narusza art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych. Data wejścia w życia aktu prawa miejscowego nie może budzić wątpliwości, czy też wprowadzać w błąd, godząc jednocześnie w wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP zasadę demokratycznego państwa prawnego.

W konsekwencji zaskarżoną regulację - jako sprzeczną z prawem - należało usunąć z obrotu prawnego. Pozbawienie ww. regulacji mocy prawnej oznacza, że kwestia wejście w życie uchwały będzie regulowana wprost cytowanym przepisem ustawy art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2016 r., II FSK 490/14; dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z tych względów sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.