Spóźniony wniosek o upadłość spółki. Były prezes odpowiada za jej podatki

Decyzją z dnia 10 maja 2024 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej T. A. (dalej jako "strona", "skarżący") jako byłego prezesa zarządu C. sp. z o.o. (dalej jako "spółka") za zaległości podatkowe spółki wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi z tytułu pobranych i niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za miesiące od maja 2019 r. do grudnia 2019 r.

Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania Naczelnik US wyjaśnił, że spółka nie dokonała, wynikających ze złożonej deklaracji, wpłat kwot zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za powyższe miesiące. Na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących powyższe zaległości podatkowe prowadzone było postępowanie egzekucyjne, które z uwagi na bezskuteczność, postanowieniem z 28 lutego 2024 r. zostało umorzone.

W związku z brakiem zaspokojenia ww. zobowiązań podatkowych postanowieniem z 18 marca 2024 r. zostało wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego prezesa zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki, zakończone wydaniem powołanej na wstępie decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji, analizując przesłanki z art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "O.p.") wykazał, że odpowiedzialność skarżącego jako prezesa zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez niego obowiązków prezesa zarządu spółki. W zakresie bezskuteczności egzekucji podkreślił, że działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z 28 lutego 2024 r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec spółki, które prowadził na podstawie wystawionych na zobowiązaną spółkę tytułów wykonawczych. Spółka była niewypłacalna co najmniej od 15 czerwca 2019 r., ponieważ od tego momentu posiadała wymagalne zobowiązania wobec co najmniej dwóch wierzycieli, a opóźnienie w ich wykonywaniu przekraczało trzy miesiące. Zdaniem organu w dniu 15 lipca 2019 r. upłynął trzydziestodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z 27 września 2019 r. został złożony przez [...] S.A. w dniu 30 września 2019 r., zatem po właściwym czasie na jego złożenie.

Na skutek odwołania strony skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z 19 września 2024 r. nr [...] uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji za listopad 2019 r., grudzień 2019 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie, w pozostałej zaś części decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że strona ponosi solidarną odpowiedzialność podatkową za zaległości podatkowe spółki. Podkreślił, że w ramach toczącego się wobec spółki postępowania upadłościowego zlikwidowano cały majątek upadłej spółki między innymi poprzez sprzedaż przedsiębiorstwa. Syndyk przedłożył siedemnaście odrębnych planów podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży rzeczy obciążonej, które zostały zatwierdzone przez sędziego komisarza. Po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszy masy upadłości, syndyk przystąpił do jego wykonania, przekazując wierzycielom kwoty na poczet zgłoszonych wierzytelności. W dniu 31 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy wydał postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego spółki, które uprawomocniło się 17 stycznia 2023 r. Postępowanie upadłościowe nie pozwoliło na zaspokojenie w całości Skarbu Państwa z tytułu zgłoszonych do masy upadłości wierzytelności, w tym z tytułu podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe wskazane w osnowie kwestionowanej decyzji.

Dyrektor IAS wskazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika spółki zgłosił wierzyciel dłużnej spółki - [...] S.A. Postanowieniem z 3 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość dłużnika C. sp. z o.o. Jednak zgłoszenie nie stanowi spełnienia przesłanki ekskulpacyjnej. Jak wskazał organ I instancji oprócz zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od maja do grudnia 2019 r. spółka posiadała nieuregulowane wymagalne zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec 2019 r. z terminem płatności najstarszej zaległości przypadającym na 25 maja 2019 r.

Ponadto organ I instancji prowadził wobec spółki postępowanie egzekucyjne na rzecz wierzytelności: Marszałka Województwa [...], Prezydenta Miasta O. W., Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. Spółka posiadała także kredyt udzielony przez [...] S.A. Według wyciągu z ksiąg banku z 26 września 2019 r. spółka posiadała wymagalne zobowiązanie wobec Banku w wysokości należność główna w wysokości 1.680.642,47 zł, odsetki umowne za opóźnienie od należności głównej w wysokości 88.658,35 zł, koszty windykacyjne w kwocie 33,00 zł. Wobec spółki toczyły się również postępowania egzekucyjne prowadzone przez komorników sądowych z wniosków innych wierzycieli oraz przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W.. Z pisma tymczasowego nadzorcy sądowego z 22 października 2019 r. wynika, że spółka posiadała 146 wierzycieli na łączną kwotę 6.055.213,52 zł. Postępowania egzekucyjne prowadzone wobec spółki zostały zawieszone przez Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy postanowieniem z 31 października 2019 r. oraz postanowieniem z 19 listopada 2019 r. w związku ze złożeniem przez wierzyciela tj. [...] S.A. wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Na podstawie powyższych danych organ I instancji uznał, że spółka była niewypłacalna co najmniej od 15 czerwca 2019 r., ponieważ od tego momentu posiadała wymagalne zobowiązania wobec co najmniej dwóch wierzycieli (Marszałka Województwa [...] i Prezydenta Miasta O. W.), a opóźnienie w ich wykonywaniu przekraczało trzy miesiące. Tym samym 15 lipca 2019 r. upłynął trzydziestodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z 27 września 2019 r. został złożony do Sądu Rejonowego w K. przez [...] S.A. w dniu 30 września 2019 r., zatem po upływie właściwego czasu na jego złożenie.

Zdaniem organu odwoławczego nie została także spełniona przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., bowiem skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Natomiast twierdzenia strony jakoby syndyk zbyt tanio sprzedał majątek spółki nie mają znaczenia dla sprawy, gdyż postępowanie prowadzone w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności nie jest postępowaniem kontrolnym postępowania upadłościowego.

Odnosząc się do wniosków dowodowych załączonych do odwołania organ zauważył, że dotyczą one do posiadanego przez spółkę majątku przed jej likwidacją, a obecnie spółka po przeprowadzonym postępowaniu upadłościowym została zlikwidowana. Dlatego wnioski dowodowe są bez znaczenia dla sprawy.

W skardze z 31 stycznia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o dopuszczenie dowodów ze: sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego na okoliczność, że majątek spółki przewyższał długi spółki, uchwały nr [...] Rady Wierzycieli z 24 września 2021 r. na okoliczność ceny sprzedaży majątku spółki, operatu nr [...] opracowanego przez B. s.c. S. W. i T. W. z 7 lutego 2017 r. oraz potwierdzenie aktualności operatu z 1 sierpnia 2018 r. na potwierdzenie wartości majątku spółki, przesłuchania R. K. - na potwierdzenie faktu poszukiwania strategicznego inwestora i prowadzonych negocjacji z bankiem [...], przesłuchania skarżącego. Z ostrożności skarżący wniósł również o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia czy wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1a O.p.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że według sprawozdania tymczasowego nadzorcy sądowego majątek spółki wchodzący do masy upadłości wynosił 9 490 050,97 zł, nawet po uwzględnieniu przez nadzorcę sądowego dyskontu 30% majątek spółki wchodzący do masy upadłości wynosił 6 645 700,00 zł, co przewyższa w znacznej wartości wielkość wszystkich zaległości podatkowych spółki w upadłości oraz przewyższa wszystkie zobowiązania spółki C. sp. z o.o. wynoszące w sumie 6 055 213,52 zł.

Skarżący podkreślił, że Urząd Skarbowy jako wierzyciel brał czynny udział w postępowaniu upadłościowym spółki poprzez udział w radzie wierzycieli. Rada wierzycieli zaakceptowała i wydała zgodę na sprzedaż przedsiębiorstwa upadłej za połowę jej wartości - 4 800 000 zł, co jest całkowicie nie zrozumiałe i spowodowało brak możliwości zaspokojenia zobowiązań wobec Urzędu Skarbowego. Ponadto za zgodą rady wierzycieli syndyk prowadził samodzielnie sprzedaż przedsiębiorstwa, bez skorzystania z pomocy wyspecjalizowanych, profesjonalnych firm zajmujących się sprzedażą przedsiębiorstw i nieruchomości. W procesie sprzedaży zamieścił on ogłoszenie w darmowym portalu ogłoszeniowym o małym zasięgu gumtree.pl, portal ten przestał istnieć 7 kwietnia 2022 r., co świadczy o jego marginalnym znaczeniu na rynku obrotu nieruchomościami. Skarżący zaznaczył, że syndyk sprzedał przedsiębiorstwo upadłej spółki za 4 800 000 zł. W aktach brak jakiegokolwiek śladu na kwestionowanie przez Urząd Skarbowy zarówno sposobu przeprowadzenia sprzedaży, jak i ceny sprzedaży. Skarżący argumentował, że kwota sprzedaży znacząco odbiega od wartości przedsiębiorstwa.

Według skarżącego przesłanka bezskuteczności egzekucji wobec spółki w upadłości nie została spełniona. Zdaniem skarżącego:

1) Nie można stwierdzić, że przed zgłoszeniem wniosku o upadłość spółka utraciła zdolność do wykonywania zobowiązań pieniężnych. Spółka zapłaciła w całości składki ZUS za październik 2019 r. Do listopada 2019 r. spółka w pełni regulowała zobowiązania wobec pracowników, na mocy zawartego porozumienia z Urzędem Skarbowym we wrześniu 2019 r. spółka dokonała wpłaty części należnego podatku, podobnie częściowo były regulowane rachunki za energię elektryczną co umożliwiało prowadzenie produkcji. Złożony został wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o układ ratalny co świadczy o dużej trosce zarządu o wszystkie zobowiązania spółki.

2) W ramach starań zarządu o uratowanie spółki byty zawarte porozumienia z Urzędem Skarbowym, które również znajdują się w aktach sprawy. Wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zgody na porozumienia świadczą o tym, że wiara zarządu w uratowanie spółki nie były bezpodstawne.

3) W związku z trudną sytuacją finansową spółki w roku 2019 zarząd podejmował intensywne działania mające doprowadzić do uratowania spółki przed upadłością. Kluczowym działaniem było pozyskanie inwestora strategicznego. Udało się pozyskać inwestora strategicznego gotowego zainwestować i nabyć całość udziałów, osobą tą był R. K. prowadzący w O. W. poważną działalność gospodarczą pod nazwą: [...]".

Skarżący wyjaśnił, że wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie przez [...] (art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p.). Podkreślono, że C. sp. z o.o. przez wiele lat jako Zakład Pracy Chronionej dawała pracę osobom z niepełnosprawnościami, w wielu przypadkach były to niepełnosprawności znaczne i były to również osoby ze specjalnymi orzeczeniami. Osoby te nie miały szans na zatrudnienie na otwartym rynku pracy. W tym czasie też spółka wzorowo wywiązywała się ze wszystkich zobowiązań publiczno-prawnych. Oprócz zapewnienia utrzymania wielu rodzinom osób z niepełnosprawnościami (w najlepszym okresie zatrudniano ponad 50 osób z niepełnosprawnościami) spółka przysporzyła gospodarce narodowej przychodów w postaci płaconych podatków i innych świadczeń publicznoprawnych. W związku z powyższym jako zarząd spółki skarżący czuł się moralnie zobowiązany do ratowania spółki. Dzięki intensywnym działaniom zarządu nawet w czasie po orzeczeniu przez sąd upadłości spółka posiadała zlecenia. Kilka takich zleceń zostało zrealizowane jeszcze pod rządami syndyka i przyczyniło to dodatkowe środki na zaspokojenie wierzycieli i wynagrodzenie dla pracowników za grudzień 2019 r. Była możliwość realizacji kolejnych zleceń pod rządami syndyka, niestety nie zgodził on się na realizowanie kolejnych zleceń.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 26 czerwca 2025 r., I SA/Po 174/25 (wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA), tut. Sąd, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, a także umorzył postępowanie podatkowe. W motywach rozstrzygnięcia Sąd zaznaczył, że organy podatkowe wykazały istnienie pozytywnych przesłanek odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, o których mowa w art. 116 O.p. tj. pełnienie funkcji członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowych oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko Spółce. Sąd podzielił także ustalenia organów, że Spółka była niewypłacalna co najmniej od 15 czerwca 2019 r., a tym samym 15 lipca 2019 r. upłynął trzydziestodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki wierzyciel ([...] S.A.) wniósł 27 września 2019 r., a zatem opóźnienie w złożeniu wniosku wyniosło 2 miesiące i 12 dni. Jednocześnie Sąd uznał, że kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią jest wyjaśnienie - jakie znaczenie ma to opóźnienie dla ewentualnego innego przebiegu postępowania upadłościowego i ewentualnej możliwości zaspokojenia zaległości podatkowych w istotnie większym zakresie. Sąd podkreślił, że z akt sprawy nie wynika, aby Spółka wyzbyła się majątku lub powstały kolejne istotne zaległości. Organy obu instancji nie wypowiedziały się wprost w jakiej części został zaspokojony wierzyciel podatkowy (w zakresie zaległości objętych niniejszym postępowaniem), a materiał dowodowy nie wskazuje, by nastąpiło to w znikomej części, czy nieznacznej części. Skarżący konsekwentnie wskazywał, że majątek Spółki przewyższa jej zaległości podatkowe, co potwierdza sprawozdanie tymczasowego nadzorcy sądowego. Z tego sprawozdania wynika, że nadzorca majątek Spółki szacował na kwotę ponad 9 mln zł, przy łącznej zaległości w kwocie ponad 6 mln zł i prognozowanych kosztach postępowania upadłościowego w kwocie około 800.000 zł. Tym samym nie ma w tej sprawie uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że Spółka była w lipcu 2019 r. bankrutem, niezdolnym do poniesienia nawet kosztów postępowania upadłościowego. Spółka zapłaciła w całości składki na rzecz ZUS za październik 2019 r., a do listopada 2019 r. Spółka regulowała zobowiązania wobec pracowników. Ponadto Spółka realizowała porozumienie zawarte z organem podatkowym, wpłacając we wrześniu 2019 r. część należnego podatku. Spółka regulowała w części opłaty za energię elektryczną, co pozwalało na utrzymanie produkcji. Sąd zatem uznał, że nie było w sprawie podstaw do ustalenia odpowiedzialności skarżącego za wymienione w zaskarżonych decyzjach zaległości podatkowe Spółki, a zastosowanie przez organy art. 116 § 1, § 2 i § 4 O.p. nastąpiło pochopnie, ponieważ wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki został złożony we właściwym czasie. Tym samym w okolicznościach faktycznych tej sprawy, wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania podatkowego - jako bezprzedmiotowego - na podstawie art. 208 § 1 O.p.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2026 r. III FSK 1276/25 uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając orzeczenie wskazał, że WSA zaakceptował ustalenia organów, iż Spółka była niewypłacalna co najmniej od 15 czerwca 2019 r., ponieważ od tego momentu posiadała wymagalne zobowiązania wobec co najmniej dwóch wierzycieli, a opóźnienie w ich wykonywaniu przekraczało trzy miesiące. Trzydziestodniowy termin na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki upłynął 15 lipca 2019 r. Dlatego wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki z 27 września 2019 r. (złożony przez wierzyciela 30 września 2019 r.), słusznie uznany został za spóźniony. Tym samym w sprawie nie mają znaczenia rozważania Sądu dotyczące tego w jakim zakresie majątek Spółki pozwala na zaspokojenie jej wierzycieli. Ustalenia przesłanki upadłościowej, o której mowa w art. 11 ust. 1 p.u.n, są wystarczające do stwierdzenia, że w sprawie nie zachodziła przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., tj. wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

W ocenie NSA odrębną natomiast kwestią jest, czy skarżący wykazał brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość Spółki "we właściwym czasie" (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.). Sąd pierwszej instancji nie skontrolował pod tym kątem zaskarżonej decyzji. Stwierdził bowiem, że cyt. "Gdy wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony (wszczęto postępowanie układowe) art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. nie znajduje w ogóle zastosowania i nie ma potrzeby rozważania przesłanki winy (jej braku) po stronie członka zarządu spółki". NSA zgodził się z Sądem, że taki pogląd prezentowany był we wcześniejszym orzecznictwie, jednak został on zweryfikowany w kolejnych judykatach. Odwołując się do poglądów wyrażonych w przytoczonych orzeczeniach NSA stwierdził, że wbrew stanowisku sądu pierwszej instancji, powołanie się na przesłankę braku winy (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.) jest dopuszczalne także w przypadku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki po upływie "właściwego czasu".

Pismem procesowym z dnia 8 września 2026 r. Dyrektor IAS wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w trybie art. 106 § 1 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej "p.p.s.a.") z kopii dokumentu tj. listy wierzytelności Spółki C. Sp. z o.o. w celu wykazania winy skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie tj. 15 lipca 2019 r. W ocenie organu z dokumentu tego wynika, że do dnia złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez wierzyciela, zobowiązania Spółki przyrastały i dotyczyło to m.in. wynagrodzeń pracowniczych, wierzytelności ZUS oraz wierzytelność FGŚP (oryginał: Sąd Rejonowy w K. Wydział V Gospodarczy, Sekcja ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych sygn. akt V G UP 133/19). Strona skarżąca pismem z tego samego dnia również wniosła o dopuszczenie dowodu z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2026 r. sygn. akt. III SA/Wa 2588/25 z uzasadnieniem na potwierdzenie faktów, że wniosek o ogłoszenie upadłości C. sp. z o.o. został złożony przez bank [...] w odpowiednim czasie w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit a O.p. Ponadto skarżący nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni ponieważ istniały przesłanki i szanse na uratowanie Spółki. W skardze oraz w korespondencji z Urzędem Skarbowym i Izbą Skarbową skarżący przedstawił wielokrotnie fakty mające na to wpływ, oraz w czasie między wyliczonym przez pozwanego terminem na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a terminem złożenia wniosku przez bank [...] nie nastąpiło pogorszenie sytuacji majątkowej Spółki i nie uległa pogorszeniu sytuacji finansowej mającej znaczenie dla procesu upadłościowego. Tym samym skarżący wykazał na brak odpowiedzialności za długi Spółki.

Podczas rozpraw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu strony podtrzymały swoje stanowiska i argumenty. Na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączono sprawy o sygn. akt I SA/Po 1217/26 i I SA/Po 1218/26 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia. Natomiast na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w pismach z dnia 8 września 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje:

Z uzasadnienia zapadłego w rozpoznawanej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika wiążąca wykładnia i płynąca z niej ocena prawna wedle której przedwczesne było stanowisko WSA w Poznaniu o braku podstaw przypisania skarżącemu odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania spółki.

Sąd odwoławczy nie podważył sformułowanej przez WSA w Poznaniu oceny o tym, że spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne odpowiedzialności wynikające z art. 116 § 1 i 2 O.p. Kwestii tej w istocie nie badał, ponieważ w tym zakresie wyrok WSA w Poznaniu nie został zakwestionowany przez żadną ze stron.

Sąd obecnie rozpoznający sprawę wskazuje więc ponownie, że po pierwsze zaległości podatkowe, których dotyczy zaskarżona decyzja, powstały w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki, do składu którego został powołany uchwałą nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z 3 kwietnia 2013 r. Pełnił ją od 3 października 2013 r. aż do prawomocnego wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego (postanowienie Sądu Rejonowego P. w P., IX Wydział Gospodarczy KRS z 8 grudnia 2023 r. - data uprawomocnienia 16 grudnia 2023 r.).

Po drugie zaś prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do wyegzekwowania należności objętych zaskarżoną decyzją. W dniu 31 grudnia 2022 r. Sąd Rejonowy w K. V Wydział Gospodarczy wydał postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego spółki (postanowienie to uprawomocniło się 17 stycznia 2023 r.). W konsekwencji postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 146 ust. 1 p.u.n. Bezsporne w sprawie jest więc, że postępowanie upadłościowe nie pozwoliło na zaspokojenie należności zgłoszonych do masy upadłości wierzytelności, w tym z tytułu podatku dochodowym od osób fizycznych.

Naczelny Sąd Administracyjny poddał krytycznej ocenie stanowisko WSA w Poznaniu o ziszczeniu się przesłanki uwalniającej skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, czyli terminowego wpływu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.). Tu uznał za prawidłową ocenę organów podatkowych o tym, że wniosek wierzyciela o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organy wykazały, że termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości upłynął 15 lipca 2019 r., a więc wniosek został złożony 30 września 2019 r., czyli po terminie. Taka ocena wiązała tutejszy Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy (art. 190 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zadaniem WSA w Poznaniu pozostaje ocena spełnienia drugiej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, czyli tego, czy skarżący wykazał brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.).

Badając zaskarżoną decyzję w tym zakresie, Sąd nie dostrzegł podstaw do podważenia stanowiska o nieziszczeniu się tej przesłanki.

Naczelny Sąd Administracyjny w licznych orzeczeniach wyjaśniał znaczenie wyrażenia "brak winy" użytego w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Wskazał, że można o niej mówić jedynie w sytuacji, w której członek zarządu spółki, przy zachowaniu należytej staranności podczas prowadzenia jej spraw, wniosku takiego nie złożył z przyczyn od niego niezależnych (wyrok z 16 listopada 2022 r. III FSK 1106/21). Na brak winy można się więc powoływać jedynie w sytuacji, gdy członek zarządu nie miał żadnych możliwości prowadzenia spraw spółki, a brak tych możliwości wynikał, np. z ciężkiej choroby (wyrok z 21 września 2022 r., III FSK 992/21). Zgodnie wskazuje się też, że członek zarządu winien wykazać brak winy, czyli udowodnić swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Przyjmuje się też, że winę członka zarządu spółki prawa handlowego należy oceniać wg kryteriów podwyższonej staranności uwzględniającej podwyższone ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem tej działalności (wyrok z 10 kwietnia 2018 r., I FSK 2048/15).

W rozpoznawanej sprawie skarżący braku swej winy upatrywał w podejmowanych - ostatecznie nieskutecznych - wysiłkach pozyskania inwestora dla spółki, co miałoby doprowadzić do uzyskania środków na finansowanie działalności spółki i wystarczających na regulowanie zobowiązań. Nadto podnosił, że pomiędzy datą przyjętą jako ostateczna data wyznaczająca "właściwy czas" do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, a datą złożenia tego wniosku przez wierzyciela, nie wzrosła wartość wymagalnych zobowiązań spółki.

Okoliczności tych nie można jednak uznawać za wyłączające winę w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Po pierwsze bowiem żadna z tych okoliczności nie dawała podstaw do uznania, że skarżący nie miał świadomości istnienia tzw. płynnościowej przesłanki ogłoszenia upadłości, tzn. nieregulowania wymagalnych należności wobec licznych wierzycieli. Po drugie żadna z nich nie ograniczała go w możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Tylko bowiem takie, obiektywnie istniejące i usprawiedliwione dochowaniem wymaganej od członków zarządu staranności w prowadzeniu spraw spółki, mogą być uznane za wyłączające winę w niezgłoszeniu wniosku. Podnoszone przez skarżącego okoliczności świadczą tymczasem wprost, że był on świadomy położenia finansowego spółki. Wiedział o stanie jej zobowiązań, w tym o dochodzeniu części z nich w postępowaniach egzekucyjnych (sądowych i administracyjnych). Poszukiwanie inwestora wprost potwierdza, iż skarżący był świadomy tego, że spółka wyczerpała możliwości finansowania swojej działalności. Oczywiście, co do zasady jest możliwe że spółka, co do której spełniona była przesłanki ogłoszenia upadłości, działając i nie składając wniosku o ogłoszenie upadłości, np. poprzez pozyskanie inwestora, poprawiłaby swoje wyniki finansowe i uregulowała zaległe zobowiązania, unikając bankructwa, lecz postępowanie takie wiązało się ryzykiem odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki w przypadku niepowodzenia podjętych wysiłków. Skarżący, nie składając wniosku o ogłoszenie upadłości, świadomie podjął takie ryzyko, tyle że jego zabiegi czynione w celu uniknięcia upadłości okazały się bezskuteczne.

Z żadnego oświadczenia skarżącego nie wynikało też, by istniały nadzwyczajne przeszkody w zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości jak np. choroba uniemożliwiająca sprawowanie mandatu w zarządzie spółki czy też klęska żywiołowa fizycznie tamujące wszelkie działania.

Dla oceny przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku znaczenia nie ma również wskazanie na wartość majątku spółki w dacie zamykającej termin ("właściwy czas") do złożenia wniosku. Nie uchyla ona bowiem świadomości niewypłacalności spółki, a jedynie mogła usprawiedliwiać przekonanie o perspektywie pełnej skuteczności ewentualnego postępowania egzekucyjnego bądź upadłościowego, które - co należy podkreślić - dla zapewnienia maksymalnego zaspokojenia wierzycieli winno było zostać wszczęte w najszybszym możliwym momencie.

Sąd wyjaśnia, że odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez strony dowodów, ponieważ nie dotyczyły one kwestii braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, tylko w istocie kwestii terminowości złożenia takiego wniosku (w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p.). W tej kwestii, jak już była mowa, wiążąco wypowiedział się jednak Naczelny Sąd Administracyjny co zamykało drogę do ponownego jej badania przez WSA w Poznaniu.

Z opisanych tu przyczyn Sąd oddalił skargę (art. 151 p.p.s.a.).