Wniosek o wznowienie złożony po terminie. Sąd oddalił skargę w sprawie PIT za 2020 rok

M. K. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS") z 18 maja 2026 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024 dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych.

Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 27 czerwca 2024 r. nr 1818-SPV.4102.94.2023 określono skarżącej podatek dochodowy osób fizycznych (wg stawki 19% tzw. podatek liniowy) za 2020 r. w kwocie [...] zł.

DIAS po rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z dnia 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024 utrzymał w mocy powyższą decyzję.

Postanowieniem z 23 czerwca 2025 r. sygn. I SA/Rz 182/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę na ww. decyzję. Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Sądu i wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z 24 września 2025 r. sygn. akt II FZ 77/25 oddalił zażalenie.

W dniu 15 stycznia 2026 r. do DIAS wpłynął wniosek skarżącej nadany przesyłką pocztową w dniu 13 stycznia 2026 o wznowienie postępowania zakończonego decyzją DIAS z dnia 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024. Swoje żądanie skarżąca umotywowała wystąpieniem przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz.622 ze zm.), określanej dalej jako: o.p.

DIAS, po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącej decyzją z 20 marca 2026 r. nr 1801-IOD.601.1.2026 odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 30 stycznia 2025 r. nr 1801-IOD.4102.34.2024, dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Odmawiając wznowienia postępowania organ powołał się na art. art. 241 § 2 pkt 1 o.p., zgodnie z którym wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. (a taką przyczynę wskazała skarżąca we wniosku o wznowienie) następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji.

Organ wskazał, że decyzję ostateczną w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. wydano 30 stycznia 2026 r. i doręczono pełnomocnikowi skarżącej 14 lutego 2025 r., co oznacza, że najpóźniej w tym dniu skarżąca powzięła wiadomość o jej wydaniu, natomiast żądanie wznowienia postępowania zainicjowane zostało wnioskiem nadanym w urzędzie pocztowy 13 stycznia 2026 r.

W ocenie organu oznaczało to oczywiste uchybienie miesięcznemu terminowi wynikającemu z art. 241 § 2 pkt 1 o.p. i zobowiązywało do odmowy wznowienia postępowania.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie zarzucając, że organ nie rozpoznał rzeczywistej treści wniosku, lecz ograniczył się do jego formalnej oceny.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania DIAS decyzją z 18 maja 2026 r. nr 1801-IOD.601.2.2026 r. utrzymał w mocy decyzję wydaną w kompetencji organu pierwszej instancji z 20 marca 2026 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał na istnienie przeszkody formalnej w postaci uchybienia terminowi określonemu w art. 241 § 2 pkt 1 o.p., co uzasadniało odmowę jego wznowienia.

Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że wniosek z 13 stycznia 2026 r. dotyczył decyzji ostatecznej DIAS z 30 stycznia 2025 r., doręczonej pełnomocnikowi strony w dniu 14 lutego 2025 r. Podkreślił, że skarżąca nie kwestionuje tej kwestii.

Mając na uwadze powyższe DIAS uznał za prawidłowe stanowisko zawarte w skarżonej decyzji w kwestii wykładni przepisu art. 241 § 2 pkt 1 o.p.

W ocenie DIAS z akt sprawy wynika jednoznacznie, że od 14 lutego 205 r. strona skarżąca posiadała informację o wydaniu wobec niej decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r.

Biorąc pod uwagę powyższe, właśnie od tej daty, tj. 14 lutego 2025 r. należy liczyć miesięczny termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, który zgodnie z art. 12 § 3 i § 5 o.p. upłynął w dniu 17 marca 2025 r.

W związku z tym wniosek strony z 13 stycznia 2026 r. należało uznać za wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 241 § 2 pkt 1 o.p.

Brak dopełnienia ustawowej przesłanki w postaci terminowego wniesienia żądania wznowienia postępowania, zdaniem organu, spowodował niedopuszczalność wznowienia, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej wznowienia postępowania na podstawie art. 243 § 3 o.p.

DIAS podkreślił, że zachowanie ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania podatkowego jest niezbędne do skutecznego uruchomienia procedury wznowieniowej, a zatem uchybienie terminu skutkuje odmową wznowienia postępowania niezależnie od tego, czy spełnione zostały pozostałe formalne przesłanki wznowienia postępowania.

Wobec powyższego DIAS uznał, że zasadnie odmówiono skarżącej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 30 stycznia 2025 r.

M. K. nie zgodziła się z decyzja DIAS i wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Skarżąca sformułowała żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. art. 121 § 1 o.p. poprzez nadmierne formalistyczne ograniczenie zakresu rozpoznania sprawy,

2. art. 122 oraz art. 187 § 1 o.p. poprzez pominięcie rzeczywistego znaczenia materiału dowodowego, wynikającego z wymiany międzynarodowej SCAC/EUROFISC,

3. naruszenie art. 240 § 1 o.p. poprzez jej zawężającą wykładnię i ograniczenie oceny sprawy wyłącznie do formalnego przypisania jednej przesłanki wznowienia,

4. naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez faktyczne zamknięcie stronie możliwości merytorycznej kontroli decyzji wymiarowej wyłącznie z przyczyn formalnych.

DIAS w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Rzeszowie zważył, co następuje:

Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wyjaśniając podstawy prawne wyroku należy wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 o.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która, jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 o.p. (tak wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., I FSK 137/15 oraz wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., I FSK 2030/14 dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA, pod adresem "orzeczenia.nsa.gov.pl".

W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 o.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 o.p. (tak wyrok NSA z 14 marca 2017 r., I FSK 1397/15, CBOSA).

Podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną.

Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwufazowe. Pierwsza faza to postępowanie wstępne. W toku tego postępowania organ podatkowy ogranicza się do badania, czy: żądanie pochodzi od strony (art. 133a § 1–3), strona ma zdolność do czynności prawnych, żądanie dotyczy postępowania zakończonego decyzją lub postanowieniem (dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem wynika z art. 219), kwestionowana decyzja lub postanowienie ma charakter ostateczny, w żądaniu wskazano podstawę wznowienia; a w przypadku żądania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 8 zachowano miesięczny termin.

Po sprawdzeniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne organ podatkowy organ bada, czy zachodzą wskazane przez stronę podstawy wznowienia albo czy zachodzą podstawy wymienione w postanowieniu o wznowieniu postępowania z urzędu. Obok badania podstaw przedmiotem postępowania jest także rozstrzygnięcie istoty sprawy.

W przedmiotowej sprawie żądanie wznowienia postępowania skarżąca oparła na art. 240 § 1 pkt 4 o.p. W takiej sytuacji wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji (241 § 2 pkt 1 o.p.).

Zdaniem Sądu, organ wydając zaskarżone rozstrzygnięcie prawidłowo nie oceniał tego, czy wskazana we wniosku przesłanka wznowieniowa istnieje czy nie. Organ stwierdził bowiem, że strona nie złożyła wniosku (opartego o art. 240 § 1 pkt 4 o.p.) w przepisanym terminie.

Zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 4 o.p. należy więc uznać za chybiony, bo ten przepis w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania.

Organ ustalił, że strona o wydaniu decyzji ostatecznej dowiedziała się w dniu 14 lutego 2025 r., tj. w dacie jej doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej. Ta okoliczność jest bezsporna. Żądanie wznowienia postępowania zostało złożone 13 stycznia 2026 r. r. Ewidentne jest, że miesięczny termin, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt 1 o.p. został uchybiony.

Sąd stwierdza, że ustalenie tych okoliczności faktycznych zostało przeprowadzone zgodnie z regułami procesowymi wskazanymi w o.p. Nie zostały tu naruszone art. 120 § 1, art. 122, art. 187 § 1 o.p.

Podkreślić należy, że treść art. 241 § 21 pkt 1 o.p. nie daje żadnych możliwości odnoszenia terminu w nim wskazanego do okoliczności innej niż powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie decyzji przejrzyście wyjaśnia kwestie prawne i faktyczne rozstrzygane przez organ i spełnia wymogi wskazane w art. 210 § 4 o.p.

Za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP który stanowi, że: "każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd".

Analizując przebieg postępowania podatkowego dotyczącego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. stwierdzić należy, że skarżąca skorzystała ona z możliwości merytorycznej kontroli decyzji wymiarowej. DIAS decyzją z 30 stycznia 2025 r. rozpatrzył merytorycznie jej odwołanie od pierwszoinstancyjnej decyzji Naczelnika US w S., prawidłowo doręczył wydaną decyzję, pouczając skarżącą o możliwości jej zaskarżenia do Sądu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca skorzystała z prawa do zaskarżenia do Sądu decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. dotyczącej jej osoby. Z przyczyn leżących wyłącznie po jej stronie skarga do sądu nie została rozpatrzona merytorycznie - odrzucono ją. Postępowanie sądowe w tym zakresie było dwuinstancyjne (art. 176 ust. 1 Konstytucji).

Również postępowanie wznowieniowe było dwuinstancyjne.

Należy podkreślić, że organ nie rozpoznawał wniosku o wznowienie postępowania co do istoty ze względu na odmowę wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku. Odmowa wznowienia miała miejsce na podstawie art. 241 § 2 pkt 1 o., którego brzmienie nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, należało oddalić.