Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
I SA/Rz 284/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
24 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
oddalono skargę
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Niepełnosprawna podatniczka nie uzyskała umorzenia raty podatku rolnego i od nieruchomości

Przejdź do orzeczenia, 18 min czytania

Spór

Podatniczka z trzema znacznymi stopniami niepełnosprawności domagała się umorzenia całej zaległości podatkowej za 2026 rok, w tym pierwszej raty. Organy odmówiły, a skarżąca zaskarżyła decyzję kolegium do sądu.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających wydatki związane z opieką i leczeniem ani sytuacji osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada stałe dochody z emerytury i inne składniki majątkowe.

Rozstrzygnięcie

Sąd oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 15 maja 2026 r.

Dlaczego

Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała ważnego interesu podatnika, bo nie wyjaśniła sytuacji rodzinnej ani nie udokumentowała kosztów utrzymania. Sam stan zdrowia bez dowodów na wydatki nie wystarcza do przyznania ulgi.

Dla firm

Wniosek o umorzenie zaległości wymaga wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a ciężar dowodowy spoczywa na wnioskodawcy. Trzeba udokumentować wydatki oraz sytuację wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe.

Więcej o sprawie

Skarżąca mieszka z mężem, a mimo wezwań nie przedstawiła dokumentów o jego dochodach ani o wspólnym gospodarstwie domowym. Organy nie uznały też wydatków na opiekę za udokumentowane.

Według MGOPS podatniczka jest leżąca i nie ma z nią kontaktu, a wywiadu środowiskowego nie udało się przeprowadzić.

Sam ciężki stan zdrowia, w zasadzie również dostatecznie nie udokumentowany, czego organy ostatecznie nie negowały, bez udokumentowania faktycznie ponoszonych z tego tytułu wydatków, nie jest wystarczający do pozytywnego rozpoznania wniosku

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Rozstrzygnięcie
oddalono skargę
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sygnatura
I SA/Rz 284/26

Treść orzeczenia około 18 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2026 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu dnia 15 maja 2026 r., nr SKO.4140.34.2026 w przedmiocie odmowy umorzenia I raty zaległości w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za 2026 rok oddala skargę.

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi S.T. (dalej: wnioskodawca/podatnik/skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z 15 maja 2026 r. nr SKO.4140.34.2026, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. nr Fn.3123.1.1.2026 z dnia 17 kwietnia 2026r., w przedmiocie odmowy umorzenia I raty zaległości w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za rok 2026 pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego.

Jak wynika z akt sprawy podatniczka pismem z 17 marca 2026r. zwróciła się do organu I instancji o umorzenie w całości zobowiązania podatkowego za rok 2026 w łącznej kwocie [...] zł, obejmującej wymagalną I ratę w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu podała, że posiada 3 znaczne stopnie niepełnosprawności orzeczone na stałe, co skutkuje trwałą utratą zdolności do pracy oraz koniecznością stałej opieki osoby trzeciej. Niepełnosprawność generuje stałe wysokie koszty leczenia, rehabilitacji oraz opieki, co uzasadnia umorzenie całości zobowiązania podatkowego z uwagi na ważny interes podatnika.

Następnie Burmistrz wezwał stronę do usunięcia braków formalnych podania poprzez wskazanie kwoty i raty podatku, o którą podatnik składa wniosek o umorzenie, wskazanie rodzaju pomocy o jaką zwraca się podatnik, przedłożenie oświadczenia podatnika o sytuacji finansowej i dołączenie wszystkich dokumentów, które potwierdzają sytuację wnioskodawcy oraz wszystkich osób prowadzących wspólnie z wnioskodawczynią gospodarstwo domowe.

W odpowiedzi na wezwanie strona podała m.in., że jej emerytura wynosi [...]. Ponadto przedłożyła oświadczenie o jej stanie majątkowym, z którego wynika że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z synem P.T., mieszka w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 60 m2, w mieszkaniu jest ciepła i zimna woda, gaz i centralne ogrzewanie. W opisie aktualnej sytuacji ekonomicznej wskazała inne np. płatności bezpośrednie w kwocie [...] zł, środki zgromadzone na rachunkach bankowych (własnych i współmałżonka) w kwocie [...] zł, przy czym zaznaczyła, że nie ma dostępu do środków współmałżonka. W strukturze wydatków wykazano tylko wydatki na ochronę zdrowia - 100% dochodów na wydatki konieczne. Wnioskodawczyni wykazała w oświadczeniu, że posiada grunty na terenie O. - 4,30 ha fiz. i las 0,39 ha, posiada również grunty rolne na terenie gminy L. ok. 1,40 ha fiz., oraz gminy W. ok. 1,10 ha fiz.

Organ I instancji zwrócił się do MGOPS o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Opieka społeczna poinformowała pismem z dnia 14 kwietnia 2025r., że mimo podjętej próby nie było możliwości przeprowadzenia wywiadu w wnioskodawczynią, gdyż jest ona osobą schorowaną, leżącą, nie rozumie co się do niej mówi, nie ma z nią kontaktu. Z informacji uzyskanych od syna P.T. wynika, że rodzice prowadzą odrębne gospodarstwo domowe.

Decyzją z dnia 17 kwietnia 2026r. Burmistrz odmówił wnioskodawczyni umorzenia 1 raty zaległości w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za rok 2026 pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W uzasadnieniu organ podał, że w ostatnim czasie nic wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako ważny interes podatnika, ani też nic występują przesłanki o charakterze interesu publicznego.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego wskutek odwołania wniesionego przez podatniczkę, SKO w Przemyślu opisaną na wstępie decyzją z dnia 15 maja 2026 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji.

Na wstępie organ odwoławczy podkreślił, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków. Wszelkie ulgi podatkowe są wyjątkiem oraz istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W związku z takim charakterem ulg podatkowych oraz faktem, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych w przepisach prawa sytuacjach.

Przywołując treść art. art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026r. poz. 622 – dalej: O.p.) wyjaśnił organ, że przyznanie ulgi w zakresie umorzenia zaległości podatkowych opiera się na uznaniu administracyjnym. Uznaniowość decyzji oznacza, że organ podatkowy nie jest bezwzględnie zobowiązany do umorzenia wnioskowanych zaległości nawet w przypadku zaistnienia okoliczności wskazujących na istnienie chociażby jednej z przesłanek, o jakich mowa w powołanym przepisie tj. "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".

Odnosząc się do pojęcia "ważnego interesu podatnika" organ odwoławczy zaznaczył, że o jego istnieniu decydują kryteria obiektywne. Nic można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem podatnika, że jego sytuacja życiowa i materialna uzasadnia zastosowanie ulgi. Przesłanka ta wymaga wykazania nadzwyczajnych okoliczności w sytuacji życiowej podatnika, zdarzeń obiektywnie niezależnych od jego postawy i zachowania, na które nie mógł on mieć wpływu nawet przy dołożeniu należytej staranności, a których wystąpienie uniemożliwianiu realizację zaległych należności podatkowych. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Z kolei przesłanka "ważnego interesu publicznego" oznacza dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, tj. sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, czy sprawność działania aparatu państwowego, a także sytuację, gdy zapłata zobowiązania podatkowego spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa.

Ponadto organ zaznaczył, że to po stronie podatnika, w którego interesie ma działać organ, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przywołane powyżej przesłanki. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych o podkreśla się, że podatnik, aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie winien ujawniać wszystkie fakty, czy też dowody będące w jego posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy, szczególnie w przypadku rozstrzygania przez organy o prawie podatnika do ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, bowiem to podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi.

W ocenie organu podatkowego w przedstawionych dokumentach nie wykazano, że obowiązek zapłaty przedmiotowej kwoty podatku doprowadziłby do pogorszenia warunków bytowych podatniczki w stopniu uzasadniającym przyjęcie, że zachodzi wyjątkowa sytuacja wymagająca zastosowania ulgi o charakterze uznaniowym. Wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, choć istotne, nie odbiegają w sposób szczególny od sytuacji wielu innych podatników pozostających w trudnej sytuacji materialnej. Organ podatkowy nie negował faktu, że podatniczka znajduje się w sytuacji wymagającej wsparcia społecznego, podkreślił jednak, że ulga w postaci umorzenia zobowiązania podatkowego ma charakter wyjątkowy i może być stosowana wyłącznie w szczególnych przypadkach, które wykraczają poza zwykłe trudności finansowe. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie comiesięczne wpływy z emerytury w kwocie [...] zł i wykazane inne dochody na kwotę [...] zł, w sytuacji zapłaty zobowiązania podatkowego w wysokości [...] zł nie prowadzą do stanu niedoboru lub zagrożenia egzystencji.

Podkreślił przy tym organ, że pomimo wezwania przez organ I instancji o uzupełnienie braków formalnych, strona nie złożyła żadnych innych dokumentów potwierdzających ponoszone koszty czy wydatki. Nieprzedłożenie tych dokumentów spowodowało rozpatrzenie sprawy przez organ podatkowy w oparciu o posiadane materiały czyli tylko oświadczenie wnioskodawczyni i informację uzyskaną z MGOPS.

W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w rozpatrywanym przypadku nic zachodzi sytuacja, kiedy podatnik nie jest w stanie wywiązać się z zobowiązania podatkowego bez narażenia swojej egzystencji. Wskazywane we wniosku jak i odwołaniu okoliczności związane z niepełnosprawnością wnioskodawczyni według organu odwoławczego nie można zakwalifikować jako sytuacji nadzwyczajnej. Zauważył, że wskazywane przeznaczenie dochodów na leczenie oraz koszty utrzymania dotyczą większości podatników, zatem wskazane przez podatnika powody, które miałyby przemawiać za udzieleniem ulgi nie mają charakteru nadzwyczajnego. Tym samym zdaniem Kolegium, wydając zaskarżoną decyzję, organ podatkowy nie przekroczył granic dopuszczalnej swobody, w szczególności zaś nie podjął rozstrzygnięcia w sposób arbitralny czy dowolny. Wydanie decyzji zostało poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Decyzja podjęta została na podstawie prawidłowych ustaleń i oceny możliwości zapłaty podatku i nie narusza przepisów art. 67a § 1 O.p.

Skargę do tut. Sądu na wyżej opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia 15 maja 2026r. wnioskodawczyni zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a,, w zw. z art. 2, 30, 32, 68, 69, 71 Konstytucji RP — poprzez błędną ocenę przesłanki "ważnego interesu podatnika", "interesu publicznego" co doprowadziło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, naruszenia zasady proporcjonalności oraz pominięcia konstytucyjnych obowiązków ochrony osoby niepełnosprawnej.

2. naruszenie prawa procesowego - art. 122 O.p. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego - rzeczywistej sytuacji zdrowotnej, finansowej i życiowej podatniczki,

3. naruszenie prawa procesowego - art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.- poprzez nie zgromadzenie i nie rozpatrzenie materiału dowodowego, gdzie organ pominął kluczowe dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym, faktyczne wyliczenie kosztów opieki co stanowi naruszenie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

4. naruszenie prawa procesowego - art. 191 O.p. w zw. z art. 80 k.p.a., - poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, gdzie organ dokonał selektywnej i dowolnej oceny materiału dowodowego, wybierając jedynie te elementy, które wspierały z góry przyjętą tezę o braku przesłanek ulgi, ignorując ustalenia faktyczne, rzeczywiste koszty opieki oraz brak możliwości obrony przez osobę leżącą bez kontaktu, co stanowi naruszenie zasady swobodnej, a nie dowolnej oceny dowodów.

5. naruszenie prawa procesowego - art. 7, 8, 9 i 12 k.p.a., w zw. z art. 2 Konstytucji RP - poprzez naruszenie zasad praworządności, zaufania i prostoty postępowania, gdzie organ żądał dokumentów niemożliwych do uzyskania przez osobę leżącą, niezdolną do kontaktu i pozbawioną możliwości działania, co narusza zasadę zaufania do organów państwa, obowiązek lojalnego działania wobec strony oraz zasadę prostoty i dostępności postępowania administracyjnego w szczególności dotyczącą osób niepełnosprawnych.

6. naruszenie prawa materialnego - art. 2, 30, 32, 69 i 71 Konstytucji RP w zw. z art. 84 Konstytucji RP - poprzez obciążenie podatkiem osoby niepełnosprawnej żyjącej poniżej minimum egzystencji, leżącej, bez kontaktu, wymagającej całodobowej opieki, ponoszącej koszty tej opieki, żyjącej w deficycie pieniężnym, utrzymującej opiekuna z własnej emerytury bo państwo odmówiło mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co prowadzi do redukcji statusu skarżącej do roli podmiotu fiskalnego pozbawionego ochrony godności, równości materialnej i minimalnych warunków egzystencji, pozbawionej ochrony państwa, które zabiera środki konieczne na leczenie co w świetle orzecznictwa TK (SK 7/06, SK 45/04, SK 23/05) – stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego oraz przekroczenie granic uznania administracyjnego.

7. naruszenie art. 233 § 3 O.p., polegające na błędnym przyjęciu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie mogło uchylić decyzji organu I instancji z uwagi na uznaniowy charakter ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., nie widząc interesu publicznego i ważnego interesu podatnika.

Podnosząc powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca powołując się na wydane w jej sprawach postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o sygn. akt III FSK 4236/21) I SPP/Rz 1/24, 2/24, 3/24, I SA/Rz 487/24, I SPP/Rz 14/25, 15/25, 16/25, 20/25, I SA/Rz 646/23, w tym ostatniego postanowienia z 13 kwietnia 2026 r., sygn. I SPP/Rz 63/26 wniosła o zbadanie czy odmowa umorzenia podatku całkowicie niesamodzielnemu podatnikowi była słuszna, sprawiedliwa i proporcjonalna - zgodna z interesem publicznym i ważnym interesem podatnika, a także czy nie narusza minimum egzystencji w sytuacji kiedy niepełnosprawny podatnik przeznacza swoje całkowite dochody na utrzymanie konieczne, leczenie.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) - tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę zakreślone wyżej granice kontroli w niniejszej sprawie stwierdzić przychodzi, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z treści tego przepisu wynika, że organ podatkowy "może" a nie "musi" umorzyć zaległości podatkowe, co oznacza, że zastosowanie ulgi podatkowej jest prawem a nie obowiązkiem organów podatkowych. Zatem stwierdzenie zaistnienia ważnego interesu podatnika, lub interesu publicznego (lub obu przesłanek łącznie) umożliwia organowi podatkowemu zarówno zastosowanie ulgi, jak i odmowę jej zastosowania.

Niemniej jednak organy odwołując się w niniejszej sprawie do charakteru uznaniowego decyzji niejako przed nawias wyciągnęły okoliczność, że skarżąca nie wykazała przesłanek dla zastosowania dochodzonej przez nią ulgi i to w jej najdalej posuniętej postaci czyli umorzenia zaległości podatkowej. Taka konstatacja prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja de facto nie ma charakteru uznaniowego lecz związany, co podlega już pełnej kontroli Sądu. Zauważyć przy tym należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy stwierdzi, że w sprawie istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny, gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W tego typu postępowaniach wyróżnić należy dwa etapy. W pierwszym organ powinien ocenić, czy w danej sprawie zaszła choćby jedna z dwóch wspomnianych wyżej przesłanek ulgi, a w razie stwierdzenia, że taka nie zaszła, powinien odmówić zastosowania ulgi. Decyzja w tym zakresie, tj. ustalenia materialnoprawnej przesłanki zastosowania ulgi, nie ma charakteru uznaniowego, lecz związany. Drugi etap aktualizuje się wtedy, gdy organ uzna istnienie przesłanki, a polega on na wykazaniu, dlaczego w tej sprawie, pomimo istnienia przesłanki, ulga nie zostaje przyznana.

Zatem uznanie administracyjne może być realizowane wyłącznie po uprzednim wyczerpującym wyjaśnieniu okoliczności sprawy to jest po zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego oraz dokonaniu jego wszechstronnej oceny zgodnie z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Ten mankament zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu nie ma jednak charakteru istotnego, co ewentualnie nakazywałoby wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego, bowiem ostatecznie kierunek rozstrzygnięcia jest prawidłowy i nie narusza prawa. Sąd pomimo braku spójności argumentacji uzasadnienia decyzji organu odwoławczego podziela bowiem stanowisko tego organu, że skarżąca nie wykazała istnienia ważnego interesu podatnika do zastosowania dochodzonej ulgi oraz motywy takiego stanowiska, które ostatecznie znalazły się w uzasadnieniu skarżonej decyzji i mogły zostać poddane kontroli sadowej, tym bardziej, że takie stanowisko przebija wyraźnie z uzasadnienia decyzji organu I instancji.

Wyjaśnić należy, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika i skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w pierwszej kolejności wobec samego podatnika, a następnie dla jego rodziny w wyniku realizacji zobowiązania. Z kolei "interes publiczny" należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego obejmuje również wartości wynikające z zasad państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej, w tym potrzebę uwzględnienia szczególnie trudnej sytuacji życiowej podatnika, przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu czy zapobiegania sytuacjom, w których realizacja obowiązku podatkowego prowadziłaby do konieczności korzystania ze świadczeń pomocy społecznej.

Obie wyżej wymienione przesłanki umorzenia należy oceniać z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem okoliczności powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty podatku (zaległości). Wyważenie obu w/w interesów, zwłaszcza interesu podatnika wymaga naświetlenia i rozważenia całokształtu okoliczności odnoszących się do sytuacji w jakiej znalazł się podatnik i to nie tylko zdrowotnej jak zdaje się sądzić skarżąca, ale także majątkowej i rodzinnej. Należy podkreślić, że z inicjatywą taką występuje podatnik, organ działa na jego wniosek i ulga udzielana jest w interesie podatnika. Zatem to na wnioskodawcy, a nie na organie ciąży przede wszystkim obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do umorzenia zaległości podatkowej. W tego rodzaju postępowaniu organ podatkowy jest obowiązany rozpatrzyć cały materiał dowodowy przedstawiony przez wnioskodawcę, umożliwiając mu rzecz jasna przedłożenie takich dowodów i ustala ich niezbędny zakres, posiłkując się informacjami znanymi temu organowi z urzędu (będącymi w jego posiadaniu). Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest umorzenie należności z tytułu zaległości obciąża zobowiązanego, który wnioskuje o umorzenie należności. Brak reakcji na wystąpienia organu, skutkować może brakiem dostatecznych danych do pełnego zobrazowania sytuacji wnioskodawcy, a tym samym ustalenia przesłanek warunkujących udzielenie ulgi.

W niniejszej sprawie pomimo podjętych w tym kierunku przez organ I instancji kroków nie wyjaśnione zostały przez skarżącą okoliczności związane z jej sytuacją rodzinną, rzutujące na wysokość jej kosztów utrzymania, a niesporne jest wszak, że posiada ona stałe dochody oraz określone składniki majątkowe. Organ I instancji wyraźnie wzywał stronę o udokumentowanie sytuacji wszystkich osób tworzących wraz z nią gospodarstwo domowe, co pozostało w zasadzie bez odpowiedzi. Wypada przy tym zauważyć, że brak żądanych informacji i dokumentów wyraźnie określonych w stosownym wezwaniu nie był bynajmniej rezultatem problemów w komunikacji ze skarżącą, lecz wyraźnym kontestowaniem ich przydatności w postępowaniu prowadzonym wskutek złożonego wniosku o udzielenie ulgi.

Podkreślenia wymaga, że samo oświadczenie wnioskodawczyni, że nie prowadzi gospodarstwa domowego wraz z mężem, z którym wspólnie zamieszkuje, nie jest wystarczające do pominięcia dochodów tej osoby i jej partycypacji w utrzymaniu tego gospodarstwa. Nie udokumentowano choćby tego, czy pomiędzy skarżącą, a jej małżonkiem ustanowiona została umowna rozdzielność majątkowa. Jednakowoż nawet taka umowa dotyczyłaby wyłącznie ustroju majątkowego, a nie podstawowych obowiązków rodzinnych. Oznacza to, że nawet przy pełnej rozdzielności majątkowej każde z małżonków nadal ma obowiązek współdziałać dla dobra rodziny, udzielać drugiemu małżonkowi pomocy oraz przyczyniać się do utrzymania rodziny. Te obowiązki wynikają w szczególności z art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 236, dalej: k.r.i.o.). nie wiadomo tez czy i jakie inne osoby wspólnie zamieszkują ze skarżącą.

Wnioskodawczyni słusznie została zatem wezwana do wyjaśnienia i udokumentowania sytuacji wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, czego nie uczyniła, a okoliczności te mogły mieć istotne znaczenie dla ustalenia rzeczywistej sytuacji ekonomicznej skarżącej, a tym samym dla oceny przesłanek zastosowania dochodzonej ulgi podatkowej.

Sam ciężki stan zdrowia, w zasadzie również dostatecznie nie udokumentowany, czego organy ostatecznie nie negowały, bez udokumentowania faktycznie ponoszonych z tego tytułu wydatków, nie jest wystarczający do pozytywnego rozpoznania wniosku, zwłaszcza, że jak już podkreślono, skarżąca posiada stałe źródło dochodów niezależne od jej zdolności do zarobkowania czyli emeryturę w wysokości blisko 3 tys. zł. Nie można też pominąć, że skarżąca posiada także inne dochody oraz jest właścicielką innych składników majątkowych, które ten dochód przynoszą. Sama zaległość podatkowa jest pochodną obciążeń o charakterze majątkowym a jej wysokość, choćby przez pryzmat osiąganych dochodów, nie jest zbyt wysoka. Nie jest wystarczające dla wykazania wydatków faktycznie ponoszonych w związku z sytuacją zdrowotną skarżącej i koniecznością sprawowania wobec niej opieki, hipotetyczne wyliczenie jak kształtuje się stawka godzinowa za sprawowanie opieki nad osobą wymagającej takiej opieki, zwłaszcza gdy brak dokumentacji potwierdzającej konieczność sprawowania takiej opieki. Nie wskazano kto de facto takich starań się podejmuje i jaki są rzeczywiste koszty z tego tytułu ponoszone.

Okoliczność, że sytuacja materialna skarżącej była badana w ramach postępowania sądowadministracyjnego przy okazji wnoszonych przez wnioskodawczynię skarg w jej sprawach indywidualnych pod kątem zasadności udzielenia prawa pomocy i taka pomoc była jej udzielana, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

To, że ustalenia organu podatkowego odbiegają od stanowiska strony, nie oznacza automatycznie, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Zachowanie standardów dobrej administracji nie oznacza, że analiza materiału dowodowego i rezultat prowadzonego postępowania ma być zbieżny z żądaniami podatnika. Tym samym nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia zasad postępowania podatkowego, w tym legalizmu, prawdy obiektywnej, zaufania do organów, zupełności materiału dowodowego, ani swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że prawidłowo przeprowadzona przez organ odwoławczy interpretacja stanu prawnego i faktycznego niniejszej sprawy nie oznacza, że postępowanie było prowadzone w sposób stronniczy, ukierunkowany na realizację celu fiskalnego państwa. Tym samym nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 § 1 O.p. ani też przepisów rangi konstytucyjnej. Nie mogło zaś dojść do naruszenia wskazanych przez skarżącą przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, bowiem przepisy tego aktu nie miały zastosowania w badanej sprawie.

Z przedstawionych wyżej względów Sąd nie uznał też za zasadne podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisu prawa materialnego t.j. art. 67 a § 1 pkt 3 O.p..

Końcowo jeszcze raz należy podkreślić, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej, a więc może być ponawiany w przypadku zmiany stanu faktycznego lub po przedstawieniu nowych dowodów. Z tego też względu skarżąca może wystąpić do organu podatkowego z nowym wnioskiem, przy czym w prowadzonym postępowaniu współpracować z organem w naświetleniu relewantnych okoliczności sprawy.

W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 622 art. 67a 7 1 pkt 3; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Hasła tematyczne: Ulgi podatkowe

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.