Podatnik nie zgłosił zmiany adresu, więc zażalenie na egzekucję uznano za spóźnione

A. D. (dalej jako: Strona, Skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej jako: DIAS, Organ odwoławczy) z 9 października 2025 r. nr 0201-IEW2.7113.21.2025 stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna z 29 kwietnia 2025 r. nr 0224-SEW.SEW-2.7113.9.2025 (dalej również jako: postanowienie pierwszoinstancyjne), w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej obejmującej tytuły wykonawcze z 14 stycznia 2025 r.:

– nr [...] - zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r.,

– nr [...] - odsetki od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy za miesiące: 07/2020 r. i 09/2020 r.

Z zawartych w treści skarżonego postanowienia informacji istotnych dla sprawy wynika, że ww. postanowienie pierwszoinstancyjne zostało wysłane na adres ul. [...], [...] W., jako adres rejestracyjny i korespondencyjny Strony. Postanowienie to zostało uznane za doręczone 19 maja 2025 r. w oparciu o:

– znajdującą się w aktach sprawy przesyłkę listową wraz z adnotacją pracownika P. o dwukrotnym zawiadomieniu Strony o możliwości odebrania pisma, tj. awizo z 5 i 13 maja 2025 r.,

– wydruk z systemu elektronicznego operatora pocztowego – P. - o dokonanych czynnościach doręczenia - pierwsza próba doręczenia przesyłki miała miejsce 5 maja 2025 r., a druga 13 maja 2025 r.;

– pisemne zawiadomienie o korespondencji (awizo), które każdorazowo było pozostawiane w skrzynce oddawczej znajdującej się pod wskazanym adresem, co potwierdza dokument Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru (EPO) wygenerowany przez operatora pocztowego, a jako miejsce przechowywania korespondencji wskazano Placówkę Pocztową W. [...].

W konsekwencji powyższego NUS uznał, że 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg następnego dnia po dniu doręczenia postanowienia pierwszoinstancyjnego tj. 20 maja 2025 r. i zakończył się 26 maja 2025 r. Tym samym zażalenie na postanowienie pierwszoisnatanycyjne, złożone 3 września 2025 r. należało uznać za złożone, z uchybieniem ustawowego terminu na dokonanie tej czynności. Wraz ze spóźnionym zażaleniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne.

W skardze z 3 listopada 2025 r., na przedmiotowe postanowienie DIAS z 9 października 2025 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucono naruszenie:

– art. 58 §1 i § 2 k.p.a., przez błędne uznanie, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nie było usprawiedliwione;

– art. 134 k.p.a., poprzez nieprawidłowe stwierdzenie uchybienia terminu bez pełnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy,

– art. 7 I art. 77 §1 k.p.a., przez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności dotyczących przyczyn uchybienia terminu i sposobu doręczenia pism.

W oparciu zaś o podniesione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS, o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne, o rozpatrzenie całości zażalenia na działania NUS jako niezgodne z Prawem Upadłościowym i niezgodne z poszanowaniem praw i godności obywatela, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego na rzecz Skarżącego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ błędnie przyjął, iż uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było zawinione, a zażalenie zostało wniesione niezwłocznie po ustaniu przeszkody, jaką była nieobecność spowodowana obowiązkami służbowymi i błędami doręczenia przesyłki. Organ miał nie uwzględnić, że zawiadomienia o przesyłce były doręczone w sposób uniemożliwiający skuteczny odbiór korespondencji. Nadto Skarżący przedstawił proces własnej upadłości, zarzucając organowi skarbowemu wadliwy w nim udział, a także wyartykułował zastrzeżenia dotyczące toczącego się wobec Niego postępowania egzekucyjnego. W podsumowaniu skargi Strona zwróciła się z wnioskami o:

– wydanie decyzji o natychmiastowym zakończeniu działań egzekucyjnych,

– odstąpienie od zajęcia kont oraz wynagrodzenia,

– wydanie decyzji o całkowitym umorzeniu spornej wierzytelności tj. podatek PIT 2020 i 2021 oraz innych zobowiązań podatkowych za okres sprzed ogłoszenia upadłości,

– zwrot kwot zajętych do tej pory przez Urząd Skarbowy w ramach prowadzonej egzekucji wraz z odsetkami, na wskazane konto.

W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, przedstawiają procedurę doręczenia postanowienia pierwszoinstancyjnego, akcentując formalny aspekt zaskarżonego postanowienia DIAS. Dodatkowo Organ odwoławczy nawiązał do zażalenia i skargi w odrębnej sprawie (dotyczącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie pierwszoinstancyjne - sprawa pod sygnaturą I SA/Wr 832/25), w której Strona podnosiła, że pismem z 4 lutego 2025 r. informowała NUS, iż nie mieszka pod adresem [...] we W. od stycznia 2025 r. Wobec tych enuncjacji Skarżącego DIAS wskazał, że z akt sprawy oraz informacji uzyskanych od NUS wynika, iż nie stwierdzono bytu takiego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – a w sprawach podatkowych, sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej, pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy, stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2019 r. o sygn. akt II FSK 1556/19; wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 maja 2017 r., o sygn. akt1565/15; wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 21 lutego 2012 r., o sygn. akt II OSK 2320/10 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – w skrócie CBOSA). Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi bowiem się do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych). Niniejszą sprawę Sąd procedował w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (w trybie uproszczonym Sąd może rozpoznać skargę na postanowienie, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie) na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów - stosownie do treści art. 120 p.p.s.a.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Mając na uwadze wielość wniosków zawartych w skardze, należy ponownie wskazać na przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozstrzyga "w granicach sprawy". Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o którym mowa we wspomnianym przepisie oznacza, iż sąd administracyjny nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy sąd jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest kwestionowany konkretny akt lub czynność. Określenie podstaw zaskarżenia ma zasadnicze znaczenie dla wyznaczenia zakresu kontroli sądu, gdyż stawiają one granica maksymalnego zakresu kontroli, poza który sąd wyjść nie może. W realiach przedmiotowej sprawy wniesiona skarga odnosi się do postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego – zażalenia na postanowienie NUS z 29 kwietnia 2025 r. nr 0224-SEW.SEW-2.7113.9.2025 w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącego braku wymagalności obowiązków wymienionych w tytułach wykonawczych z 14 stycznia 2025 r. Zaskarżone postanowienie ma swoje oparcie w art. 134, w związku z art. 144 i art. 141 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – w skrócie jako k.p.a, w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) – w skrócie jako u.p.e.a. Wyjaśnić więc należy ww. podstawy prawne:

– art. 18 u.p.e.a. - stanowi kompetencję do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym tych przepisów k.p.a., których materia nie znalazła odpowiedniego odzwierciedlenia w przepisach u.p.e.a. – m.in. w zakresie procedowania, postępowania przy wydawaniu rozstrzygnięć na gruncie u.p.e.a. (postanowienia decyzje);

– art. 144 k.p.a. - wskazuje z kolei, że w zakresie w jakim procedura związana z zażaleniami nie jest kompletna, należy stosować przepisy dotyczące odwołań,

– art. 134 k.p.a. – to główna podstawa wydania zaskarżonego postanowienia, przewidująca, w przypadku wniesienia zażalenia po upływie przewidzianego w przepisach terminu (7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a.) na jego wniesienie, stwierdzenie tego faktu właśnie poprzez wydanie odpowiedniego postanowienia.

Redakcja art. 134 k.p.a., a w szczególności użyty tam zwrot "stwierdza", nakazuje przyjąć, że organ właściwy do rozpoznania zażalenia – organ II instancji (a w niniejszej sprawie DIAS), zobowiązany jest wydać postanowienie na podstawie tego przepisu, w każdym przypadku uznania, że zażalenie zostało wniesione z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a. Poza jakąkolwiek oceną organu odwoławczego pozostają zaś okoliczności, z powodu których doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia, a jedynym uprawnieniem, a zarazem obowiązkiem organu odwoławczego we wstępnej fazie kontroli zażalenia jest ustalenie, czy środek zaskarżenia został wniesiony w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji. W istocie, charakter zaskarżonego postanowienia, które wydawane jest na podstawie art. 134 k.p.a., w ogóle wyklucza możliwość brania pod uwagę zarówno przez organ, jak i Sąd (przy kontroli jego legalności) jakichkolwiek przesłanek, z powodu których termin do wniesienia zażalenia nie został zachowany. Stosując normę z art. 134 k.p.a. organ nie wyjaśnia ani nie analizuje okoliczności, z powodu których doszło do uchybienia terminowi, ani jakichkolwiek innych okoliczności. Jak już wcześniej wspominano przedmiotem kontroli Sądu w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. jest wyłącznie zaskarżone rozstrzygnięcie, wydane na podstawie art. 134 k.p.a., które - co istotne - nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że zażalenie nie może zostać rozpatrzone. Stąd Sąd nie mógł odnieść się do wniosków wykraczających poza materię objętą zaskarżonym postanowieniem zmierzających do zakwestionowania toczącej się wobec Strony egzekucji administracyjnej, przyczyn uchybienia terminowi, czy też udziału organu w postępowaniu upadłościowym.

Na tle zaś okoliczności rozpatrywanej sprawy nie ma, zdaniem Sądu wątpliwości, że Skarżący uchybił terminowi do wniesienia zażalenia. Z akt wynika, że postanowienie pierwszoinstancyjne zostało doręczone Skarżącemu 19 maja 2025 r. w trybie fikcji doręczenia z art. 44 k.p.a. Z akt administracyjnych wynika, iż przesyłka zawierające postanowienie pierwszoinstancyjne została wysłana w dniu 29.04.2025 r. oraz uznana za doręczona w dniu 19.05.2025 r. na/pod właściwy adres Skarżącego - ul. [...] we W., obowiązujący do 1 września 2025 r. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 41 § 1-2 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania wspomnianego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. W rozpatrywanej sprawie tytuły wykonawcze w egzekucji administracyjnej, której dotyczy postanowienie pierwszoinstancyjne, rozstrzygające o zarzutach, zawierają stosowne pouczenie, zgodnie z którym zobowiązany (Skarżący) ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić organ egzekucyjny o zmianie adresu, miejsca zamieszkania lub siedziby, a w razie niewykonania tego obowiązku doręczenie pod dotychczasowym adresem jest skuteczne (k. 42 i k.45 akt administracyjnych). Strona swojego adresu nie zaktualizowała do dnia 19 maja 2025 r., lecz dopiero 1 września 2025 r., co sama potwierdził w swym piśmie z 2 września 2025 r. – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (k. 89):.... - od stycznia 2025 r nie przebywam i nie mieszkam pod adresem [...], [...], obecnie nie jest to mój adres zamieszkania ani korespondencji.

(...)

Aby ulepszyć komunikację między mną a Urzędem Skarbowym w dniu wczorajszym złożyłem oficjalne druki zmieniające mój obecny adres zamieszkania oraz do korespondencji: [...] W., ul. [...]"

W aktach brak jest śladu potwierdzającego istnienie powoływanego pisma z 4 lutego 2025 r., z którego ma wynikać, że Strona informowała NUS, iż nie mieszka pod adresem [...] we W. od stycznia 2025 r. Strona nie przedstawiła również dowodu na skuteczne doręczenie/złożenie takiego pisma NUS. Tym samym wobec powyższego twierdzenia Skarżącego o poinformowaniu NUS już w styczniu 2025 r. o tym, że adres Skarżącego: ul. [...] we W. jest nieaktualny pozostają zdaniem Sądu gołosłowne. Z kolei akta administracyjne zawierają dowody – wymienione w części wstępnej uzasadnienia – świadczące o prawidłowości zastosowania procedury doręczenia przez operatora pocztowego, zgodne z art. 44 k.p.a., z których wynika:

– pozostawienie zawiadomienia (awizo) w skrzynce pocztowej (oddawczej) pod adresem Skarżącego w dniach 5 i 13.05.2025 r. ze wskazaniem miejsca pozostawienia przesyłki,

– upływ 14 dni od pozostawienia pierwszego awiza,

– uznanie przesyłki za doręczoną w ostatnim dniu 14 dniowego terminu na odebranie przesyłki tj. 19 maja 2025 r.

W sprawie siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał z końcem 26 maja 2025 r. Skarżący zażalenie wniósł 2 września 2025 r., a więc już po upływie wskazanego terminu do wniesienia zażalenia. DIAS prawidłowo zatem oceniło stan faktyczny, w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy i zasadnie stwierdził, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, co czyni wniesiony środek odwoławczy bezskuteczny. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił datę doręczenia Skarżącemu postanowienia NUS oraz datę wniesienia zażalenia. Skoro zażalenie zostało wniesione po terminie, o którym mowa w art. 141 § 2 k.p.a., to obowiązkiem DIAS było wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. Tym samym przedstawione okoliczności przesądzają o tym, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako nieuzasadnioną.