- Sygnatura akt
- III OSK 1423/24
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 23 października 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
Stawki aktorów z obsady grudniowych spektakli. NSA oddalił skargę kasacyjną związku zawodowego
Przejdź do orzeczenia, 22 min czytania
Spór
Związek zawodowy, reprezentowany przez K.K., domagał się od Dyrektora Teatru zanonimizowanego wykazu stawek zespołu artystycznego za spektakle 30 i 31 grudnia 2022 r. Teatr odmówił w części dotyczącej aktorów etatowych, jednego aktora pozaetatowego i przedsiębiorcy.
Ustalenia sądu
Sąd uznał, że obsada spektaklu była jawna i publikowana na stronie teatru, a elementy stawek znane osobie reprezentującej związek, więc anonimizacja byłaby pozorna. Dwóch aktorów wyraziło zgodę na ujawnienie wynagrodzenia, a jeden aktor i jeden przedsiębiorca nie wyrazili zgody.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i zasądził od związku na rzecz Dyrektora Teatru 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Dlaczego
Sąd uznał, że art. 29a ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wyłącza ujawnienie wynagrodzenia podmiotu bez zgody kontrahenta, a w pozostałym zakresie ujawnienie naruszyłoby prywatność aktorów, których anonimizacja nie chroniła.
Dla firm
Zastrzeżenie poufności wynagrodzenia w umowie na usługi artystyczne może być złożone także po jej zawarciu, a bez zgody kontrahenta informacji nie udostępnia się. Sama anonimizacja nie wystarcza, gdy skład obsady i elementy stawek pozwalają ustalić wynagrodzenie konkretnej osoby.
Więcej o sprawie
Przy 18 aktorach w obsadzie zanonimizowany wykaz stawek nie chronił, zdaniem sądu, prywatności. Obsada była jawna na stronie teatru, a osoba reprezentująca związek znała rodzaje ról.
Czyniłoby to z anonimizacji pozorną ochronę.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Sygnatura
- III OSK 1423/24
Treść orzeczenia około 22 minuty czytania
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Dominika Daśko po rozpoznaniu w dniu 23 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Związku Zawodowego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1060/23 w sprawie ze skargi [...] Związku Zawodowego [...] na decyzję Dyrektora Teatru [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr 3/2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od [...] Związku Zawodowego [...] na rzecz Dyrektora Teatru [...] kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1060/23, oddalił skargę [...] Związku Zawodowego [...] na decyzję Dyrektora Teatru [...] z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr 3/2023 w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
K.K., reprezentujący Związek Zawodowy [...], wnioskiem z dnia 16 marca 2023 r. zwrócił się do Dyrektora Teatru [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanego wykazu stawek zespołu artystycznego, tj. wszystkich osób występujących w spektaklu [...] za spektakle odbywające się w dniach 30 i 31 grudnia 2022 r. z uwzględnieniem podziału pracowników na etatowych i pozaetatowych na wzór przedstawiony w tabeli zamieszczonej w treści wniosku.
Dyrektor Teatru, decyzją z 30 marca 2023 r., nr 1/2023 odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w części dotyczącej 14 aktorów etatowych, 1 aktora pozaetatowego oraz jednego przedsiębiorcy.
Dyrektor Teatru, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia 21 kwietnia 2023 r., na podstawie art. 17 ust. 2, art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902, dalej: u.d.i.p.) oraz art. 29a ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020, poz. 194, dalej: ustawa o prowadzeniu działalności kulturalnej), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 30 marca 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ przyznał, że Teatr co do zasady, jest podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej będącej w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p). Ponadto stwierdził, że przedmiot żądania stanowi informację publiczną zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., gdyż żądanie udostępnienia informacji dotyczy mienia osoby prawnej samorządu województwa, a zatem dotyczy informacji o majątku podmiotu, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. - na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.
W dalszej kolejności Dyrektor wskazał, że podstawa odmowy udostępnienia żądanych danych w odniesieniu do osób świadczących usługi na rzecz Teatru w oparciu o umowy cywilnoprawne oraz w stosunku do przedsiębiorcy wynika z treści art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Dlatego też organ zwrócił się do grupy "pracowników pozaetatowych", tj. aktorów zaangażowanych w spektakl na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym do jednego przedsiębiorcy, z zapytaniem, czy wyrażają zgodę na udostępnienie informacji na temat uzyskanego przez nie wynagrodzenia za udział w spektaklu wystawianego w dniach 30 i 31 grudnia 2022 r. Dwóch aktorów wyraziło zgodę i informacja w tej części została wnioskodawcy udzielona. Jeden aktor, jak również jeden przedsiębiorca nie wyrazili zgody na ujawnienie informacji o uzyskanych przez nich wynagrodzeniach.
Dyrektor stwierdził ponadto, że w odniesieniu do pracowników Teatru wysokość ich wynagrodzenia podlega ochronie na podstawie art. 11 1 Kodeksu Pracy. Nie jest zatem konieczne złożenie jakiegokolwiek oświadczenia woli przez osobę fizyczną będącą pracownikiem, celem objęcia jej ochroną w związku z jej prywatnością. Ewentualne zaś udostępnienie informacji, w sposób naruszający prywatność osoby fizycznej, otwiera jej możliwość skorzystania przeciwko dysponentowi informacji z roszczenia określonego w art. 23 i 24 k.c. Organ stwierdził, że aktorów Teatru nie można zaliczyć do osób pełniących funkcję publiczną lub też mających związek z pełnieniem funkcji publicznej. Aktorzy Teatru wykonują wyłącznie czynności i obowiązki artystyczne, mające związek z wystawianymi przez Teatr spektaklami. Aktorzy mają obowiązek przygotowania się do powierzonej roli, uczestnictwa w próbach (czytanych, sytuacyjnych, generalnych, wznowieniowych) oraz innych zajęciach wyznaczonych przez Dyrektora Artystycznego lub Kierownika Artystycznego Reżysera, dotyczących w szczególności przedstawień, edukacji teatralnej oraz działań promocyjnych Teatru, publicznego wykonywania przygotowanej roli, rozwijania i doskonalenia własnego warsztatu artystycznego. Zdaniem organu, nie bez znaczenia jest stopień szczegółowości żądanych danych, który bez żadnego problemu pozwoli zidentyfikować konkretne osoby fizyczne. Nie można utrzymywać, że rzekoma anonimizacja zapewni ochronę dóbr osobistych osób, bo stopień uszczegółowienia zapewni ich pełną identyfikację. Według organu informacja o wysokości stawki otrzymanej przez indywidualną osobę za spektakl w zestawieniu ze stawkami wszystkich osób występujących w tym spektaklu pozwala na zidentyfikowanie tej osoby, gdyż cała obsada aktorska spektaklu jest jawna i publikowana na stronie internetowej Teatru, a nadto wnioskodawca, pełniący funkcję przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej w Teatrze posiada wiedzę o tym, które osoby spośród zespołu aktorskiego zatrudnieni są w oparciu o umowy o pracę, a którzy są "aktorami pozaetatowymi". Organ ustalił, że w spektaklu w dniach 30 i 31 grudnia 2022 r. każdorazowo zagrało 18 aktorów, w tym 14 etatowych aktorów Teatru, 3 aktorów zaangażowanych na podstawie umów cywilnoprawnych i jeden przedsiębiorca. Nadto oczywiste jest, że wynagrodzenie za udział w spektaklu jest zróżnicowane w zależności od tego, czy aktor gra w nim rolę pierwszoplanową, czy drugoplanową. Zasady wynagradzania pracowników artystycznych określone zostały w obowiązującym w zakładzie pracy Regulaminie wynagradzania, który jest wewnątrzzakładowym źródłem prawa pracy i jest organizacji związkowej znany. Pracownikowi artystycznemu za udział w spektaklu przysługuje wynagrodzenie dodatkowe (określane jako stawka za rolę), którego minimalną wysokość określa Regulamin wynagradzania. Regulamin jest znany wszystkim pracownikom, a tym samym minimalna wysokość stawki określanej procentowo za każdy rodzaj roli: główna, pierwszoplanowa, drugoplanowa, mata oraz za rolę zespołową. Procenty określają minimalne wynagrodzenie dodatkowe, które może podnieść Dyrektor Teatru oceniając rolę danego aktora. Uwzględniając te wszystkie elementy składowe i uzyskując wiedzę o wysokości stawek za konkretny spektakl aktorów etatowych i pozaetatowych, nawet zanonimizowanych, znając rodzaj roli, jej istotność w spektaklu, wnioskodawca będzie mógł przyporządkować wynagrodzenie uzyskane przez każdego z aktorów do konkretnej osoby fizycznej. Dodatkowo organ stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez przewodniczącego działającej w Teatrze organizacji związkowej stanowi znamiona obejścia przepisów i nadużycia prawa. W oparciu o ustawę o związkach zawodowych związki mają ograniczone prawo do zapoznania się z wynagrodzeniami pracowników, tj. sprowadzone tylko do kwot globalnych czy uśrednionych, to wniosek zmierzający do ujawnienia kwot indywidualnie należnych aktorowi pozostaje poza sferą zainteresowania organizacji związkowej i nie mieści się w kręgu jej ustawowych zadań, a zatem zmierza do obejścia przepisów ustawy o związkach zawodowych. Prawo związków zawodowych do udzielania im informacji oraz obowiązki kierownika zakładu pracy w tym zakresie reguluje art. 28 ustawy o związkach zawodowych. Przepis ten nie stanowi podstawy do twierdzenia, że pracodawca ma obowiązek poinformować związek zawodowy o wysokości wynagrodzenia konkretnego pracownika. Wyraźnie zobowiązuje on jedynie do udzielenia informacji o "zasadach wynagradzania".
K.K. we własnym imieniu oraz jako osoba reprezentująca [...] Związku Zawodowego [...] wniósł skargę na powyższą decyzję z dnia 21 kwietnia 2023 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Teatru wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 4 października 2023 r. WSA w Rzeszowie odrzucił skargę K.K. W związku z powyższym merytorycznemu rozpoznaniu podlegała skarga [...] Związku Zawodowego [...].
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że w odniesieniu do żądania udostępnienia informacji dotyczących stawek pracowników pozaetatowych, podstawę prawną do odmowy udostępnienia żądnych informacji stanowił art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Przepisy ustaw o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych stanowią legi speciali w stosunku do u.d.i.p. i muszą być stosowane na zasadzie pierwszeństwa. W konsekwencji, w sytuacji, gdy wnioskowana informacja stanowi informację niejawną lub też informację ustawowo chronioną, wyłączona jest możliwość jej uzyskania na podstawie u.d.i.p. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. W myśl bowiem art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej nie ujawnia się:
1) wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności artystycznej lub twórczej,
2) danych osobowych podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności kulturalnej, związanych z posiadanymi prawami wyłącznymi
- jeżeli do tych usług lub dostaw nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, a podmiot ten zastrzegł, że powyższe informacje nie mogą być udostępniane.
W sprawie organ zwrócił się do aktorów zaangażowanych w spektakl na podstawie umów cywilnoprawnych oraz do jednego przedsiębiorcy z pytaniem, czy wyrażają zgodę na udostępnienie informacji dotyczącej uzyskanego wynagrodzenia za udział w spektaklu granym w dniach objętych zainteresowaniem skarżącego.
Dwóch aktorów wyraziło zgodę w tym zakresie i ich wynagrodzenie zostało udostępnione. Dwóch pozostałych aktorów, w tym jeden przedsiębiorca nie wyrazili zgody na udostępnienie stawek brutto za udział w spektaklu. Zostały więc spełnione przesłanki z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej do odmowy udostępnienia informacji publicznej, dotyczącej jednego aktora pozaetatowego i jednego przedsiębiorcy. Pytanie skarżącego w tym zakresie dotyczyło bowiem wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego usługi z zakresu działalności artystycznej lub twórczej, o którym stanowi art. 29a ust. 1 pkt 1 ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Bez znaczenia pozostaje fakt, że skarżący wnosił o udostępnienie wynagrodzenia zanonimizowanego podmiotu. W niniejszej sprawie żądanie (niezrealizowane) dotyczyło bowiem 1 przedsiębiorcy i 1 aktora, działającego na podstawie umowy cywilnoprawnej. Chodziło więc o wynagrodzenia konkretnych podmiotów, biorących udział w spektaklu, zwłaszcza że w udostępnionej na stronie internetowej Teatru obsadzie aktorskiej wprost są wskazani aktorzy, którzy występują gościnnie. Ponadto również jawny jako udostępniony na stronie internetowej jest zespół aktorski Teatru. Zatem już proste porównanie tych informacji pozwala określić, których konkretnie aktorów pozaetatowych dotyczyło żądanie skarżącego.
Przepis art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej, dotyczący ochrony informacji (w tym przypadku informacji o wysokości wynagrodzenia podmiotu prowadzącego działalność artystyczną) posiada rangę ustawową. Zatem prawidłowo organ odmówił udzielenia informacji w części dotyczącej aktorów pozaetatowych. Uznanie, że wnioskowana informacja stanowi informację ustawowo chronioną przesądza, iż wnioskowana informacja nie mogła zostać udostępniona osobom trzecim. Tym samym skarżący nie miał możliwości uzyskania informacji, będącej informacją publiczną, ale równocześnie, na mocy przepisów szczególnych objętą ograniczeniem w zakresie jej udostępnienia.
W przypadku stawek brutto aktorów etatowych, odmowa udostępnienia informacji publicznej znajduje swe umocowanie w treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Sąd I instancji podzielił stanowisko Dyrektora Teatru, że udostępnienie informacji o wynagrodzeniach w sposób w jaki żądał tego skarżący prowadziłoby do naruszenia prywatności osób fizycznych, które nie pełnią funkcji publicznej. Aktorzy etatowi, objęci wnioskiem nie pełnią funkcji publicznej. Ich działalność ma charakter artystyczny, związany z przygotowaniem i uczestnictwem w spektaklach. Z tego też powodu aktorzy mogli zostać objęci ochroną prywatności, przewidzianą w art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Do naruszenia prawa do prywatności dojdzie w sytuacji, w której ujawnienie danych dotyczących wynagrodzeń doprowadzi do identyfikacji wysokości wynagrodzeń poszczególnych pracowników, którzy nie pełnią funkcji publicznej. W razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy dóbr chronionych, czyli anonimizacja danych, przede wszystkim danych wrażliwych. Jeżeli nie ma takiej możliwości a anonimizacja nie zapewnia pełnej ochrony w zakresie poszanowania prawa do życia prywatnego winna zostać wydana decyzja odmowna. Ocenę w tym zakresie należy przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji.
W sprawie skarżący domagał się ujawnienia zanonimizowanego wykazu stawek brutto odrębnie dla każdego aktora etatowego za konkretny spektakl, granego w dwóch dniach wskazanych we wniosku (30 i 31 grudnia 2022 r.). Realizacja wniosku miała polegać na przedstawieniu zestawienia indywidualnych stawek każdego z aktorów etatowych, biorących udział w spektaklu, przy czym obsada aktorska spektaklu jest jawna, udostępniona na stronie internetowej Teatru. Ponadto K.K., który reprezentuje w niniejszej sprawie [...] Związku Zawodowego [...] również jest członkiem obsady tego spektaklu. Regulamin wynagrodzeń (akt wewnątrzzakładowy) określa minimalne stawki wynagrodzenia za udział w spektaklu w zależności od rodzaju roli. Osoba reprezentująca skarżącego – jako Wiceprzewodniczący Komisji Zakładowej, jak również członek obsady aktorskiej w spektaklu posiada bezpośrednią wiedzę o rodzaju roli, granej przez każdego członka obsady. Słuszne są zatem wnioski organu co do tego, że informacja o wysokości stawki otrzymanej przez indywidualną osobę za spektakl w zestawieniu ze stawkami wszystkich osób występujących w tym spektaklu pozwala na zidentyfikowanie tej osoby, gdyż cała obsada aktorska spektaklu jest jawna, a ponadto znana bezpośrednio przedstawicielowi skarżącego, podpisanemu pod wnioskiem. Pracownikowi artystycznemu za udział w spektaklu przysługuje wynagrodzenie dodatkowe (określane jako stawka za rolę), którego minimalną wysokość określa Regulamin wynagradzania. Uwzględniając wiedzę każdego pracownika, a w szczególności członka Komisji Zakładowej odnośnie określonych w Regulaminie wynagrodzeń minimalnych wysokości stawek za każdy rodzaj roli i uzyskując wiedzę o wysokości stawek za konkretny spektakl aktorów etatowych i pozaetatowych, nawet zanonimizowanych, znając rodzaj roli, jej istotność w spektaklu, wnioskodawca będzie mógł przyporządkować wynagrodzenie uzyskane przez każdego z aktorów do konkretnej osoby fizycznej.
W ocenie WSA w Rzeszowie, organ przedstawił w wydanych decyzjach racjonalną i przekonującą argumentację uzasadniającą odmowę udostępnienia informacji publicznej w żądanym zakresie stosownie do art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tożsamość osoby fizycznej można zarówno określić bezpośrednio, jak i pośrednio na podstawie specyficznych w danej sprawie okoliczności identyfikujących. Nie zawsze więc anonimizacja imienia i nazwiska zapewni w sposób wystarczający ochronę prywatności osoby fizycznej. Tak więc z uwagi na przedstawione okoliczności charakterystyczne dla sprawy organ miał podstawy by stwierdzić, że sama anonimizacja nie zapewni ochrony prywatności, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Dyrektor Teatru był więc uprawniony od odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej na podstawie art. 16 u.d.i.p.
W dniu 7 lutego 2024 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła [...] Związku Zawodowego [...], zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji gdy podmioty objęte zapytaniem skarżącej nie zastrzegły w umowach z Teatrem poufności wysokości uzyskanego wynagrodzenia, a organ, po wpłynięciu zapytania, pomimo braku takiego zastrzeżenia, bezpodstawnie zwrócił się do tych podmiotów o zgodę na ujawnienie uzyskanych wynagrodzeń;
2. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, wynikające z błędnego ustalenia stanu faktycznego, polegającego na przyjęciu, że zakres wnioskowanych przez skarżącą danych pozwala na identyfikację wynagrodzeń poszczególnych pracowników Teatru, względnie na błędnym zastosowaniu polegającym na niepoprawnym przyjęciu, że udostępnienie żądanej informacji naruszyłoby prywatność osób fizycznych;
3. art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, że organ naruszył normy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., opierając rozstrzygnięcie na błędnych ustaleniach faktycznych, wynikających z braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, poprzez przyjęcie jakoby:
– podmioty świadczące usługi artystyczne i twórcze na rzecz Teatru zastrzegły, że informacje o ich wynagrodzeniu nie mogą być udostępniane;
– zakres żądanych przez skarżącą informacji publicznej pozwalał na identyfikację personalną pracowników Teatru i naruszał w ten sposób prawo do prywatności tychże pracowników, co doprowadziło do bezpodstawnego zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji obu instancji, a także na treść wyroku;
4. art. 145 § 1 lit. b P.p.s.a. w związku z 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu, pomimo uczestnictwa w wydaniu obydwu decyzji w niniejszej sprawie tych samych pracowników, w szczególności osobiście Dyrektora Teatru – J.N., co skutkuje pozbawieniem strony gwarancji procesowej bezstronnego, dwukrotnego rozpoznania sprawy, zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, sformułowaną w art. 15 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Teatru wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawa przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że Sąd I instancji procedował w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Zarzut naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. jest nieuprawniony. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu I instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy rozstrzygnięcia. Natomiast to, że przedstawiona przez Sąd I instancji argumentacja jest nie pomyśli skarżącego kasacyjnie – nie oznacza, że doszło do obrazy art. 141 § 4 P.p.s.a.
Nietrafnie również podniesiono zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem: "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wówczas, gdy sąd przyjął i wnioskował o jakimś fakcie na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a mianowicie wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na podstawie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu zakończonym decyzją. Z taką jednak sytuacją nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, ponieważ, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, WSA w Rzeszowie swoją argumentację oparł jedynie na materialne dowodowym znajdującym się w aktach sprawy administracyjnej oraz stanowisku przedstawionym w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego.
W sprawie nie doszło również do obrazy art. 145 § 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji organu, pomimo uczestnictwa w wydaniu obydwu decyzji tych samych pracowników, w szczególności osobiście Dyrektora Teatru – J.N. Wbrew temu co podnosi skarżący kasacyjnie decyzje w niniejszej sprawie nie zostały wydane wyłącznie przez Dyrektora Teatru. Decyzja z dnia 30 marca 2023 r. faktycznie została wydana przez Dyrektora Teatru J.N. (k. 8-13 akt administracyjnych). Natomiast decyzja z dnia 21 kwietnia 2023 r. została wydana z upoważnienia Dyrektora Teatru przez specjalistę ds. pracowniczych K.G. (k. 20-27 akt administracyjnych). Tak więc zarzut skargi kasacyjnej w ogóle nie odnosi się do stanu faktycznego sprawy i jako taki musi zostać uznany za nieuprawniony.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że są one równie niezasadne.
W sprawie nie doszło do obrazy art. 5 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej, poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji, gdy podmioty objęte zapytaniem skarżącej nie zastrzegły w umowach z Teatrem poufności wysokości uzyskanego wynagrodzenia. Wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. "przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest m.in. art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Zgodnie z jego brzmieniem: nie ujawnia się: 1) wysokości wynagrodzenia podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności artystycznej lub twórczej; 2) danych osobowych podmiotu świadczącego usługi lub realizującego dostawy z zakresu działalności kulturalnej, związanych z posiadanymi prawami wyłącznymi - jeżeli do tych usług lub dostaw nie stosuje się przepisów Prawa zamówień publicznych, a podmiot ten zastrzegł, że powyższe informacje nie mogą być udostępniane. Umowy na dostawy lub usługi dotyczące działalności artystycznej nie mogą zatem być upublicznione, chyba że została spełniona jedna z dwóch przesłanek negatywnych - umowa została zawarta w trybie zamówień publicznych albo niepubliczna strona takiej umowy zastrzegła jej poufność. Nie jest przy tym koniecznym aby, gdy chodzi o zastrzeżenie poufności, taki warunek został spełniony uprzednio (przed lub w trakcie zawarcia umowy). Takie zastrzeżenie może mieć charakter następczy, ponieważ kontrahent podpisując umowę z podmiotem publicznym działa w zaufaniu co do jego dyskrecji. Może zatem zakładać, że dane jego umowy nie zostaną upublicznione. Dopiero gdy treść umowy wzbudzi zainteresowanie może się okazać, że brak jest w tym zakresie zgody kontrahenta. W takiej sytuacji podmiot, do którego zwrócono się z wnioskiem o udostępnienie informacji powinien taką zgodę otrzymać. Jeśli jej nie otrzyma (tak jak miało to miejsce w sprawie) wówczas spełniona jest przesłanka odmowy udostępnienia informacji z art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej. Takie rozwiązanie wnika stąd, że, jak podnosi się w doktrynie, po pierwsze "ustawodawca przyjął, że wprowadzenie art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej nie uchybia możliwości uzyskania dostępu do informacji publicznej w zakresie finansów zamawiającego, albowiem nadal jawne będą dane dotyczące budżetu i finansów zamawiającego. Wprowadzenie art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej nie zmniejszyło również, w ocenie ustawodawcy, w żaden sposób uprawnień organów powołanych do kontroli wydatków budżetowych jednostki. Rozumowanie to należy podzielić. Odstępstwo od zasady jawności jest bowiem podyktowane racjonalnymi i uzasadnionymi względami funkcjonalnymi" (A. Jakubowski [w:] S. Gajewski, A. Jakubowski, Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Komentarz, wyd. 2, 2016, art. 29a). Po drugie, "zgłaszany od lat postulat środowisk artystów, twórców i wykonawców, państwowych i samorządowych instytucji kultury, Rady ds. Instytucji Artystycznych, jest elementem zawartego przez Rząd w dniu 11.05.2011 r. Paktu dla Kultury. (...) Wprowadzenie ustawowej możliwości wyłączenia jawności danych osobowych podmiotów dysponujących prawami wyłącznymi (np. kolekcjonerów dzieł sztuki czy spadkobierców dysponujących prawami po zmarłych artystach) oraz wynagrodzeń artystów twórców i wykonawców – w przypadku gdy osoby te stają się stronami umów cywilnych zawartych z instytucjami kultury – uzasadniona jest zarówno bezpieczeństwem tych osób i ich majątku (np. kolekcjonerzy), jak i ochroną wysokości honorarium artysty w związku z interesem handlowym takiej osoby, przy uwzględnieniu specyfiki rynku tego typu usług. Konsekwencją braku ww. zastrzeżeń jest niejednokrotnie utrata korzystnych dla danej instytucji kultury kontraktów na zakup usług czy dostaw w zakresie działalności kulturalnej" (por. Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustaw regulujących warunki dostępu do wykonywania niektórych zawodów, Druk sejmowy Sejmu VII kadencji nr 2331). Art. 29a ustawy o prowadzeniu działalności kulturalnej nie narusza stosowanej w art. 31 ust. 2 Konstytucji RP zasady proporcjonalności, ponieważ jest ono uzasadnione specyfiką działalności kulturalnej i ochroną uprawnień twórców, zachowując przy tym kontrolę nad wydatkami uprawnionych organów kontroli.
W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. WSA w Rzeszowie prawidłowo przyjął, że w sprawie anonimizacja żądanych przez skarżącego kasacyjnie danych nie zapobiegłaby faktycznemu ujawnieniu zarobków aktorów występujących w przedstawieniu. Anonimizacja danych jest pożądana, gdy istotnie chroni dane osoby, której dotyczy. Tymczasem w sprawie ze względu na jawną obsadę przedstawienia, niewielką liczbę osób, która brała w nim udział oraz fakt, że elementy składowe stawek wynagrodzenia aktorów są znane wnioskodawcy – z łatwością mógłby on zidentyfikować wysokość wynagrodzenia poszczególnych aktorów. Czyniłoby to z anonimizacji pozorną ochronę. Stąd organ zasadnie uznał, że należy odmówić udostępnienia żądanych informacji, a Sąd I instancji słusznie uznał, że istniała podstawa prawna do wydania takiej decyzji.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Podstawa prawna: Dz.U. 2023 poz 1634 art. 184; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Hasła tematyczne: Inne
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.