Wyłączenie pracowników MOPS w sporze o bon energetyczny. WSA oddalił wznowienie

Wyrokiem z 25 września 2025 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1077/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 11 kwietnia 2025 r. nr 401.5/F-9/I/2025, którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Sokółki z 5 grudnia 2024 r. znak WSS.420.5.1344.2024.MAG umarzającej postępowanie w sprawie wypłaty bonu energetycznego.

W dniu 17 grudnia 2025 r. J. B. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z 25 września 2025r. w sprawie II SA/Bk 1077/25 oraz "z urzędu o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem z 7 listopada 2024 r. w sprawie II SA/Bk 603/24". W skardze wskazał na zakres zaskarżenia "w całości", a jako podstawę wznowienia wymienił art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), gdyż "zapadłe wyroki są wzajemnie sprzeczne w zakresie zarzutu naruszenia prawa: do minimum socjalnego, ochrony praw nabytych w rozumieniu art. 8 § 2 k.p.a. oraz prawa do bezstronnego organu". Uzasadniając zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego wyjaśnił, że dowiedział się o podstawie wznowienia z chwilą wydania wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25, to jest w dniu 25 września 2025 r. Stąd też trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie liczony od wskazanej daty upływa 25 grudnia 2025 r.

Skarżący zawnioskował o: (-) skierowanie sprawy na rozprawę; (-) uchylenie wyroku w sprawie II SA/Bk 603/24 oraz poprzedzających go decyzji organów obydwu instancji i zobowiązanie organu pierwszej instancji do wyliczenia dochodu uzyskanego przez gospodarstwo domowe J. B. z pominięciem dochodu z gospodarstwa rolnego, a przy uwzględnieniu faktu wznowienia wypłaty części uzupełniającej rentę chorobową od 1 sierpnia 2022r.; (-) uchylenie wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 i w trybie art. 145 §1 pkt 1 lit. "b" uwzględnienie skargi, bowiem ostateczną decyzję pierwszej instancji (objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności) wydała Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce podlegająca wyłączeniu z uwagi na fakt nabycia przez skarżącego prawa do subsydiarnego aktu oskarżenia i wobec faktu wyłączenia innego pracownika objętego tym subsydiarnym aktem oskarżenia z mocy później zapadłego postanowienia Burmistrza Sokółki z 20 listopada 2024r. nr GR.K.6140.8.2024.MS – "co w chwili wyroku stanowiło na zasadzie art. 135 p.p.s.a. i z mocy art. 145 §1 pkt 3 k.p.a. do wznowienia wszystkich postępowań administracyjnych dotyczących prawa do dodatków i bonów dla osób nieosiągających minimum socjalnego; (-) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, przy wliczeniu w ich skład kosztów postępowania w sprawach II SA/Bk 603/24 i II SA/Bk 1077/25".

Uzasadniając zarzuty skargi o wznowienie postępowania sądowego skarżący wskazał, że:

- w dniu 29 lipca 2021 r. Burmistrz Sokółki w trybie interwencyjnym (bez decyzji) odebrał z gospodarstwa rolnego skarżącego i pod jego nieobecność 11 sztuk bydła - czyli całe stado. Fakt ten został uznany w 2022 r. za zaprzestanie działalności gospodarczej, między innymi z tego powodu, że Burmistrz Sokółki liczył, iż dojdzie do przepadku zwierząt z mocy orzeczenia sądu karnego;

- wobec powyższego pracownik Ośrodka Pomocy Społecznej nie zakwestionował treści oświadczenia woli z pierwszego wniosku o dodatek osłonowy, że dochodu z gospodarstwa rolnego "J. B., mimo iż co innego wynikało z danych programu Amazis (przywołanego w wyroku w sprawie II SA/Bk 603/24)". Co więcej wraz z odebraniem zwierząt Burmistrz przyznał dwa razy w 2021 r. pomoc de minimis przez umorzenie zaległości podatkowej w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za 2021 r. Jak dalej wskazał skarżący fakt zaprzestania działalności rolniczej był też podstawą zmiany wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku przez Sąd Apelacyjny w Białymstoku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przez wznowienie uzupełniającej części renty rolniczej J. B. od 1 sierpnia 2021 r. (punkt I wyroku z 6 grudnia 2022r. sygn. akt [...] - akta sprawy II SA/Bk 603/24);

- wyrównania renty dokonano w styczniu 2023 r. - co spowodowało, że w projekcie decyzji w sprawie WSS.420.5.1344/2024.MAG (przedmiot sprawy II SA/Bk 1077/25) kwotę wyrównania za cały 2022 r. wliczono do dochodu gospodarstwa domowego skarżącego za rok 2023 i w ten sposób wyszło, iż znów przekracza on minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa rolnego. Natomiast nie wliczono dochodu z gospodarstwa rolnego. Pod tym względem w tym postępowaniu nie naruszono art. 8 § 2 k.p.a. i zasady ochrony praw nabytych oraz nie naruszono art. 365 §1 Kodeksu postępowania cywilnego i wyroku Sądu Pracy uznającego za fakt prawotwórczy zaprzestania działalności rolniczej z dniem odebrania zwierząt.

Podsumowująco skarżący wywiódł, że przy prawidłowym postępowaniu kwestia dodatku osłonowego jaka była przedmiotem sprawy lI SA/Bk 603/24 podlega wznowieniu w celu pominięcia dochodu rolniczego z gospodarstwa rolnego, a w jego miejsce odpowiednim wliczeniu części uzupełniającej rentę chorobową - stosownie do kwot przyznanym w drodze wyrównania za 2022 r., gdyż w tej sprawie wliczono dochód z renty chorobowej bez wyrównania, przez co kształtował się on na poziomie 310 zł miesięcznie. Już z powyższego zatem – w ocenie skarżącego - wynika, że Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej będąc dyspozycyjną wobec Burmistrza Sokółki w sposób czynny uczestniczy w kolejnym przestępstwie, tym razem z art.160 §1 Kodeksu karnego (narażenie człowieka na niebezpieczeństwo utraty zdrowia i życia z powodu niedożywienia) przez wliczanie dochodu z gospodarstwa rolnego "według własnego widzimisię" i wówczas gdy jest to niezbędne dla odmowy przyznania świadczeń społecznych lub jak w przypadku pracowników wydziału podatków w celu odmowy przyznania ulgi podatkowej z tytułu ugorowania gruntów. Konsekwencją najpierw odmowy wyłączenia jednej z oskarżonych J. S., a następnie wyłączenia na jej wniosek przez Burmistrza Sokółki - jest także konieczność zmiany postanowienia z 31 października 2024 r. znak WSS.420.5.1344.2024.MS, co do Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej. Nabycie prawa do subsydiarnego aktu oskarżenia uchyla domniemanie niewinności i bezstronności pracownika organu, zaś art. 415 Kodeksu cywilnego oraz pomocniczo art. 4172 Kodeksu cywilnego nakazują, aby do czasu naprawienia szkody i krzywdy wyrządzonej między innymi niezasadną odmową przyznania pomocy społecznej - pracownicy Burmistrza Sokółki byli pozbawieni dostępu do danych osobowych J. B. w celu świadomego wydawania decyzji odmownych w poczuciu bezkarności jaką daje fakt, że postępowanie przed sądami administracyjnymi trwa do 5 lat. Stąd też skarżący załączył subsydiarny akt oskarżenia z 29 lipca 2024 r. oraz wniósł jak w petitum skargi o wznowienie.

Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Bk 1909/25 (sprawa niniejsza) skarga J. B. o wznowienie postępowania sądowego o sygnaturze II SA/Bk 1077/25.

W odpowiedzi na tę skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na nieprawomocność wyroku wydanego w ww. sprawie.

Postanowieniem z 22 stycznia 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 1077/25 z uwagi na nieprawomocność wydanego w niej wyroku. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że skarżący wywiódł od tego wyroku skargę kasacyjną, "która dotychczas nie została rozpoznana".

Skargę kasacyjną od ww. postanowienia wywiódł J. B. (pismo z 13 sierpnia 2026 r.). Wskazał na zaistnienie podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i zarzucił zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wadliwy sposób rozstrzygnięcia sprawy przez:

a) zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. pomimo, że nie zachodziły okoliczności do jego stosowania, bo skarga o wznowienie postępowania w dacie wniesienia spełniała wymogi dopuszczalności;

b) rażące naruszenie art. 270 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek błędniej oceny sądu, że przesłanki podane w tym przepisie nie zostały spełnione, podczas gdy w rzeczywistości skarżący wniósł 17 grudnia 2025r. skargę o wznowienie postępowania II SA/Bk 1077/25 zakończonego wyrokiem prawomocnym od 15 listopada 2025r.,

c) rażące naruszenie przepisu art. 280 i art. 281 p.p.s.a. przez niedokonanie w sposób wnikliwy wstępnej oceny formalnej dopuszczalności skargi o wznowienie w oparciu o materiały zgromadzone w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1077/25, a ponadto niezbadanie kompleksowo podstawy i przesłanek merytorycznych tej skargi, co miało istotny wpływ na wadliwy wynik sprawy, bo w konsekwencji naruszyło interes prawny i faktyczny strony, a zwłaszcza jego prawo do rzetelnego i sprawiedliwego sądu oraz zaufanie do państwa gwarantowane w art. 45 ust.1 i art. 2 Konstytucji RP.

Wniósł o: a) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, b) rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, w tym w razie nieuwzględnienia niniejszej skargi - uchwały 7 sędziów NSA z 4 lutego 2008 r. sygn. I OPS 4/07 (LEX nr 341205). Złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.

Uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że postanowienie odrzucające skargę o wznowienie jest nieprawidłowe z uwagi na ustalenie sądu o wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25, podczas gdy sytuacja taka nie miała miejsca, a wyrok ten w dacie wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego (17 grudnia 2025 r.) był już prawomocny. Co prawda SKO w Białymstoku w odpowiedzi na skargę o wznowienie wniosło o jej odrzucenie jako wniesionej od wyroku nieprawomocnego, ale nie uzasadniło szerzej sformułowanego zarzutu formalnego. Tymczasem stanowisko sądu wyrażone w skarżonym postanowieniu jest całkowicie chybione, a jego uzasadnienie nie znajduje potwierdzenia w faktach i aktach spraw II SA Bk 1909/25 oraz II SA Bk 1077/25. Z akt sprawy II SA/Bk 1077/25 wynika, że faktycznie została ona zakończona wyrokiem z 25 września 2025 r. oddalającym skargę J. B., że odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem 13 października 2025 r. wysłano stronie skarżącej listem poleconym za numerem nadania (identyfikator przesyłki) [...]. W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie doręczenia tej korespondencji skarżącemu w dniu 15 października 2025r. Termin na wniesienie zwykłego środka zaskarżenia - skargi kasacyjnej upływa z ostatnim dniem 30-dniowego terminu liczonego od doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Skarżący jednak zaprzecza jakoby wnosił skargę kasacyjną lub by w jego imieniu taką skargę wniósł pełnomocnik lub inny organ/osoba upoważniona do tej czynności w świetle przepisów ustawy p.p.s.a. Z akt sprawy II SA/Bk 1077/25 nie wynikają też dowody na wniesienie takiej skargi. Jej brak zatem oznacza uprawomocnienie się ww. wyroku z dniem 15 listopada 2025 r.

Dalej ze skargi kasacyjnej wynika wywód, iż prawomocność orzeczenia może być stwierdzona na wniosek strony przez sąd w trybie postępowania z art. 169 § 1 p.p.s.a.. Postanowienie wydane w tym trybie ma charakter wyłącznie deklaratoryjny i nie jest obowiązkowe. Brak takiego stwierdzenia przez sąd nie ma znaczenia dla statusu prawomocności, gdyż stosownie do treści art. 168 § 1 p.p.s.a. uprawomocnienie orzeczenia następuje z mocy samego prawa z chwilą spełnienia się warunku podanego w tym przepisie. Jak wskazał skarżący kasacyjnie uszło uwadze sądu, że na karcie 87 akt sprawy II SA/Bk 1077/25 znajduje się dokonane z urzędu stwierdzenie prawomocności wydanego w niej wyroku z datą 15 listopada 2025 r. Stanowisko WSA w Białymstoku przyjęte w zaskarżonym postanowieniu było niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym oraz jego własnymi wcześniejszymi ustaleniami. Skarżący kasacyjnie wyraził przypuszczenie, że wskazanie przez sąd na fakt nieprawomocności wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 mogło być oparte na stanowisku wyrażonym w odpowiedzi na skargę.

Dalej strona wyjaśniła, że rzeczywiście składała samodzielnie rozmaite pisma dotyczące wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 z 25 września 2025r., jednak żadne z nich nie miało charakteru skargi kasacyjnej do NSA. Skarżący też zapoznawał się z sentencją wyroku i pismem datowanym na 7 października 2025 r. złożył wniosek o uzupełnienie treści sentencji, jednak wniosek o uzupełnienie sentencji wyroku nie jest środkiem odwoławczym. To odrębne pismo procesowe służące do sanowania niepełności orzeczenia (gdy sąd nie orzekł o całości żądania lub o kosztach), a nie do jego zmiany lub uchylenia w ramach kontroli instancyjnej. Po rozpoznaniu owego wniosku o uzupełnienie wyroku sąd pierwszej instancji wydał w sprawie II SA/Bk 1077/25 postanowienie z 29 października 2025 r. oddalające ten wniosek, skarżący wniósł następnie zażalenie, które NSA oddalił postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. sygn. I OZ 795/25. Tak więc w dacie złożenia przez skarżącego skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 17077/25, czyli 17 grudnia 2025 r., trwała procedura w NSA w Warszawie dotycząca ww. sprawy, ale nie ze skargi kasacyjnej od wyroku, lecz wywołana zażaleniem na postanowienie sądu pierwszej instancji o odmowie uzupełnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25. Jednak zgodnie z art. 159 p.p.s.a. wniosek o uzupełnienie wyroku (lub inne postępowanie wpadkowe) nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia zwykłego środka zaskarżenia od wyroku. Oznacza to, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie w przedmiocie uzupełnienia wyroku nie ma wpływu na uprawomocnienie się tego wyroku. Zatem pomimo trwającego postępowania wpadkowego, po wydaniu wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 nie było podstaw do zarzutu "przedwczesnego" wniesienia skargi o wznowienie w dniu 17 grudnia 2025 r.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie sąd pierwszej instancji naruszył w sposób oczywisty i bezsporny przepisy postępowania, w szczególności art. 58 § 1 pkt 6, art. 270, art. 280, art. 281 p.p.s.a., gdyż na powyższy wniosek pozwala proste zestawienie treści tych przepisów i postępowania sądu. Skutek wywołany tymi uchybieniami dla skarżącego ma duży ciężar gatunkowy, zamknięto mu bowiem dostęp do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez sądy i do dochodzenia istotnych praw i interesów, mimo konstytucyjnych gwarancji dostępu do sprawiedliwego i rzetelnego załatwienia spraw obywateli przez polskie sądy i organy państwowe. Wydając postanowienie o odrzuceniu skargi sąd pierwszej instancji nie rozstrzygał istoty sprawy, co rzutuje również na zakres kontroli przez NSA (wyłącznie prawidłowość oceny sądu pierwszej instancji co do wystąpienia przesłanek formalnych odrzucenia skargi o wznowienie), gdy tymczasem zamiarem strony była kontrola decyzji administracyjnych, wydanych w okolicznościach traumatycznych, jakie stoją u podstaw wszczęcia postępowań oraz ich powiązań i wpływu na inne toczące się wciąż procesy zmierzające do uzyskania naprawienia i odszkodowania za ogrom krzywd i szkód jakich doznał skarżący m.in. wskutek działań różnych organów. Skarżący wnosi zatem o uchylenie oczywiście wadliwego postanowienia i otwarcie drogi do uczciwego procesu w pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że "akceptuje i popiera skargę kasacyjną co do całości tego postanowienia w niniejszym kształcie".

Skarga kasacyjna została skierowana na rozprawę w trybie autokontroli na podstawie art. 179a p.p.s.a.

Kwestia wznowienia z urzędu postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 603/24 została wyjaśniona skarżącemu przez Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku w piśmie z 29 stycznia 2026 r. (k. 41) i pozostaje poza zainteresowaniem sądu w sprawie niniejszej.

Podczas rozprawy autokontrolnej w dniu 29 września 2026 r. skarżący podtrzymał skargę kasacyjną oraz skargę o wznowienie postępowania sądowego. Złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z załączonym spisem kosztów i zaświadczeniem z 8 grudnia 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po ponownym rozpoznaniu sprawy na rozprawie autokontrolnej, zważył co następuje.

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, co jednocześnie oznacza, że sąd był zobowiązany rozpoznać na tym samym posiedzeniu skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 1077/25, która z kolei podlega oddaleniu. Zgodnie bowiem z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

W ocenie sądu oczywiście usprawiedliwiona jest podstawa kasacyjna z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sprowadzająca się do zarzutu naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 58 § 1 pkt 6 i art. 270 p.p.s.a. W zaskarżonym kasacyjnie postanowieniu z 22 stycznia 2026 r. sąd bowiem błędnie przyjął, że w dacie wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego o sygnaturze akt II SA/Bk 1077/25, tj. w dacie 17 grudnia 2025 r. – wyrok z 25 września 2025 r. kończący to postępowanie nie był jeszcze prawomocny. Tymczasem z akt sprawy II SA/Bk 1077/25 wynika, tak jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej, że skoro odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 15 października 2025 r., to termin trzydziestodniowy na wniesienie od niego skargi kasacyjnej upłynął w piątek 14 listopada 2025 r. Zatem wyrok stał się prawomocny od dnia następnego czyli od 15 listopada 2025 r. W konsekwencji skarga o wznowienie postępowania sądowego złożona 17 grudnia 2025 r. była skargą dotyczącą postępowania sądowego zakończonego wyrokiem prawomocnym. Spełniony zatem został warunek formalny wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego wynikający z art. 270 p.p.s.a. i nie było podstaw do jej odrzucenia w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej. Postanowienie z 22 stycznia 2026 r. wydane w sprawie niniejszej jest zatem nieprawidłowe, a skarga kasacyjna w tym zakresie oczywiście usprawiedliwiona w rozumieniu art. 179a p.p.s.a.

Podzielić również należy jako trafne wywody skargi kasacyjnej dotyczące skutków prawnych dla uprawomocnienia się wyroku z 25 września 2025 r. w sprawie II SA/Bk 1077/25 - wynikających ze złożenia w tej sprawie przez skarżącego J. B. wniosku o uzupełnienie wyroku. Istotnie bowiem od ww. wyroku nie została wniesiona skarga kasacyjna, ale skarżący złożył wniosek o uzupełnienie wyroku, który WSA w Białymstoku postanowieniem z 29 października 2025 r. załatwił negatywnie odmawiając uzupełnienia; skarżący złożył na to postanowienie zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. w sprawie I OZ 795/25 oddalił. Niezależnie jednak od tego, jak słusznie wywodzi skarżący kasacyjnie, że taka procedura odnośnie uzupełnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 się toczyła, nie miała ona wpływu na moment uprawomocnienia się tego wyroku. Na ten moment wpływ mogła mieć wyłącznie prawidłowo wniesiona pod względem formalnym skarga kasacyjna, ta jednak nie wpłynęła.

Reasumując tę część rozważań wskazać zatem trzeba, że skoro wyrok z 25 września 2025 r. w sprawie II SA/Bk 1077/25 uprawomocnił się 15 listopada 2025 r., to skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej tym wyrokiem złożona 17 grudnia 2025 r. nie nosiła cechy przedwczesności i z tego powodu nie mogła podlegać odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a. Potwierdzeniem tego wniosku jest postanowienie referendarza sądowego z 22 stycznia 2026 r. wydane w sprawie II SA/Bk 1077/25 (k. 87 akt w tej sprawie), w którym stwierdzono prawomocność wyroku z 25 września 2025 r. z dniem 15 listopada 2025r. Końcowo jedynie wskazać należy, że mimo, iż postanowienie o stwierdzeniu prawomocności zostało wydane tego samego dnia, w którym zapadło postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie – nie stanowi to usprawiedliwienia ustalenia sądu odrzucającego skargę o wznowienie o nieprawomocności wyroku. Jak trafnie wskazano w skardze kasacyjnej zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeśli nie przysługuje od niego środek odwoławczy. Moment potwierdzenia wystąpienia prawomocności stosownym postanowieniem nie ma zatem wpływu na datę, w której orzeczenie stanie się prawomocne.

Ustalenie spełnienia podstawowego warunku formalnego wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego (art. 270 p.p.s.a.) skutkujące uchyleniem postanowienia sądu o jej odrzuceniu w trybie autokontroli (art. 179a p.p.s.a.) – zobowiązywało sąd do ponownego rozpoznania sprawy na tym samym posiedzeniu, na którym zaskarżone postanowienie uchylono. Z tym że w przypadku skargi o wznowienie postępowania sądowego przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania sąd zobowiązany był uwzględnić dwie regulacje: w szczególności art. 280 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę; a także art. 281 p.p.s.a., zgodnie z którym na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy.

W sprawie niniejszej, z uwagi na specyficzną sytuację procesową związaną z autokontrolą wobec postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego wydanego na posiedzeniu niejawnym – sąd postanowił wyznaczyć rozprawę autokontrolną, co wiązało się ze zbadaniem jednocześnie na tej rozprawie dopuszczalności wznowienia i ewentualnie rozpoznania sprawy. Zauważyć przy tym należy, że z uwagi na ww. specyfikę procesową – podczas rozprawy autokontrolnej zapytano skarżącego kasacyjnie i jednocześnie wnoszącego skargę o wznowienie postępowania sądowego czy wyraża na to zgodę (nie był bowiem odrębnie powiadomiony o powyższym). Skarżący wyraził zgodę.

W tych okolicznościach sąd przeprowadził badanie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego, które zakończyło się wynikiem pozytywnym. Skarga ta została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu do jej złożenia, liczonego od dnia dowiedzenia się o podstawie wznowienia (art. 277 p.p.s.a.). Skarżący bowiem wyjaśnił, że o wskazanej podstawie wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. dowiedział się z chwilą wydania wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25, co miało miejsce 25 września 2025 r. (z protokołu rozprawy na k. 29 akt sprawy II SA/Bk 1077/25 wynika, że skarżący był obecny na tej rozprawie). Nie ma podstaw aby tę okoliczność kwestionować. Choć skarżący w skardze o wznowienie wskazuje jako podstawę faktyczną wznowienia okoliczności mające miejsce wcześniej niż data ogłoszenia wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25, to jednak trudno zaprzeczyć, że dopiero w momencie ogłoszenia wyroku uzyskał wiedzę, iż powinny one być – w jego ocenie – podstawą wznowienia postępowania sądowego właśnie z uwagi na treść orzeczenia sądu. W takiej sytuacji moment ogłoszenia wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania sądowego, może być uznany za najwcześniejszy moment dowiedzenia się o podstawie wznowienia, z powodu której – zdaniem skarżącego – wyrok powinien być inny (zachodzą podstawy wznowienia).

Spełniony został również kolejny warunek dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 1077/25, tj. wskazanie ustawowej podstawy wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Przy czym "wskazanie ustawowej podstawy wznowienia" nie oznacza, że już na etapie badania dopuszczalności skargi o wznowienie sąd ocenia czy okoliczności wskazane przez skarżącego jako podstawa wznowienia są uzasadnione, ale oznacza że na tym etapie sąd bada, czy skarżący wskazał uzasadnienie powoływanej podstawy wznowienia (powołał konkretne okoliczności jako uzasadnienie podstawy wznowienia).

W sprawie niniejszej skarżący wskazał jako ustawową podstawę wznowienia: po pierwsze art. 273 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu; a po drugie – w ramach podstawy faktycznej wznowienia wyjaśnił, że chodzi o nabycie prawa do subsydiarnego aktu oskarżenia w związku z tym, że "ostateczną decyzję pierwszej instancji (objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności) wydała Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Sokółce podlegająca wyłączeniu z uwagi na fakt nabycia przez Skarżącego prawa do subsydiarnego aktu oskarżenia i wobec faktu wyłączenia innego pracownika objętego tym subsydiarnym aktem oskarżenia z mocy później zapadłego postanowienia Burmistrza Sokółki z dnia 20.11.2024r. Nr GR.K.6140.8.2024.MS - co w chwili wyroku stanowiło na zasadzie art.135 p.p.s.a. i z mocy art.145 §1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: K.p.a.) do wznowienia wszystkich postępowań administracyjnych dotyczących prawa do dodatków i bonów dla osób nieosiągających minimum socjalnego". Przy tak sformułowanej argumentacji nie sposób na etapie badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego twierdzić, że skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu art. 280 § 1 w związku z art. 273 § 2 p.p.s.a.

Przesądzenie z wynikiem pozytywnym dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 1077/25 prowadziło do konieczności rozpoznania sprawy o wznowienie na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.), tj. w sprawie niniejszej należało w pierwszej kolejności przesądzić, czy usprawiedliwiona jest ustawowa podstawa wznowienia postępowania sądowego wskazana przez skarżącego. Na to pytanie należy jednak odpowiedzieć przecząco.

Podstawa wznowienia wskazana przez skarżącego jako art. 273 § 2 p.p.s.a. oznacza po pierwsze, że okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek; po drugie, że zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania; po trzecie, że mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu; po czwarte, że strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane (por. np. wyrok z 4 marca 2025 r., II OSK 1753/22).

Podsumowując stanowisko skarżącego zawarte w skardze o wznowienie postępowania sądowego wskazać należy, że twierdzi on w sposób następujący:

- w dacie 25 września 2025 r., tj. w dacie wyrokowania w sprawie II SA/Bk 1077/25 – istniały okoliczności i dowody stanowiące podstawę, aby sąd w tamtej sprawie uchylił kontrolowaną decyzję SKO, z uwagi na wystąpienie podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. (z wypowiedzi skarżącego wynika, że decyzja Burmistrza Sokółki z 5 grudnia 2024 r., co do której SKO odmówiło stwierdzenia nieważności, wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlegał wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a., co sąd powinien wziąć pod uwagę z urzędu);

- nowe okoliczności i dowody polegały na tym, że – pracownik podlegał wyłączeniu, gdyż: 1) skarżący nabył prawo do subsydiarnego aktu oskarżenia wobec Dyrektora MOPS, 2) wyłączono później (na skutek zmiany postanowienia o odmowie wyłączenia) innego pracownika objętego tym subsydiarnym aktem oskarżenia, dlatego powinno się wyłączyć również Dyrektora MOPS. Skarżący wskazuje z imienia i nazwiska obydwu pracowników podlegających, w jego ocenie, wyłączeniu. Jednocześnie przedstawia własne zarzuty odnośnie sposobu ich postępowania związane z uwzględnianiem dochodu z gospodarstwa rolnego.

W ocenie sądu tak skonstruowana podstawa faktyczna wznowienia żądanego w oparciu o art. 273 § 2 p.p.s.a. – nie wypełnia znamion tej normy w takim znaczeniu, że nie może prowadzić do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania sądowego i w jej następstwie uchylenia decyzji SKO w Białymstoku zaskarżonej w sprawie II SA/Bk 1077/25.

Analiza akt sprawy II SA/Bk 1077/25, a w szczególności uzasadnienia wyroku z 25 września 2025 r. wskazuje bowiem przede wszystkim, że nie wystąpiła cecha nowości wskazanej podstawy faktycznej wznowienia postępowania sądowego. Skarżący wskazał co prawda okoliczności faktyczne i dowody istniejące przed wydaniem wyroku w ww. sprawie (nabycie prawa do subsydiarnego aktu oskarżenia, orzeczenia Burmistrza Sokółki w przedmiocie odmowy wyłączenia pracowników organu a następnie wyłączenia jednego z nich), ale mógł z nich skorzystać w tym poprzednim postępowaniu (czyli postępowaniu sądowym, którego dotyczy skarga o wznowienie). Tymczasem warunkiem koniecznym skutecznego skorzystania z podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. jest expressis verbis niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z okoliczności i środków dowodowych, z powodu ujawnienia których formułowane jest żądanie wznowienia.

I tak:

- na datę wyrokowania w sprawie II SA/Bk 1077/25 czyli 25 września 2025 r. – znane było skarżącemu zarówno postanowienie Burmistrza Sokółki z 31 października 2024r. o odmowie wyłączenia Dyrektora MOPS M. P. oraz pozostałych pracowników organu, w tym J. S. Sąd w sprawie niniejszej ze skargi o wznowienie postępowania nie dysponuje co prawda aktami spraw zakończonych decyzją Burmistrza Sokółki z 5 grudnia 2024 r. oraz decyzją SKO w Białymstoku z 11 kwietnia 2025 r., ale z części historycznej uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Bk 1077/25 jednoznacznie wynika jakie okoliczności faktyczne zostały przywołane przez skarżącego J. B. na poparcie wniosku z 30 grudnia 2024 r. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Sokółki. Skarżący wymienił wprost w tym wniosku zarówno postanowienie Burmistrza z 31 października 2024 r. nr WSS.420.5.1344.2024.MS o odmowie wyłączenia Dyrektora MOPS i pozostałych pracowników, w tym inspektor J. S. (współoskarżonych subsydiarnym aktem oskarżenia sporządzonym przez skarżącego), jak i kolejne postanowienie tego organu z 20 listopada 2024 r. nr GR.K.6140.8.2021 wyłączające inspektor J. S. Z akt sprawy II SA/Bk 1077/25 nie wynika, aby skarżący zakwestionował wyrok wydany w tamtej sprawie, w tym by kwestionował ustalenia faktyczne i przyjętą za ich podstawę przez sąd treść wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza;

- na datę wyrokowania w sprawie II SA/Bk 1077/25 czyli 25 września 2025 r. – znany był skarżącemu fakt sporządzenia subsydiarnego aktu oskarżenia, który jest datowany na 29 lipca 2024 r. i którego autorem jest J. B. Zresztą na ten akt oskarżenia skarżący powoływał się również w skardze wywiedzionej w sprawie II SA/Bk 1077/25, co również wynika z treści uzasadnienia wyroku w niej wydanego.

Powyższe jest wystarczające do uznania, że wskazana podstawa wznowienia nie zachodzi, tj. okoliczności faktyczne wskazane jako podstawa wznowienia istniały co prawda przed wyrokiem z 25 września 2025 r. w sprawie II SA/Bk 1077/25, nie spełniają jednak przesłanek z art. 273 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący mógł się na nie w tamtej sprawie powołać. Konkluzja ta czyni zbędnym rozważanie, czy okoliczności te mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc czy istnieje związek przyczynowy między tymi okolicznościami faktycznymi i środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu.

Sąd w sprawie niniejszej ma przy tym na uwadze, że sąd w sprawie II SA/Bk 1077/25 – dotyczącej legalności odmowy stwierdzenia nieważności decyzji SKO dotyczącej decyzji Burmistrza z 5 grudnia 2024 r. - wskazał skarżącemu, że okoliczności związane z wyłączeniem pracownika mogą być podstawą żądania wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazanie to odnosiło się jednak do możliwości sformułowania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Burmistrza Sokółki z 5 grudnia 2024 r.

Końcowo wskazać trzeba, że pojawienie się w sprawie II SA/Bk 1077/25 już na etapie skargi, a następnie uwzględnienie w ocenie prawnej sądu w tamtej sprawie okoliczności związanych z postanowieniami Burmistrza Sokółki w przedmiocie wyłączenia pracowników i ujawnienie istnienia subsydiarnego aktu oskarżenia - nie mogły a priori prowadzić do odrzucenia skargi o wznowienie w sprawie niniejszej z uwagi na brak podstawy wznowienia. Ustalenie i ocena wystąpienia powoływanej przez skarżącego podstawy wznowienia wymagały bowiem analizy akt sprawy, oceny i zrozumienia argumentacji skarżącego, porównania jego żądania z okolicznościami procedowania w sprawie II SA/Bk 1077/25. Wymagała więc merytorycznej oceny.

Całokształt powyższych okoliczności uzasadniał, w ocenie sądu, oddalenie skargi o wznowienie postępowania złożonej na podstawie art. 273 § 2, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie zwrotu kosztów postępowania sądowego, uznając że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a. Przesłanką uwzględnienia skargi kasacyjnej w ramach autokontroli są przyczyny leżące po stronie sądu a nie organu. Czyniło to niezasadnym sięganie w drodze analogii do przepisu art. 203 pkt 1 p.p.s.a. (przedmiotem autokontroli było postanowienie odrzucające skargę o wznowienie w sprawie objętej ustawowym zwolnieniem od obowiązku poniesienia kosztów sądowych). Natomiast nie było też podstaw do zasądzenia kosztów uwzględniających rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania sądowego – bowiem skarga ta została oddalona. Niezależnie od powyższego stawiennictwo przed sądem jest nieobowiązkowe, a w sprawie niniejszej skarżący nie był wzywany do osobistego stawiennictwa.

Barbara Romanczuk Elżbieta Lemańska Anna Bartłomiejczuk