- Sygnatura akt
- II SA/Bk 301/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 22 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Droga planu przez zabudowaną działkę. Sąd oddalił skargę właścicielki
Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania
Spór
Właścicielka działki zabudowanej domem mieszkalnym i budynkiem gospodarczym zaskarżyła uchwałę Rady Gminy Choroszcz z 16 grudnia 2025 r. w części, w której plan przewiduje przez tę działkę drogę publiczną 1.4KDD. Według skarżącej droga koliduje z zabudową i jest nadmiernym obciążeniem, a gmina mogła poprowadzić ją przez tereny niezabudowane.
Ustalenia sądu
Sąd ustalił, że skarżąca była właścicielką działki w czasie konsultacji planu i nie zgłaszała uwag. Droga ma kontynuować istniejący dojazd do działek skarżącej, a alternatywny przebieg został rozważony przez gminę, ale był kosztowny i nie uzyskał akceptacji społecznej. Argumenty skarżącej o możliwości innego przebiegu sąd potraktował jako jej subiektywną ocenę.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.
Dlaczego
Sąd uznał, że przyjęte rozwiązanie mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy i nie ogranicza skarżącej w sposób nieproporcjonalny. Droga nie uniemożliwia zagospodarowania pozostałej części działki, a sąd nie ocenia słuszności wyborów planistycznych, tylko ich zgodność z prawem.
Dla firm
Sąd kontroluje legalność planu, w tym zasadę proporcjonalności, a nie racjonalność wyboru przebiegu drogi. Droga, która kontynuuje istniejący dojazd do innych działek właściciela i nie uniemożliwia dalszego korzystania z części nieruchomości, nie jest nadmierną ingerencją w prawo własności.
Więcej o sprawie
Gmina odrzuciła jej wariant przebiegu przez niezabudowane działki, bo był droższy, a w obu konsultacjach planu skarżąca nie zgłosiła uwag.
Droga ta zapewnieni dostęp komunikacyjny dla działki, której również skarżąca jest współwłaścicielką i stanowi kontynuację zapewnionego już dostępu do jej działek.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Sygnatura
- II SA/Bk 301/26
Treść orzeczenia około 17 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Emilia Jarząbska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 września 2026 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Rady Gminy Choroszcz z dnia 16 grudnia 2025 r. nr XX/178/2025 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz w obrębach Porosły i Łyski oddala skargę.
Uzasadnienie
A. K. wniosła do sądu administracyjnego skargę na uchwałę Rady Gminy Choroszcz Nr XX/178/2025 z 16 grudnia 2025 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz w obrębach P. i Ł., w zakresie przebiegu drogi 1.4KDD w granicach działki o nr [...] położonej w obrębie [...].
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP; art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy, brak rzetelnej analizy alternatywnych rozwiązań i brak należytego uzasadnienia przyjętego przebiegu drogi.
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że jest właścicielką działki ewidencyjnej nr [...], obręb [...]. Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym oraz budynkiem gospodarczym. Zaskarżona uchwała przewiduje poprowadzenie drogi publicznej oznaczonej symbolem 1.4KDD przez tę działkę, co pozostaje w bezpośredniej kolizji z istniejącą zabudową oraz dotychczasowym sposobem korzystania z nieruchomości.
Skarżąca podniosła, że uczestniczyła w procedurze planistycznej, składając wnioski oraz przedstawiając alternatywny przebieg drogi przez tereny niezabudowane. Fakt ten znajduje potwierdzenie w załączonej korespondencji e-mail wraz z załącznikiem graficznym. Z odpowiedzi Gminy Choroszcz wynika, że przedstawiona propozycja została poddana analizie, a organ uznał ją za rozwiązanie porównywalne pod względem funkcjonalnym, jednak odrzucił ją z uwagi na wyższe koszty realizacji. Powyższe znajduje potwierdzenie w dokumentach przedłożonych przez samą Gminę.
W odniesieniu do naruszenia zasady proporcjonalności skarżąca zaznaczyła, że organ nie wykazał, że poprowadzenie drogi przez działkę zabudowaną było rozwiązaniem koniecznym, a nie jedynie rozwiązaniem najwygodniejszym z punktu widzenia organizacyjnego lub ekonomicznego. Wybór wariantu bardziej ingerującego w prawo własności, przy istnieniu realnej alternatywy, stanowi naruszenie zasady proporcjonalności.
Skarżąca wskazała też, że wykonanie planowanej drogi to nadmierna ingerencja w prawo własności. Planowana droga prowadzi przez teren zabudowany, co powoduje istotne ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości. Możliwe było przyjęcie rozwiązania mniej ingerującego w prawo własności.
Zdaniem skarżącej organ nie przedstawił szczegółowych analiz technicznych ani ekonomicznych uzasadniających wybór przyjętego przebiegu drogi. Powołanie się wyłącznie na koszty, bez ich wykazania, nie stanowi wystarczającego uzasadnienia. W opinii skarżącej także argument, że przebieg drogi wynika z planu z 2001 r., nie ma znaczenia prawnego. Już w 2001 r. nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym, co oznacza, że organ od początku planował drogę przez teren zabudowany. W otoczeniu nieruchomości znajdowały się i nadal znajdują się tereny niezabudowane (rolne), umożliwiające poprowadzenie drogi w sposób mniej ingerujący w prawo własności. Powielenie tego rozwiązania bez jego ponownej oceny stanowi naruszenie zasad racjonalnego planowania oraz zasady proporcjonalności. Skarżąca wskazała, że organ przyjął rozwiązanie najbardziej ingerujące w prawo własności, mimo istnienia realnej alternatywy.
Wskazując na te naruszenia skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w części obejmującej teren drogi publicznej oznaczony symbolem 1.4KDD na działce ewidencyjnej nr [...], obręb [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że jednym z głównych celów skarżonej zmiany planu miejscowego było dostosowanie jego ustaleń do układu komunikacyjnego powstałego w wyniku wybudowania dróg - krajowej nr 8 i wojewódzkiej nr [...] w obrębie [...] oraz uporządkowanie układu dróg gminnych. W związku z tym, na etapie prac projektowych w dniu 17 czerwca 2024 r. w urzędzie zorganizowano spotkanie z właścicielami nieruchomości, położonych na północ od działki skarżącej, przez które planowano przebieg ww. drogi, które to nie było przewidziane procedurą planistyczną, lecz miało na celu zapoznanie właścicieli z planowanymi rozwiązaniami oraz uzyskanie ich opinii jeszcze przed przejściem do etapu opinii i uzgodnień oraz konsultacji społecznych przewidzianych ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Pomimo podjętych prób, nie doszło do akceptacji przez właścicieli nieruchomości innego wariantu rozwiązań, które to byłyby satysfakcjonujące zarówno dla właścicieli nieruchomości, jak i dla Gminy. W związku z tym, postanowiono utrzymać przebieg drogi na działce o nr [...] położonej w obrębie [...], zachowując rozwiązanie planistyczne ustalone uchwałą nr XXVII/244/01 Rady Miejskiej w Choroszczy z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz w granicach administracyjnych obejmujących wyodrębnione obszary funkcjonalne. Gmina przystąpiła do dalszego procedowania zmiany planu, gdzie podczas konsultacji społecznych przewidzianych procedurą planistyczną, które w przypadku przedmiotowego planu miejscowego odbyły się dwukrotnie, z uwagi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podlaskiego, skarżąca zarówno w pierwszym, jak i drugim przypadku nie składała uwag do projektu zmiany planu. Taki stan rzeczy pozwalał domniemywać wyraz akceptacji planowanych rozwiązań planistycznych przez skarżącą.
Organ wskazał, że skarżąca jest również współwłaścicielką działki o nr geod. 31/3 położonej w obrębie [...], którą w głównej mierze ma obsługiwać ww. droga. Wytyczenie drogi oznaczonej symbolem 1.4KDD nie koliduje z zabudową mieszkaniową zlokalizowaną na działce skarżącej o nr geod. [...], zatem przeznaczenie części działki pod drogę, nie prowadzi do utraty możliwości zagospodarowania pozostałej jej części pod zabudowę i nie uniemożliwi korzystania w sposób dotychczasowy. Alternatywne rozwiązania przebiegu przedmiotowej drogi rodziły znaczne koszty dla Gminy, ponieważ w większości obejmowały tereny budowlane. Dlatego poprowadzenie drogi przez nieruchomość skarżącej, w celu zapewnienia dostępu komunikacyjnego dla działki, której również jest współwłaścicielką w ocenie Gminy jest rozsądne i nie sposób uznać, że decyzje pianistyczne podjęte w tym zakresie wykraczają poza granice władztwa planistycznego i ingerują we własność ponad proporcjonalną miarę. W niniejszej sprawie, opracowanie zmiany planu poprzedziły zatem analizy dotyczące między innymi dotychczasowego przeznaczenia oraz faktycznego użytkowania i sposobu zagospodarowania działek w granicach zmiany planu oraz w ich otoczeniu. Ponadto, w długotrwałym okresie obowiązywania w poprzednim planie przyjętego rozwiązania nie podważano statusu przedmiotowej nieruchomości i jej drogowego przeznaczenia. Władztwo planistyczne stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej. W związku z tym, przyjęty że sposób zagospodarowania działki skarżącej nie może prowadzić do wniosku, że Gmina naruszyła władztwo planistyczne, które zgodnie z art. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy do jej zadań.
Na rozprawie w dniu 22 września 2026 r. skarżąca podała, że na działce [...] znajduje się jej dom rodzinny, w którym mieszka jej mama, która w roku 2020 przekazała jej notarialnie umową dożywocia tę działkę. Na działce znajduje się budynek mieszkalny, stodoła i budynek gospodarczy z lat 70-stych. Skarżąca nie składała uwag do planu z 2001 r., ponieważ w tym czasie nie była jeszcze właścicielką tej działki. Skarżąca wskazała, że jest także współwłaścicielką działki nr [...] położonej na północ od działki nr [...]. Jest też właścicielką działek położnych na południe od spornej działki na wysokości których znajduje się droga dojazdowa ustanowiona przez jej tatę, w związku z podziałem tych działek. Potwierdziła, że projektowana droga 1.4KDD stanowi przedłużenie tej drogi dojazdowej. Zdaniem skarżącej optymalnym rozwiązaniem byłaby realizacja drogi poprzez działki niezabudowane, o numerach [...]. Skarżąca wskazała także, że w czasie procedury dotyczącej zmiany planu budynek gospodarczy podlegał modernizacji i że wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości została określona w operacie szacunkowym na kwotę 593,030 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
W myśl art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 - dalej P.p.s.a.), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawie skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 P.p.s.a., stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). W tym miejscu wskazać należy, że podstawę prawną wniesienia skargi na zaskarżoną uchwałę stanowił art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 661 - dalej: "u.s.g.").
Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wskazany przepis wiąże prawo do skargi z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Tym samym, skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. może wnieść ten kto wykaże, że istnieje związek pomiędzy własną – prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) - sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, polegający na tym, że uchwała ta narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego prawa. Inaczej mówiąc, wywołuje dla niego negatywne konsekwencje prawne np. zniesienia, ograniczenia, czy uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia, interesu prawnego (vide: wyrok NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 1633/16, pub. CBOSA).
Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonego aktu został naruszony konkretny interes prawny lub uprawnienie skarżącego przez ograniczenie lub pozbawienie ich uprawnień wynikających z przysługującego im prawa. O naruszeniu interesu prawnego w rozumieniu komentowanego przepisu rozstrzyga zatem zmiana w sytuacji prawnej wnoszącego skargę.
W niniejszej sprawie sąd rozpoznawał skargę A. K. na uchwałę Rady Gminy Choroszcz Nr XX/178/2025 z 16 grudnia 2025 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz w obrębach [...] i Ł. Uchwała została zaskarżona w zakresie przebiegu drogi 1.4KDD w granicach działki o nr [...] położonej w obrębie [...].
Zdaniem sądu w sprawie nie jest sporne, że A. K. jest właścicielką działki nr [...] położonej w obrębie P., czyli położonej w obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Bez wątpienia zatem ustanowienie przebiegu drogi na spornej działce ingeruje w interes prawny skarżącej. Przy czym sama ingerencja w prawo własności (naruszenie interesu prawnego) legitymuje do wniesienia skargi, natomiast dopiero naruszenie interesu prawnego i prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Tym samym stwierdzenie, że zaskarżona uchwała naruszyła interes prawny skarżącej otwiera sądowi możliwość oceny, czy dokonano tego w zgodzie z prawem.
Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonej uchwały, w tak zakreślonych granicach, z przepisami prawa wskazać należy, że zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zarzuty skargi sprowadzają się do naruszenia zasad sporządzenia planu miejscowego poprzez naruszenie art. 21 ust. 1 oraz art. 64 Konstytucji RP; art. 31 ust. 3 Konstytucji RP; art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a także przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy, brak rzetelnej analizy alternatywnych rozwiązań i brak należytego uzasadnienia przyjętego przebiegu drogi.
Kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy należy do zadań własnych gminy, a rada gminy jest organem ustawowo odpowiedzialnym za uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powinien być tak skonstruowany, aby była zapewniona możliwość obsługi komunikacyjnej terenów nim objętych, w tym postanowienia planu powinny przewidywać rozwiązania określające dostęp do drogi publicznej działek, przede wszystkich tych przeznaczonych pod budownictwo.
Stąd w sprawie zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. określenie zasad budowy systemów komunikacji stanowi obligatoryjną jego część. Dodatkowo, zgodnie z art. 7 ust 1 pkt 1 i pkt 2 u.s.g., do zadań własnych gminy należy zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, w ramach których mieszczą się m.in. ład przestrzenny i gminne drogi. Nie może budzić zatem wątpliwości, że lokalny prawodawca ma obowiązek tak ukształtować przeznaczenie terenów objętych planem, by w sposób racjonalny zapewnić dostępność komunikacyjną poszczególnych obszarów, ze szczególnym uwzględnieniem tych obszarów, które z natury tej dostępności wymagają. Władztwo planistyczne obejmuje przyjmowanie rozwiązań komunikacyjnych na terenie objętym planem, komunikowanie z drogą publiczną i ujęcie dróg w pewien układ komunikacyjny. Takie kształtowanie ładu przestrzennego poprzez zaplanowanie siatki terenów komunikacyjnych ma służyć wszystkim korzystających z tego terenu.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami), a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Wiąże się to z koniecznością wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się nie tylko prawo własności i interesy właścicieli, ale również potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 7, 9 u.p.z.p.). Wyznaczenie terenów pod zabudowę wymaga zapewnienia dojazdu do nich oraz możliwości bezpiecznego funkcjonowania przyszłych mieszkańców. Z powyższych rozważań ogólnych wynika, że gmina była zobligowana do przyjęcia w planie rozwiązań komunikacyjnych. Jak wskazał organ jednym z głównych celów skarżonej zmiany planu miejscowego było dostosowanie jego ustaleń do układu komunikacyjnego powstałego w wyniku wybudowania dróg - krajowej nr 8 i wojewódzkiej nr 676 w obrębie [...] oraz uporządkowanie układu dróg gminnych.
Zdaniem sądu, zastosowane w niniejszej sprawie rozwiązania planistyczne nie ograniczają w sposób nieproporcjonalny praw skarżącej, pozostawiając prawo do korzystania z nieruchomości stanowiącej jej własność, pomimo że w subiektywnej ocenie skarżącej, w tym zakresie doszło do naruszenia czy też ograniczenia jej prawa własności poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego gminy i brak rzetelnej analizy alternatywnych rozwiązań. W ocenie sądu uregulowanie przyjęte w miejscowym planie mieści się w granicach władztwa planistycznego.
Na gruncie art. 147 § 1 P.p.s.a. utrwalony jest pogląd, że wprowadzając sankcję nieważności – jako następstwo naruszenia prawa – ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą wystąpić przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie, przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu.
Wobec przyjętego kryterium oceny aktu zaskarżonego do sądu administracyjnego, sąd nie dokonuje oceny racjonalności, celowości, zasadności lub słuszności dokonywanych wyborów planistycznych przez właściwy organ.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się m.in. wymagania ładu przestrzennego, urbanistyki i architektury, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz walory ekonomiczne przestrzeni i prawo własności. Z art. 2 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu dokonywane jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z zachowaniem warunków określonych w ustawach, a art. 4 ust. 1 tejże ustawy wprost wskazuje, że zadaniem własnym gminy jest ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Przepisy te z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 u.p.z.p., stanowią podstawę do kształtowania jednego z istotnych uprawnień organów gminy, jakim jest władztwo planistyczne, które stanowi kompetencję gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami oraz zapewnieniem ładu przestrzennego, kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez radę gminy przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określanie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Jest to o tyle istotne, że uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów: prywatnego i publicznego, co nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych z interesem publicznym. Władztwo planistyczne gminy nie ma charakteru pełnego, niczym nieograniczonego. Granicami władztwa są konstytucyjnie chronione prawa, w tym przede wszystkim prawo własności. Skoro uchwalając plan miejscowy, rada gminy może ingerować w wykonywanie prawa własności, to taka ingerencja ma także uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którą ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Przy czym w świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Rolą organu planistycznego jest właśnie wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych, tak aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie dotyczącym ochrony własności Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu, podkreślając, że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (Terazzi S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 27265/95, § 85, z dnia 17 października 2002, i Elia S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 37710/97, § 77, ECHR 2001-IX). Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Powyższe oznacza, że ustalenia planu mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionego konstytucyjnej prawa własności oraz z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić, gdy działanie gminy jest dowolne i nieuzasadnione. Jeżeli organy planistyczne gminy działają na podstawie i w ramach obowiązującego prawa, a samo uwzględnienie interesu indywidualnego byłoby sprzeczne z interesem publicznym lub chronioną przez ustawodawcę wartością wysoko cenioną, to nie można im zarzucić bezprawności działania, chociażby organy te nie uwzględniły złożonych w trakcie postępowania wniosków lub uwag (vide: wyrok NSA z 6 marca 2018 r., II OSK 1189/16, pub. CBOSA).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości, przy czym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w planie, o ile nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz interesu osób trzecich (art. 6 ust. 2 u.p.z.p.).
W ocenie sądu w sprawie niniejszej nie może być uwzględniony zarzut arbitralnego i nieuzasadnionego wyznaczenia układu komunikacyjnego w postaci przebiegu drogi 1.4KDD przez teren działki nr [...]. Podnieść należy, że w kwestionowanym planie postanowiono utrzymać przebieg drogi na przedmiotowej działce, zachowując rozwiązanie planistyczne ustalone uchwałą nr XXVII/244/01 Rady Miejskiej w Choroszczy z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Choroszcz w granicach administracyjnych obejmujących wyodrębnione obszary funkcjonalne. Obecny plan był dwukrotnie konsultowany społecznie (I - od 12 maja 2025 r. do 13 czerwca 2025 r. i II - od 24 października 2025 r. do 24 listopada 2025 r.), a skarżąca nie brała w nich udziału i nie zgłaszała uwag. Podnieść należy, że w tych datach była już właścicielką przedmiotowej działki – zgodnie z tym co podała na rozprawie stała się jej właścicielką w 2020 r. Następnie wskazać należy, że przy wyznaczonej drodze właściwie położone są działki należące do skarżącej. Skarżąca jest współwłaścicielką działki nr [...] położonej na północ od działki nr [...] a także właścicielką działek położnych na południe od działki nr [...] na wysokości których znajduje się droga dojazdowa ustanowiona przez jej tatę, w związku z podziałem tych działek. Wyznaczenie drogi na działce nr [...] stanowi kontynuację drogi dojazdowej i będzie służyć przede wszystkim obsłudze działek należących do skarżącej. Zaprojektowanie tej drogi nadziałce nr [...] wpisu się w istniejącą sieć komunikacyjną. Odnosząc się do rozwiązania alternatywnego zaproponowanego przez skarżącą wskazać należy, że wskazywane działki o numerach [...] zostały w planie przeznaczone pod zabudowę. Alternatywne rozwiązanie było rozważane przez organ ale nie znalazło akceptacji społecznej. Zgodzić się należy z organem, że to rozwiązanie rodziłoby dla Gminy znaczne koszty tym bardziej, że na terenie działek zaproponowanych dla alternatywnego rozwiązania się ma żadnego ciągu komunikacyjnego. Podnieść również należy, że wytyczenie drogi oznaczonej symbolem 1.4KDD nie koliduje z zabudową mieszkaniową zlokalizowaną na działce skarżącej o nr geod. [...], zatem przeznaczenie części działki pod drogę, nie prowadzi do utraty możliwości zagospodarowania pozostałej jej części pod zabudowę i nie uniemożliwi korzystania w sposób dotychczasowy.
Wobec powyższego nie można odmówić planowanym działaniom racjonalności w zaprojektowaniu przebiegu drogi 1.4 KDD w graniach działki nr [...]. Droga ta zapewnieni dostęp komunikacyjny dla działki, której również skarżąca jest współwłaścicielką i stanowi kontynuację zapewnionego już dostępu do jej działek. W ocenie sądu rozwiązanie planistyczne jest rozsądne i nie sposób uznać, że wykracza poza granice władztwa planistycznego i ingeruje we własność skarżącej ponad proporcjonalną miarę.
Reasumując, należy zauważyć, że w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidziano zachowanie ładu przestrzennego a nie optymalizację rozwiązań i to z punktu widzenia jednej ze stron. Stanowiska o prawidłowym przyjęciu rozwiązań zawartych w miejscowym planie zagospodarowanie nie mogło zmienić niezadowolenie strony skarżącej z powodu zmniejszenia wartości działki, której jest właścicielką, a której część została objęte miejscowym planem z przeznaczeniem pod drogę.
Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Barbara Romanczuk Marta Joanna Czubkowska Elżbieta Lemańska
Podstawa prawna: Dz.U. 2024 poz 1130 art. 15 ust. 2 pkt 10, art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 1, art. 6 ust. 1; Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j.)
Hasła tematyczne: Zagospodarowanie przestrzenne
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.