- Sygnatura akt
- II SA/Bk 69/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 8 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Skarżący zmarł przed wyrokiem WSA, który uchylono, a postępowanie sądowe umorzono
Przejdź do orzeczenia, 15 min czytania
Spór
M. K. domagał się wznowienia postępowania o świadczenie pielęgnacyjne na opiekę nad siostrą, powołując się na wyrok TK z 8 lipca 2025 r. SKO odmówiło wznowienia, uznając wniosek za przedwczesny.
Ustalenia sądu
Skarżący zmarł 7 stycznia 2026 r., czyli po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku WSA z 28 maja 2026 r. Sąd ustalił to na podstawie odpisu aktu zgonu.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżony wyrok z 28 maja 2026 r. i umorzył postępowanie sądowe.
Dlaczego
Wyrok został wydany wobec osoby, która nie miała już zdolności sądowej, co powoduje nieważność postępowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter osobisty i nie przechodzi na następców prawnych.
Dla firm
Śmierć strony przed wydaniem wyroku, nawet nieznana sądowi, prowadzi do nieważności postępowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie przechodzi na spadkobierców.
Więcej o sprawie
Skargę do sądu wniesiono 29 grudnia 2025 r., a o śmierci skarżącego pełnomocnik poinformował sąd dopiero 4 sierpnia 2026 r., już po wydaniu wyroku.
Wyrok został zatem skierowany do osoby nieżyjącej, która nie miała już zdolności sądowej.
- Rozstrzygnięcie
- Uchylono zaskarżony wyrok z art. 179a ustawy PoPPSA
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
- Sygnatura
- II SA/Bk 69/26
Treść orzeczenia około 15 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2026 r. w trybie uproszczonym skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 maja 2026 r. w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 25 listopada 2025 r. nr 406.433/E-Ah/XXI/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. umarza postępowanie sądowe w sprawie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 28 maja 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. K. (dalej także jako: "skarżący") uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej także jako: "Kolegium" lub "SKO") z 25 listopada 2025 r. nr 406.433/E-Ah/XXI/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne.
Wójt Gminy Siemiatycze decyzją z 22 sierpnia 2024 r. nr GOPS.5223.33.2021 odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą J. K., wskazując na istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszym stopniu w stosunku do osoby niepełnosprawnej i zdolnych do sprawowania nad nią opieki tj. matka i dwaj synowie nie legitymujący się orzeczeniami o znaczny stopniu niepełnosprawności. M. K. do 31 marca 2024 r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad siostra na mocy decyzji Kolegium z dnia 19 kwietnia 2022 r. nr 406.399/E-11/VI/22.
Kolegium decyzją z 19 września 2024 r. nr 406.672/E-4/XII/2024 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Skarga na powyższą decyzje została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z 19 grudnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 707/24, zaś NSA wyrokiem z 22 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 537/25 oddalił skargę kasacyjną.
Niemniej jednak skarżący wnioskiem z 11 sierpnia 2025 r., powołując się na art. 145a § 1 k.p.a. w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, zwrócił się do Wójta Gminy Siemiatycze o wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z 22 sierpnia 2024 r. nr GOPS.5223.33.2021 oraz uchylenie tej decyzji w całości i ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wyroku wydanego i ogłoszonego przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 8 lipca 2025r. w sprawie o sygn. SK 33/23 (dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i Biuletynie Informacji Publicznej Rzecznika Praw Obywatelskich).
Wójt Gminy Siemiatycze postanowieniem z 19 sierpnia 2025 r. nr GOPS-SR.420.4.31.2025 odmówił wznowienia ww. postępowania.
Następnie SKO, po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 30 września 2025 r. nr 406.360/E-4/5/2025 uchyliło to postanowienie i umorzyło postepowanie przed organem I instancji wskazując, że to Kolegium jest organem właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, jako organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji.
Mając powyższe na uwadze, SKO rozpoznało wniosek skarżącego z 11 sierpnia 2025 r. i postanowieniem z 25 listopada 2025 r. nr 406.433/E-Ah/XXI/2025 odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją SKO z 19 września 2024 r. nr 406.672/E-4/XII/2024 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Siemiatycze z 22 sierpnia 2024 r. odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że zgodnie z art. 145a § 2 k.p.a., skargę o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie tego orzeczenia. Przy czym, jak stanowi art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Na podstawie ww. regulacji Kolegium wyjaśniło, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postepowania biegnie od momentu wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a to ma miejsce z chwilą jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. W sprawie ustaleniu podlegało zatem, czy upłynął jeden miesiąc od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący. W odpowiedzi na to zagadnienie Kolegium stwierdziło, że skoro wyrok TK o sygn. 33/23, nie został aktualnie opublikowany w Dzienniku Ustaw (pomimo, że został wydany i ogłoszony na posiedzeniu Sądu), to nie sposób przyjąć, aby doszło do zrealizowania dyspozycji z art 145a § 1 k.p.a., co oznacza, że złożony wniosek jest przedwczesny.
SKO zaznaczyło jednocześnie, że czym innym jest problem zastosowania w sprawach z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, którego konstytucyjność została przez Trybunał Konstytucyjny zakwestionowana, a czym innym ocena, czy spełniła się przesłanka dla wznowienia postępowania. I tak uznało, że o ile można przyjąć, że już po wydaniu wyroku TK, przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej, organy nie powinny stasować przepisu uznanego przez TK za niekonstytucyjny, to nie budzi wątpliwości, iż przepis ten (tj. uznany za niekonstytucyjny, ale w nieopublikowanym wyroku) cały czas obowiązuje. Skoro zaś przepis obowiązuje, to wznowienie postępowania administracyjnego w trybie art. 145a k.p.a. mogłoby okazać się dokonane z naruszeniem zasady legalności.
Końcowo Kolegium zapewniło skarżącego, że obecna odmowa wznowienia postępowania nie pozbawia go możliwości złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przyszłości, po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 33/23.
W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego skarżący reprezentowany przez pełnomocnika zarzucił postanowieniu SKO naruszenie art. 145a § 1 i art. 149 § 1 i 3 k.p.a. poprzez nieuzasadnioną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją SKO z dnia 19 września 2024r. odmawiającą przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego wskutek braku wniesienia skargi o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, wskazując, że w realiach niniejszej sprawy spełnione zostały wszystkie przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania, w tym rzeczony wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu miesięcznego od dnia ogłoszenia i publikacji wyroku TK z dnia 8 lipca 2025r. SK 33/23 (dostępnego w Zbiorze Urzędowym Orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego i BIP Rzecznika Praw Obywatelskich), a zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że aktualnie w Rzeczypospolitej Polskiej Rada Ministrów zdecydowała, że w ogóle nie będzie publikować wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem obowiązek ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ma rangę konstytucyjną, zaś jego wykonanie musi nastąpić niezwłocznie. Oznacza to, że ewentualne opóźnienie ogłoszenia orzeczenia Trybunału w organie urzędowym nie może wywoływać negatywnych skutków dla korzystania z konstytucyjnego prawa do wznowienia postępowania sądowego. W tym zakresie pełnomocnik skarżącego powołał się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych, sądów powszechnych i Trybunału Konstytucyjnego wskazując, że brak publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wynikający z bezwzględnego obowiązku publikacji określonego w Konstytucji, należy uznać jedynie za nieuzasadnione zaniechanie organów władzy wykonawczej, które stanowi naruszenie konstytucyjne. Z tego też powodu, zdaniem autora skargi, nie może to być przeszkodą w zastosowaniu wyroku TK obalającego domniemanie konstytucyjności przepisu będącego podstawa do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle przepisów Konstytucji nie można bowiem przyjąć, że wydane przez TK orzeczenie nie istnieje lub że jego moc wiążąca jest wstrzymana do momentu publikacji w dzienniku urzędowym, zależnie od decyzji osób odpowiedzialnych za publikację. Tym bardziej, że właśnie z powodu nieuprawnionego braku publikacji przedmiotowego wyroku przez organy władzy wykonawczej, Prezes Trybunału Konstytucyjnego wydał zarządzenie z dnia 25 lipca 2024 r. w sprawie publikacji orzeczeń, w tym wyroku w sprawie o sygn. SK 33/23 na stronie internetowej Trybunału.
SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.
Opisanym na wstępie wyrokiem z 28 maja 2026 r. sąd administracyjny, uchylając zaskarżone postanowienie uznał, że zostało ono wydane z istotnym naruszeniem art. 145a § 2 k.p.a. w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu, który odmówił wznowienia postępowania administracyjnego przyjmując, że wobec nieopublikowania wyroku TK z dnia 8 lipca 2025 r. sygn. SK 33/23, na który powołał się w swoim wniosku skarżący, nie rozpoczął jeszcze biegu miesięczny termin określony w art. 145a § 2 k.p.a. Skoro zaś przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjny cały czas obowiązuje to brak jest podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a k.p.a., a złożony w tym zakresie wniosek jest przedwczesny. Zdaniem Sądu takie stanowisko Kolegium narusza w sposób oczywisty konstytucyjne prawo jednostki wynikające z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP do wzruszenia prawomocnych rozstrzygnięć wydanych w oparciu o przepisy prawa uznane za niekonstytucyjne. Sąd uznał, że okoliczność zaniechania publikacji (promulgacji) wyroków Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw nie może stanowić podstawy, by odmówić jednostce konstytucyjnego prawa do wzruszenia orzeczeń wydanych w oparciu o przepisy prawa, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjnych za niezgodne z Konstytucją RP, a tym samym stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. z argumentacją, jaką posłużyło się też w niniejszej sprawie Kolegium, tj. o przedwczesności złożenia takiego wniosku. Już bowiem z momentem wejścia wyroku Trybunału do obrotu prawnego, co może nastąpić poprzez jego procesowe ogłoszenie na rozprawie, względnie doręczenie orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym uczestnikom postępowania przed Trybunałem (co jest zawsze wcześniejsze niż moment derogacji niekonstytucyjnego przepisu przez promulgację wyroku) następuje uchylenie domniemania konstytucyjności kontrolowanego przepisu. To zaś oznacza, że niezależnie od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego (którą nawet w przypadku ogłoszenia w Dzienniku Ustaw można odroczyć do 18 miesięcy), organy stosujące prawo mają obowiązek uwzględnić fakt, że konkretne przepisy utraciły domniemanie konstytucyjności.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodło Kolegium. Skargę kasacyjną oparto, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) obrazie art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2026 r., sygn. I OSK 537/26, dotyczącego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kolegium z 19 września 2024 r., nr 406.672/E-4/XII/2024, odnośnie wznowienia, którego orzekał WSA w skarżonym wyroku;
b) naruszeniu art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2026 r., sygn. I OSK 537/26, odnoszącej się do prawnego znaczenia nieopublikowanego w Dzienniku Ustaw wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, który - w świetle tej oceny - nie wszedł w życie;
2) naruszeniu prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: obrazę art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) w zw. z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że:
- brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2025 r., sygn. akt SK 33/23, w Dzienniku Ustaw nie może stanowić podstawy do odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przesłankę określoną w art. 145a k.p.a.;
- przewidziany w art. 145a § 2 k.p.a. jednomiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego na rozprawie lub jego ogłoszenia w zbiorze Trybunału Konstytucyjnego (OTK ZU), jako daty jego "wejścia w życie".
Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania.
Dotychczasowy pełnomocnik skarżącego pismem z 4 sierpnia 2026 r. poinformował Sąd, że otrzymał telefonicznie informację, iż skarżący zmarł.
Z uzyskanego przez Sąd z Urzędu Stanu Cywilnego w Siemiatyczach odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że skarżący zmarł w dniu 7 stycznia 2026 r. (k. 102).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 179a p.p.s.a., jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.
Sąd stwierdza, że zaskarżony skargą kasacyjną wyrok z 28 maja 2026 r. podlega uchyleniu, a postępowanie sądowe umorzeniu, albowiem wskutek śmierci skarżącego M. K. przed wydaniem wyroku doszło do nieważności postępowania sądowego.
Z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że nieważność postępowania zachodzi m.in. wówczas, gdy strona nie miała zdolności sądowej. Zgodnie z art. 25 p.p.s.a. osoba fizyczna ma zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądowa). Zdolność sądowa stanowi kwalifikację prawną podmiotów, umożliwiającą im potencjalnie branie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze strony lub uczestnika. Posiadanie zdolności sądowej warunkuje dopuszczalność skutecznego działania przez określony podmiot w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając na uwadze art. 8 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny oraz art. 124 § 1 pkt 1 i art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy stwierdzić, że osoby fizyczne posiadają zdolność sądową od chwili urodzenia aż do śmierci, bez względu na możliwość osobistego podejmowania czynności w postępowaniu, która wiąże się ze zdolnością procesową (zob. art. 26 p.p.s.a.).
W sprawie niniejszej były już pełnomocnik skarżącego (pełnomocnictwo wygasło z chwilą śmierci – zob. art. 43 p.p.s.a. oraz wyrok NSA o sygn. III OSK 5045/21) pismem z 4 sierpnia 2026 r. poinformował Sąd, że otrzymał telefonicznie informację, iż skarżący zmarł. Okoliczność zgonu została potwierdzona przez Sąd, który wystąpił do Urzędu Stanu Cywilnego w Siemiatyczach i w ten sposób uzyskał odpis skrócony aktu zgonu (k. 102). Z dokumentu tego wynika, że skarżący zmarł w dniu 7 stycznia 2026 r.
Chronologia zdarzeń w sprawie niniejszej wygląda zatem w ten sposób, że skarga została wniesiona w dniu 29 grudnia 2025 r. (data nadania w placówce pocztowej, k. 12), skarżący zmarł 7 stycznia 2026 r., natomiast zaskarżony wyrok zapadł 28 maja 2026 r. Oznacza to, że skarżący zmarł po wniesieniu skargi a przed wydaniem orzeczenia. Wyrok został zatem skierowany do osoby nieżyjącej, która nie miała już zdolności sądowej.
Dodać przy tym należy, że fakt, iż okoliczność śmierci skarżącego nie była znana Sądowi w dniu wydania zaskarżonego wyroku, nie może mieć znaczenia, bowiem skierowane rozstrzygnięcia do osoby nieżyjącej wywołuje konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 15 marca 2017 r., sygn. II OSK 2035/15 oraz z 16 stycznia 2024 r., III OSK 5045/21).
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Unormowanie to koresponduje z regulacją zamieszczoną w art. 124 § 3, ustanawiającym przeszkodę zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Do uprawnień, które należą do katalogu osobistych i niezbywalnych, zaliczono w orzecznictwie te dotyczące dodatku: do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka (zob. postanowienie NSA z 5.04.2007 r., I OSK 1673/06, LEX nr 939260), do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (zob. postanowienie NSA z 10.11.2006 r., II OSK 1291/05, LEX nr 318303) czy też do uzyskania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (zob. postanowienie NSA z 29.11.2012 r., II FSK 698/11, LEX nr 1288023) – por. J. Wegner, komentarz do art. 161 [w:] T. Kolanowski, J. Wegner, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2026, SIP LEX.
W zaskarżonym wyroku Sąd oceniał zgodność z prawem postanowienia Kolegium odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO z 19 września 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jego niepodejmowania w związku ze sprawowaniem opieki nad siostrą J. K.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że wskazany przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego M. K. Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem o charakterze osobistym, albowiem jest ściśle związane z osobą, która sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 z późn. zm.). Stan prawny i faktyczny, w którym znajduje się osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego właściwy jest tylko dla niej i nie może ona w drodze czynności prawnej przekazać na rzecz innego podmiotu swojego uprawnienia. Nadto, z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wynika, aby w razie śmierci osoby uprawnionej (bądź roszczącej sobie prawo do uprawnienia), jej następcom prawnym przysługiwało jakiekolwiek uprawnienie do tego świadczenia lub inne świadczenie, które miałoby charakter pochodny w stosunku do uprawnienia osoby zmarłej (zob. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2007 r., I OSK 1673/06 dot. dodatku do zasiłku rodzinnego, a także wyrok WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2024 r., II SA/Po 479/24). Dodać też trzeba, że tego rodzaju świadczenie, zgodnie z art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, nie należy do spadku (por. wyrok WSA w Olsztynie z 15 września 2015 r., II SA/Ol 677/15 oraz wyrok WSA w Łodzi z 25 czerwca 2009 r., II SA/Łd 357/09).
W świetle art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 124 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. nie było zatem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego.
Reasumując, w niniejszej sprawie wskutek śmierci strony po wniesieniu skargi do Sądu wystąpiły podstawy do umorzenia postępowania sądowego, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Pomimo tego do umorzenia nie doszło, a Sąd w dniu 28 maja 2026 r. wydał wyrok. Orzeczenie to zostało wydane pomimo braku po stronie skarżącego zdolności sądowej, co doprowadziło do nieważności niniejszego postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
Z tych względów zaskarżony przez Kolegium wyrok sądu wojewódzkiego musiał zostać uchylony, a postepowanie sądowe umorzone – o czym orzeczono w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 179a w zw. z art. 161 § 1 pkt 2 w zw. z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
Końcowo podkreślenia wymaga, że w związku ze stwierdzeniem nieważności postępowania z ww. przyczyny Sąd nie dokonywał oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Skarga kasacyjna została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Skoro pierwotna sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stąd i posiedzenie w ramach autokontroli miało taki charakter (zob. B. Dauter, komentarz do art. 179a, teza 7 [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, SIP LEX).
Marta Joanna Czubkowska Barbara Romanczuk Elżbieta Trykoszko
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.