Działki 1300 m2 z zakazem zabudowy w planie z 2005 roku. Sąd oddalił skargę właścicieli

Pismem z dnia 5 lipca 2026 r. R. K. i S. D. (strona skarżąca, skarżący), reprezentowani przez adwokata, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1436- dalej "u.s.g.") w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej "u.p.z.p.") wnieśli skargę na uchwałę nr XXIV/416/05 Rady Gminy Zbrosławice z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części południowej i wschodniej sołectwa Wieszowa (Dz. Urz. Woj. Śląskiego, nr 92, poz. 2535 z 29 lipca 2025 r. – dalej "Uchwała")

Strona skarżąca zaskarżyła Uchwałę w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr [...] oraz nr [...].

Zaskarżonej Uchwale, w zakresie objętym zaskarżeniem, strona skarżąca zarzuciła naruszenie

1) art. 1 ust 1 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. przez brak uwzględnienia istniejących uwarunkowań przestrzennych dotyczących nieruchomości skarżących,

2) art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 u.p.z.p., art. 1 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 6 ust.1 i ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez nieprawidłowe wyważenie interesu publicznego i prywatnego interesu strony, a w konsekwencji przekroczenie granic władztwa planistycznego i zasad sporządzania planu miejscowego;

3) art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez wprowadzenie całkowitego zakazu zabudowy, ograniczającego prawo własności skarżących w sposób nieuprawniony i najdalej idący.

Wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej Uchwały w części tj. w zakresie, w jakim na działkach nr [...] oraz nr [...] wyznaczono teren oznaczony symbolem II.84.RP- teren upraw rolnych z zakazem zabudowy oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm

przepisanych. Wniosła również o przeprowadzenie dowodów załączonych do skargi

dokumentów.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w m.p.z.p. cała powierzchnia działki nr [...] oraz część powierzchni działki nr [...], stanowiącej w założeniu działkę wydzieloną jako droga dojazdowa do działki nr [...], przeznaczono pod teren oznaczony symbolem II.84.RP czyli teren upraw rolnych. Zgodnie z postanowieniami § 3 pkt 14D m.p.z.p. strefa upraw rolnych obejmuje tereny gruntów ornych, łąk i pastwisk, sadów i upraw ogrodniczych. Przewidziano w niej całkowity zakaz zabudowy. Zdaniem strony skarżącej Uchwała w sprawie m.p.z.p. w zakresie, w jakim dla działek ewidencyjnych nr [...] oraz [...] wyznaczono przeznaczenie oznaczone symbolem II.84.RP - tereny upraw rolnych z całkowitym zakazem zabudowy, narusza prawo w stopniu kwalifikowanym, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności w tej części. Zaskarżone ustalenia planu prowadzą bowiem do nieuprawnionego, nieproporcjonalnego i arbitralnego ograniczenia prawa własności skarżących, przekraczając granice władztwa planistycznego gminy, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 u.p.z.p.

Strona skarżąca wyjaśniła, że posiada interes prawny w zaskarżeniu Uchwały, a następnie podała argumenty na poparcie wniesionych zarzutów. Wskazała, że w razie braku m.p.z.p mogłaby ubiegać się o ustalenie warunków zabudowy na podstawie art. 59 i nast. u.p.z.p., a zatem zaskarżony plan prowadzi do pogorszenia ich sytuacji prawnej względem stanu, w którym m.p.z.p. by nie obowiązywał. Sytuacja strony skarżącej jest również gorsza od sytuacji właścicieli nieruchomości położonych na sąsiednich terenach oznaczonych symbolem 1I.86.RZ "teren produkcji rolnej z dopuszczeniem zabudowy oraz symbolem II.67.MU - teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej, które to tereny nie wykluczają zabudowy zagrodowej albo mieszkaniowej.

Dalej strona skarżąca wyjaśniła, że zakupiła działkę w lipcu 2021 r. jako działkę rolną, ale część jej powierzchni stanowiąca ok. 900 m2 była w studium przeznaczona pod możliwość zabudowy, a zatem skarżący mieli podstawy by zakładać, że w nowo uchwalonym m.p.z.p. zostanie przewidziana możliwość zabudowy działki. Nowy m.p.z.p. nie został uchwalony. Stwierdziła, że zakupiła działkę w celach związanych z zamieszkaniem na wsi i prowadzeniem produkcji rolnej w niewielkim zakresie. Skarżąca jest rolnikiem, ma nadany odpowiedni numer w ewidencji producentów prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Całkowity zakaz zabudowy przekreśla plany strony skarżącej i narusza jej interes w możliwości zabudowy nieruchomości zgodnie z własną wolą i potrzebami.

Przeznaczenie całej działki nr [...] oraz części działki nr [...] -- stanowiącej faktycznie i funkcjonalnie drogę dojazdową - pod teren II.84.RP, przy jednoczesnym wprowadzeniu bezwzględnego zakazu wszelkiej zabudowy, abstrahuje od rzeczywistych uwarunkowań przestrzennych i funkcjonalnych tych nieruchomości. Działki strony skarżącej są położone w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Stwierdziła, że działka nr [...] ma pełny, dogodny i spełniający wymogi prawne dostęp do drogi publicznej, a zatem spełnia w tym kontekście wymogi dotyczące działki budowlanej. Natomiast pod powierzchnią działki[...], stanowiącej w założeniu drogę dojazdową o szerokości 6 m, poprowadzone zostały są wszelkie niezbędne media - sieci elektroenergetyczna, wodociągowa i kanalizacyjna; w maju 2025 r. gmina podpisała ze skarżącymi umowę na doprowadzenia wody, która jest już doprowadzana i za którą uiszczają oni opłatę.

W ocenie strony skarżącej m.p.z.p. jest wewnętrznie niespójny bowiem dopuszczono na terenach 11.84.RP lokalizację infrastruktury, w tym urządzeń elektroenergetycznych takich jak wiatraki, przy jednoczesnym zakazie realizacji zabudowy zagrodowej, a ustanawiając na przedmiotowych działkach całkowity zakaz zabudowy gmina sięgnęła po najbardziej dolegliwy instrument planistyczny, nie wykazując istnienia szczególnych, obiektywnych przesłanek uzasadniających tak daleko idącą ingerencję w prawo własności. Zaskarżone ustalenia m.p.z.p w odniesieniu do działek nr [...] oraz [...] rażąco naruszają prawo, przekraczają granice władztwa planistycznego gminy oraz prowadzą do nieuprawnionego i nieproporcjonalnego ograniczenia prawa własności, co uzasadnia stwierdzenie nieważności uchwały w tej części.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Zbrosławice (organ), w imieniu której działa Wójt Gminy Zbrosławice, wniosła o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o jej oddalenie w całości, zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm prawem przypisanych, a także przeprowadzenie rozprawy także pod nieobecność przedstawiciela zaskarżonego organu lub jego pełnomocnika.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazane przez pełnomocnika naruszenia przepisów dotyczą ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "ustawa" lub " u.p.z.p."), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. (Dz.U. nr 80, poz. 717).

Skarżona uchwała została podjęta na mocy przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j z 1999 r. Dz. U. nr 15 poz. 139, z póżn. zm.) w związku z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80 poz. 717 z póżn. zm.), a zatem Uchwała nie może naruszać przepisów ustawy z 2003 r. Zdaniem organu m.p.z.p. części południowej i wschodniej sołectwa Wieszowa spełnił przesłankę z art. 18 ust. 2 pkt 2a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, a co za tym idzie jest spójny z obowiązującym w tym czasie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zbrosławice uchwalonym w 2004r. (uchwała Nr [...] Rady Gminy Zbrosławice z dnia [...].).Organ, który prowadził procedurę planistyczną badał bowiem spójność rozwiązań projektu planu polityką przestrzenną gminy określoną w studium, o którym mowa w art. 6 tejże ustawy.

W przedmiotowym Studium dla nieruchomości stanowiących przedmiot wezwania do usunięcia naruszenia prawa, przewidziana była funkcja rolna. Taka też funkcja dla przedmiotowego gruntu została ustalona w kwestionowanym planie miejscowym. Organ stwierdził, że trudno uznać, że działka o pow. 1300 m2 spełnia przesłanki do uznania jej jako teren umożliwiający budowę zespołu budynków obejmujących dom mieszkalny oraz zabudowania gospodarcze/inwentarskie, funkcjonalnie związane z prowadzeniem rodzinnego gospodarstwa rolnego, leśnego lub hodowlanego. Ponadto skarżący nie zamieszkują na terenie gminy Zbrosławice, a nieruchomość zakupili w lipcu 2021 r. W skardze nie wykazano, że na dzień uchwalenia skarżonego planu działki charakteryzowały się dostępnością do infrastruktury.

W konkluzji zauważył, że na czas tworzenia planu uchwalonego w 2005 r., procedowanego na bazie przepisów ustawy z 1994 r. pojęcia infrastruktury technicznej z pojęciem elektrowni wiatrowej były tożsame, stąd urządzenia infrastruktury technicznej, nie zmieniały przeznaczenia gruntu rolnego na cele nierolnicze. Nie było zatem naruszenia prawa przy tworzeniu planu przyjętego Uchwałą. Zapisy Uchwały nie naruszają obiektywnego porządku prawnego, mieszczą się w granicach przyznanego prawodawcy lokalnemu władztwa planistycznego. Dalej organ wskazał, że prawo własności nie jest prawem nieograniczonym. W pojęciu władztwa planistycznego mieszczą się wprowadzone przez plany miejscowe ograniczenia prawa własności.

W piśmie z dnia 11 kwietnia 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej odniósł się do stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę przedstawiając dodatkową argumentację popierającą żądanie skargi. Wniosła o przeprowadzenie dowodu z wydruków z portali geoportal.gov.pl oraz Informacji Przestrzennej Gminy Zbrosławice - na okoliczność przedmiotowych działek w sąsiedztwie działek budowlanych z Systemu położenia. Dodatkowo zauważyła, że charakter gminy zmienił się od 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Kontrola działalności administracji publicznej, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Skarga w rozpoznawanej sprawie dotyczy uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego i została wniesiona przez stronę skarżącą na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

W ocenie Sądu, strona skarżąca wykazała legitymację do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. skoro dysponuje prawem własności nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działki nr [...] oraz nr [...] znajdującej się na obszarze objętym zaskarżoną Uchwałą. Sąd zauważa jednocześnie, że obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Natomiast brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje co prawda naruszony, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem i w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego.

W wyniku przeprowadzenia - według kryterium zgodności z prawem - kontroli zaskarżonej uchwały Rady Gminy Zbrosławice z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części południowej i wschodniej sołectwa Wieszowa.- stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Uchwała z dnia 23 czerwca 2005 r. została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (t.j. z 2001 r. Dz.U. nr142 poz1591z późn. zm) i art. 26 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 7 lipca 1994 r. (t.j. Dz. U. z 1999 r., nr 15 poz. 139, z późn. zm.) w związku z art. 85 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80 poz. 717 z póżn zm.). Skarga została wniesiona co do części Uchwały tj. w zakresie w jakim na działkach nr [...] oraz nr [...] wyznaczono teren oznaczony symbolem II.84.RP – teren upraw rolnych z zakazem zabudowy.

Na wstępie wskazać należało, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały została dokonana na gruncie stanu prawnego obowiązującego w dacie jej uchwalenia, tj. 23 czerwca 2005 r. Natomiast zarzuty skargi skupiają się na stanie faktycznym i prawnym powstałym po nabyciu działek przez stronę skarżącą.

Przy czym nie jest sporne, że strona skarżąca nabyła działki nr [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 1300 m2 w 2021 r. Działki nr [...] oraz nr [...] w zaskarżonym m.p.z.p. znajdują się w obszarze oznaczonym symbolem II.84.RP- teren upraw rolnych z zakazem zabudowy, przy czym dopuszczono realizację śródpolnych, zwłaszcza wzdłuż ciągów ekologicznych, komunikacyjnych i na wododziałach; realizację urządzeń melioracyjnych oraz lokalizację urządzeń infrastruktury, np. wiatraków służących pozyskiwaniu energii elektrycznej. Strona skarżąca wiedziała w dacie zakupu nieruchomości o przeznaczeniu gruntu w m.p.z.p.

W związku z tym, w pierwszej kolejności, w kontekście oceny Uchwały według kryterium zgodności z prawem, wymienić należało przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 1999 r. Dz. U. nr 15 poz. 139, z późn. zm. – dalej "u.p.z.p"), które precyzują rodzaje naruszeń prawa powodujących nieważność uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Bezpodstawne były zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem Uchwała nie został podjęta na podstawie wskazanych przez pełnomocnika strony skarżącej przepisów.

Sąd zauważa dalej, że obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Natomiast brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje co prawda naruszony, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem i w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego.

Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.z.p. skutek w postaci nieważności uchwały w całości lub w części powoduje naruszenie trybu postępowania oraz właściwości organów określonych w art. 18 tej ustawy. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów regulujących tryb postępowania i właściwość organów w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zauważyć przyjdzie, że m.p.z.p. części południowej i wschodniej sołectwa Wieszowa spełnił przesłankę z art. 18 ust 2 pkt 2a u.p.z.p., a co za tym idzie jest spójny z obowiązującym w tym czasie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Zbrosławice uchwalonym w 2004 r. (uchwała nr [...] Rady Gminy Zbrosławice z dnia [...]r.). W przedmiotowym Studium dla nieruchomości stanowiących przedmiot wezwania do usunięcia naruszeń prawa, a następnie skargi przewidziana była funkcja rolna. Taka tez funkcja dla przedmiotowego gruntu został ustanowiona w m.p.z.p. Została również zachowana procedura planistyczna.

Sąd zauważa, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jako akt prawa miejscowego kształtuje na przyszłość stan prawny nieruchomości nim objętych i stanowi wyraz kształtowania przez gminę ładu przestrzennego na jej obszarze. Mając na uwadze treść zarzutów podniesionych w skardze należy zauważyć, iż organ planistyczny pozostając związanym zapisami studium obowiązany był je uwzględnić konstruując miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić jedynie wówczas, gdy rozwiązania planistyczne są dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego. Nadto organom gminy przysługuje prawo władczego rozstrzygnięcia co do przeznaczenia terenu pod określone funkcje, nawet wbrew woli właścicieli gruntów objętych planem. Nie ulega jednak wątpliwości, iż przysługujące gminie władztwo planistyczne może być skutecznie zrealizowane, jeżeli jest uzasadnione takim interesem publicznym, który uzasadnia wprowadzanie ograniczenia i jedynie w planie zagospodarowania przestrzennego, który został uchwalony przy zachowaniu, określonych ustawą, zasad i trybu sporządzania planu (zob. Z. Niewiadomski, Planowanie przestrzenne, W-wa 2002, s. 86 in.). W istotę władztwa planistycznego gminy wpisane jest uprawnienie polegające na legalnej ingerencji w sferę wykonywania prawa własności. W ramach realizacji tego uprawnienia gmina w naturalny sposób zobowiązana jest do kierowania się interesem publicznym oraz odpowiednim jego wyważeniem w odniesieniu do interesu prywatnego, przy jednoczesnym uwzględnieniu zasady proporcjonalności i racjonalnego postępowania w perspektywie oddziaływania na prawo własności. Konstytucyjnie chroniona własność może być ograniczona w drodze ustawy (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP). Taką ustawą jest między innymi ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że nie jest kwestionowane przez stronę skarżąca przyjęte w planie przeznaczenie działek w odniesieniu do symbolu RP są zgodne z zapisami studium uwarunkowań i odpowiadają dotychczasowemu przeznaczeniu tego terenu. Ponadto w odniesieniu do symbolu II.84.RP dla terenu upraw rolnych ustanowiono zakaz zabudowy. Strona skarżąca nabywając działki w 2012 r. była świadoma, że na terenach działek nr [...] oraz [...] w m.p.z.p. będącym aktem prawa miejscowego ustanowiony był zakaz zabudowy. Okoliczności podnoszone w skardze nie mogły stanowić podstawy stwierdzenia nieważności Uchwały w części.

W wyniku przeprowadzenia - według kryterium zgodności z prawem - kontroli zaskarżonej uchwały w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - stwierdzić należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wobec tego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.