Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
II SA/Ke 274/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
3 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność uchwały w części
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Nadzór wójta nad biblioteką bez podstawy w ustawie. Sąd unieważnił zapis statutu

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Prokurator Rejonowy w Starachowicach zaskarżył uchwałę Rady Gminy w Mircu z 29 kwietnia 2016 r. o połączeniu gminnej biblioteki z domem kultury i wskazał, że statut przyznaje Wójtowi nadzór nad biblioteką.

Ustalenia sądu

Sąd uznał, że żaden przepis ustawy o działalności kulturalnej ani ustawy o bibliotekach nie daje wójtowi kompetencji nadzorczych wobec biblioteki. Procedura połączenia, według sądu, została zachowana, w tym terminy, opinie i zgoda ministra.

Rozstrzygnięcie

Sąd stwierdził nieważność § 2 ust. 1 załącznika nr 1 do uchwały, a w pozostałej części oddalił skargę.

Dlaczego

Przepis statutu wykraczał poza delegację ustawową i przyznawał organowi wykonawczemu kompetencje nieprzewidziane w żadnej z ustaw. Zarzuty dotyczące samego trybu połączenia sąd uznał za niepoparte konkretnymi argumentami.

Dla firm

Organ wykonawczy gminy nie ma kompetencji nadzorczych wobec biblioteki będącej instytucją kultury, a statut nie może mu takich kompetencji przyznać.

Więcej o sprawie

Prokurator zarzucał też samo połączenie instytucji, ale sąd uznał, że termin i opinie przed uchwałą zostały zachowane. Minister wyraził zgodę na połączenie 3 marca 2016 r.

Sąd podziela w tym zakresie stanowisko prokuratora, że uregulowanie to jako istotnie naruszające prawo należy wyeliminować.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Sygnatura
II SA/Ke 274/26

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek, Asesor WSA Magdalena Stępniak, Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2026 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Starachowicach na uchwałę Rady Gminy w Mircu z dnia 29 kwietnia 2016 r. nr XXIII/146/2016 w sprawie połączenia samorządowych instytucji kultury – Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji w Mircu i utworzenia Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec 1. stwierdza nieważność § 2 ust. 1 załącznika nr 1 zaskarżonej uchwały; 2. oddala skargę w pozostałej części.

Uzasadnienie

Prokurator Rejonowy w Starachowicach (prokurator, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę nr XXIII/146/2016 Rady Gminy w Mircu (organ) z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie połączenia samorządowych instytucji kultury – Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji w Mircu i utworzenia Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec.

Podstawę prawną uchwały stanowiły przepisy art. 18 ust. 2 pkt 9 lit h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016r. poz. 559, z późn.zm), art. 9 ust.1, art. 11 ust. 1, art. 13, art. 18 i art. 19 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2012r. poz. 406, z późn.zm.), art. 2 i art. 13 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 roku o bibliotekach (Dz.U. z 2012r. poz. 642, z późn.zm.). W § 1 ust. 1 uchwały postanowiono, że z dniem 1 lipca 2016 roku dokonuje się połączenia samorządowych instytucji kultury: Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji w Mircu. Ust. 2 stanowi, że w wyniku połączenia instytucji wymienionych w ust. 1 tworzy się gminną jednostkę organizacyjną w formie samorządowej instytucji kultury pod nazwą: Biblioteka i Ośrodek Kultury Gminy Mirzec zwaną dalej BiOK. W § 2 ust. 1 określono zadania nowoutworzonej jednostki. Natomiast w myśl ust. 2 szczegółowy zakres działalności jednostki określa statut. W § 5 postanowiono o nadaniu statutu Bibliotece i Ośrodkowi Kultury Gminy Mirzec stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały. W uzasadnieniu uchwały opisano przeprowadzenie procedury poprzedzającej podjęcie przedmiotowej uchwały.

Natomiast w treści § 2 ust 1 Statutu, stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały postanowiono, że nadzór nad organizacją i funkcjonowaniem BiOK sprawuje Wójt Gminy Mirzec.

Skarżący prokurator zaskarżył opisaną uchwałę wraz ze Statutem Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec, stanowiącego załącznik do uchwały oraz wniósł o stwierdzenie nieważności w/w uchwały oraz § 2 ust 1 Statutu.

W uzasadnieniu skargi prokurator podniósł, że żaden z przepisów ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 194, dalej także jako u.o.p.d.k."), ani żaden z przepisów ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2019 r. poz. 1479), nie przyznaje organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego kompetencji nadzorczych w odniesieniu do posiadającej osobowość prawną biblioteki będącej instytucją kultury. Toteż Wójt Gminy Mirzec nie posiada uprawnienia do sprawowania nadzoru nad działalnością takiej jednostki. Tymczasem w § 2 ust. 1 rzeczonego Statutu wskazano kategorycznie, iż nadzór nad przedmiotową jednostką w tym zakresie sprawuje Wójt, a zatem także nad biblioteką. Instytucja kultury jako osoba prawna jest odrębnym w stosunku do gminy podmiotem prawa, z własnym majątkiem, środkami trwałymi, przychodami oraz kosztami, samodzielnie gospodarującą w ramach posiadanych środków. Toteż po nabyciu osobowości prawnej biblioteka staje się podmiotem prawa, który może samodzielnie, tj. odrębnie od organizatora występować w obrocie prawnym. Nie ma podstaw do stosowania ustaw samorządowych wobec biblioteki, tym bardziej na ich podstawie nie ma podstaw do ingerencji w sferę jej działalności. Powiązanie samodzielności prawnej instytucji kultury z niemożliwością stosowania do jej regulacji przepisów ustaw regulujących ustrój jednostek samorządu terytorialnego doprowadza do przekonania, że wszelka ingerencja organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, jak Rady Gminy, polegająca na przyznaniu organowi wykonawczemu, jak Wójtowi, kompetencji nadzorczych jest nieuprawnionym naruszeniem samodzielności jednostki organizacyjnej.

Jak dalej wskazał prokurator, ingerencja organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, tj. Rady Gminy, polegająca na przyznaniu organowi wykonawczemu gminy, tj. Wójtowi, kompetencji nadzorczych w stosunku do Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec (co najmniej w zakresie dotyczącym biblioteki) jest nieuprawnionym naruszeniem samodzielności i autonomiczności instytucji kultury, która jest samorządową osobą prawną. W konsekwencji, wprowadzenie zaskarżonego § 2 ust. 1 przedmiotowego Statutu przyznającego Wójtowi Gminy Mirzec prawo do sprawowania szeroko pojętego nadzoru nad biblioteką pozbawione jest podstawy prawnej.

W ocenie prokuratora w przedmiotowym przypadku budzi zastrzeżenia w ogóle połączenie opisanych instytucji. Dalej skarżący przywołał fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 3524/18, gdzie omówiono procedurę połączenia instytucji kultury.

Ponieważ każda uchwała podejmowana przez organ gminy musi pozostawać w zgodności z przepisami powszechnie obowiązującymi (Konstytucją, ustawami i wydawanymi na ich podstawie przepisami wykonawczymi), a zaistnienie kwalifikowanego (istotnego) naruszenia prawa w uchwale podjętej przez organ gminy (tak jak w przedmiotowej sprawie), stanowi podstawę do stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności takiej uchwały, to zdaniem skarżącego prokuratora, w przedmiotowej sprawie koniecznym wydaje się także rozważenie nieważności uchwały.

W odpowiedzi na skargę organ:

- uznał zasadność skargi w odniesieniu do § 2 ust 1 załącznika nr 1 do uchwały,

- nie uznał zasadności skargi w pozostałym zakresie i wniósł o jej oddalenie.

Organ przyznał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych oraz stanowiska organów nadzoru zasadnym jest zarzut dotyczący § 2 ust 1 Statutu, stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały.

Natomiast w pozostałym zakresie organ zwrócił uwagę, że skarżący prokurator nie wskazał konkretnie, na czym miałaby polegać wadliwość procedury połączenia instytucji kultury, a tym samym w czym upatruje sprzeczności uchwały z prawem.

Jednocześnie organ podniósł, że w kontrolowanej sprawie zostały uwzględnione wszystkie przesłanki trybu połączenia instytucji kultury, wynikające z przepisów zawartych w ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach i w ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej.

Wyjaśnił, że uchwałą Nr X/61/2015 Rady Gminy w Mircu z dnia 26 czerwca 2015 roku w sprawie zamiaru połączenia samorządowych instytucji kultury Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji, Rada Gminy w Mircu wyraziła wolę połączenia instytucji kultury. W uchwale tej wskazano: instytucje kultury, które zamierza się połączyć; nazwę instytucji kultury po połączeniu; przewidywany termin połączenia 1 styczeń 2016r.; sposób podania do publicznej wiadomości o zamiarze połączenia instytucji kultury; uzasadnienie zamiaru połączenia wraz z wpływem na wykonywanie dotychczasowych zadań biblioteki i organizacji biblioteki.

Uchwała o zamiarze połączenia instytucji kultury wraz z uzasadnieniem została podana do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Mirzec w dniu 17 lipca 2015 r. oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy w Mircu w dniu 1 lipca 2015 r. i na tablicach ogłoszeń we wszystkich sołectwach na terenie Gminy Mirzec w dniu 1 lipca 2015 r. Zgodnie z wymogiem art. 13 ust. 8 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o bibliotekach ( Dz.U. z 2012r. poz.642, z późn.zm.) Wójt Gminy Mirzec: pismem z dnia 6 lipca 2015 r. wystąpił o opinię w sprawie zamiaru połączenia instytucji kultury i utworzenia Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec do Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Witolda Gombrowicza w Kielcach, pismem z dnia 6 lipca 2015r. wystąpił o opinię do Miejskiej Biblioteki Publicznej pełniącej funkcję Powiatowej Biblioteki Publicznej o zasięgnięcie opinii biblioteki sprawującej nadzór merytoryczny nad biblioteką oraz pismem z dnia 6 lipca 2015r. wystąpił do Krajowej Rady Bibliotecznej oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego celem wyrażenia zgody przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na połączenie oraz zasięgnięcia opinii Krajowej Rady Bibliotecznej. Załącznikami do powyższych pism była uchwała o zamiarze połączenia instytucji kultury oraz projekt statutu BiOK Gminy Mirzec. Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Witolda Gombrowicza w Kielcach wydała pozytywną opinię o połączeniu samorządowych instytucji kultury pn. Gminna Biblioteka Publiczna w Mircu i Gminny Dom Kultury i Integracji w Mircu w jednostkę pod nazwą Biblioteka i Ośrodek Kultury Gminy Mirzec, którą wyraziła w piśmie z dnia 16 listopada 2015r. Krajowa Rada Biblioteczna przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaopiniowała pozytywnie wniosek w sprawie zamiaru połączenia Gminnej Biblioteki Publicznej i Gminnego Domu Kultury i Integracji w Mircu w piśmie z dnia 28 grudnia 2015r. Natomiast pismem z dnia 3 marca 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyraził zgodę na połączenie Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu z Gminnym Domem Kultury i Integracji w Mircu uznając, że połączenie instytucji kultury nie spowoduje uszczerbku w dotychczasowym wykonywaniu zadań.

Od publicznego ogłoszenia zamiaru połączenia instytucji kultury wraz z uzasadnieniem do terminu podjęcia uchwały o połączeniu instytucji kultury (29 kwietnia 2016 roku) upłynął okres dłuższy niż 6 miesięcy. Został więc zachowany termin warunkujący prawidłowość całej procedury połączenia, o którym stanowi przepis art. 13 ust. 2 ustawy o bibliotekach. Zarówno Gminna Biblioteka Publiczna w Mircu, jak i Gminny Dom Kultury i Integracji w Mircu, to samorządowe instytucje kultury. Spełniony został zatem wymóg określony w art. 13 ust. 7 ustawy o bibliotekach, stanowiący że biblioteka może być połączona wyłącznie z innymi instytucjami kultury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona w części. Mianowicie, sąd stwierdził nieważność § 2 ust 1 załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały, natomiast w pozostałej części sąd skargę oddalił.

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje skargi na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.).

Uwzględniając skargę na uchwałę, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., na zasadzie określonej w art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że uchwała została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 662; ze zm.; dalej: "u.s.g."), zgodnie z którym nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.

Zarówno przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi, jak i przepisy ustawy o samorządzie gminnym, nie wprowadzają innych kryteriów kontroli aktów prawa miejscowego aniżeli zgodność z prawem uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd administracyjny kontroluje zatem uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z przepisami prawa. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie była zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem.

Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały, sąd wziął pod uwagę stan prawny istniejący w dniu podjęcia uchwały.

Odnosząc się do pojęcia "aktów prawa miejscowego" wskazać należy, iż pod pojęciem tym należy rozumieć akty normatywne zawierające przepisy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym, powszechnie obowiązujące na określonej części terytorium państwa, wydawane przez organy samorządu terytorialnego lub terenowe organy administracji rządowej na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP).

Uchwała w sprawie połączenia samorządowych instytucji kultury – Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji w Mircu i utworzenia Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec jest aktem prawa miejscowego.

Dlatego nie było przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa - stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały w części, mimo że od daty podjęcia uchwały upłynął ponad rok.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy, przy czym w myśl art. 18 ust. 2 pkt 9 lit h tej ustawy, do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących: tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażania ich w majątek.

W nawiązaniu do przepisów stanowiących podstawę prawną podjęcia zaskarżonej uchwały godzi się zauważyć, że w myśl art. 9 ust 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 406 ze zm.) jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym.

Art. 11 ust 1 tej ustawy stanowi, że organizator wydaje akt o utworzeniu instytucji kultury, w którym określa jej przedmiot działania, nazwę i siedzibę, a także określa czy dana instytucja kultury jest instytucją artystyczną w rozumieniu ust. 2. Może być utworzona instytucja kultury prowadząca działalność kulturalną w więcej niż jednej formie organizacyjnej, wymienionej w art. 2.

W myśl art. 13 ust 1 w/w aktu prawnego instytucje kultury działają na podstawie aktu o ich utworzeniu oraz statutu nadanego przez organizatora. W ust 2 przywołanego artykułu określono elementy statutu, natomiast w ust 3 wskazano, że organizację wewnętrzną instytucji kultury określa regulamin organizacyjny nadawany przez dyrektora tej instytucji, po zasięgnięciu opinii organizatora oraz opinii działających w niej organizacji związkowych i stowarzyszeń twórców.

Stosownie do treści art. 18 omawianej ustawy organizator może dokonać połączenia instytucji kultury, w tym instytucji kultury prowadzących działalność w różnych formach, lub podziału instytucji kultury (ust 1). Organizator jest obowiązany na 3 miesiące przed wydaniem aktu o połączeniu lub podziale instytucji kultury podać do publicznej wiadomości informację o zamiarze i przyczynach takiej decyzji (ust 3).

Jak stanowi art. 19 w/w ustawy połączenie instytucji kultury polega na utworzeniu jednej instytucji, w której skład wchodzą załogi i mienie należące do instytucji podlegających połączeniu (ust 1). Połączenie instytucji kultury następuje w drodze aktu wydanego przez organizatora, a także w trybie określonym w art. 21 (ust 2), a elementy tego aktu zawiera ust 3 omawianego przepisu. Statut nowej instytucji kultury powstałej w wyniku połączenia nadaje organizator. Przepisy art. 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust 4). Z dniem wpisu do rejestru nowo utworzonej instytucji kultury organizator wykreśla z rejestru instytucje kultury, które uległy połączeniu (ust 5).

Natomiast stosownie do treści art. 13 ust 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz. U. z 2012 r. poz. 642 ze zm.) organizator może dokonać połączenia, podziału lub likwidacji biblioteki.

Organizator jest obowiązany na 6 miesięcy przed dniem wydania aktu o połączeniu, podziale lub likwidacji biblioteki podać do publicznej wiadomości informację o swoim zamiarze wraz z uzasadnieniem. Obowiązek ten dotyczy również zmiany statutu biblioteki w części dotyczącej zakresu działania i lokalizacji filii oraz oddziałów (ust 2).

Połączenie, podział lub likwidacja biblioteki wchodzącej w skład ogólnokrajowej sieci bibliotecznej następuje po zasięgnięciu przez organizatora opinii jednostki sprawującej nadzór merytoryczny nad działalnością biblioteki. Przepis ten stosuje się odpowiednio do filii bibliotecznych (ust 4).

W myśl ust 7 przywołanego przepisu biblioteki publiczne mogą być, z zastrzeżeniem art. 19, łączone z innymi instytucjami kultury, jeżeli połączenie nie spowoduje uszczerbku w wykonywaniu dotychczasowych zadań.

Połączenie, o którym mowa w ust. 7, wymaga zasięgnięcia opinii Rady i właściwej wojewódzkiej biblioteki publicznej oraz wydania zgody przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego (ust 8).

Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały w kontekście zarzutu skargi, dotyczącego § 2 ust. 1 statutu, stanowiącego załącznik nr 1 do uchwały o treści "Nadzór nad organizacją i funkcjonowaniem Biblioteki i Ośrodka Kultury Gminy Mirzec sprawuje Wójt Gminy Mirzec" Sąd podziela w tym zakresie stanowisko prokuratora, że uregulowanie to jako istotnie naruszające prawo należy wyeliminować. Także organ w odpowiedzi na skargę uznał słuszność argumentacji skarżącego co do zacytowanej regulacji.

W tym miejscu wskazać trzeba, że jedną z instytucji współtworzących w wyniku połączenia samorządową instytucję kultury – Biblioteka i Ośrodek Kultury Gminy Mirzec była Gminna Biblioteka Publiczna w Mircu.

Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym w wyrokach WSA w Kielcach: z 3 grudnia 2025 r. o sygn. akt II SA/Ke 557/25 i z 13 maja 2026 r. o sygn. akt II SA/Ke 102/26 (dostępne w CBOSA) pogląd, że żaden z przepisów ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, czy ustawy o bibliotekach nie przyznaje organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego kompetencji nadzorczych w odniesieniu do posiadającej osobowość prawną biblioteki będącej instytucją kultury. Zasadnie więc zarzucił prokurator, że wprowadzenie zaskarżonego § 2 ust. 1 przedmiotowego statutu przyznającego Wójtowi Gminy Mirzec prawo do sprawowania szeroko pojętego nadzoru nad biblioteką pozbawione jest podstawy prawnej.

W konsekwencji powyższego przepis § 2 ust. 1 statutu wykracza poza delegację ustawową i daje organowi wykonawczemu kompetencje nieprzewidziane w żadnej z ustaw, co niewątpliwie stanowi istotne naruszenie prawa.

Z uwagi na powyższe, Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

Zdaniem Sądu skarga w pozostałej części nie zasługuje natomiast na uwzględnienie.

Należy zwrócić uwagę, że pomimo wniosku o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, skarżący prokurator nie formułuje dalszych konkretnych zarzutów, świadczących o istotnym naruszeniu prawa przez organ podejmujący zaskarżoną uchwałę. Wskazując, że budzi zastrzeżenia w ogóle połączenie opisanych instytucji, przywołuje dalej jedynie fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w innej indywidualnej sprawie, z którego treści wynika konieczność zachowania w takim przypadku szczególnego trybu postępowania, określonego w ustawie o bibliotekach (art. 13 ust 2, 7 i 8).

Odnosząc się jednak do powyższej argumentacji i przyjmując, że jej intencją była weryfikacja realizacji określonego trybu postępowania, jaki w przypadku połączenia samorządowych instytucji kultury przewidują ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz o bibliotekach (w szczególności dochowania terminu określonego w art. 13 ust 2 ustawy o bibliotekach), sąd stwierdza, że wszystkie obowiązki poprzedzające, a zarazem warunkujące podjęcie zaskarżonej uchwały zostały przez organ dopełnione.

Przede wszystkim należy podnieść, że sama możliwość połączenia samorządowych instytucji kultury (w tym biblioteki) wynika wprost z cytowanych powyżej przepisów art. 18 ust 1 u.o.p.d.k. oraz art. 13 ust 1 ustawy o bibliotekach.

Zdaniem sądu organ w treści odpowiedzi na skargę wyjaśnił również w sposób wyczerpujący i wykazał dołączoną dokumentacją, dopełnienie obowiązków objętych art. 13 ust 2, 4, 7 i 8 ustawy o bibliotekach.

W kontekście treści art. 13 ust 2 ustawy o bibliotekach należy zauważyć, że uchwałą Nr X/61/2015 Rady Gminy w Mircu z dnia 26 czerwca 2015 roku w sprawie zamiaru połączenia samorządowych instytucji kultury Gminnej Biblioteki Publicznej w Mircu i Gminnego Domu Kultury i Integracji, Rada Gminy w Mircu wyraziła wolę połączenia instytucji kultury. W uchwale tej wskazano: instytucje kultury, które zamierza się połączyć, nazwę instytucji kultury po połączeniu, przewidywany termin połączenia, sposób podania do publicznej wiadomości o zamiarze połączenia instytucji kultury, uzasadnienie zamiaru połączenia wraz z wpływem na wykonywanie dotychczasowych zadań biblioteki i organizacji biblioteki.

Uchwała o zamiarze połączenia instytucji kultury wraz z uzasadnieniem została podana do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy Mirzec w dniu 17 lipca 2015 r. oraz na tablicy ogłoszeń w siedzibie Urzędu Gminy w Mircu w dniu 1 lipca 2015 r. i na tablicach ogłoszeń we wszystkich sołectwach na terenie Gminy Mirzec w dniu 1 lipca 2015 r.

Wskazując na powyższe oraz mając na względzie, że zaskarżoną uchwałę podjęto 29 kwietnia 2016 r., należy przyjąć, że spełniony został obowiązek podania do publicznej wiadomości, na 6 miesięcy przed dniem wydania aktu o połączeniu, informacji o zamiarze połączenia wraz z uzasadnieniem.

Podniesienia dalej wymaga, że przed podjęciem uchwały uzyskano także pozytywną opinię o połączeniu instytucji kultury Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Witolda Gombrowicza w Kielcach (pismo z dnia 16 listopada 2015 r.). Z kolei pismem z dnia 3 marca 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyraził zgodę na połączenie dwóch instytucji kultury, uznając, że nie spowoduje to uszczerbku w wykonywaniu ich zadań. Odnotowania wymaga również, że wniosek o zamiarze połączenia instytucji pozytywnie zaopiniowała Krajowa Rada Biblioteczna (pismo z dnia 28 grudnia 2015 r.).

Te okoliczności świadczą o zadośćuczynieniu obwiązkom poprzedzającym podjęcie zaskarżonej uchwały, a wynikającym z art. 13 ust 4 i 8 ustawy o bibliotekach.

Zauważyć końcowo trzeba, że spełniony został również warunek określony w art. 13 ust 7 ustawy o bibliotekach, bowiem niewątpliwie Gminny Dom Kultury i Integracji w Mircu jest samorządową instytucją kultury, z którą biblioteka może być połączona.

Zatem dalsze aspekty sprawy, na które zwraca uwagę prokurator, a dotyczące prawidłowości trybu postępowania w przypadku łączenia instytucji kultury nie budzą zastrzeżeń sądu.

Mając na względzie powyższe sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części.

Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 143 art. 3 par. 2 pkt 5, art. 147 par. 1, art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Hasła tematyczne: Prawo miejscowe

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.