T. P. i K. P. przegrali skargę na odmowę zmiany użytków w ewidencji gruntów

Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach postanowieniem z dnia 1 czerwca 2026 r., po rozpatrzeniu zażalenia T.P. i K. P. na postanowienie Starosty Jędrzejowskiego z dnia 22 kwietnia 2026 r., odmawiające na wniosek T.P. i K. P. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...] położonych w obrębie [...], polegającej na zmianie obecnie wskazanych użytków na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem "Br", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu Inspektor Wojewódzki podał, że wnioskiem z 12 marca 2026 r. do Starostwa Powiatowego w Jędrzejowie wpłynęło pismo T.P. i K. P. o aktualizację danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez zmianę oznaczenia użytków gruntowych działek o nr [...] położonych w obr. [...], polegającej na zmianie obecnie wskazanych użytków na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem "Br" – zajęte pod budynki przeznaczone do produkcji rolnej, w miejsce dotychczasowych oznaczeń: "Bi" oraz "Bp". Wnioskodawcy wskazali, że są rolnikami prowadzącymi gospodarstwo rolne, a ich zagrodę stanowią nieruchomości i budynki objęte wnioskiem. Na poparcie stanowiska wskazali na dokumentację budowlaną, projektu budowlanego wykorzystanego w sprawie znak: BA.6740.450.2012 gdzie podano "że zlokalizowane tam budynek gospodarczy ma przeznaczenie na przechowywanie narzędzi i sprzętu", a "organ zatwierdził projekt budowlany, określając funkcję obiektów jako budynki gospodarcze w zabudowie zagrodowej, to obecny wpis w ewidencji gruntów i budynków (Bi/Bp) stanowi błąd, który musi zostać skorygowany w celu zachowania spójności działań administracji publicznej".

Odmawiając wszczęcia takiego postępowania Starosta Jędrzejowski stwierdził, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w takiej sprawie, ponieważ została ona już rozstrzygnięta decyzją Starosty Jędrzejowskiego z dnia 30 września 2024 r., znak: GKK.6620.1.0003.2024, którą to decyzją odmówiono wnioskodawcom aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek o nr [...] położonych w obrębie [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ drugiej instancji - Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego – decyzją z 4 grudnia 2024 r. znak: WIG.II.7221.64.2024.

Organ odwoławczy wskazał, że po dokonaniu porównania przedmiotu sprawy zakończonej decyzją z dnia 30 września 2024 r. znak; GKK.6620.1.0003.2024 z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 12 marca 2026 r., organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że wnioskodawcy ponowili swoją prośbę o aktualizację danych ewidencyjnych dotyczących nieruchomości, których są właścicielami. Wskazano, że wnioskodawcy powołali te same okoliczności faktyczne i prawne wskazując, że oczekują oni by w danych ewidencji gruntów i budynków grunty działek o nr [...] wykazać jako grunty zabudowane, gdyż dotychczasowe oznaczenie użytków w tejże ewidencji są nieprawidłowe. Organ podkreślił, że wnioskodawcy podobnie jak we wniosku w 2024 roku uzasadniali swoje oczekiwania tym, ze budynki znajdujące się na przedmiotowych działkach wchodzą w skład gospodarstwa i przeznaczone są do produkcji rolnej co wynika z dokumentacji budowlanej wchodzącej w skład sprawy znak: BA.6740.450.2012. Organ wskazał, że wnioskodawcy do wniosku z dnia 12 marca 2026 r. nie dołączyli, żadnych nowych dokumentów jak również nie powołali żadnych nowych okoliczności, co wskazywało, że wnioskodawcy dążą do rozpatrzenia tożsamej sprawy co do której zapadła już decyzja, która jest ostateczna. Organ odwoławczy dodatkowo wskazał, że analiza akt postępowania z 2024 r. oraz analiza wniosku i dokumentów dołączonych do aktualnego postępowania jest tożsama, wnioskodawcy powołują się na te same okoliczności i tożsame dokumenty, dodatkowo organ wskazał, że przepisy prawa, które regulują zagadnienie poruszane przez wnioskodawców nie uległy nowelizacji od czasu wydania rozstrzygnięcia przez organy w 2024 roku.

Cytując następnie treść art. 61 § 1 i 61a § 1 kpa organ II instancji powołał się na wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Ol 893/11 oraz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 1246/17 stwierdzając, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Ponieważ w przedmiotowej sprawie postępowanie już się toczyło i zapadło w niej rozstrzygnięcie, brak jest podstaw do wszczynania nowego postępowania administracyjnego. Dlatego zgodnie z art. 61a § 1 kpa zachodzą inne uzasadnione przyczyny, z powodu których postępowanie w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...] położonych w obręb [...], polegającej na zmianie obecnie wskazanych użytków na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem "Br", nie może być wszczęte. Dlatego organ II instancji uznał za prawidłowe postanowienie Starosty Jędrzejowskiego z dnia 22 kwietnia 2026 r.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie T. P. i K. P. wnieśli o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:

- art. 61a § 1 kpa w zw. Z art. 156 § 1 pkt 3 kpa – poprzez błędne uznanie, że w sprawie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa z postępowaniem zakończonym w 2024 r, podczas gdy obecny wniosek opiera się na nowej argumentacji prawnej oraz dowodach z dokumentacji budowlanej – BA.6740.450.2012, które nie było przedmiotem wnikliwej analizy w poprzednim procesie;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa – poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego i odrzucenie wniosku dowodowego o włączenie projektu budowlanego, co skutkuje utrzymaniem w ewidencji gruntów i budynków danych sprzecznych ze stanem rzeczywistym i dokumentacją urzędową;

- art. 24 ust. 2b pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego poprzez odmowę aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków, mimo że posiadana przez organ dokumentacja budowlana jednoznacznie wskazuje na rolniczy charakter budynków (funkcja gospodarcza/narzędziownia w ramach gospodarstwa)

W uzasadnieniu podniośli, że aktualne zapisy w ewidencji stoją w bezpośredniej sprzeczności z dowodami z dokumentów urzędowych w szczególności z dokumentacją architektoniczno-budowlaną ( sprawa BA.6740.450.2012). Skarżący wskazali, że w postępowaniu w 2024 r. byli reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, który w trakcie postępowania zachorował a następnie zmarł, co uniemożliwiło złożenie odwołania od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 4 grudnia 2024 r. znak: WIG.II.7221.64.2024 pomimo, iż sam dokument był gotowy. Skarżący podnieśli, że tym samym zostali pozbawieni prawa do Sądu w wyżej wymienionej sprawie, za co nie mogą ponosić odpowiedzialności.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Kielcach, utrzymujące w mocy postanowienie Starosty Jędrzejowskiego, którym odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...] położonych w obr. [...], polegającej na zmianie obecnie wskazanych użytków na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem "Br". W uzasadnieniu tych rozstrzygnięć organy obu instancji uznały, że skoro wniosek skarżących dotyczył wszczęcia postępowania w sprawie administracyjnej już uprzednio rozstrzygniętej decyzją Starosty Jędrzejowskiego z dnia 30 września 2024 r., to brak jest podstaw do rozpatrzenia tego samego żądania w trybie administracyjnym.

Takie stanowisko rozstrzygających sprawę organów zasługuje na akceptację.

Stosownie do treści art. 60 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 61a § 1 k.p.a. określa, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być zatem nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale również inne uzasadnione przyczyny. Najczęściej będą to względy przedmiotowe, przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie (por. A. Plucińska-Filipowicz, LEX, Komentarz do art. 61a k.p.a.). W ocenie Sądu, przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w cytowanym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., II SA/Ke 557/12, LEX nr 1234275).

Wymaga podkreślenia, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych określona w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ta wyraża się w tym, że decyzje ostateczne obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność na podstawie odpowiednich przepisów prawa. Naruszenie wskazanej zasady przez ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy pociąga za sobą sankcję nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Powyższe ma zastosowanie w przypadku zaistnienia tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość ta istnieje, gdy w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Zatem w wypadku, gdy orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tego samego podmiotu oraz przedmiotu w tym samym stanie prawnym i faktycznym jest bezprzedmiotowe. W przypadku złożenia wniosku w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną istotne jest zatem ustalenie, czy sprawa, której wniosek ten dotyczy jest tożsama ze sprawą już uprzednio rozpoznaną i rozstrzygniętą.

Z niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że złożony w niniejszej sprawie przez T.P. i K. P. wniosek z dnia 12 marca 2026 r. dotyczył "aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do nieruchomości, w drodze decyzji administracyjnej poprzez ich prawidłowe oznaczenie jako grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem Br – zajęte pod budynki przeznaczone do produkcji rolniczej" jednocześnie wniesiono o "włączenie do sprawy dokumentacji budowy dotyczącej nieruchomości przewidzianej przepisami art. 3 pkt 13 i 14 Prawa budowlanego w tym projektu budowlanego ze sprawy tut. Organu prowadzonej pod nr BA.6740.450.2012." Tożsamy wniosek ( co do słowa w części wniosków i dowodów, również z takim samym uzasadnieniem ) został złożony w dniu 2 kwietnia 2024 r. przez pełnomocnika T.P. radcę prawnego M. B. Postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2024 r. zostało zakończone decyzją Starosty Jędrzejewskiego z dnia 30 września 2024 r. o odmowie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a następnie w wyniku złożonego odwołania Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia 4 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Jędrzejowskiego z dnia 30 września 2024 r. Decyzja z dnia 4 grudnia 2024 r. stała się ostateczna. Podnoszone, przez skarżących aktualnie argumenty, że z uwagi na chorobę i śmierć pełnomocnika w tamtym postępowaniu nie mogą odnieść zamierzonego rezultatu, tym bardziej że skarżący w uzasadnieniu aktualnej skargi wskazują, że "odwołanie od decyzji ŚWINGiK z dnia 4 grudnia 2024 r. było gotowe" ale nie zostało złożone z uwagi na śmierć pełnomocnika. Nic nie stało na przeszkodzie by skarżący sami złożyli skargę w tamtym postępowaniu, tak jak w sami występują w niniejszym postępowaniu.

Co do tożsamości przedmiotowej i podmiotowej tamtej sprawy z tą, jaką skarżący chcieli wszcząć wnioskiem z dnia 12 marca 2026 r., nie ma w ocenie Sądu wątpliwości. Należy przy tym pamiętać, że tożsamość przedmiotowa winna obejmować zarówno podstawę prawną jak i stan faktyczny, ale z ograniczeniem do faktów prawotwórczych. Fakty prawotwórcze to takie fakty, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zatem są to zarówno fakty, których zmiana powoduje konieczność zastosowania innego przepisu prawa materialnego, jak i te, których zmiana pociąga za sobą konieczność odmiennego załatwienia sprawy, choć w oparciu o ten sam przepis prawa materialnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 17.07.2008 r., sygn. akt II SA/Rz 76/08, Lex 510203).

Przedmiot obu wskazanych wyżej spraw - dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków polegającej na aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...], [...], [...] położonych w obrębie [...], polegającej na zmianie obecnie wykazanych użytków na grunty rolne zabudowane oznaczone symbolem "Br" był taki sam, występowały w nich te same podmioty a w dacie obu rozstrzygnięć stan prawny i faktyczny dotyczący obu tych spraw był taki sam. Dowody i okoliczności na które powoływała się strona w obu sprawach też były identyczne.

Należy na koniec zauważyć, że dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r., I OSK 1926/17). Oznacza to, że ani organy administracyjne rozpatrujące niniejszą sprawę, ani też sąd administracyjny rozstrzygający skargę na zapadłe w takiej sprawie postanowienie, nie mieli możliwości oceny, czy orzeczenie w sprawie zakończonej decyzją z dnia 4 grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Jędrzejowskiego z dnia 30 września 2024 r. orzekającej o odmowie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek [...], [...] i [...] jest prawidłowe.

Mając na uwadze powyższe, brak było podstaw do odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów odnośnie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Kielcach oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.