Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
II SA/Kr 834/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
25 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
uchylono zaskarżoną decyzję
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Gmina zaskarżyła nakaz likwidacji przepustu z około 1995 roku. Sąd uchylił decyzję

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Gmina Lipnica Murowana zaskarżyła decyzję Dyrektora RZGW w Krakowie nakazującą likwidację betonowego przepustu pod drogą na działce gminnej. Podnosiła, że nie jest właścicielem urządzenia, a jedynie gospodarzem nieruchomości, i że przepis wodnoprawny z 1974 roku nie wymagał pozwolenia.

Ustalenia sądu

Organ ustalił, że urządzenia powstały około 1995 roku. Gmina, jako posiadacz samoistny działki drogowej, została prawidłowo wskazana jako adresat ewentualnego nakazu. Twierdzenia strony o braku pozwolenia i o wykonaniu przez mieszkańców pozostały niewyjaśnione.

Rozstrzygnięcie

Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz gminy 780 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Dlaczego

Organ drugiej instancji orzekł tylko o przepuście, pomijając rowy, a nie zbadał, czy urządzenia wykonano legalnie według przepisów obowiązujących w 1995 roku. Sąd nie zgodził się natomiast z zarzutem, że nakaz skierowano do niewłaściwego podmiotu.

Dla firm

Legalność urządzenia wodnego ocenia się według przepisów obowiązujących w czasie jego wykonania, a nie według przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji. Organ musi też rozstrzygnąć wszystkie elementy sprawy, które wszczął, jedną decyzją albo wyraźnie wydzielonymi decyzjami częściowymi.

Więcej o sprawie

Organ drugiej instancji nie rozstrzygnął w swojej decyzji sporu o rowy odwadniające, choć były one częścią tego samego postępowania. Sąd wskazał też, że trzeba ustalić, jakie przepisy obowiązywały w chwili wykonania urządzeń.

Przepust pod drogą gruntową miał powstać około 1995 roku, a spór dotyczy także rowów wzdłuż działek drogowych.

Rozważań w tym zakresie zabrakło w zaskarżonej decyzji, choć organ ustalił, że urządzenia będące przedmiotem postępowania powstały około 1995 r.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Rozstrzygnięcie
uchylono zaskarżoną decyzję
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sygnatura
II SA/Kr 834/26

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Asesor WSA Anna Kopeć Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bubula po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2026 r. sprawy ze skargi Gminy Lipnica Murowana na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 21 maja 2026 r., znak K.RUZ.4219.7.6.2025.MK w przedmiocie nakazu likwidacji urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz skarżącej Gminy Lipnica Murowana kwotę 780 zł (siedemset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie

II SA/Kr 834/26

UZASADNIENIE

Dyrektor Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor ZZ") decyzją z 13 sierpnia 2025 r., znak: KR.ZUZ.2.4217.35.2023.MŁ, wydaną na podstawie art. 190 ust. 13 w zw. z art. 389 pkt 6 i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960, dalej: "p.w.", nakazał Gminie Lipnica Murowana (dalej: "skarżąca") do 31 maja 2026 r.:

1) likwidację przepustu betonowego (z korytek przykrytych betonowymi płytami) pod drogą na działce nr [...] obr. R. o współrzędnych w osi przepustu [...] i długości ok. 3,0 m, którego wykonanie spowodowało koncentrację spływu wód opadowych lub roztopowych na działki położone poniżej w kierunku północnym;

2) wykonanie rowów odwadniających wzdłuż działki drogowej nr [...], które ograniczyłyby spływ wód z nieruchomości sąsiednich w dopasowaniu do warunków terenowych.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW") decyzją z 21 maja 2026 r., znak: K.RUZ.4219.7.6.2025.MK, wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, orzekł reformatoryjnie w ten sposób, że nakazał do 30 czerwca 2026 r. likwidację przepustu betonowego (z korytek przykrytych betonowymi płytami) pod drogą na działce nr [...] obr. R. o współrzędnych w osi przepustu [...] i długości ok. 3,0 m.

Na wstępie Dyrektor RZGW wskazał, że Państwo D. wnieśli o sprawdzenie legalności wykonania przepustu i odcinkowej likwidacji rowu wzdłuż drogi gminnej na działce nr [...] oraz wykonania rowu na działce nr [...].

W ramach uzasadnienia uchylenia nakazu wykonania rowów odwadniających Dyrektor RZGW wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby likwidacja niewielkiego przepustu pod drogą była niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, a tylko w takim przypadku miałby zastosowanie art. 190 ust. 14 ustawy p.w., który pozwala nałożyć obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Przepis ten może zostać zastosowany wyłącznie w okolicznościach nieuzyskania decyzji legalizacyjnej, a nie nieubiegania się o nią (premia dla podejmujących próbę legalizacji). Poza tym droga na działce nr [...] jest drogą gruntową, porośniętą trawą i ma zagłębienia (koleiny) powstałe na skutek poruszania się pojazdów, a obecnie nie istnieją wzdłuż niej rowy odwadniające. Zarówno droga i przyległy teren charakteryzują się znacznymi spadkami, zatem spływ powierzchniowy jest przyspieszony. Z faktu, że droga jest drogą gruntową, lokalnie tylko wzmocnioną kruszywem, ale nieposiadającą trwale utwardzonej nawierzchni, wynika, że spływ powierzchniowy po drodze odbywa się w sposób naturalny, tak jak na całym terenie przyległym. Zatem wykonanie rowów spowodowałoby zmianę kierunku spływu wód ze skutkami możliwych szkód na gruntach położonych w zasięgu oddziaływania rowów. Ponadto przepust kieruje wody (przez skoncentrowany wypływ) prostopadle do drogi na działkę nr [...] i dalej na działkę nr [...], powodując powstawanie bruzdy erozyjnej. Likwidacja wypływu wody na działkę nr [...] i dalej na działkę nr [...] ograniczy powstawanie bruzdy erozyjnej, a tym samym powstawanie szkód na tych działkach.

W ramach uzasadnienia nakazu likwidacji przepustu betonowego Dyrektor RZGW wskazał, że skarżąca i Państwo G. (współwłaściciele działki nr [...]) nie czują się właścicielami urządzeń. Skarżąca oświadczyła, że działka nr [...] jest w gospodarowaniu zasobem nieruchomości gminy oraz że przepust i rowek w obrębie tej działki zostały wykonane kilkadziesiąt lat wcześniej przez poprzednich właścicieli działki bez jej udziału. Państwo G. poinformowali, że rów (bruzda) istniał na działce nr [...] odkąd są jej właścicielami, tj. od ponad 45 lat i dotychczas nie nakazywano jego likwidacji mimo wielu postępowań administracyjnych prowadzonych przez wójta. Podczas oględzin zarówno Państwo D. , jak i Państwo G. wnieśli o likwidację przepustu, natomiast skarżąca stwierdziła, że nie zlecała budowy przepustu i przebudowy rowów oraz że urządzenia te były wykonywane przez mieszkańców wedle potrzeb. Z protokołu spisanego 30 marca 2016 r. w urzędzie gminy wynika, że dokonano ustaleń z W. T. w sprawie wyrażenia zgody na wykonanie rowu wzdłuż jego gruntu od szczytu wzniesienia na drodze [...] do pierwszego przepustu, a następnie aż do zabudowań. W. T. wyraził zgodę na wykonanie prac, ale nie chciał ponosić ich kosztów. Okres wykonania urządzeń nie został precyzyjnie ustalony, jednak Dyrektor ZZ uznał za wiarygodne protokoły spisane w urzędzie gminy z 2015 r. i 2016 r., w których wyrażono zgodę na wykonanie rowu wzdłuż drogi na działce nr [...] oraz podano czas wykonania przepustu ok. 20 lat wcześniej. W toku postępowania nie uzyskano żadnych dokumentów potwierdzających wykonanie na postawie wymaganego pozwolenia. W świetle art. 190 p.w. postępowanie legalizacyjne/likwidacyjne prowadzi się względem właściciela tego urządzenia. W świetle art. 47 i art. 48 Kodeksu cywilnego każdoczesny właściciel gruntu staje się właścicielem zlokalizowanych na nim urządzeń wodnych (zasada ta nie obowiązuje w stosunku do budowli posadowionych na gruntach pokrytych powierzchniową wodą płynącą). Ani Państwo G. , ani skarżąca nie złożyli wniosku o legalizację, podając, że urządzenia wykonali poprzedni właściciele gruntów. Skarżąca twierdzi, że nie jest właścicielem, a jedynie gospodarzem zasobu nieruchomości drogi gminnej, jednakże grunty będące w gminnym zasobie nieruchomości są własnością gminy, a skarżąca nie wskazała innego właściciela. Fakt niewykonywania żadnych zmian, które szkodliwie wpływałyby na grunty sąsiednie, pozostaje bez znaczenia dla sprawy, bo każdoczesny właściciel gruntu staje się właścicielem zlokalizowanych na nim urządzeń wodnych, do których należy przepust pod drogą gminną. Rozstrzygnięcie nie jest sprzeczne z wcześniejszymi wydanymi w trybie art. 234 p.w., które nie dotyczyły działki nr [...] i nie badano tam legalności urządzeń (a – decyzja SKO w Tarnowie z 28 marca 2019 r., znak: SKO.PW/4171/5/2019, o nakazaniu Państwu D. jako właścicielom działki nr [...] likwidację rowu (bruzdy) o długości ok. 400 m biegnącego wzdłuż granicy działki nr [...], tj. przywrócenie pierwotnego odpływu wód po działce nr [...] w kierunku północnym; b – wyrok WSA w Krakowie z 27 września 2019 r., sygn. akt: II SA/Kr 574/19, oddalający skargę Państwa D. na tę decyzję; c – kasatoryjna decyzja SKO w Tarnowie z 3 czerwca 2020 r., znak: SKO/PW/4171/26/2020, uchylająca nakazanie skarżącej likwidacji zagłębienia działki nr [...] przez wyrównanie poziomu drogi do działek sąsiednich na długości ok. 50 m w kierunku północnym poniżej zabudowań na działce nr [...], likwidację drugiego przepustu betonowego na działce nr [...], likwidację pierwszego przepustu na działce drogowej nr [...] oraz zapewnienie konserwacji i ciągłości rowów wzdłuż działek drogowych: nr [...] i nr [...]). Z akt sprawy wynika, że likwidacja przepustu może spowodować przywrócenie naturalnych kierunków spływu, ponieważ to właśnie przeprowadzenie wód pod drogą przepustem spowodowało koncentrację wypływu, powstanie bruzdy erozyjnej i kierowanie wód na działkę nr [...] i dalej na działkę nr [...].

Skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, wskazując przy tym, że postępowanie administracyjne powinno zakończyć się decyzją odmowną albo umorzeniową i zarzucając:

1) naruszenie art. 190 ust. 1 i 13, art. 16 pkt 65, art. 394 pkt 10 Pw, bo betonowy element w drodze umożliwiający przejazd maszynom rolniczym nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia, ponieważ nie stanowi przekroju zamkniętego i jest "przepustem" tylko potocznie;

2) sformułowanie sentencji w sposób nieodpowiadający rzeczywistości, bo w terenie posadowiony jest wyłącznie betonowy element bez dna i nie ma żadnych korytek przykrytych płytami;

3) niezastosowanie przepisów Prawa wodnego z 1974 r. mimo to, że "przepust" wykonano w 1995 r., a wówczas definicja urządzeń wodnych była węższa, rowy, przepusty i przekroje betonowe pod drogą nie wymagały zgłoszenia ani pozwolenia oraz nie było mowy o konieczności likwidacji samowolnie wykonanego urządzenia wodnego;

4) naruszenie art. 190 ust. 13 Pw w zw. art. 47 i art. 48 KC, bo nakaz skierowano do skarżącej, która jest jedynie gospodarzem zasobu nieruchomości, ale nie jest właścicielem "przepustu" wybudowanego tam 30 lat temu przez mieszkańców;

5) art. 7 i art. 77 kpa, bo błędnie zastosowano zebrane dowody;

6) art. 10 kpa, bo przed rozstrzygnięciem nie powiadomiono o możliwości zapoznania się z aktami sprawy;

7) art. 107 § 1 pkt 9 i art. 138 § 2 kpa oraz art. 64a ppsa, bo błędnie pouczono o prawie wniesienia sprzeciwu zamiast o prawie wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor RZGW wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.); zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Wszczęte z urzędu postępowanie pierwszoinstancyjne prowadzone było w oparciu o art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 960 z późn. zm., dalej zwana p.w.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W myśl natomiast art. 190 ust. 1 p.w. jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. przepisy ustawy p.w. dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji.

Po pierwsze wskazać należy, że niniejsze postępowanie, zgodnie z zawiadomieniem z dnia 19 grudnia 2024 r. (k. 107 akt adm.) zostało wszczęte w związku z "wykonaniem bez pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych tj. rowka oraz jego przebudowy w formie przepustu na drodze gminnej oraz przebudowy urządzeń wodnych tj. odcinkowej likwidacji rowu wzdłuż drogi gminnej na działce nr [...] oraz wykonania rowu na działce nr [...]".

Decyzja organu I Instancji, tj. decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 13 sierpnia 2025 r., zawiera rozstrzygnięcie dotyczące przepustu pod drogą na działce nr [...] oraz dotyczące rowów odwadniających wzdłuż działki drogowej nr [...].

Natomiast zaskarżona decyzja organu II Instancji (reformatoryjna) orzeka wyłącznie w zakresie przepustu pod drogą na działce nr [...], natomiast w swojej sentencji nie wypowiada się w żaden sposób w zakresie rowów odwadniających wzdłuż działki drogowej nr [...].

Oznacza to, że rozstrzygnięcie organu II Instancji nie załatwia całości sprawy administracyjnej, w zakresie której orzekał organ I Instancji.

Zgodnie z art. 104 § 2 Kpa, decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. W związku z powyższym wskazać należy, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest rozpatrzenie i rozstrzygnięcie całej sprawy administracyjnej co do jej istoty jedną decyzją administracyjną. Niewątpliwie, przepisy art. 104 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przewidują również możliwość wydania decyzji częściowej. Dopuszczalność wydania decyzji częściowej wiąże się z charakterem przedmiotu postępowania, który może być w tym sensie podzielny, że możliwe będzie rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek. Oznacza to, że możliwe jest wydanie w postępowaniu administracyjnym decyzji częściowej odnoszącej się do wybranych zagadnień, a następnie uzupełnienie postępowania w pozostałej części przez orzeczenie o niej odrębną decyzją lub decyzjami częściowymi. Co do zasady organ administracji publicznej powinien w decyzji rozstrzygnąć o sprawie administracyjnej w całości. Wydanie decyzji odnoszącej się do jakiejś części sprawy może mieć miejsce tylko wtedy, gdy ustawodawca czyni ją sprawą złożoną, czyli zakłada, że w jednym postępowaniu administracyjnym ma dojść do rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach, zwykle współzależnych, ale mogących tworzyć samodzielne sprawy administracyjne (np. relacja wywłaszczenie - odszkodowanie za wywłaszczenie). Jeśli przesłanki prawne rozstrzygnięcia sprawy nie są w przepisie prawa sformułowane jako takie, które muszą występować łącznie, to można wydzielić sprawy i rozstrzygać o nich kolejno. Wydanie decyzji częściowej na podstawie art. 104 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne, gdy przedmiot postępowania może być podzielony w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek (por. wyrok WSA z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 954/24 i powołane tam orzecznictwo), A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 104.

W niniejszej sprawie organ I instancji wszczął i prowadził łącznie jedno postępowanie w stosunku do obu urządzeń – przepustu i rowów, w tym zakresie także dokonał rozstrzygnięcia w swojej decyzji. Rozdzielanie obu tych spraw nie byłoby zresztą prawidłowe ze względu na specyfikę kwestii wodnoprawnych, polegających na tym, że urządzenia te (rowy i przepust) są lub mogą być ze sobą funkcjonalnie powiązane. Zatem w tym samym zakresie powinien był również orzekać organ II Instancji, co będzie jego obowiązkiem w ponownie prowadzonym postępowaniu.

Po wtóre wskazać należy, że na gruncie art. 190 ust. 13 ustawy prawo wodne, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w ramach którego należy ustalić, czy i kiedy doszło do wykonania urządzenia wodnego bądź też do realizacji czynności w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. Następnie należy wyjaśnić, czy przepisy p.w. obowiązujące w czasie wykonania urządzenia wodnego lub realizacji czynności wymagały zgody wodnoprawnej, czyli uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia wodnoprawnego. Konieczne jest zatem wyjaśnienie, czy wykonanie urządzenia wodnego lub realizacja czynności z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. miała miejsce z naruszeniem wówczas obowiązujących przepisów p.w. Naruszenie przepisów p.w. poprzez wykonanie urządzenia bądź prac, na które konieczne było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego lub dokonanie zgłoszenia powinno być bowiem przez organ oceniane na podstawie przepisów obowiązujących w czasie dokonywania naruszeń.

Wynika to z faktu, że przepisy prawa dotyczące wykonania urządzenia wodnego zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat. Regulacje w zakresie gospodarki wodnej wprowadzono ustawą z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 - dalej jako "Pr. Wodne 1974"), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1975 r. Zgodnie z treścią ww. ustawy na wykonanie urządzeń wodnych wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego. W okresie obowiązywania tejże ustawy - rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 marca 1985 r. w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych nie wymagających pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U. Nr 13, poz. 55 - dalej jako "Rozporządzenie 1985") - wprowadzono wyjątki od ww. ustawy z 1974 r., tj. zwolnienia określonych rodzajów urządzeń wodnych z konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na ich wykonanie, wśród których wymieniono wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, jakimi są m.in. rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie. Rozporządzenie to zostało uchylone z dniem wejścia w życie ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (Dz. U.2017.1121 - dalej jako "P.w. z 2001 r."), tj. z dniem 1 stycznia 2002 r. Zgodnie zaś z tą ustawą do urządzeń wodnych zaliczano urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, w tym rowy (art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a). Przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych miały zastosowanie odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, zaś na wykonanie urządzeń wodnych wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego (art. 122 ust. 1 pkt 3). W kontekście zmieniających się na przestrzenni ostatnich kilkunastu lat - regulacji prawnych dotyczących urządzeń wodnych podstawowym zagadnieniem prowadzonej w tym zakresie - sprawy było wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, czy urządzenia wodne (rowy oraz przepust pod drogą gminną), wykonane zostały legalnie, tj. czy w dacie wykonania przedmiotowych urządzeń wodnych obowiązujące prawo wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Rozważań w tym zakresie zabrakło w zaskarżonej decyzji, choć organ ustalił, że urządzenia będące przedmiotem postępowania powstały około 1995 r. Ponownie rozpoznając odwołanie organ II Instancji będzie obowiązany analizę taką przeprowadzić, a następnie orzec stosownie do dokonanych ustaleń.

Nie jest natomiast uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 190 ust. 13 p.w. w zw. art. 47 i art. 48 KC, poprzez skierowanie nakazu do skarżącej, która "jest jedynie gospodarzem zasobu nieruchomości, ale nie jest właścicielem "przepustu" wybudowanego tam 30 lat temu przez mieszkańców". Skarżąca gmina wskazuje, że nie jest właścicielem działki drogowej nr [...], a zatem nie może być do niej skierowany nakaz wynikający z art. 190 ust. 13 ustawy prawo wodne.

Jak wynika z akt sprawy, działka ta nie ma urządzonej księgi wieczystej, natomiast z rejestru gruntów wynika, że Gmina Lipnica Murowana włada nią w zakresie "gospodarowania zasobem nieruchomości". Niewątpliwe jest zatem co najmniej posiadaczem samoistnym działki drogowej nr [...] . Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 1 ustawy prawo wodne, przepisy ustawy dotyczące właścicieli stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych. Posiadacz samoistny nie został w ustawie prawo wodne zdefiniowane, jednak celem zachowania spójności całego sytemu prawnego należy odwołać się do art. 336 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten kto nią włada jak właściciel. Zgodnie natomiast z art. 143 Kodeksu Cywilnego, w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Natomiast wyrażona w art. 47 § 1 k.c. zasada, że część składowa nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych, dotyczy nie tylko czynności prawnych, ale także orzeczeń sądowych oraz decyzji administracyjnych (zob. wyrok SN z 6.11.1964 r., I CR 235/64, OSNCP 1965/7–8, poz. 129).

Wobec powyższego, jeśli organ dojdzie do przekonania (po dokonaniu ustaleń i rozważań o których była już mowa powyżej), że należy wydać odpowiednie nakazy w stosunku do urządzeń wodnych na działce nr [...], to winien skierować je do gminy Lipnica Murowana.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 780 zł składa się: kwota 300 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Podstawa prawna: Dz.U. 2017 poz 1121 art 190 ust 18 , art 17 ust 1 pkt 1 i pkt 4; Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

Hasła tematyczne: Wodne prawo

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.