Rozebrane słupy nie wystarczyły. Sąd utrzymał grzywnę 8 tys. zł za wiatę w Z.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Zakopanem postanowieniem nr 501/25 z dnia 28 października 2025 r. znak: NB.52.15.2024 nałożył na zobowiązanego: J. G.

1. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości: 8 000 zł z powodu uchylania się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr NB.52.15.2024 z dnia 05.11.2024 r. tj. rozbiórkę wiaty drewnianej wykonanej w technologii lekkiej konstrukcji o wymiarach w największych punktach: 14,63 m x 8,97 m x 6,12 m (dl. x szer. x wys.), posiadającej łączną powierzchnię zabudowy w wymiarze 131,95 m2 i zlokalizowanej na działkach nr ewid. [...] obr. [...] w miejscowości Z. w rejonie B. -wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę,

2. obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 zł.

Po rozpatrzeniu zażalenia J. G. wniesionego na to postanowienie, Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem nr 310/2026 z dnia 27 kwietnia 2026 r., znak: WSE.7722.92.2025.MZEG utrzymał je mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), w związku z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 268) – dalej "u.p.e.a.".

Organ odwoławczy wskazał, że egzekwowany obowiązek został nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Zakopanem (zwanego dalej PINB lub organem egzekucyjnym) nr 276/20 z dnia 28 grudnia 2020 r. znak: NB.5160.5.62.2020.MKo, utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (zwanego dalej MWINB lub tut. organem) nr 249/2021 z dnia 7 czerwca 2021 r. znak: WOB.7721.49.202l.JKUR o nakazaniu J. G. rozbiórki wiaty drewnianej wykonanej w technologii lekkiej konstrukcji o wymiarach w największych punktach: 14,63 m x 8,97 m x 6,12 m (dł. x szer. x wys.), posiadającej łączną powierzchnię zabudowy w wymiarze 131,95 m2 i zlokalizowanej na działkach nr ewid.[...] i [...] obr[...] w miejscowości Z. w rejonie B. .

Na decyzję MWINB wniesiona została przez J. G. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił ją wyrokiem z dnia 22 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 895/21. Od wyroku nie została wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec czego wyrok ten zyskał przymiot prawomocności.

Upomnieniem nr 21/24 datowanym na 7 maja 2024 r. znak: NB.5160.5.62.2020.ATy PINB wezwał J. G. do wykonania obowiązku.

Po przeprowadzeniu kontroli w terenie w dniu 12 sierpnia 2024 r., w wyniku której ustalono, że obowiązek orzeczony w decyzji PINB nr 276/20 z dnia 28 grudnia 2020 r. znak: NB.5160.5.62.2020.MK.O nie został wykonany, PINB wystawił wobec J. G. w dniu 5 listopada 2024 r. tytuł wykonawczy nr NB.52.15.2024, wszczynając tym samym postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie.

Po uprzednim przeprowadzeniu w dniu 17 stycznia 2025 r. kontroli w terenie, w wyniku której ustalono, że egzekwowany obowiązek dokonania rozbiórki wiaty nie został wykonany, PINB wydał w dniu 20 stycznia 2025 r. postanowienie nr 35/25, którym nałożył na zobowiązanego przeliczeniową grzywnę w wysokości 193 223 zł w celu przymuszenia do wykonania w/w obowiązku.

Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego MWINB, postanowieniem nr 864/2025 z dnia 24 września 2025 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez PINB. Przyjęta przez organy nadzoru budowlanego w egzekwowanej decyzji administracyjnej kwalifikacja tego obiektu jako wiata obligowała organ egzekucyjny do zastosowania przy określaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (grzywna uznaniowa), nie zaś użytego w zaskarżonym postanowieniu art. 121 § 5 u.p.e.a. (grzywna przeliczeniowa).

W ramach ponownie prowadzonego postępowania przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu przeprowadzili w dniu 27 października 2025 r. czynności kontrolne w terenie, w ramach których ustalono, że egzekwowany obowiązek dokonania rozbiórki wiaty na działkach nr [...] obr. [...] w Z. pozostaje niewykonany.

Wobec powyższego w dniu 28 października 2025 r. PINB wydał postanowienie nr 501/25 znak: NB.52.15.2024, którym nałożył na zobowiązanego grzywnę uznaniową w wysokości 8 000 zł, w celu przymuszenia do wykonania w/w obowiązku.

W toku prowadzonego postępowania zażaleniowego PINB, przy piśmie z dnia 15 kwietnia 2026 r. znak: NB.52.15.2024 przekazał organowi odwoławczemu uwierzytelnioną kserokopię protokołu kontroli sprawdzenia wykonania egzekwowanego obowiązku przeprowadzonej w dniu 14 kwietnia 2026 r.

MWINB po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą grzywny w celu przymuszenia jest dolegliwość finansowa, która służy temu, aby skłonić zobowiązanego do wykonania obowiązku. Dlatego grzywna może być nakładana tylko w sytuacji, gdy zobowiązany obowiązku nie wykonał w całości lub w części. Z materiału dowodowego zgromadzonego dotychczas w aktach postępowania egzekucyjnego znak: NB.52.15.2024, tj. z protokołów przeprowadzonych dotąd przez przedstawicieli Powiatowego Inspektoratu kontroli sprawdzenia wykonania egzekwowanego obowiązku (załączone do akt postępowania egzekucyjnego protokoły kontroli z dnia 12 sierpnia 2024 r., 17 stycznia 2025 r., 11 sierpnia 2025 r. oraz 27 października 2025 r.), wynika jednoznacznie, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, obowiązek objęty tytułem wykonawczym z dnia 5 listopada 2024 r. nr NB.52.15.2024 pozostawał niewykonany. Jak zaś ustalili przedstawiciele Powiatowego Inspektoratu podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 14 kwietnia 2026 r., tj. już w toku niniejszego postępowania zażaleniowego w/w obowiązek nadal nie został wykonany w całości. Z przesłanej organowi uwierzytelnionej kserokopii protokołu w/w kontroli oraz załączonych do protokołu wykonanych w dniu kontroli zdjęć wynika bowiem, że pomimo rozebrania konstrukcji słupów, na których osadzony był dach przedmiotowej wiaty, sam dach nie został rozebrany i aktualnie dach w całości opiera się częściowo bezpośrednio na balach drewnianych składowanych uprzednio pod konstrukcją wiaty, częściowo zaś bezpośrednio na gruncie. Dach nie jest przytwierdzony do podłoża, teren zaś nie został właściwie uporządkowany ani zabezpieczony przed dostępem osób trzecich. Nie stwierdzono również usunięcia składowanych w wiacie materiałów w postaci bali i desek drewnianych. Obecny opisany wyżej i uwidoczniony na załączonych do protokołu zdjęciach stan uniemożliwił również przedstawicielom PINB ustalenie, czy betonowe elementy na których oparte były słupy konstrukcyjne zostały usunięte, czy też nie. Wobec powyższego, w obliczu przedstawionego wyżej stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że zastosowanie przez PINB w przedmiotowej sprawie wobec zobowiązanego, J. G., grzywny w celu przymuszenia, znajduje uzasadnienie, gdyż egzekwowany obowiązek nie został wykonany w całości.

Zgodnie z art. 121 § 2 i 4 u.p.e.a., jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (poza przypadkiem utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia) i nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł z zastrzeżeniem, iż w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, wysokość grzywny stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 u.p.e.a.). PINB prawidłowo powołał w podstawie prawnej skarżonego postanowienia art. 121 § 2 u.p.e.a., gdyż przedmiotem egzekwowanego obowiązku nie jest rozbiórka budynku lub jego części ale rozbiórka obiektu budowlanego zakwalifikowanego jako wiata. Biorąc powyższe pod uwagę, najwyższą kwotą grzywny, jaka mogła zostać orzeczona w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym, w którym zobowiązanym jest osoba fizyczna wskazana w tytule wykonawczym z dnia 5 listopada 2024 r. nr NB.52.15.2024, jest kwota 10 000 zł. Stwierdza się, że grzywna w wysokości 8000 zł, nałożona na zobowiązanego w skarżonym postanowieniu, mieści się w tym ustawowym zakresie.

W kontekście celu oraz zasad stosowania środka egzekucyjnego, jakim jest uznaniowa grzywna w celu przymuszenia, w ocenie MWINB, nałożenie na zobowiązanego grzywny w kwocie 8 000 zł znajduje swoje uzasadnienie.

Opisane wyżej postanowienie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. G., zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 125 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy dokonano rozbiórki wiaty; a także naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w zakresie określenia wykonania obowiązku rozbiórki wiaty. Skarżący zarzucił też błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, iż organ uznał, że spoczywający na ziemi i składowanych belach drewna dach stanowi wiatę i tym samym skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku rozbioru wiaty.

Na podstawie tych zarzutów skarżący wniósł "o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego".

W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że MWINB w uzasadnieniu swojej decyzji wskazuje, że w miejscu, gdzie miała znajdować się wiata w dniu 14 kwietnia 2026 roku sporządzono kontrolę. W toku kontroli ustalono, iż z wiaty która się tam znajdowała na miejscu pozostaje tylko i wyłącznie, materiał składowany w jej wnętrzu w postaci bali drewnianych i resztki konstrukcji dachu, swobodnie spoczywającego na balach i ziemi, nie wspartego przez żadne podpory czy słupki.

Obraz ten zdecydowanie różni się od tego jaką postać miała wiata przed działaniami Skarżącego mającymi na celu jej rozbiórkę. Poprzednio wiata stanowiła konstrukcję drewnianą opartą na słupach umiejscowionych na betonowych elementach, z pokryciem dachowym i częściowo z ściankami bocznymi. W wiacie tej składowane było drewno w postaci bali drewna.

W obecnym kształcie nie sposób twierdzić, iż pozostałości po wiacie nadal stanowią ową wiatę. Nie jest to już oblecenie jakakolwiek konstrukcja o stałej i określonej strukturze. Jak wynika z samego opisu organu, część poszycia dachowego spoczywa bezpośrednio na ziemi, a część na składowanych w tym miejscu balach drewna. Nie ma śladu po słupach podtrzymujących niegdyś konstrukcję dachu. Tak opisana konstrukcja nie wypełnia definicji wiaty.

W ocenie skarżącego to co pozostało po wiacie z całą pewnością nie może zostać zakwalifikowane jako wiata. Tym samym skarżący wypełnił ciążący na nim obowiązek rozbiórki nielegalnego obiektu, zatem zastosowanie powinien znaleźć art. 125 51 u.p.e.a. i grzywna nałożona przez PINB w Zakopanem winna zostać umorzona przez Organ Il instancji prowadzący postępowanie odwoławcze. WINB w Krakowie nie dokonał jednak czynności, do której był prawnie zobligowany i nie umorzył nałożonej na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. Tym samym organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 125 § 1 u.p.e.a.

W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej jako "p.p.s.a." - sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie może być rozpoznana w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia według tak określonych kryteriów Sąd doszedł do wniosku, że jest ono prawidłowe, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku.

Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie nakładające na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki wiaty.

Decyzja nakładająca ten obowiązek jest ostateczna i prawomocna i pozostaje w obrocie prawnym, a zatem wynikający z niej obowiązek podlega egzekucji administracyjnej.

PINB w Zakopanem przeprowadził kontrole wykonania obowiązku w dniach 12 sierpnia 2024 r., 17 stycznia 2025 r., 11 sierpnia 2025 r. oraz 27 października 2025 r. oraz już w czasie postępowania zażaleniowego – w dniu 14 kwietnia 2026 r.

Ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości – w protokole kontroli z 14 kwietnia 2026 r. stwierdzono: "Rozebrana została konstrukcja w postaci drewnianych słupów, na których osadzony był dach, na dzień kontroli nie można stwierdzić, czy wraz ze słupami dokonano rozbiórki elementów betonowych, na których posadowiona była konstrukcja. Konstrukcja dachu wiaty nie została rozebrana, posadowiono ją bezpośrednio na składowanych na wiacie balach drewnianych i częściowo na gruncie, dach nie jest przytwierdzony do podłoża. Część elementów wiaty składowana jest luźno na terenie działki. Nie stwierdzono usunięcia składowanych w wiacie materiałów w postaci bali i desek drewnianych. Teren nie został uporządkowany ani właściwie zabezpieczony przed warunkami atmosferycznymi oraz dostępem osób trzecich". Podczas kontroli sporządzono też dokumentację fotograficzną, która potwierdza zapisy protokołu.

Istotą sporu jest ocena, czy wobec takich ustaleń faktycznych istniały podstawy do nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Skarżący uważa, że opisane w protokole pozostałości obiektu budowlanego nie stanowią wiaty, a zatem obowiązek określony w decyzji nakazującej rozbiórkę został wykonany i w konsekwencji postępowanie egzekucyjne należy umorzyć.

Argumentacji tej podzielić nie można.

W tym miejscu warto przywołać rozważania WSA w Krakowie zawarte w uzasadnieniu wyroku z 20 października 2021 r., sygn. II SA/Kr 819/21 (dostępnego w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych): "Pojęcie "rozbiórka" nie jest przez ustawę definiowane. Jak zasadnie wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2010 r. II SA/Gd 593/10 faktem jest, że prawo budowlane nie zawiera legalnej definicji pojęcia rozbiórka, lecz odnosząc się do potocznego znaczenia tego słowa, a także mając na względzie definicję budowy z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, celem rozbiórki jest likwidacja skutków procesu budowy, przez co należy rozumieć wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Za rozbiórkę wybudowanego w określonym miejscu obiektu należy uznać usunięcie tego obiektu z miejsca, w którym został wybudowany. Rozbiórka nie jest zatem tożsama z demontażem obiektu na poszczególne części, czy elementy. Wykonanie rozbiórki polega na usunięciu (wywiezieniu) obiektu z terenu, na którym został posadowiony (por. Wyrok NSA z 24 listopada 2008 r. w sprawie II OSK 1764/07, wyrok WSA w Warszawie z 5 listopada 2010 r. w sprawie VII SA/WA 1504/10. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r. VII SA/Wa 1000/15 wskazano z kolei, iż ustawodawca posłużył się pojęciem "rozbiórka obiektu budowlanego" co jednak nie jest tożsame z rozebraniem (demontażem) na poszczególne części, czy elementy obiektu zrealizowanego w innym miejscu i jedynie ustawionego na danym terenie. W takim wypadku wykonanie rozbiórki polega na usunięciu (wywiezieniu) obiektu z terenu, na którym został nielegalnie posadowiony. Wyżej zaprezentowane poglądy w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Jeżeli postępowaniem, którego finałem może być orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu, zwłaszcza obiektu, który można odtworzyć bez ponawiania pełnego procesu budowlanego nie można uznać, że jego rozbiórką jest tylko demontaż poszczególnych części (fragmentów) jego i pozostawienie tych części w miejscu demontażu. Rozbiórką takiego obiektu, określić można proces polegający na demontażu wszystkich elementów składających się na obiekt wybudowany w ramach samowoli budowlanej a następnie usuniecie tych elementów z terenu, na którym obiekt ten nielegalnie zrealizowano. Przy czym demontaż a następnie usunięcie musi dotyczyć wszystkich elementów składających się na obiekt zrealizowany w ramach samowoli budowlanej a nie tylko niektórych z nich".

Oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku NSA w uzasadnieniu wyroku z 29 czerwca 2023 r., sygn. II OSK 593/22 wyraził stanowisko: "W odniesieniu do przypisywanego art. 48 ust. 1 p.b. znaczenia normatywnego Sąd I instancji nie dopuścił się uchybienia, przyjmując, że w postępowaniu, którego zwieńczeniem może być orzeczenie nakazu rozbiórki obiektu, który można odtworzyć bez ponawiania pełnego procesu budowlanego, nie można uznać za rozbiórkę jedynie rozłączenia poszczególnych jego części (fragmentów) i pozostawienia tych części w miejscu demontażu. Za rozbiórkę takiego obiektu określić można bowiem wyłącznie proces polegający na demontażu wszystkich elementów składających się na obiekt wybudowany w ramach samowoli budowlanej, a następnie usunięciu tych elementów z terenu, na którym obiekt ten nielegalnie zrealizowano".

Całkowicie podzielając przytoczone poglądy Sąd zwraca uwagę, że do tak rozumianej rozbiórki wiaty w niniejszej sprawie nie doszło, bowiem części obiektu budowlanego w dalszym ciągu zalegają na działkach nr [...] obr. [...] w Z.. Nie ma przy tym znaczenia tak podkreślana w skardze okoliczność, że pozostałości te nie mogą być kwalifikowane jako "wiata". Dopiero całkowite usunięte z terenu inwestycji wszystkich elementów rozebranego obiektu budowlanego pozwoli przyjąć, że faktycznie doszło do wykonania nałożonego na skarżącego nakazu rozbiórki. Obecnie trzeba podzielić stanowisko MWINB, iż egzekwowany nakaz nie został wykoany.

Sąd dokonał kontroli zaskarżonego postanowienia także w zakresie nieobjętym zarzutami skargi i nie dopatrzył się podstaw do jego uchylenia. Postępowanie egzekucyjne wszczęto po doręczeniu zobowiązanemu upomnienia, następnie wystawiono tytuł wykonawczy. Prawidłowo również MWINB uchylił wydane uprzednio postanowienie, w którym grzywna została obliczona na podstawie art. 121 § 5 u.p.e.a. Przepis ten dotyczy ustalania wysokości grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki budynków, podczas gdy wiata nie jest budynkiem. Dlatego też prawidłowo w obecnie kontrolowanym postanowieniu przyjęto jako podstawę prawną jej wymierzenia art. 121 § 2 u.p.e.a. Wysokość grzywny jest adekwatna do okoliczności sprawy, co zostało zresztą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia szczegółowo wyjaśnione.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności, Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.