- Sygnatura akt
- II SA/Łd 387/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 9 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Grzywna 40 tys. zł za niewykonane roboty w budynku administracyjnym. Sąd oddalił skargę spółki
Przejdź do orzeczenia, 18 min czytania
Spór
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła postanowienie utrzymujące grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 40 tys. zł. Organ nadzoru budowlanego uznał, że spółka nie wykonała robót zabezpieczających nakazanych decyzją z 24 czerwca 2019 r.
Ustalenia sądu
Według protokołów oględzin z 1 grudnia 2025 r. i 8 kwietnia 2026 r. roboty nie zostały wykonane, a organ nie mógł sprawdzić dachu, bo nie wpuszczono go do budynku. Spółka twierdziła, że wykonała zabezpieczenia zgodnie z zaleceniami inżyniera, lecz ten zarzut sąd uznał za niepoparty materiałem dowodowym.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę spółki na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 22 kwietnia 2026 r.
Dlaczego
Sąd uznał, że grzywna jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze, a jej wysokość mieści się w ustawowym limicie 50 tys. zł dla osób prawnych i jest adekwatna do długiego okresu niewykonywania obowiązku. Prace w innym budynku pozostają bez wpływu na tę egzekucję.
Dla firm
Grzywna w celu przymuszenia jest według sądu środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze, bo zobowiązany sam wybiera wykonawcę. Wykonanie robót w innym obiekcie na nieruchomości nie zwalnia z obowiązku wynikającego z decyzji dotyczącej konkretnego budynku.
Więcej o sprawie
Decyzja nadzoru budowlanego z 2019 r. nakazywała skucie luźnych tynków i uszczelnienie ubytków w dachu, a oględziny w grudniu 2025 r. i kwietniu 2026 r. wykazały, że tych robót nie wykonano. Spółka twierdziła, że zabezpieczyła inny budynek na tej samej nieruchomości.
W protokole oględzin przeprowadzonych na nieruchomości spółki zarówno 1 grudnia 2025 r., jak i 8 kwietnia 2026 r. stwierdzono, że roboty zabezpieczające wynikające z decyzji z 24 czerwca 2019 r. nie zostały nadal wykonane.
- Rozstrzygnięcie
- Oddalono skargę
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
- Sygnatura
- II SA/Łd 387/26
Treść orzeczenia około 18 minut czytania
Dnia 9 września 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Czyżewska Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak (spr.) Sędzia Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 września 2026 roku sprawy ze skargi C. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2026 roku nr 69/II/2026 znak: WOP.7722.2.2026.DM w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku oddala skargę. a.tp.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 10 grudnia 2025 r., nakładające na podstawie art. 3, art. 15, art. 20 § 1 pkt 4, art. 32, art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 2 i 4, art. 122 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz. U. 2025, poz. 132 - dalej: "u.p.e.a."), na C. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. (dalej: skarżąca lub spółka) grzywnę w celu przymuszenia.
Z akt sprawy wynika, że ostateczną decyzją z 24 czerwca 2019 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane nakazał spółce usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego budynku administracyjnego usytuowanego na działce nr [...] w obrębie [...], budynek w obrębie [...], przy ul. [...], poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na skuciu luźnych tynków i uszczelnieniu ubytków w pokryciu dachu zgodnie z "Ekspertyzą pofabrycznego budynku mieszczącego się przy ulicy [...] w Ł. wraz ze sposobem zabezpieczenia konstrukcji, zaopiniowaną przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Łodzi, w terminie do 31 grudnia 2020 r.
Tutejszy sąd prawomocnym wyrokiem z 15 listopada 2024 r., II SA/Łd 637/24 uchylił postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 27 czerwca 2024 r. wraz z poprzedzającym je postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 21 marca 2024 r. nakładającym na spółkę grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego ww. decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego budynku administracyjnego. Powodem uchylenia wskazanych decyzji była wada formalna tytułu wykonawczego, tj. brak daty nadania klauzuli przez organ egzekucyjny, co w ocenie sądu stanowiło o tym, że taki tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.
W konsekwencji organ stopnia powiatowego postanowieniem z 9 lipca 2025 r. umorzył w całości postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 16 listopada 2021 r., a w dalszej kolejności 9 lipca 2025 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] przeciwko zobowiązanej spółce, dotyczący niewykonania obowiązku objętego ww. decyzją PINB w Łodzi z 24 czerwca 2019 r., który doręczono stronie 15 lipca 2025 r.
Następnie 1 grudnia 2025 roku PINB przeprowadził oględziny budynku w obrębie [...] przy ul. [...] w Ł., w trakcie których stwierdzono, że roboty zabezpieczające wynikające z decyzji z 24 czerwca 2019 r. nie zostały wykonane. Ustalono, że luźne, odparzone tynki nie zostały skute, jedocześnie podczas czynności nie było możliwości sprawdzenia dachu.
W tych okolicznościach PINB w Łodzi wydał postanowienie z 10 grudnia 2025r., którym nałożył na skarżącą spółkę:
1) grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 40.000 złotych z powodu uchylenia się zobowiązanej od wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB w Łodzi z 24 czerwca 2019 roku;
2) obowiązek wniesienia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia w wysokości 68 złotych.
Jednocześnie organ wezwał spółkę do wpłacenia nałożonej grzywny i opłaty na konto PINB w Łodzi w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia zastrzegając, iż w przypadku niewpłacenia ww. kwoty w wyznaczonym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do wykonania określonego w tytule wykonawczym nr [...] obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, w przeciwnym bowiem razie będzie orzeczone wykonanie zastępcze za zobowiązanego i na jego koszt.
W uzasadnieniu PINB w Łodzi w szczególności wskazał, że poczynione ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, iż upomnienie nie doprowadziło do dobrowolnego wykonania obowiązku przez zobowiązaną spółkę. Ponadto organ wyjaśnił, że grzywna w celu przymuszenia w kwocie 40.000,00 zł powinna skutecznie przymusić zobowiązaną do wykonania w całości obowiązku nałożonego decyzją z 24 czerwca 2019 r., zaś ustalając wysokość grzywny organ miał na względzie przede wszystkim długość okresu zaniechania realizacji przedmiotowego obowiązku, stan ten utrzymuje się bowiem prawie 5 lat, jednorazowość grzywny, a także fakt, że zobowiązana spółka mimo znacznego okresu jaki upłynął od wydania ww. rozstrzygnięcia nie wykonała nakazanych robót budowlanych. Zdaniem organu niewykonywanie nałożonych obowiązków powoduje, iż budynek ulega ciągłej degradacji, a co za tym idzie, stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia osób przebywających w jego otoczeniu, jak również bezpieczeństwa mienia. W ocenie organu, nałożona niniejszym postanowieniem grzywna w celu przymuszenia w wysokości 40.000 zł wpisuje się tym samym w wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a. regułę, stosowania przez organ egzekucyjny środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Organ również podniósł, że dotychczasowe czynności, w tym pisemne upomnienie, nie doprowadziły do dobrowolnej realizacji przedmiotowego obowiązku. W opinii organu zakres i stopień skomplikowania robót budowlanych koniecznych do przeprowadzenia nie wymaga szczególnego nakładu pracy, który uzasadniałby powstałą zwłokę w jego wykonaniu. W takim stanie rzeczy grzywna we wskazanej powyżej wysokości jest zdaniem organu egzekucyjnego adekwatna do okoliczności sprawy, a zarazem odpowiednia dla efektywnego przymuszenia zobowiązanej do wykonania nałożonego obowiązku.
Wskutek zażalenia spółki ŁWINB w Łodzi utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ zażaleniowy, powołując się na przepisy art. 3 i art. 15 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a., wskazał, że wobec dalszego niespełnienia przez skarżącą obowiązku nałożonego decyzją z 24 czerwca 2019 r. nr 528/2019, zasadnie organ I instancji wystosował upomnienie a następnie wystawił tytuł wykonawczy - wszczynając postępowanie egzekucyjne. Organ II instancji uznał, że wysokość opłaty egzekucyjnej ustalono zgodnie z art. 64a § 1 pkt 1, zaś wysokość nałożonej grzywny jest zgodna z dyspozycją normy zawartej w art. 121 § 1, § 2 i § 4 u.p.e.a. Organ zażaleniowy zaakceptował stanowisko PINB co do wysokość nałożonej grzywny, uznając, że kwota 40.000,00 zł powinna skutecznie przymusić spółkę do prawidłowego wykonania nałożonych obowiązków.
Organ wskazał ponadto, że kwestię sporną stanowiło czy skarżąca wykonała roboty zabezpieczające określone decyzją z 24 czerwca 2019 r. i wyjaśnił, że w tym celu, postanowieniem z 10 marca 2026 r., zlecono organowi powiatowemu przeprowadzenie dodatkowych oględzin, które miały umożliwić ocenę stopnia wykonania przedmiotowego obowiązku. Z przekazanych materiałów dowodowych wynika, że PINB 8 kwietnia 2026 r. ponownie przeprowadził oględziny nieruchomości, na które zobowiązana spółka, pomimo prawidłowego zawiadomienia o terminie czynności, nie stawiła się. Ustalono, że obowiązek polegający na skuciu luźnych tynków nie został wykonany, co potwierdza dokumentacja fotograficzna zgromadzona w aktach sprawy. Natomiast wykonanie obowiązku polegającego na uszczelnieniu ubytków w pokryciu dachu, nie mogło zostać zweryfikowane, z uwagi na brak możliwości wejścia pracowników organu do budynku.
W ocenie organu II instancji poczynione ustalenia są wystarczające do przyjęcia, że skarżąca nie wykonała nałożonego obowiązku, a tym samym organ powiatowy był uprawniony do nałożenia na nią grzywny. Organ II instancji wskazał ponadto, że okoliczności podnoszone w piśmie z 17 listopada 2025 r. oraz w zażaleniu, dotyczą wykonania obowiązków w odniesieniu do innego obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Ł., wobec którego również obowiązuje odrębna decyzja nakazująca wykonanie robót zabezpieczających. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu na niniejsze postępowanie egzekucyjne, które dotyczy tylko i wyłącznie robót w budynku administracyjnym w obrębie [...] przy ul. [...] w Ł..
Odnosząc się do wysokości nałożonej grzywny, organ II instancji uznał ją za adekwatną do okoliczności sprawy. Wskazano, że przeprowadzone oględziny wykazały, że strona przez niemal 6 lat nie wykonała ciążącego na niej obowiązku. Ponadto nie współpracuje z organem nadzoru budowlanego - mimo każdorazowego zawiadamiania o terminach oględzin, nie stawia się na nie ani nie zapewnia przedstawicielom organu dostępu do budynku, w celu weryfikacji wykonania robót zabezpieczających, w szczególności w zakresie dachu. Nałożenie grzywny w wysokości 40 000 zł, mieszczącej się w ustawowych granicach, organ II instancji uznał zatem za środek mogący skutecznie skłonić zobowiązaną do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu nadzoru budowlanego.
Dodatkowo organ II instancji, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wskazał że nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego. Aby zatem środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna powinna być na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego nieopłacalnym było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Z tych przyczyn, wymierzając przedmiotową grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony.
W skardze spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów prawa, tj.
- art. 119 § 1, w zw. z art. 121 § 4 oraz art. 12 § 2 u.p.e.a., poprzez nałożenie na spółkę zaskarżonym postanowieniem grzywny w celu przymuszenia w kwocie 40.000,00 zł, za brak realizacji obowiązków wynikających z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 24 czerwca 2019 r., w sytuacji w której, spółka wykonała prace zmierzające do wykonania nałożonego na nią obowiązku, o czym zawiadomiła organ 17 listopada 2025 r., których to informacji zawartych w rzeczonym piśmie organ przed wydaniem postanowienia w niniejszej sprawie w żaden sposób nie zweryfikował;
- art. 7, w zw., z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do ustalenia i wyjaśnienia stanu sprawy, w szczególności mając na uwadze wyjaśnienia zawarte w piśmie z 17 listopada 2025 r. skierowanym do organu I instancji, w związku z upomnieniem, wskazującego na realizację przez obowiązaną obowiązków wynikających z decyzji PINB z 24 czerwca 2019 r., odnoszącej się do nieruchomości przy ul. [...] w Ł..
Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu spółka wskazała, że zaskarżone postanowienie nie może się ostać w obrocie prawnym albowiem zasadniczo jest ono bezprzedmiotowe, a to z tego względu, że skarżąca co do zasady nie uchyla się od obowiązku realizacji nakazów wynikających z decyzji z 24 czerwca 2019 r., przy czym jednocześnie ani organ I, ani organ II nie podjęły jakichkolwiek czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu sprawy w rozumieniu przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.
Wyjaśniono, że spółka otrzymała od organu I instancji upomnienie w sprawie grzywny w celu przymuszenia w związku z brakiem realizacji decyzji PINB dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w Ł.. W odpowiedzi na zawiadomienie, spółka pismem z 17 listopada 2025 r., przedstawiła organowi I instancji wyjaśnienia wskazujące na fakt, że w obrębie przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z zaleceniami uprawnionego inżyniera budownictwa wykonała w obrębie budynku przy ul. [...] wszelkie niezbędne zabezpieczenia, w tym siatkę zabezpieczającą od strony ul. [...]. W konsekwencji przedmiotowych prac, wszelkie zagrożenia leżące u podstaw wydanych w stosunku do przedmiotowej nieruchomości decyzji przez PINB, w przekonaniu spółki, zostały w całości wyeliminowane. Spółka podniosła, że wykonała obowiązki określone w decyzji PINB z dnia 24 czerwca 2019 roku wykonując zalecone prace zabezpieczające a zaskarżone postanowienie nie może się ostać w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd rozpoznał sprawę niniejszą, na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 22 kwietnia 2026 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB w Łodzi z 10 grudnia 2026 r., nakładające na podstawie art. 3, art. 15, art. 20 § 1 pkt 4, art. 32, art. 64a § 1 pkt 1, art. 121 § 2 i 4, art. 122 u.p.e.a., na spółkę grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 40.000 złotych z powodu uchylenia się zobowiązanej spółki od wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB w Łodzi z 24 czerwca 2019 r.
W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniałoby wyeliminowanie tych postanowień z obrotu prawnego.
W skardze spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów prawa, tj. art. 119 § 1, w zw. z art. 121 § 4 oraz w zw. z art. 12 § 2 u.p.e.a. i art. 7 w zw, z art. 77 § 1 k.p.a. wskazując, że spółka wykonała prace zmierzające do wykonania nałożonego na nią obowiązku, o czym zawiadomiła organ 17 listopada 2025 r., zaś organ tych informacji w żaden sposób nie zweryfikował i nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy.
W ocenie sądu zarzuty te należało uznać za nieuzasadnione, tym bardziej że twierdzenia strony nie znajdują pokrycia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. W protokole oględzin przeprowadzonych na nieruchomości spółki zarówno 1 grudnia 2025 r., jak i 8 kwietnia 2026 r. stwierdzono, że roboty zabezpieczające wynikające z decyzji z 24 czerwca 2019 r. nie zostały nadal wykonane.
Należy przypomnieć, że zgodnie z u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z prawa budowlanego może być zastosowana grzywna w celu przymuszenia (art. 119 - 126) lub wykonanie zastępcze (art. 127 - 135). Postępowanie egzekucyjne zgodnie z art. 1 ustawy ma przede wszystkim doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego, a nie przez organ. W myśl art. 7 § 2 wskazanej ustawy - organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku środków - stosuje środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się przy tym, że co do zasady grzywna w celu przymuszenia wymierzana w sprawach z zakresu prawa budowlanego jest środkiem mniej uciążliwym niż wykonanie zastępcze (por. np. wyroki NSA: z 13 maja 2009 r., II OSK 767/08; z 18 stycznia 2017 r., II OSK 1029/15; z 20 lutego 2019 r., II OSK 831/17; z 16 maja 2019 r., II OSK 1565/17; z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 668/19).
To bowiem wyłącznie od zobowiązanego zależy czy wykona nałożony obowiązek (jak w tym przypadku w zakresie wykonania wskazanych robót budowalnych) czy też poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przy czym – co należy podkreślić - grzywna ma charakter zwrotny, gdyż zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości (art. 126 u.p.e.a.). Taka okoliczność zwolnienia ze zobowiązania finansowego nie jest możliwa w sytuacji kiedy organ egzekucyjny wyda w stosunku do zobowiązanego postanowienie o wykonaniu zastępczym. Już samo to świadczy o tym, że wykonanie zastępcze jest bardziej dolegliwe dla podmiotu zobowiązanego – strony skarżącej.
Należy też podkreślić też, że w przypadku nałożenia grzywny w celu przymuszenia, w przeciwieństwie do wykonania zastępczego, zobowiązany ma możliwość wyboru wykonawcy ciążącego na nim obowiązku wskazanego w decyzji, a co za tym idzie wyboru, najkorzystniejszej w jego ocenie oferty. Zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie podmiotu zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów - ponad te związane z wykonaniem nałożonego na niego obowiązku w wyznaczonym terminie. Zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że grzywna w celu przymuszenia nie jest formą kary lecz formą nacisku, mającego za celu skłonienie zobowiązanego do określonego zachowania się poprzez dolegliwość finansową.
Wykonanie zastępcze polega natomiast na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę, na zlecenie organu egzekucyjnego i na koszt zobowiązanego (art. 128 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Skarżący zostaje obciążony kosztami wynagrodzenia wykonawcy wyłonionego w drodze przetargu, a koszt ten z pewnością jest większy niż dobrowolne wykonanie obowiązku. Ponadto koszty te, w formie zaliczki, w razie braku dobrowolnego ich wpłacenia przez zobowiązanego podlegają ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, przed przystąpieniem do wykonania obowiązku przez wyłonionego w drodze przetargu wykonawcę.
Dlatego też stwierdzić należy, że z tych względów wybór środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia należało uznać za wybór środka mniej uciążliwego, a zatem spełnia on wymogi określone w art. 7 § 2 u.p.e.a., co – w ocenie sądu – jest wystarczającym uzasadnieniem dla wykazania, iż nałożenie grzywny w realiach sprawy było środkiem mniej uciążliwym dla strony skarżącej.
Ponadto zauważyć należy, iż brzmienie art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wskazuje, że to w zasadzie sam ustawodawca uznał ten środek egzekucyjny (grzywnę) za mniej uciążliwy. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno bowiem zawierać: wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze. Dopiero po bezskutecznym upływie terminu wskazanego w postanowieniu będzie wydane postanowienie o wykonaniu zastępczym.
W przekonaniu sądu postanowienie o nałożeniu grzywny wydane przez organ pierwszej instancji zawierało wszystkie wymagane przepisem art. 122 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się natomiast do wysokości grzywny, która nałożona została w kwocie 40.000 zł uznać należy, iż jest ona zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przede wszystkim zauważyć należy, iż ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Przepis art. 121 § 2 in fine stanowi, iż każdorazowo nałożona grzywna w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej nie może przekraczać kwoty 50.000 zł. Organ, wymierzając grzywnę w celu przymuszenia w kwocie 40.000 zł, kierował się zasadą uzasadnionego uznania, zasadą celowości i skuteczności zastosowanego środka, co znalazło odzwierciedlenie w treści uzasadnienia organu. Nie można zarzucić, iż wysokość wymierzonej grzywny jest zbyt uciążliwa dla skarżącej spółki. W ocenie sądu organ egzekucyjny trafnie uznał, iż grzywna w wysokości 40.000 zł będzie zasadna i adekwatna do charakteru egzekwowanego obowiązku, a jednocześnie taka kwota winna zmotywować zobowiązaną do realizacji wymaganego obowiązku, co też organ wyraźnie podkreślił w uzasadnianiu swojego rozstrzygnięcia. Należało mieć przy tym na uwadze, że w niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego nie będą miały możliwości kilkukrotnego nakładania grzywny w celu przymuszenia, bowiem - na mocy art. 121 § 4 u.p.e.a. - przy egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. W przedmiotowej sprawie natomiast spółka od kilku lat nie wykonuje nałożonego na nią obowiązku wykonania określonych w decyzji robót budowalnych. W zasadzie uporczywie uchyla się od tego obowiązku. W takiej sytuacji wysokość grzywny nie może być symboliczna, ale powinna stanowić finansową presję na zobowiązaną do podjęcia określonych działań, uprzednio wskazanych w ostatecznej już decyzji.
W przekonaniu sądu decyzja została uzasadniona w sposób wyczerpujący, zindywidualizowanymi przesłankami, nie przekroczono granic swobodnego uznania. Organ wprost wskazał na długotrwałe niewykonywanie ciążącego na spółce obowiązku z zakresu prawa budowlanego, wskazując przy tym, że brak jego wykonania ma wpływ nie tylko na zagrożenie mienia, ale zdrowia czy życia ludzi. Wskazywał w związku z tym na konieczność przymuszenia skarżącej do podjęcia określonych działań. Konieczne było przy tym – w ocenie organu – zastosowanie takiej dolegliwości, która doprowadzi do realizacji ciążącego na spółce obowiązku.
W ocenie sądu materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca nie wykonała nałożonego obowiązku, a tym samym organ powiatowy był uprawniony do nałożenia na nią grzywny. Wskazywane prze spółkę okoliczności dotyczą wykonania obowiązków w odniesieniu do innego obiektu budowlanego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w Ł., wobec którego również obowiązuje odrębna decyzja nakazująca wykonanie robót zabezpieczających. Okoliczność ta jak słusznie wskazał, ŁWINB pozostaje jednak bez wpływu na niniejsze postępowanie egzekucyjne, które dotyczy tylko i wyłącznie robót w budynku administracyjnym w obrębie [...] przy ul. [...] w Ł..
Mając wszystko powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
ds
Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 268 art. 3, art. 7 § 2, art. 12 § 2, art. 15, art. 20 § 1 pkt 4, art. 32, art. 64a § 1 pkt 1, art. 119 § 1, art. 121 § 2 i 4, art. 122, art. 125 § 1, art. 126, art. 128 § 1 pkt 2 ; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.)
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.