Członek Solidarności od 1989 r. nie uzyskał statusu działacza opozycji

Decyzją z dnia 20 kwietnia 2026 r. Nr DSE3.513.D326.2024.41.K0918 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej również jako: "k.p.a.") utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 5 lutego 2026 r. Nr DSE3.513.D326.2024.39.K1063, którą odmówił Z. T. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną:

Wnioskiem z dnia 1 lipca 2024 r. (data wpływu wniosku do organu) Z.T. zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych w świetle przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 906, dalej jako: "u.d.o.a." lub "ustawa"). Do wniosku dołączył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, w której stwierdzono, że wnioskodawca nie był pracownikiem, funkcjonariuszem ani żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz że w archiwach IPN nie zachowały się dokumenty wskazujące na działalność wnioskodawcy w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji. W decyzji potwierdzono brak przesłanek negatywnych uniemożliwiających przyznanie statusu.

Wnioskodawca wskazał, że z powodu swoich poglądów politycznych był represjonowany podczas służby wojskowej, otrzymywał kary dyscyplinarne, zablokowano mu awans na stopień podoficerski, a przez 41 dni przebywał w areszcie. Opisał również represje w pracy zawodowej - w okresie od lipca do września 1977 r. pracował w [...] Z., gdzie zmuszono go do zwolnienia z powodu konfliktów politycznych z kadrą firmy, a w późniejszej pracy w Zakładach Wytwórczych Maszyn Elektrycznych i Transformatorów w [...] w Ż. miał zostać objęty listą zwolnień. W okresie czerwiec-wrzesień 1982 r. został przymusowo wcielony do [...], a w późniejszym okresie był wielokrotnie przesłuchiwany, pozbawiany premii i możliwości awansu, trzykrotnie zatrzymywany przez [...] w P. na 72 godziny, pobity przez SB i hospitalizowany przez 8 dni. Wnioskodawca wskazał także, że był śledzony i inwigilowany.

Ponadto Z. T. wskazał na swoje zaangażowanie w działalność opozycyjną, w tym udział w strajku w sierpniu 1980 r. w Ż., kolportaż materiałów opozycyjnych, malowanie napisów na murach, udział w tajnych spotkaniach oraz msze za ojczyznę. Wnioskodawca uczestniczył również w działalności NSZZ Solidarność po 1990 r. Do wniosku dołączono oświadczenie W. J., który potwierdził udział strony w działaniach opozycyjnych i represjach wobec niego, używając jednak wyrażeń ogólnych i nie podając szczegółów.

Pismem z 12 września 2024 r. organ zwrócił się do IPN o przekazanie informacji dotyczących zgromadzonych dokumentów w sprawie wnioskodawcy. Kwerenda w zasobach IPN nie potwierdziła działalności opozycyjnej ani represji wnioskodawcy w rozumieniu ustawy.

Organ poprosił także wnioskodawcę o przedstawienie dodatkowych dowodów, które ten uzupełnił dokumentami związkowymi, oświadczeniem z Regionu [...] NSZZ Solidarność oraz oświadczeniami świadków. W. J. w swoim oświadczeniu wskazał, że wnioskodawca brał udział w działaniach zmierzających do uwolnienia ojczyzny spod okupacji, jednak nie podał szczegółowych okoliczności tych działań. W wypowiedzi użył sformułowań ogólnych, podkreślając niezłomność i odwagę Z. T. oraz liczne represje, które miały go spotkać. Z kolei z oświadczenia Regionu [...] NSZZ Solidarność wynika, że wnioskodawca zaangażował się w działalność związkową po sierpniu 1980 r., a jego aktywność zarówno w tym okresie, jak i po rejestracji NSZZ Solidarność przez Sąd Najwyższy była znacząca. W oświadczeniu potwierdzono również doznane przez stronę represje oraz jego dalsze zaangażowanie w działalność związkową po 1990 r. G. A. i E. O. w swoich oświadczeniach wskazali, że Z. T. czynnie uczestniczył w akcjach antyreżimowych, zmierzających do uwolnienia kraju spod okupacji bolszewickiej. Świadkowie potwierdzili także, że wnioskodawca doświadczał licznych represji, w tym zatrzymań, aresztowań i pobić. E. T. zdawkowo potwierdziła informacje zawarte we wniosku, odnosząc się do aktywności i represji doświadczanych przez wnioskodawcę.

W dniu 4 listopada 2024 r. organ przeprowadził dowód z przesłuchania świadków. E. O. wskazał, że pamięta przewożenie kaset i ulotek, a po legalizacji związków dowiedział się od innych osób, że w ich kolportażu uczestniczył wnioskodawca. Świadek podał również, że osobiście brał ze Z. T. udział w akcjach ulotkowych oraz w mszach za ojczyznę, choć nie pamiętał, czy otrzymywał od niego ulotki. E. O. podkreślił, że wnioskodawca był bardzo stanowczy w swoich poglądach w okresie działalności "legalnej". Dodał, że w środowisku krążyły informacje o pobiciach i zatrzymaniach wnioskodawcy, w tym 2-3 przypadki zatrzymań w okolicach wyborów. W. J. zeznał, że Z. T. był mocno zaangażowany w działalność Solidarności jeszcze przed wprowadzeniem stanu wojennego. W okresie stanu wojennego wnioskodawca miał dostarczać świadkowi ulotki o charakterze antypaństwowym, 2-3 razy w miesiącu, w ilości kilkuset sztuk, jednak świadek nie wiedział, skąd ulotki były pozyskiwane. W. Ja. opisał również wspólne działania wnioskodawcy, w tym malowanie napisów na murach i roznoszenie ulotek w Ż.. Świadek wskazał, że wnioskodawca został pobity przez funkcjonariuszy SB, co potwierdził lekarz, a informację o zdarzeniu świadek uzyskał od teścia wnioskodawcy. Działalność wnioskodawcy miała trwać do 1995 r., a ulotki przekazywał świadkowi przez około poł roku. G. A. zeznał, że poznał wnioskodawcę na przełomie 1982-1983 podczas mszy za ojczyznę. W 1984 r. rozgłos zyskała informacja o pobiciu Z. T., które świadek uznał za czyn funkcjonariuszy SB, gdyż lekarz potwierdził, że cywile nie mogliby wyrządzić takich obrażeń. Świadek dodał, że w tym czasie nie znał wnioskodawcy osobiście i nie miał z nim kontaktu do 1986 r. Później, w trakcie podróży autobusem do szkoły, był uczestnikiem rozmów politycznych, w których często przewijało się nazwisko wnioskodawcy w kontekście kolportażu ulotek i informowania pracowników o aktualnej sytuacji. Zeznał jednak, że informacje te znał tylko ze słyszenia, a osobiście poznał wnioskodawcę dopiero na przełomie 1986/1987 r. Działalność w ramach związków zawodowych świadek podejmował wspólnie z wnioskodawcą od 1989 r. E. T. zeznała, że jej mąż stale uczestniczył w różnych spotkaniach, choć nie ujawniał jej szczegółów, aby ją chronić. Dodała, że wnioskodawca był wielokrotnie zatrzymywany na 24-48 godzin, od 6 do 10 razy w latach 1982-1989 z powodu działalności opozycyjnej. Świadek nie była w stanie określić szczegółów jego działań. Poinformowała również, że w 1984 r. został pobity, jednak nie znała sprawcy ani okoliczności zdarzenia. W kolejnych latach wnioskodawca kontynuował uczestnictwo w spotkaniach organizowanych przez księdza.

Pismem z 5 listopada 2024 r. organ zwrócił się do Komisariatu Policji w Ż. z prośbą o przekazanie informacji oraz kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy. Komisariat poinformował, że nie posiada danych o zatrzymaniach wnioskodawcy w latach 1982-1989, a archiwum Komendy Powiatowej Policji w K. nie zawiera dokumentów związanych z działalnością [...]. Pismami z 28 listopada 2024 r. organ zwrócił się do Komendy Miejskiej Policji w P. oraz Komendy Wojewódzkiej Policji w R.. Komenda Wojewódzka Policji w R. nie odnalazła żadnych dokumentów dotyczących wnioskodawcy, natomiast Komenda Miejska Policji w P. nie udzieliła odpowiedzi.

W dniu 24 kwietnia 2025 r. Z. T. dostarczył kserokopie dokumentów z Archiwum Państwowego w K. dotyczących pobytu szpitalnego z 1984 r., kartę ewidencyjną z Archiwum WCR w S. oraz korespondencję Zakładu [...] do [...] w P..

W dniu 5 czerwca 2025 r. organ przeprowadził dowód z przesłuchania wnioskodawcy, który zeznał, że brał udział w spotkaniach i był organizatorem strajku na przełomie sierpnia i września 1980 r. w Ż., a także malował napisy na murach. Spotkania i msze za ojczyznę odbywały się raz w miesiącu, a wnioskodawca odpowiadał za przekazywanie informacji dotyczących organizacji spotkań i osób, z którymi należy się kontaktować. Dodał, że zbierał składki na internowanych oraz kolportował ulotki informacyjne na wydziałach produkcyjnych w ilości co najmniej 10 sztuk. Opisał także pobicie z 1984 r., kiedy wracając do domu został uderzony w kark i stracił przytomność, nie zostając przy tym okradzionym. Wnioskodawca wskazał również, że był zmuszany do udziału w działaniach [...], a w 1988 r. został wciągnięty na szkolenie w [...] w K., gdzie próbowano go zwerbować do służb resortowych.

Pismem z 13 czerwca 2025 r. Szef Urzędu zwrócił się do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony. Rada Łódzka w odpowiedzi przekazała, że nie jest właściwa do zaopiniowania ww. wniosku z uwagi na fakt, że Z. T. zaangażował się w działalność Solidarności w wojewódzki [...], ale dopiero po 1998 r.

Pismem z 8 października 2025 r. organ wystąpił do Mazowieckiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych o zaopiniowanie wniosku strony. Uchwałą nr 5/2025 z 13 listopada 2025 r. ww. Rada negatywnie zaopiniowała wniosek strony.

Pismem z 24 listopada 2025 r. organ powiadomił wnioskodawcę o możliwości skorzystania z uprawnień wynikających z art. 10 k.p.a., umożliwiających stronie zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, jednocześnie wskazując przesłanki, jakie powinny zostać spełnione do wydania decyzji pozytywnej. Jednocześnie stronie został wyznaczony dodatkowy termin na nadesłanie dowodów na okoliczność prowadzenia działalności opozycyjnej lub podlegania represjom. Wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe pismo.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 5 lutego 2026 r. organ odmówił wnioskodawcy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż na podstawie zebranych dowodów nie udało się potwierdzić, że Z. T. działał przez co najmniej 12 miesięcy w ramach zorganizowanych struktur opozycyjnych lub we współpracy z nimi, w okresie o którym mowa w ustawie. Analiza zgromadzonego materiału, w tym treści wniosku oraz oświadczeń i zeznań świadków, nie pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawca spełnia przesłanki do nadania statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Wnioskodawca wskazał, że uczestniczył w strajku w Ż.w sierpniu 1980 r., brał udział w tajnych spotkaniach, kolportował materiały opozycyjne, malował napisy na murach oraz uczestniczył w mszach za ojczyznę. Dołączona legitymacja NSZZ "Solidarność" potwierdza jedynie przynależność wnioskodawcy od 8 kwietnia 1989 r.

Dalej organ podkreślił, że zeznania i oświadczenia świadków zawierają głównie ogólne stwierdzenia dotyczące aktywności wnioskodawcy i jego "walki o wolną Polskę", często opierając się na informacjach zasłyszanych, bez konkretnych danych o charakterze prowadzonych działań. Większość zeznań dotyczy organizacji strajku sierpniowego 1980 r. oraz działalności w okresie "legalnym", przed wprowadzeniem stanu wojennego, który zgodnie z ustawą nie jest zaliczany do działalności antykomunistycznej. Świadkowie nie wskazali szczegółów dotyczących charakteru, zakresu, częstotliwości ani sposobu organizacji działań wnioskodawcy. Ich relacje koncentrują się głównie na okresie od sierpnia 1980 r. do wprowadzenia stanu wojennego oraz po 1989 r.

Ponadto Mazowiecka Wojewódzka Rada Konsultacyjna ds. Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych wydała negatywną opinię w przedmiotowej sprawie. Rada wskazała, że wniosek wnioskodawcy jest chaotyczny i zawiera liczne ogólnikowe sformułowania. Podobnie oświadczenia świadków mają charakter ogólnikowy, a podczas przesłuchań nie potrafili oni podać żadnych szczegółowych informacji, co może sugerować, że dokumenty te sporządził sam wnioskodawca, a świadkowie jedynie je podpisali. Rada zwróciła również uwagę na dołączenie nietypowego dokumentu - zaświadczenia z Instytutu [...], które potwierdza brak dokumentów świadczących o współpracy wnioskodawcy ze [...]. Natomiast nie każda działalność, choćby była działalnością zasługującą na uznanie, może zostać potraktowana jako działalność opozycyjna. Ustawodawca wprost wskazał, że chodzi o działalność, którą można określić mianem szczególnych zasług prowadzoną z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych. W ocenie organu wskazane przez stronę okoliczności, nie sposób uznać za działalność spełniającą przesłanki z art. 2 u.d.o.a.

Z.T. oświadczył również, że był prześladowany podczas służby wojskowej, otrzymywał kary dyscyplinarne, zablokowano mu awans na stopień podoficerski oraz 41 dni przebywał w areszcie, był zmuszony się zwolnić z pracy, przymusowo wcielony do [...], a w późniejszym okresie miał być również wielokrotnie przesłuchiwany, śledzony i inwigilowany, odbierano mu możliwości awansu, pozbawiano premii, został pobity przez SB i 8 dni przebywał w szpitalu. Wnioskodawca nie przedstawił jednak dokumentacji, która wskazywałaby by został aresztowany czy zatrzymany w związku z działalnością na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Nie udokumentował również zwolnienia z pracy, inwigilacji, pobicia oraz innych licznych represji, jakie miały go spotkać. W ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej dokładnie określono, w jakich sytuacjach Szef Urzędu może uznać kogoś za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Lista tych sytuacji jest zamknięta, co oznacza, że nie można dodać do niej innych przypadków. W związku z powyższym Szef Urzędu podkreślił, że nie może przyznać statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych, jeśli dana sytuacja nie znajduje się na tej liście - nawet jeśli osoba poszkodowana uważa, że była represjonowana. Organ uznał, że brak jest w działaniach strony przymiotu samodzielności i systematyczności prowadzenia działalności w opozycji antykomunistycznej oraz elementu organizacyjnego, tj. prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Taką ocenę wyraziła również Rada Konsultacyjna w swojej opinii. Rada podkreśliła, że większość działań miała miejsce przed wprowadzeniem stanu wojennego, w okresie legalnej działalności związkowej. Zgodnie z przepisami ustawy, działalność prowadzona w tym czasie nie kwalifikuje się do uznania za działalność antykomunistyczną. Ponadto, z przeprowadzonej kwerendy w zasobach IPN oraz informacji Komendy Wojewódzkiej Policji wynika, że nie istnieją dokumenty potwierdzające represjonowanie Wnioskodawcy z powodów politycznych. Brak jest również dowodów na objęcie go inwigilacją lub innymi działaniami represyjnymi w okresie PRL.

Dalej organ podniósł, iż ocena wiarygodności świadków i oświadczeń wskazuje, że większość złożonych dokumentów ma charakter ogólnikowy, a ich treść najprawdopodobniej została opracowana przez samego wnioskodawcę. Zeznania świadków podczas przesłuchań wykazały sprzeczności w porównaniu z oświadczeniami, a także brak bezpośredniej wiedzy o działalności opozycyjnej Z. T. w okresie konspiracyjnym. Rada Konsultacyjna zauważyła, że świadkowie w większości poznali opisane działania dopiero po legalizacji działalności związkowej w 1989 roku, co dodatkowo ogranicza wartość dowodową ich relacji. Z protokołu przesłuchania wynika natomiast, że wnioskodawca powtarza ogólne informacje zawarte we wniosku, wprowadza nowe, niespójne ze sobą dane oraz miesza okresy legalnej działalności NSZZ "Solidarność" (po 1980 r.) z czasem stanu wojennego i późniejszym okresem po Okrągłym Stole. Przykładowo, podaje informacje o kolportażu ulotek i uczestnictwie w spotkaniach konspiracyjnych, które w rzeczywistości nie mogły mieć miejsca w Ż. ani nie były potwierdzone kontaktem z istniejącymi strukturami Solidarności w regionie K. i P.. Twierdzenia wnioskodawcy o prześladowaniu przez Służbę Bezpieczeństwa budzą poważne wątpliwości, gdyż brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających zatrzymania w związku z działalnością polityczną, kontroli osobistej lub miejsca pracy, a także innych standardowych działań represyjnych stosowanych wobec aktywnych opozycjonistów w tym okresie.

Rada zwróciła również uwagę na charakter wniosku, który ma formę pamiętnikarską, jest przesycony epitetami oraz zwrotami sakralno-patriotycznymi, a jego narracja nie pozwala na obiektywną ocenę faktycznej działalności. Styl i treść wniosku, pomimo licznych deklaracji o heroizmie i poświęceniu, nie są w stanie zastąpić dowodów dokumentujących działalność opozycyjną lub represje. Natomiast oświadczenie Związku A z 2025 r., powołujące się na znajomość wnioskodawcy od 1998 r., nie może stanowić dowodu na aktywną działalność opozycyjną w latach 1982-1988 ani wcześniejszych, a więc w okresie objętym ustawą. Oświadczenie to ma charakter subiektywnej opinii o osobie wnioskodawcy, nie dokumentuje jego działań ani represji.

Organ ponownie podkreślił, że wnioskodawca opisuje działalność w sposób ogólny, nie precyzując struktur, liczby osób, sposobu i skali podejmowanych działań, ani konsekwencji prawnych i represyjnych wynikających z tych działań. Ponadto opisane przez niego zdarzenia po 1988 r. i aż do 2018 r. nie mają żadnego związku z ustawowymi okresami działalności opozycyjnej ani z represjami politycznymi w czasach PRL. Natomiast charakter przedstawionych dowodów i zeznań wskazuje na ich niską wiarygodność, a zawarte informacje mają charakter wspomnieniowy, emocjonalny i często sprzeczny z dokumentacją historyczną oraz zapisami urzędowymi dotyczącymi służby wojskowej i milicyjnej wnioskodawcy. W szczególności należy zwrócić uwagę na brak dowodów dokumentujących rzeczywistą działalność konspiracyjną i represje, brak udziału w zorganizowanych strukturach opozycyjnych, a także nieudokumentowane zatrzymania i rzekome naciski SB. Na szczególne podkreślenie zasługuje to, że żadne ze złożonych oświadczeń świadków nie dostarczają wiarygodnych, skonkretyzowanych ani szczegółowych informacji, które mogłyby potwierdzić prowadzenie przez wnioskodawcę działalności przez okres co najmniej 12 miesięcy po wprowadzeniu stanu wojennego. Świadkowie przedstawiają swoje relacje w sposób ogólny, deklaratywny i pozbawiony elementów umożliwiających ustalenie rodzaju, zakresu, częstotliwości czy ciągłości działań podejmowanych przez stronę. Z ich wypowiedzi nie wynika, aby czynności przypisywane wnioskodawcy miały charakter konsekwentnej i świadomej działalności antykomunistycznej zmierzającej do odzyskania niepodległości przez Polskę. Świadkowie nie wskazują żadnych konkretnych epizodów, miejsc, sposobów dystrybucji materiałów, dat ani okoliczności, które pozwoliłyby organowi ocenić, że strona prowadziła aktywność zagrożoną odpowiedzialnością karną oraz że była ona wykonywana w sposób planowy i trwała co najmniej 12 miesięcy. W rzeczywistości relacje świadków — pozbawione precyzji i oparte głównie na ogólnych stwierdzeniach o kolportażu — wskazują raczej na okazjonalną pomoc udzielaną czynnym działaczom opozycji niż na własną, samodzielną działalność o charakterze antykomunistycznym.

Organ wskazał również, że wnioskodawca odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 23 kwietnia 1975 r. do 7 kwietnia 1977 r. W okresie PRL-u wszyscy pełnoletni mężczyźni byli zobowiązani do pełnienia służby wojskowej, zatem argumenty strony w tym zakresie są bezzasadne i nie mają odniesienia do wspomnianego art. 3 pkt 2 u.d.o.a. Wnioskodawca wskazywał również na represje w postaci braku możliwości awansu, co nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, z którego wynika, że podczas ww. służby Z. T. złożył egzamin na podoficera i otrzymał awans na stopień kaprala. Sam wnioskodawca wskazał, że otrzymał 41 dni urlopu za szczególne osiągnięcia, co jest sprzeczne z jego opisem rzekomych represji podczas pełnienia służby, w tym, co zaskakujące, również liczbę 41 dni aresztu w wojsku. Poza tym powołanie do wojska musi być efektem działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności łub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, czego strona nie dowiodła.

Ponadto, zdaniem organu, strona w żaden sposób nie udowodniła uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym. Z archiwalnej karty szpitalnej wynika, że wnioskodawca 8 dni przebywał w szpitalu i został wypisany 13 listopada 1984 r. Rozpoznano wówczas u niego stłuczenia na ciele oraz uraz głowy. Podczas przesłuchania wnioskodawca zeznał, że wracając do domu z centrum miasta został zaskoczony uderzeniem w kark, po którym stracił przytomność i nie ma wiedzy kto go napadł, jednakże zaznaczył, że nie został wówczas okradziony. Z. T. nie brał wówczas udziału w żadnym wystąpieniu wolnościowym, o którym mowa powyżej. Rzeczywiście wnioskodawca przebywał w szpitalu 8 dni, w związku z urazem głowy, jednak należy wskazać, że nie można stwierdzić, iż strona doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia powyżej siedmiu dni w wyniku działalności funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa bazując jedynie na oświadczeniu samego wnioskodawcy. Ponadto nie istnieją żadne dowody, które w ogóle potwierdzałyby fakt pobicia, gdyż wskazane obrażenia nie muszą być wynikiem jedynie tylko takiego zdarzenia. Wnioskodawca nie udokumentował zatem uczestnictwa w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz nie wykazał by podjęto wobec niego inwigilację, a także bezprawne działania na jego szkodę. Wnioskodawca nie udowodnił również, że został pozbawiony możliwości wykonywania swojego zawodu. Nie dołączono do wniosku żadnej dokumentacji pracowniczej z której można by wywnioskować, że strona została pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu za udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Wnioskodawca nie udowodnił również, że została z nim rozwiązana umowa o pracę. Z.T. wskazał, że został zmuszony do zwolnienia z pracy, jednakże nie można tego uznać za represję w rozumieniu ustawy, tym bardziej, że nie zostało to poparte żadnymi dokumentami pracowniczymi. Pozostałe wskazane przez stronę okoliczności nie są represjami w rozumieniu art. 3 ww. ustawy.

Reasumując, organ ocenił, iż wnioskodawca nie wykazał, aby w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 31 lipca 1990 r. prowadził działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania praw człowieka, ani by został pozbawiony wolności w związku z taką działalnością.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Z. T., lecz zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 5 lutego 2026 r., podkreślając, iż strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ww. ustawy.

Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. T., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania m.in.:

a) art. 7 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz doprowadzenie do załatwienia sprawy z zupełnym pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela - z jawnym ignorowaniem faktów, zeznań świadków oraz dokumentów potwierdzających spełnienie przez skarżącego wymagań ustawowych, od których spełnienia uzależnione jest przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, a to wszystko przy akceptacji bezczynności (braku odpowiedzi ze strony Komendy Miejskiej Policji w P. oraz braku skutecznych działań w ustaleniu miejsca przechowywania dokumentacji związanej z działalnością Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Ż./K.);

b) art. 77 k.p.a. przejawiający się w niedopełnieniu obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wyciągnięciu nieuprawnionych - niekorzystnych dla skarżącego - wniosków z materiałów znajdujących się w aktach sprawy poprzez przyjęcie do wydania decyzji własnych interpretacji faktów, bezpodstawne negowanie mocy dowodowej zeznań wskazanych przez skarżącego świadków jego działalności, jak również negowania i przeinaczania dokumentów potwierdzających jego działalność oraz represje, jakie go z tego tytułu spotkały;

c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego decyzji wyrażające się w niepełnym i niejasnym określeniu podstaw prawnych i faktycznych decyzji, braku rzetelnego i przekonującego omówienia które fakty i dlaczego organ uznał za udowodnione, określenia dowodów, którym dał wiarę, oraz brak należytego wskazania przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności - wiadomym jest bowiem że pamięć ludzka jest zawodna, szczególnie z wiekiem i upływem czasu bardzo szczegółowe informacje dotyczące zdarzeń sprzed blisko/ponad 40 lat nie mogą zostać odtworzone w pełni szczegółowo, dlatego dla ich oceny tak ważny jest kontekst oraz poparcie tych zeznań innym materiałem dowodowym, który w sprawie został przedłożony - tak który jasno wskazuje iż z uwagi na działalność skarżącego oraz doznane represje spełnia on przesłanki określone przez ustawę, od których uzależniono przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych;

d) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie uczestników do władzy publicznej - poprzez brak ponownego zwrócenia się do Komendy Miejskiej Policji w P. o udzielenie odpowiedzi na skierowane przez organ zapytanie, brak podjęcia działań zmierzających do ustalenia która jednostka/który organ posiada dokumentację archiwalną związaną z działalnością Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych (skoro nie jest to Komenda Powiatowa w K.), ewentualnie czy i z jakiego powodu / na czyje polecenie dokumentacja jaka winna znajdować się w archiwach Policji została zniszczona/zaginęła.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i zobowiązanie organu do potwierdzenia jego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w kwestionowanych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy Z. T. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.

Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdzany jest na wniosek (art. 5 ust. 2 ustawy). W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, do wniosku dołącza się:

1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz

2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności.

Przepisy ustawy zawierają definicję działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) oraz definicję osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3).

Stosownie do postanowień art. 2 - działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2).

Natomiast zgodnie z art. 3 ustawy - osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.:

1) przebywała w:

a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym:

a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni,

b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia,

c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu,

d) została z nią rozwiązana umowa o pracę,

e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły,

f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok;

4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Odnosząc powyższe regulacje do realiów kontrolowanej sprawy w pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący wskazywał na spełnienie przesłanek potwierdzenia statusu zarówno działacza opozycji antykomunistycznej na podstawie art. 2 ustawy jak i statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3 ustawy).

W kontrolowanej sprawie nie jest sporne, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy, o czym świadczy decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Nr 1185/OP/2024 z dnia 26 sierpnia 2024 r. stwierdzającą spełnianie przez skarżącego warunków określonych w tym przepisie.

Istota sporu sprowadza się natomiast do tego, czy ustalając, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w art. 2 oraz w art. 3 ustawy, organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a.

Trzeba zatem zaznaczyć, że z przywołanego powyżej art. 5 ust. 3 ustawy wynika obowiązek przedłożenia przez wnioskodawcę stosownych dokumentów, w tym dowodów potwierdzających spełnienie warunków określonych w definicjach - działacza opozycji antykomunistycznej (art. 2) bądź osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 3) a także dowodów w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4 ustawy. W ten sposób ustawodawca co prawda nie zwolnił organu z obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, który to obowiązek nakłada zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a., jednakże ciężar dowodu przeniósł na wnioskodawcę.

Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że ustalenia organu znajdują w pełni uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do treści wniosku skarżącego o potwierdzenie statusu, w którym opisał fakty mające świadczyć o prowadzeniu działalności opozycyjnej oraz stosowanych wobec niego represjach. Skarżący wskazuje, że włączył się w działalność opozycyjną od momentu zatrudnienia w zakładach [...]. Następnie podnosi, że w 1980 roku został wybrany na przewodniczącego NSZZ Solidarność Komisji Wydziałowej Głównego Mechanika i pełnił tę funkcję to czasu wprowadzenia stanu wojennego. Wskazuje także, iż we wrześniu 1982 r. został przymusowo wcielony do [...] Oddziału Rezerwowych Oddziałów Milicji Obywatelskiej a następnie w roku 1983 ponownie próbowano wcielić ją do tej formacji, lecz udało mu się tego uniknąć. Do końca lat 80-tych uczestniczył w licznych akcjach w form spotkań, ulotkowania, dostarczania podziemnych wydawnictw, napisów na murach i płotach. Podaje, że został pobity w listopadzie 1984 r., wielokrotnie był sprawdzany i przesłuchiwany na komisariacie Milicji Obywatelskiej w Ż.. W grudniu 1988 r. przeszedł dwutygodniowe szkolenie do Nadwiślańskiej Jednostki MSW w Garnizonie K.. Od roku 1990 włączył się w ruch NSZZ "Solidarność".

Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, korzystając z możliwości zawartych w art. 5 ust. 5 ustawy, zwrócił się z prośbą do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów. W odpowiedzi z dnia 24 września 2024 r. IPN poinformował, że w wyniku szczegółowej kwerendy dotyczącej skarżącego nie znaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 lub art. 3 ustawy.

Jak wynika z notatki sporządzonej w dniu 12 września 2024 r., prowadzący postępowanie pracownik organu przeprowadził też poszukiwania, w wyniku których ustalił, że skarżący nie figuruje na stronach Biuletynu Informacji Publicznej IPN, "Encyklopedia Solidarności" oraz "Słownik Niezależni dla kultury".

Analizując zasadność domagania się przez skarżącego statusu działacza opozycji antykomunistycznej warto zauważyć, że treść art. 2 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w tym celu należy udowodnić łączne spełnienie następujących przesłanek:

1) osoba wnioskująca prowadziła działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce

2) wskazaną działalność prowadziła w okresie od 1 stycznia 1956 r. do 4 czerwca 1989 r., 3) działalność była prowadzona łącznie przez co najmniej 12 miesięcy, z wyłączeniem okresu działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od 31 sierpnia 1980 r. do 12 grudnia 1981 r.,

4) jej prowadzenie odbywało się w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi,

5) prowadzona działalność była zagrożona była odpowiedzialnością karną.

W badanej sprawie na potwierdzenie powyższych wymogów skarżący złożył m.in. kopię legitymacji członkowskiej NSZZ "Solidarność", z której wynika, że był on członkiem Związku od dnia 8 kwietnia 1989 r., a więc przez niecałe dwa miesiące z okresu, o którym mowa w punkcie 2 art. 2 ustawy.

W aktach postępowania znajduje się również oświadczenie z 3 października 2024 r. podpisane przez dwoje zastępców Przewodniczącego Zarządu Regionu [...] NSZZ "Solidarność". Składający oświadczenie piszą o uczestniczeniu skarżącego w spotkaniach organizowanych jeszcze przed rejestracją Związku oraz o jego późniejszej znaczącej aktywności, nie podając jednak żadnych konkretnych faktów ani przykładów działalności skarżącego w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi. W oświadczeniu znajduje się także wzmianka o aktywnym udziale skarżącego w akcjach lokalnej opozycji, którą to grupą współdowodził. Brak jednak jakichkolwiek danych pozwalających na zidentyfikowanie owej grupy lub struktur opozycji, których dotyczy ten fragment oświadczenia. Również przekaz dotyczący represji, jakich miał doznawać skarżący nie zawiera żadnych, chociażby przybliżonych wskazań odnośnie konkretnych zdarzeń, pomimo że autorzy oświadczenia piszą o wielokrotnych zatrzymywaniach, aresztowaniach, przesłuchiwaniach, inwigilacji i pobiciu, których skarżący miał doznawać ze strony SB, Milicji Obywatelskiej, ORMO i innych służb mundurowych. Odnośnie aktywności skarżącego po roku 1990 wskazują, że był członkiem Prezydium Zarządu Regionu NSZZ Solidarność P. oraz Delegatem na Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ Solidarność.

Jak to zostało powyżej wskazane Szef Urzędu wystąpił do Łódzkiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych oraz do Mazowieckiej Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Żadna z tych instytucji nie potwierdziła działalności opozycyjnej skarżącego, przy czym Mazowiecka Wojewódzka Rada Konsultacyjna negatywnie zaopiniowała wniosek.

Jak trafnie wskazuje organ zeznania wskazanych przez skarżącego świadków nie dostarczają informacji o faktach, które pozwoliłyby na ustalenie, że skarżący spełnia przesłanki z art. 2 lub z art. 3 ustawy. Zeznania te nie tylko mają charakter ogólny (na co zwraca uwagę organ) ale również w znacznej mierze mają charakter ocenny. Świadkowie formułują pozytywne opinie pod adresem skarżącego i jego aktywności w latach 80-tych ubiegłego wieku, jednakże w sferze faktów nie są one poparte danymi o konkretnych wydarzeniach i często dotyczą informacji jedynie zasłyszanych przez świadków od innych osób.

Zasadnie zatem uznał organ, że dowody w sprawie nie dają podstaw do ustalenia, że skarżący w okresie wskazanym w art. 2 ustawy prowadził działalność opozycyjną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Przesłanka z art. 2 punktu 4, dotycząca prowadzenia działalności w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, nie została w niniejszej sprawie spełniona.

Trzeba też wskazać, że stosowanie represji wobec skarżącego nie zostało potwierdzone przez żadną z jednostek Policji. Komisariat Policji w Ż. w odpowiedzi z 19 listopada 2024 r. oraz Komenda Wojewódzka Policji zs. w R. w odpowiedzi z 10 grudnia 2024 r. poinformowały o nieposiadaniu danych o zdarzeniach zgłaszanych przez skarżącego. Komenda Miejska Policji w P. nie udzieliła odpowiedzi, przy czym należy zwrócić uwagę na oświadczenie skarżącego zawarte w jego piśmie złożonym do akt postępowania w dniu 25 kwietnia 2025 r. (k. 90), z którego wynika, że skarżący jest w posiadaniu informacji, iż w zasobach ówczesnej Komendy Wojewódzkiej Policji w P. nie ma "żadnego śladu" po dokumentach dotyczących jego zatrzymań i osadzaniu w areszcie w ówczesnym Urzędzie Spraw Wewnętrznych.

W ocenie Sądu ustalenia organu odnośnie braku dowodów na objęcie skarżącego inwigilacją oraz na stosowanie wobec niego represji znajdują uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ nie kwestionuje faktu przebywania przez oskarżonego w Szpitalu Powiatowym w K. przez 8 dni w listopadzie w roku 1983, co zostało wykazane poprzez złożenie kserokopii Księgi Głównej Chorych ani też odbywania służby w Rezerwowych Oddziałach Milicji Obywatelskiej w okresie od 7 lipca do 23 września 1983 r., czego dowodzi odpowiedni zapis w dostarczonej przez skarżącego kserokopii Karty Ewidencyjnej z Archiwum Wojskowego Centrum Rekrutacji w S.. Zasadnie jednak organ stwierdza, że brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby zdarzenia te były skutkiem działań represyjnych pozostających w związku z działalnością opozycyjną skarżącego. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw do stwierdzenia, że skarżący spełnia przesłankę określoną w art. 3 pkt 2 ustawy, polegającą na tym, że przez okres powyżej 30 dni pełnił zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Brak także podstaw do ustalenia, że pobyt w Szpitalu Powiatowym w K. wskazuje, iż skarżący brał udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni (art. 3 pkt 3 lit. a ustawy).

Wobec powyższego Sąd uznał, że podnoszone przez skarżącego zarzuty naruszenia przez Szefa Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych art. 7, art. 77 oraz art. 8 k.p.a. okazały się nieuzasadnione. Sąd podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż organ nie ma obowiązku bezgranicznego poszukiwania dokumentów, niejako w zastępstwie skarżącego, dowodów mających potwierdzić korzystne dla skarżącego okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2020 r., sygn. II OSK 1452/20, podobnie: wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2021 r. sygn. IV SA/Wa 2772/20, wyrok WSA w Łodzi z dnia 15 lutego 2022 r., sygn. II SA/Łd 886/21, dostępne w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że organ nie uchybił przepisom proceduralnym i przeanalizował wszystkie okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Zakwestionowana decyzja wydana zostały w oparciu o właściwie i wyczerpująco ustalony stan faktyczny i przy prawidłowym zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. W sprawie zebrano wystarczającą ilość materiału dowodowego i dokonano jego właściwej oceny.

Za bezpodstawny należało uznać także zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika obowiązek takiego przedstawienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, aby możliwe było ustalenie, jakie fakty organ uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz jakie przyczyny legły u podstaw pominięcia odmiennych twierdzeń strony. W niniejszej sprawie uzasadnienie kwestionowanej decyzji zostało sporządzone w sposób odpowiadający powyższym wymogom. W szczególności organ obszernie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom dotyczącym działalności opozycyjnej spełniającej wymogi określone w art. 2 ustawy oraz twierdzeniom dotyczącym stosowanych wobec skarżącego represji. Dokonał w tym zakresie oceny twierdzeń skarżącego oraz zeznań świadków analizując ich treść oraz wskazując na konieczność ich potwierdzenia w innych źródłach. Całość argumentacji oraz konkluzje będące podstawą rozstrzygnięcia zostały przedstawione w sposób logiczny i uporządkowany, pozwalający na odtworzenie i ocenę toku rozumowania organu. Organ prawidłowo wskazał podstawę prawną oraz dokonał subsumpcji stanu faktycznego.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

a.bł.